Stan Wyjątkowy

Analiza nacjonalizmu (rozumianego jako poczucie narodowości) pod kątem jego pochodzenia i własności. Wiele szczegółowych wątków historycznych, nad którymi ja jako nie-historyk nie nadążyłem, nie decydując się na zasięganie przy co drugim zdaniu do Wikipedii. Argument za świeżością poczucia przynależności narodowej jako takiego.

"Sacrum i przemoc" okazała się być książką inną niż myślałem. Spodziewałem się ogólnej analizy związków sacrum, religii z przemocą na przykładzie np. Chrześcijaństwa czy religii Starożytnych Greków. Zamiast tego dostałem opisaną i rozwijaną autorską teorię Girarda - teorię kozła ofiarnego - na temat związków myśli religijnej z przemocą, pracę antropologiczną. Jednak nie ma tego złego and so on - książka zawiera analizę pierwotnej religijności, czy może raczej, pierwotnego rytuału i jego związku z przemocą, a także tego, jak bardzo owej przemocy pragnięto uniknąć. Badacz skupia się więc na społeczeństwach pierwotnych, ale też na Starożytnej Grecji, analizuje też (jeśli dobrze pamiętam) w małej ilości fragmenty Starego Testamentu. Jeśli dobrze zrozumiałem jednak, zdaniem Girarda każdą religię da się wytłumaczyć poprzez jego teorię. Jaka to teoria? (orany) Członkowie plemienia chcąc uniknąć niekończącego się cyklu przemocy i zemsty postanawiają poświęcić (zabić) wybraną jednostkę (człowieka bądź zwierzę). Po tym zabójstwie wszyscy czują się oczyszczeni i nie odczuwają dalszej chęci zemsty. Ważna jest jedność odczuwana przez społeczność. Ta teoria jest dalej rozwijana w książce i poszerzana. (przepraszam za brak całościowego opisu .__.) Jeśli dobrze rozumiem badacz mówi też o stanie w którym w społeczeństwie ulokowała się rytualna nieczystość znajdująca formę w dawnej jednostce, którą należy poświęcić, bądź przegnać. Niezwykle ciekawa była dla mnie teoria na temat sacrum i boskiego króla, leków. Dowiedziałem się, że lek może być jednocześnie trucizną, a ofiara i Boski Król afrykański mogą być jednocześnie kimś czczonym i obrażanym, czystym i zbrukanym. Kimś ze społeczeństwa i kimś spoza niego jednocześnie. Tak samo sacrum może być dobroczynne i śmiercionośne, jak ogień. Poza tym mamy opis powiązań sacrum, przemocy i seksualności, tabu. Mamy tabu kazirodztwa i jak mogło do niego dojść, jest mowa o nieczystości krwi menstruacyjnej (która kojarzy się z przemocą). Poza tym teoria Girarda jest objaśniana na przykładzie (starożytnych) tragedii greckich, również powiązanych z sacrum. Ich analiza jest jednym z najciekawszych punktów książki i można się o nich całkiem sporo dowiedzieć. Analizowany jest m.in. "Król Edyp" i "Bachantki". Girard przedstawia też w pewnym momencie swoją teorię mimetyzmu - chęci naśladownictwa. "Bachantki" pokazane zostały jako tragedia o niebezpieczeństwie naśladowanej przemocy i tego jak łatwo się przenosi. Francuski antropolog nie lubi też m.in. psychologii, Freuda, socjologii, kulturoznawstwa. Stąd twierdzi że w "Edypie" postaci działają w ramach kolektywu uczuć bez indywidualnych cech psychologicznych (np. gniew Edypa jest też cechą Tejrezjasza). Badacz poświęca też rozdziały na "rozprawienie się" z Freudowską teorią kompleksu Edypa, pochwalenie go za dobrą intuicję w "Totemie i tabu", a także niezgodzenie się z Levi-Straussem. :P Choć w sumie chwali ich gdy widzi coś dobrego, zwłaszcza zbieżnego z jego własną myślą. Girard w ogóle jest pewny swojej teorii mówiąc że jest jedyną teorią która wyjaśnia religioznawcze problemy. W sumie ta pewność aż tak bardzo mi nie przeszkadzała aż do podsumowania gdzie w amoku zaczyna krytykować innych z tego samego pola nauk. Ale przez większość książki jest dość rzeczowy i raczej nie ma aż tak dużo osobistych wtrętów (poza krytykowaniem Freuda itp.) Ach tak, ostatecznie autor pisze że od opisanej przez niego przemocy rytualnej wzięły się wszystkie inne religijne rytuały. Ciekawe było też przedstawienie przypadku jako części sacrum - boskiego i brutalnego, nieprzewidywalnego. Spodobał mi się także opis szamanów i ich wtajemniczeń, którzy muszą sobie poradzić najpierw z własną chorobą, by zostać ponownie przyjętymi do plemienia. No i tak to jakoś. Mogę powiedzieć że nawet zainteresowałem się Girardem i mam ochotę wziąć się za jego książkę o Chrześcijaństwie "Widziałem Szatana spadającego z nieba jak błyskawica", również pisanej z perspektywy (zmodyfikowanej?) teorii ofiarniczej. Dobrze spędziłem czas z książką francuskiego antropologa i zaciekawiła mnie. (szkoda tylko że we wszystkich swoich książkach zdaje się pisać o tych samych teoriach, ale z drugiej strony nie tylko, ma książkę o apokalipsie i Szekspirze, może warto będzie sięgnąć)

Mimo że pozycja jest raczej ciężka w odbiorze, głównie przez żargon naukowy, to dzięki dogłębnemu zbadaniu społeczeństwa pod kątem różnic choćby w stylu życia, zachęciła mnie do czytania więcej, niż zwykle czytam książki popnaukowe/naukowe. I to mimo że autor badał Francuzów lat 70.(jak się można domyślić, wiele się zmieniło od tamtego czasu). Pierwszy rozdział to arcydzieło

Ta książka podobała mi się nieco mniej w porównaniu do innych tego autora. Dotyczy śmierci, ale nie tylko. Oczywiście wszystko opisane jest w odniesieniu do teorii symulakrów Baudrilliarda. Fragmenty o śmierci i ostatnie o języku podobały mi się najbardziej. W tej plątaninie trudnych zdań można odnaleźć ważne myśli.

To jedna z ciekawszych książek dotyczących najważniejszych szkół naukowych, jakie występują w antropologii. Począwszy od ewolucjonizmu poprzez dyfuzjonizm, funkcjonalizm, marksizm po współczesne koncepcje antropologii społecznej. To ważna publikacja antropologa z Uniwersytetu Edynburskiego. To wazna książka , w której autor kreśli najważniejsze debaty dotyczące wyjaśniania zmian rzeczywiśstosci społeczno -kulturowej.. Ta książka to kompendium wiedzy antropologicznej adresowana dla czytelnika zainteresowanego dogłębnym poznaniem świata kultury.

Niesamowita ilość badań i refleksja autorów spowodowały że Reprodukcja stała się jedną z moich ulubionych pozycji o tematyce socjologicznej. O tyle osobista, bo obecnie studiuje na uczelni wyższej (która jest głównym tematem drugiej części książki). Reprodukcja jest jak podtytuł sugeruje, o systemach nauczania. Konkretnie jak formułuje się przez przemoc symboliczną działanie pedagogiczne, następnie autorytet pedagogiczny i na końcu jak może powstać z tego konkretny system nauczania. Bourdieu odwołuje się przy tym do (głównie) trzech myślicieli: Webera, Marksa i Durkheima. Od każdego z nich czerpie, ale też krytykuje ich koncepcje. Tak jak Weber jest chwalony za biurokratyczną analizę edukacji, tak obrywa od Bourdieu za nieuwzględnianie historycznych i innych pozabiurokratycznych przesłanek. Od Durkheima bierze koncepcję autonomiczności pedagogiki, ale krytykuje naiwne neutralne podejście do autonomiczności szkoły czy uniwersytetu. Od Marksa przyjmuje koncepcję społeczeństwa jako złożonych stosunków społecznych, ale poddaje krytyce jego ekonomiczny redukcjonizm. Tworzy to wybuchową mieszankę, pozwalającą na rozbudowaną analizę systemu edukacji. Czyta się to wszystko świetnie i czytelnik ciągle jest pod wrażeniem tego co ma do powiedzenia Bourdieu. Jest to też po części projekt polityczny, gdyż ciężko jednoznacznie oddzielić działalność naukową Bourdieu od zobowiązania myślicieli do działania na rzecz społeczeństwa. Ja osobiście bardziej szanuje za to autora niż gdyby zajął "neutralne" stanowisko. Ta samoświadomość autora, znajdującego się w uprzywilejowanej pozycji i potem wykorzystującego tą pozycję aby działać rezonuje z moim myśleniem o tym kim powinien być intelektualista (nawet jeżeli za tym słowem niekoniecznie przepadam, a używam go jako pewien skrót myślowy na potrzeby tej recenzji).

Nienowa, ale w wielu punktach wciąż pobudzająca do refleksji książka o tym, jak to tworzy się rzekomo odwieczne tradycje. Współcześnie wiele ustaleń tej pracy nie budzi już zdziwienia, ale na pewno w momencie, gdy ukazała się jej wersja oryginalna, musiała być wręcz rewolucyjna. Szkoda, że Autorzy ograniczyli się niemal wyłącznie do kręgu Wielkiej Brytanii i jej imperium, ponieważ trochę spłaszcza to perspektywę. Trudno się dziwić, że brytyjski ceremoniał monarchiczny powstał w XIX w., skoro zawiera on tyle pierwiastków imperialnych, a imperium brytyjskie to tak naprawdę dopiero to właśnie stulecie. W wielu sytuacjach można rozważania Autorów podsumować następująco: pewne rzeczy mogły zyskać wymiar symboliczny i stać się elementem tradycji, dopiero wtedy, gdy przestały funkcjonować w swoim pierwotnym, normalnym kontekście. Tak wygląda sprawa ze strojem szkockich górali, o którym traktuje akurat najciekawszy rozdział tej pracy. Można powiedzieć, że dawniej wymyślano tradycje, a dziś tworzy się np. w samej Wielkiej Brytanii jakieś "polityki spójności" i inne takie twory, może za sto lat też ktoś je będzie odkrywał i demaskował? Któż to wie. Generalnie książka jest godna polecenia, zwłaszcza jeśli kogoś interesuje Britannia. Tomasz Babnis

Wielka rozprawa filozoficzna o tym i tamtym, w której wątek tubylczych ludów Ameryki Południowej zajmuje może czterdzieści procent treści. Autor co chwila zbacza z narracyjnego kursu, by wspomnieć nawiasem o czymś, co mu się właśnie przypomniało, aż tu nawias niepostrzeżenie rozrasta się do całego rozdziału. Książka ma swoje mielizny - ale jak wchodzi na wyżyny, to klękajcie narody.

Mniej więcej do połowy czyta się bardzo dobrze. Gdy autor zaczyna wchodzić na wątki zbiorowej psychoanalizy książka staje się bardzo trudna w odbiorze. Autor ma tendencje do popisywania się swoją wiedzą, tworząc trudne do zrozumienia konstrukty, powołując się na licznych autorów i źródła, przez co niektóre fragmenty są trudne w odbiorze. Moim zdaniem zmarnowany potencjał ciekawej pracy. Niemniej warto się zapoznać chociażby do pewnego momentu.

To świetna książka, w której autor wprowadza czytelnika w nowe spojrzenie na przestrzeń. "Nie - miejsca" to książka wpisująca się swoim charakterem w antropologię hipernowoczesności. Ciekawa książka , która na nowo każe spojrzeć czytelnikowi na przestrzeń, która do nie dawna była traktowana w sensie tradycyjnym. W epoce ponowoczesnej , epoce globalizacji "nie- miejsca" stanowią nową kategorię definicyjną w naukach społecznych.

Książka ta jednocześnie była tym, czego szukałem u Eliadego, jak i była w stanie mocno zaskoczyć. Spotkać się można tu z dogłębną analizą tematu, niekiedy mocno dygresyjna, ale nadal bardzo rzeczowa. Pozycja wprowadza cierpliwego czytelnika w magiczny świat szamanów.

Książka pierwotnie była podzielona na dwa tomy i tak właściwie, to przeczytałam tylko I. Po drugi pewnie jeszcze sięgnę. Jest to książka bardzo ważna, która zmienia sposób postrzegania relacji międzyludzkich i pewnych zjawisk zachodzących także współcześnie. Pomaga rozpoznać faszystę;)

Bardzo szeroki wachlarz poruszanych tematów (od wychowania dzieci, po ewolucję ubioru czy narcyzm) powoduje, że jest to wartościowa pozycja, jednak miejscami nużąca. Autor trzyma się wyznaczonego tematu, jednak ilość zagadnień jest przytłaczająca i czytało się to ciężko, mimo naprawdę ciekawych fragmentów. Każdy znajdzie coś dla siebie...jeśli przebrnie przez części zupełnie dla niego obojętne.

Klasyka literatury feministycznej i filozofii queerowej. Porusza temat regulacji płci w społeczeństwie. Lektura obowiązkowa, żeby zrozumieć ideę genderu/płci kulturowej i płci jako konstruktu społecznego (chociażby po to, żeby wiedzieć, co się krytykuje :)). Żałuję jedynie, że nie przeczytałam jej wcześniej.

Trzeba przyznać Finkowi nieprzeciętną zdolność tłumaczenia zawiłości myśli Lacana; podręcznik ten z pewnością wytłumaczy fundamenty psychoanalizy w orientacji lacanowskiej laikowi nie wystraszywszy go. Czytając, należy jednak mieć na uwadze, że wiedzę tę Fink podaje w dużym uproszczeniu, "zamerykanizowaną" do tego stopnia, że zamysł dużo bardziej zniuansowanej nauki Lacana rozmywa się. Pozostaje pod znakiem zapytania, czy tego rodzaju spłaszczenie konieczne jest, ażeby skutecznie szerzyć myśl psychoanalizy lacanowskiej w świecie współczesnym.

Dobry esej o zagrożeniu demokracji przez elity - zawsze gdy "lud" głosuje nader nieodpowiedzialnie - czyli zgodnie ze swoim interesem a nie tychże elit. Ważna publikacja ze względu na próbę głębszej analizy popularności "populizmu", widzianego wszędzie. Taka analiza jest ważna, by dyskusji nie zamykać hasłem - a zastanowić co jest przyczyną popularności tego typu ugrupowań.