Sowieci nie wchodzą. Polska mogła wygrać w roku 1939. Nagie fakty a nie historia alternatywna.

Są błędy. Np. Autor myli dwupłatowce obserwacyjne z górnopłatami albo nie zna losów i ilości polskich trałowców. Gdybologię "co by było" należało sobie darować bo wymaga uwzględnienia zbyt wielu danych. Ocena polityczna działań Francji i Wlk. Brytanii jest powierzchowna i emocjonalna, krzywdząca. Autor też nie powinien nazywać wiceprezydenta Wallaca "przygłupem". Ignorancja Kołymska 1944 była konsekwencją planów Roosevelta względem Stalina, magadańskiego złota i powojennego ONZ. Wallace miał nie widzieć "nic złego". Tak samo jak nikt nie dopytywał się o losy amerykańskich lotników, którzy wyskoczyli nad ZSRR i trafili do łagrów. Poza tym książka jest przydatna. Opisuje przygotowania Polski i Niemiec do wojny, rozwój ich przemysłów, koncepcję na armie... oraz polskie braki. Autor nie skupia się na skali taktycznej co od dekad robią polscy mitomani. Nie interesują go dokonania batalionów lecz grup armii, armii, korpusów i grup operacyjnych. Skala taktyczna pozwala Polakom kamuflować skalę porażki i amatorszczyzny Wojska Polskiego gdyż historycy skupiają się na tych wygranych potyczkach. W skali operacyjnej i strategicznej widzimy to jak bardzo było źle. Bez planu, bez talentu i umiejętności, bez wyszkolenia. Bez jakiejś koncepcji, gdy nie tylko armie ale same dywizje ulegały rozpadowi podczas odwrotu. Doceniam zwłaszcza podział na Północ, Centrum i Południe. Nic tak nie ukazuje dobrze porażki jak skupienie się w jednym rozdziale na niezsynchronizowanych działaniach armii "Łódź", "Poznań", "Kraków" i "Prusy", którymi nieudolnie próbował sterować Naczelny Wódz. Polacy mieli problemy nawet ze sterowaniem dywizjami, synchronizowaniem działań rodzajów broni. Co zresztą jest opisane w sekcji poświęconej BOS - Systemowi Bojowemu Wehrmachtu i Wojska Polskiego. Gdzieś tam jest też ZSRR ale w tej książce jego działania są epizodyczne, nieco mniej niż armii słowackiej. Ogólnie warto przeczytać jako sensowną odskocznię od krajowej "wrześniowej" literatury.

Druga wojna światowa, infografiki #współpraca❤️ ogromne dzięki ⏳️Wydaje sie, ze o II Wojnie Światowej powiedziano/nakrecono/napisano juz wszystko. Niemniej to temat wciąż dość chodliwy, co z jednej strony cieszy bo temat nie ulegnie zapomnieniu, a historia (miejmy nadzieję) powtórzeniu. ⏳️Ta książka w dość zaskakujący, ale i jakże modny sposób ilustruje dzieje jednego z najstraszniejszych rozdziałów ludzkości. Infografiki składają się czterech części: „Aspekt materialny i ludzki”, „Broń i armie”, „Kampanie i bitwy” oraz „Bilans strat i zniszczeń”. Opisują one sześćdziesiąt kluczowych tematów – jak problem zaopatrzenia w ropę naftową, struktura związków taktycznych i operacyjnych, operacja „Barbarossa”, logistyka walczących państw, wojna na Pacyfiku, eksploatacja okupowanej Europy, wojna na pustyni… – przedstawiających ten wielki globalny konflikt przystępnie, a zarazem nieszablonowo. Arcydzieło sztuki ilustracyjnej… fantastyczne osiągnięcie i pozycja obowiązkowa na półce każdego miłośnika historii II wojny światowej. - ⏳️Tak naprawdę, kazdy kawałek kartki został w pełni wykorzystany - tekst, ilustracje, wykresy, tabelki (choć niestety za mało kolorowe, bo gdzieniegdzie rzucało cień) Aktorami sa Francuzi więc prezentują "swoją" wersję historii, o naszym ruchu oporu powiedziane wręcz niewiele, a mogę powiedzieć że czystym sercem, z zupełną pewnością ze to nasz ruch oporu był znacznie rozbudowany i odważniejszy. Podobnych kwiatków będzie znacznie wiele, ale nie żałuję tej przygody, do której, mimo wszystko zachęcam i Was 💪 #iiwojnaświatowa #rebis #nigdywięcejwojny #myszaczyta 💙

Zaskakująco wciągające. Autor chronologicznie przeprowadza nas w latach międzywojnia opisując relacje nie tylko na linii Polska-Niemcy (chociaż o tym będzie najwięcej), ale też całej Europy. Jest sporo powtórzeń, ale dzięki temu można sobie wszystko utrwalić. Nie jestem historykiem, by ocenić książkę od strony merytorycznej, zgodności faktów i źródeł, ale w oczach laika temat zdaje się być wyczerpany.

Rozbudowana, nowa wersja „Przedmościa rumuńskiego 1939” i „Lwowa 1939”. Z ukontentowaniem stwierdzam, że autor popracował nad starszymi tekstami i zaprezentował książkę, w której zadbał o jasną strukturę przekazu. Pozycję można polecić jako monografię o walkach kampanii wrześniowej na terenie trzech południowo-wschodnich województw Polski. Nadal życzyłbym sobie nieco więcej relacji naocznych świadków, jednak muszę też pamiętać o tym, że po roku 1939 polski korpus oficerski i podoficerski został w znacznej mierze zdecymowany (np. w Katyniu). Któż miałby więc takowe relacje zdawać? Myślę, że autor sporo wydobył z tematu, który przez dziesięciolecia był absolutnym tabu polskiej wojskowości.

Pod względem merytorycznym 10/10, świetna pozycja dla miłośników broni pancernej. Jednak największym minusem jest brak map. Podczas czytania suchego opisu frontów, operacji czy bitew, człowiek zaczyna się gubić i trzeba wspomóc się jakąś mapą np. z internetu. Osobiście świetnie się bawiłem i polecam.

Nie ma wielu opracowań o wojnie 20-stego roku więc z zainteresowaniem przeczytałem książkę Chwalby. Jest to jednak opracowanie bardziej dla osób, które zbytnio historią się wcześniej nie interesowały. Powinna być dla bardziej wymagających czytelników bardziej rozbudowana. Wtedy byłoby to opracowanie kompletne.

O bitwie pod Narvikiem w 1940 zdarzało mi się już coś czytać ale pierwszy raz czytałem norweskiego autora. I przyznam, że było to odświeżające spojrzenie na temat. W oczy rzucia się np. to, że regularnie podkreśla, że dla Norwegów była to walka "w obronie neutralności". Książka skupia się głównie na przeżyciach Norwegów. Tak cywilnych jak i wojskowych. Liczne fragmenty listów, wspomnień, raportów, wywiadów czasem jeszcze z wojny, czasem zarejestrowane nawet kilka dekad po niej, to silny atut tej książki. Pozwala spojrzeć na tamte wydarzenia oczami ludzi którzy brali w nich udział. Na przykład spustoszenie w wioskach i miastach jakie wywołał ostrzał dział brytyjskiej floty albo naloty niemieckich samolotów. Perspektywa jest często bardzo przyziemna, z poziomu pojedynczych żołnierzy i oficerów niskiego szczebla jacy brali udział w walkach. Najwięcej norweskich. Alianckich wyraźnie znacznie mniej, najmniej jest wspomnień i opisów niemieckich. Polscy piechociarze są wspomniani ale proporcjonalnie do ich udziału w walkach. Czyli niewiele. Polacy brali udział w końcowej fazie walk i tu jest im poświęcony odpowiedni wątek. Biorąc pod uwagę, ża autor opisywał przede wszystkim norweską perspektywę i nawet alianci jak brytyjskie i francuskie oddziały są marginalizowane to nie ma się co dziwić. Czytałem ebook więc brakowało mi map. Są one dopiero na końcu książki więc w elektronicznym wydaniu trudno się połapać w tych egzotycznych, norweskich miejscowościach w jakich toczyła się akcja. To raczej specyfika nośnika a nie książki jako takiej. Sam język jest taki sobie. Nie jest to pisane z werwą i polotem. Nudnie i monotonnie też nie. Taki solidny rzemieślnik jakby to pisał. Polecam to tym którzy są zainteresowani tą bitwą i początkiem II WŚ. Zwłaszcza z norweskiej perspektywy by najczęściej Norwegowie są przez innych autorów traktowani po macoszemu. Tutaj jakby dla równowagi grają główne skrzypce co pozwala wypełnić tą lukę.

Kristo - krótko. Mimo wielu wątpliwości co do samodzielności warsztatu autora tę akurat książkę czyta się bez podejrzliwości i po prostu z zaciekawieniem. Trzeba przyznać, że Koper ma odpowiednie pióro do pisania o dziejach Polski w sposób popularno-historyczny, bez zanudzania i przeładowania nadmiarem informacji. Wojna 1920 roku była niewątpliwą wygraną Polaków z bolszewikami, nie w pełni wykorzystaną i nie tak cudowną, jak to się czasem bogoojczyźnianie przedstawia. Wszelkie mity o cudach osłabiają uznanie dla militarnego wysiłku Polaków i ich strategii.

Dla wydawnictw specjalizujących się w książkach historycznych ważne – i najlepiej okrągłe – rocznice są jak zaproszenie na urodziny do szwagra: nie można odmówić. Czyli w tym przypadku: nie wydać okolicznościowej publikacji. Z okazji, jaką przyniosło 610-lecie bitwy pod Grunwaldem, skorzystało chociażby Wydawnictwo Znak, wypuszczając na rynek książkę Jana Wróbla pod nieskomplikowanym tytułem „Grunwald 1410”. Autora raczej bliżej przedstawiać nie trzeba. Z wykształcenia historyk, zawodowo spełniający się w oświacie i dziennikarstwie, jest jednym z najbardziej wziętych publicystów w naszym kraju, a jego najnowszą książkę można w pewnym sensie określić mianem publicystycznej. Nie jest to bowiem traktat stricte historyczny, podsumowujący lata badań naukowych przeprowadzonych przez Autora. To raczej zręcznie przedstawiona konfrontacja (często sprzecznych) hipotez badaczy, którzy na relacjach polsko-krzyżackich zjedli zęby, a także zapisów z kronik produkowanych od pierwszych lat po bitwie. Jan Wróbel słusznie zauważa, że najważniejsza polska bitwa to „najcenniejszy eksponat Muzeum Niepewności”, a stereotypy, przez których pryzmat jeszcze dzisiaj patrzy się na starcie na grunwaldzkich polach, także w kontekście politycznym, wciąż trzymają się mocno. Skoro jesteśmy przy stereotypach… Bitwa pod Grunwaldem nie była więc starciem polsko-niemieckim. Wieloetniczność charakteryzowała armie po obu stronach. O Litwinach, Rusinach, Tatarach i wojskach zaciężnych między innymi z Czech po naszej stronie wiemy doskonale, ale także zastępy krzyżackie mówiły wieloma językami. W końcu obok rycerzy gości Zakonu z zachodniej Europy byli także najemnicy z Czech, Łużyc, Pomorza Zachodniego i Śląska (oraz chorągwie tamtejszych księstw, które nie wybierały „opcji niemieckiej”, ale korzystniejszą według nich polityczną drogę po ocenie bilansu potencjalnych zysków i strat), a przecież nie brakowało też etnicznych Polaków, czyli rycerstwa chociażby z Ziemi Chełmińskiej i Pomorza Gdańskiego. Finałem starcia nie było też pole zasnute biało-czarnymi płaszczami pokonanych Krzyżaków. Samych zakonników było w szeregach wojsk krzyżackich około 250, z czego ponad 200 z wojny już nie wróciło. Skąd taka zapiekłość po polsko-litewskiej stronie w zabijaniu członków Zakonu? Wszak korzystniej byłoby pojmać brata zakonnego, zwłaszcza tego z samej wierchuszki, i uzyskać sowity okup, niż zabijać ciężkozbrojnego rycerza, co przecież w sytuacji zakucia w stal od pięt po czubek głowy nie było tak prostym zadaniem. Zadecydowało zmęczenie bitwą zakonników, z których większość najlepsze lata miała już za sobą, czy może wspomniana zajadłość adwersarzy spod Krakowa i Wilna? Ze względów PR-owych, jak byśmy dzisiaj powiedzieli, z całą pewnością śmierć tylu zakonników z wielkim mistrzem na czele, przez wieki hołubionych na dworach cesarskich, papieskich i królewskich zachodniej Europy, nie była Jagielle na rękę. Z drugiej jednak strony chęci polskiego króla, aby prowadzić wojnę zgodnie z kodeksem rycerskim, szybko zostały zweryfikowane przez zdobycie i zniszczenie Dąbrówna, co przyniosło śmierć Bogu ducha winnym mieszkańcom miasteczka. Grunwald, choć militarnie praktycznie niewykorzystany (Dlaczego Jagiełło tak długo szedł na Malbork? Skąd tak mizerny terytorialnie dla Polski efekt pokoju toruńskiego?), był istotnym krokiem do pozycji mocarstwowej polskiego królestwa w Europie Środkowo-Wschodniej. Sam Jagiełło z kolei awansował do elity europejskich władców. Już nie wypadało wytykać mu chrześcijański neofityzm, wybór na krakowski tron przez elekcję i drugoligowe znaczenie. Oczywiście nie było szans, aby po Grunwaldzie wysłać Krzyżaków na śmietnik historii. Ani wtedy, ani pół wieku później, kiedy syn Jagiełły, Kazimierz, po długiej i wyczerpującej wojnie trzynastoletniej ponownie pokonał braci z Malborka i odzyskał między innymi Pomorze Gdańskie. Wspomniałem już o mocnych „plecach” zakonników od Najświętszej Maryi Panny na Zachodzie. Zniszczenie Zakonu i zmiana układu sił nad Bałtykiem już na początku XV wieku z pewnością wywołałaby reakcję sąsiednich państw, mocno zaniepokojonych wzrostem polskiego znaczenia. Celem Wielkiej Wojny było przede wszystkim wymuszenie na Zakonie pewnych ustępstw, w tym terytorialnych. Potęga militarna Zakonu nie została złamana, ale był to początek jej końca, co prawda wydłużonego o sto lat, ale jednak. Grunwald oznaczał też załamanie ekonomiczne państwa zakonnego, dotąd opartego na zbrojnej ekspansji i osadnictwie. Skończyły się łupieskie wyprawy do sąsiednich krajów pod przykrywką chrystianizacji, a wojna coraz częściej toczyła się na obszarze krzyżackim. Bycie poddanym Zakonu wciąż podnoszącego podatki przestało się po prostu opłacać, co z czasem doprowadziło do buntu rycerstwa i mieszczan. Ci potrafili liczyć. Okazję na większy zarobek dawały swobodny spływ towarów Wisłą i kontakty gospodarcze z Polską, a do tego potrzebny był pokój lub… zmiana granic. Jeszcze dwie uwagi co do zawartości merytorycznej książki. Pisząc o zajęciu Gdańska i Pomorza przez Krzyżaków w listopadzie 1308 roku, Autor wspomina, że po zajęciu Gdańska i rzezi jego mieszkańców zakonnicy „zdobyli i podpalili” Tczew. Profesor Błażej Śliwiński, specjalista od średniowiecznych dziejów regionu, już dawno przekonująco udowodnił, że do takich wydarzeń nie doszło. Krzyżacy, owszem, zajęli i spalili książęcy gród tczewski z zamkiem, uprzednio bez walk i wolno puszczając jego załogę, ale do żadnej bitwy o miasto nie doszło. Mieszczanie tczewscy kilka miesięcy po tych wydarzeniach przepraszali na piśmie Krzyżaków za wyrządzenie im wielkich szkód, zobowiązując się do rychłego opuszczenia Pomorza. W rzeczywistości chodziło o pokajanie się przed nowymi władcami wystarczająco uniżenie, aby utrzymać stan posiadania i tyle przywilejów, ile się da. Do wygnania mieszczan tczewskich nie doszło, o czym świadczy przewijanie się tych samych nazwisk po 1308 roku co wcześniej, w epoce przedkrzyżackiej. Z kolei wspominając o liście wysłanym po grunwaldzkiej wiktorii przez Jagiełłę do małżonki, Anny, Wróbel przytacza plotki o rzekomej niewierności królowej, co miało się przełożyć na brak jagiellońskiej krwi w jego synach. Owszem, takie kalumnie w epoce się pojawiały, dotyczyły jednak nie królowej Anny Cylejskiej, ale ostatniej małżonki Jagiełły, Zofii Holszańskiej, która dała mu dwóch dziedziców – Władysława i Kazimierza. Z Anną, żoną numer dwa, Jagiełło miał tylko córkę – Jadwigę. Książkę Jana Wróbla można przeczytać, nie zaszkodzi, ale też lektura nie przyniesie przełomu w myśleniu tych Czytelników, dla których niuanse grunwaldzkiej wiktorii nie są czymś obcym. Dla całej reszty zainteresowanych lekturą publikacja może być wstępem do dalszych, bardziej dogłębnych analiz wydarzeń sprzed sześciu wieków. To wcale nie jest tak, że uważam, iż książka została wydana na siłę, bo po prostu nadarzyła się odpowiednia do tego, lekko okrągła rocznica. Ale w sytuacji, kiedy merytorycznie Autor nie wniósł nic specjalnie nowego, wydawca mógł – w pewnym sensie dla odwrócenia uwagi – pokusić się o więcej „fajerwerków” w warstwie wizualnej książki. Miękka okładka i czarno-białe ilustracje, mimo iż liczne, efektu „wow!” nie robią.

W książce Alianci Piotr Zychowicz pokazuje, że moralność Kalego od dawna jest wpisana w system wartości państw Zachodu. Zbrodnie na ludności cywilnej? Niedopuszczalne… chyba że popełniają je „nasi”. Autor przywołuje trzy szczególnie drastyczne przykłady: - dywanowe bombardowania niemieckich miast, - masowe mordy na ludności cywilnej Japonii, - atomową zagładę Hiroszimy i Nagasaki. Trudno nie dostrzec, jak bardzo te mechanizmy powtarzają się w najnowszych wydarzeniach geopolitycznych. Narracja o „obronie wartości” i „walce ze złem” wciąż bywa wygodnym parawanem, za którym ukrywa się brutalna polityka i kalkulacja. Skoro Putin nazywany jest zbrodniarzem wojennym – to kim wobec tego jest Netanjahu, decydujący o bombardowaniach gęsto zaludnionej Gazy? Historia uczy, że zwycięzcy zawsze piszą własne definicje moralności, a przegrani tracą prawo głosu. Na koniec dodam, że Piotra Zychowicza czyta się równie dobrze, jak słucha. Na pewno sięgnę jeszcze po niejedną jego książkę.

Stanisław Płużański przybliżył nam codzienność żołnierzy wyklętych, którzy po rozwiązaniu regularnych oddziałów wojskowych nadal walczyli z nową władzą, przeciwko sowietyzacji naszej ojczyzny. Ta książka nie opisuje walk , raczej skupia się na funkcjonowaniu oddziałów zbrojnych.Autor przeprowadził rozmowy z 14 partyzantami podziemia antykomunistycznego i stąd wiemy jak oddziały zaopatrywały się w żywność i ubrania, gdzie żołnierze się myli, spali, co jedli. Podstawowe sprawy jak zachowanie higieny osobistej, pranie odzieży dla chłopców z lasu stanowiły problem. Marzeniem wielu z nich była ciepła pierzyna w nocy, zamiast snopka siana. Trudne i wyczerpujące było takie życie. Ciekawa książka, pokazuje partyzantkę z zupełnie innej perspektywy , warto przeczytać.

Jak każda książka o operacji Overlord, czyli lądowaniu w Normandii jest to interesująca lektura. Jej oryginalnością jest ograniczenie w czasie do tego jednego dnia. Dnia lądowania 6 czerwca 1944 roku. Wspominają go zarówno żołnierze obu stron jak i cywile, którzy za wyzwolenie zapłacili wysoką cenę. Jak u innych anglosaskich autorów, przywołane wspomnienia nie stronią (czasami) od patosu, ale oddają całą ohydę wojny. Strach, okropne okaleczenia, smród i najgorsze - niechcianą śmierć.

Gdy zobaczyłem tą książkę na półce w Empiku, od razu zapisałem sobie ja na swojej liście "do przeczytania". Bardzo ciekawi mnie temat przedwojennej, międzywojennej Polski i Warszawy. Niestety trochę się zawiodłem. Książka oparta jest na dość fajnie zbudowanych, krótkich i zwięzłych rozdziałach poświęconych różnym aspektom życia przedwojennych mieszkańców Polski. Oczekiwałem jednak wielu ciekawostek, nieznanych faktów. Książka ta jest jedynie zebraniem suchych faktów w całość, nie do końca przedstawionych w przyjemny do lektury sposób. Oczywiście, można z niej wyciągnąć sporo ciekawych rzeczy, ale jednak niesmak pozostał. Myślę, że taki temat ma ogromny potencjał i mam nadzieję, że ktoś kiedyś lepiej podejdzie do tematu i wyda porządną publikację.

Bitwa o Anglię z czasem zniknęła z świadomości polaków. Dywizjon 303 - czy coś poza tym? Jak się okazuje, obraz całej kampanii przekazany nam przez Roberta Gretzingera i Wojtka Matusiaka pokazuje zgoła inny obraz konfliktu, którego zasięg i wpływ wykraczał daleko poza słynny polski dywizjon. Na początku warto zwrócić uwagę na sam tytuł książki z serii Historycznych Bitew. Tytuł "Wysypy Brytyjskie" może sugerować, że bitwa o Anglię toczyła się także nad Irlandią (tym terminem określamy i Brytanie i Irlandię), więc kiedy pierwszy raz wziąłem do ręki tę książkę byłem zdziwiony, lecz ostatecznie wydaje mi się, że to błąd wydawnictwa. Oczywiście oprócz samych działań wojennych zostało opisane uzbrojenie obu walczących państw, kwestie lotników, postawa ludności cywilnej. Mi osobiście zabrakło napomknięcia o kwestii Rządu Jedności Narodowej w kontekście opisu zjednoczenia społeczeństwa brytyjskiego pod wpływem zagrożenia, a szkoda, bo jednak wydaje się to jedną z podstawowych kwestii politycznych. Reasumując, polecam! Merytorycznie książka jest na wysokim poziomie (pomijając częste dla HB'ków błędy językowe i stylistyczne). Na pewno zainteresowała mnie szerzej kwestią lotnictwa II wojny światowej.

Uwielbiam takie książki. Major Żychoń był pewnie człowiekiem nie bez wad, skaz. Bez wątpienia był wielkim patriotą. Żył w ciężkich czasach, kiedy niepodległa Polska dopiero się tworzyła. Stworzył nowoczesne struktury wywiadowcze, których zazdrościł cały ówczesny świat. Niestety jak to często bywa "swoi" nie do końca mu ufali. Skończył tragicznie...a może nie skończył ? Czcimy rotmistrza Pileckiego, czcijmy i majora Żychonia. Jak dla mnie to jest gotowy materiał na film, serial. POLECAM !!!

Znakomita książka, którą pomimo prawie 1000 stron, czytałem z niesłabnącym entuzjazmem. Niemal doszczętnie obrazuje balansowanie polskiej dyplomacji po nitkach sieci powiązań w polityce mocarstw w okresie międzywojennym. Józef Piłsudski doskonale rozumiał trudne położenie Polski w okowach dwóch potężnych sąsiadów, tylko chwilowo osłabionych, jednak mających ciągłe aspiracje do samostanowienia. W tej nierównej grze pomiędzy Polską a odradzającymi się Niemcami oraz nieprzewidywalnymi Sowietami, udało się jednak prowadzić politykę lawirowania, która dała kilka lat spokoju i wytchnienia. Co kryło się za kulisami rozmów doprowadzających do paktu o nieagresji z Rosją i deklaracji o niestosowaniu przemocy z Niemcami ? Krzysztof Rak wyłożył to z zegarmistrzowską precyzją, w sposób niesamowicie rzetelny a mnie uświadomił, że w polityce nie liczy się arytmetyka a raczej dynamika zmian. A tych z kolei nie zawsze da się przewidzieć…

Książka której ciężko "zdobyć" wysokie oceny. Nie jest naszpikowana opisami bitew i karkołomnych akcji z okresu II wojny światowej. Choć ciężkie przeżycia jakie ta wojna przyniosła ludziom też się w niej pojawiają. Choćby pokazując życie na łodzi podwodnej Kretschmera („asa” Ubotów), czy na zatapianych statkach handlowych. W takim razie, o czym jest książka? To kolejna nieznany (no, mi słabo) element tego światowego konfliktu, czyli rozgrywającego się na też na oceanach. Tutaj chodzi o zmagania Royal Navy z U-bootami na atlantyckich szlakach konwojów. Pokazuje, że zwycięstwo z „wilczymi stadami” to nie nos i łut szczęścia dowódców okrętów wojennych oraz przewaga technologiczna – jak dotychczas to opisywano, zwłaszcza u nas. Lecz systematyczne: analiza, ocena i wyciąganie wniosków z bitem w tym przegranych. Na tej podstawie w Liverpoolu powstało centrum szkoleniowe dla oficerów brytyjskiej i sprzymierzonych marynarek wojennych. Szkolące w systematycznym poszukiwaniu i zwalczaniu niemieckich łodzi podwodnych na podstawie …… gier logicznych. Odpowiednio opracowana i powiększona „planszówka” posłużyła do opracowania metod skutecznej osłony konwojów. Była to ciężka praca i wiara w ludzką innowację tak rzadko spotykana w naszych dziejach. Zwłaszcza gdy wiemy kto był twórcą owego innowacyjnego centrum taktyki. Schorowany komandor z rezerwy i młode kobiety, ochotniczki wrenki to oni opracowali, wdrożyli i przekonali do przełożonych do zastosowania zasada gier planszowych. To co opisał Simon Parkin jest kolejnym dowodem na to, że aby wygrać wojnę potrzeba wielu współgrających i zazębiających się elementów jak: pieniędzy, przewagi technicznej, dobrego planowania no i determinacji i motywacji. W naszej historii tylko te dwa elementy występują często (choć nie zawsze) pozostałe niestety są rzadkością. Druga prawda, to że imperium brytyjskie musiało się nauczyć jak walczyć z III Rzeszą i potrzebowało na to ok.3 lat. Bo nie ma tak jak chcą nasi domorośli stratedzy, że wystarczy wydać rozkaz „do ataku” i już tylko czekać na zwycięstwo.

Klienci dobrze wyposażonych księgarń znajdą na półkach z książkami poświęconymi historii najnowszej, a konkretnie dwudziestoleciu międzywojennemu i drugiej wojnie światowej, kolejną pozycję poświęconą Adolfowi Hitlerowi. Wydawałoby się, że regały nie będą już w stanie przyjąć następnych wydawnictw poświęconych wodzowi Trzeciej Rzeszy, że o jego postaci napisano już wszystko, a historycy i publicyści rozłożyli życie Hitlera na czynniki pierwsze tak solidnie, iż temat został zgrany do granic możliwości. Mimo to Frank McDonough, związany obecnie z John Moores University w Liverpoolu brytyjski historyk, specjalizujący się w krótkich dziejach nazistowskiego państwa, postanowił zaryzykować i przedstawić rządy Hitlera w autorskim – i nowatorskim – spojrzeniu, próbując stanąć obok kolosów historiografii, jak Ian Kershaw czy Richard Evans, których prace o Trzeciej Rzeszy bez wątpienia można uznać za kanoniczne, i boleśnie się nie wywrócić. Na ile mu się to udało? Książka „Czas Hitlera”, której wydanie na polskim rynku przygotował Rebis (i zrobił to bardzo dobrze – twarda oprawa, kilkadziesiąt ilustracji i map, przyjemna dla oka czcionka i tłumaczenie, do którego nie można się przyczepić), jest pozycją dwuczęściową. „Triumf” zaczyna się w 1933 roku, kiedy splot różnych okoliczności i intryg, o czym wspomnę jeszcze poniżej, wynosi do władzy przyszłego Führera, a kończy na 1939 roku i wojnie z Polską. Chronologicznym finałem tomu „Katastrofa”, na który Czytelnicy muszą jeszcze poczekać, jak sama nazwa wskazuje, będzie rok 1945 i zakończenie drugiej wojny światowej na jej europejskim froncie. Każdy rozdział opowiada o jednym roku, dlatego można odnieść wrażenie, że konstruując książkę, Autor poszedł po linii najmniejszego oporu. Nic bardziej mylnego. Jak wyjaśnia sam McDonough, poszczególne fragmenty rozdziału omawiają różne tematy tak, aby ukazać szerszy kontekst opisywanych wydarzeń. „Dzięki temu czytelnik może zapoznać się z przebiegiem wypadków oraz ich wpływem na ewolucję rządów Hitlera” – przekonuje Autor. Do mnie akurat to tłumaczenie trafia. Narracja jest płynna, nawet wtedy, gdy historyk zbacza trochę z głównego kursu, aby wyjaśnić niuanse opowieści, przedstawić szerzej jej bohaterów, czy też krótko, acz z sensem, przeanalizować dany proces, istotny dla Hitlera rosnącego w siłę na niemieckiej scenie politycznej i arenie międzynarodowej. Szeroki dobór źródeł to atut książki. Z jednej strony pozwala nam zajrzeć za kulisy opisywanych wydarzeń z punktu widzenia jej autorów, a z drugiej – poznać efekty wprowadzania decyzji politycznych w życie z pierwszej ręki, bo ze wspomnień zwykłych ludzi. Autor korzysta z nich chętnie i często, wykorzystując także przemówienia NSDAP-owskiej wierchuszki, dokumenty rządowe i zachowane archiwa partyjne czy memoranda wojskowe. Cytowane są dokumenty SS i ministerstwa spraw zagranicznych, ale też dowody przedstawione w powojennych procesach zbrodniarzy hitlerowskich. Są oczywiście fragmenty gazet, wywiady ze świadkami wydarzeń i dzienniki z epoki. Można odnieść wrażenie, że od pewnego czasu autorzy książek historycznych biorą sobie za punkt honoru rozwiewanie narastających przez lata mitów i stereotypów. McDonough nie jest tutaj wyjątkiem, co sam podkreśla. I tak wódz Trzeciej Rzeszy jest z jednej strony „wszechpotężnym władcą”, a jednocześnie „słabym dyktatorem”, przewodzącym chaotycznemu systemowi politycznemu. McDonough nie jest też zwolennikiem tezy, że reżim hitlerowski bardzo przypominał Związek Radziecki Józefa Stalina. „W praktyce wszakże reżim hitlerowski był znacznie mniej totalitarny od tego w ZSRR. Niemiecka opinia publiczna mogła narzekać i krytykować rzeczywistość w o wiele większym stopniu, niż to wcześniej sugerowano” – przekonuje brytyjski historyk. Zdaniem Autora, gdyby Hitler nie doszedł do władzy w 1933 roku, to i tak rządy objęłaby jakaś grupa prawicowych nacjonalistów. Kwestią czasu było na tyle silne wsparcie takich środowisk przez armię oraz inne wpływowe kręgi społeczne i polityczne, gardzące demokracją w wydaniu Republiki Weimarskiej, żeby tak się stało. Bardzo wątpliwe jednak jest to, że taki reżim dokonałby ludobójstwa opartego o rasizm i antysemityzm, jak to zrobili naziści. Partia hitlerowska nie miałaby racji bytu, gdyby nie poczucie upokorzenia po porażce w pierwszej wojnie światowej oraz kryzys gospodarczy przełomu lat dwudziestych i trzydziestych. Nie pierwszy raz w takich sytuacjach historia zatoczyła koło, gdy społeczeństwo – nie mając zaufania do systemu demokratycznego, który w ich mniemaniu nie potrafiło zaradzić piętrzącym się problemom – zaczęło się oglądać za silnym przywódcą, który potrafiłby przewodzić państwu i narodowi w trudnych latach. Pojawił się Hitler, obiecując przywrócenie ładu i porządku oraz stworzenie stabilnej, zjednoczonej i bezklasowej wspólnoty narodowej. Jak stwierdza McDonough, żadna inna partia w dużym, nowoczesnym kraju demokratycznym, nie wydobyła się tak szybko z marginesu politycznego. Sam Hitler twierdził później, że w styczniu 1933 roku „zdobył władzę”, tak jakby doszło wówczas do gwałtownego przewrotu. W rzeczywistości został mianowany kanclerzem rządu koalicyjnego (!) w sposób całkowicie legalny i zgodny z konstytucją. Prezydent Hindenburg uległ perswazji wąskiego grona swoich konserwatywnych doradców, którzy przekonywali go, że Hitler powinien dostać szansę na rządy, a być może uda im się go wykorzystać do własnych celów. Rewolucji jeszcze nie było, bo kapitalizm nadal odgrywał kluczową rolę w systemie gospodarczym, konserwatyści na wielu polach trzymali się mocno, urzędnicy, jeśli nie byli Żydami lub nie mieli sympatii lewicowych, wciąż mogli pracować i awansować, a policja nadal była państwowa, choć wkrótce powstało Gestapo. Armia przez dłuższy okres czasu była niezależna, podobnie jak wielki biznes. „Hitler był często zmuszony iść na kompromisy i okazywać znacznie większą elastyczność, niż się powszechnie uważa. Hitler często działał z pełną premedytacją, ale czasami musiał reagować na wydarzenia, nad którymi nie miał kontroli. W latach 1933 – 1939 był raczej mistrzem elastyczności i improwizacji niż planowania” – zauważa McDonough. Przykładów demontażu mitów związanych z rządami Hitlera, związanych chociażby z „sukcesami” gospodarczymi nazistów czy też z Austrią jako „pierwszą ofiarą Hitlera”, mógłbym podać znacznie więcej, ale pozostawiam przyjemność z ich odnajdywania Czytelnikom. Co warto oddać Autorowi, to sposób relacjonowania wydarzeń z trzeciej dekady minionego wieku. Atrakcyjne pióro, czasami wręcz z zacięciem reporterskim, to z pewnością plus po stronie brytyjskiego historyka. Wielu jego polskich (i nie tylko) odpowiedników mogłoby pójść tym tropem w swoich publikacjach. To nie przytyk, ale podpowiedź. Czy warto zatem sięgnąć po pierwszy tom „Czasu Hitlera”? Zdecydowanie tak! Osobiście nie mogę się doczekać tomu drugiego, z nadzieją, że wysoki poziom publikacji zostanie utrzymany, nie tylko przez Autora, ale również przez wydawcę i tłumacza. Mimo iż Autor nie odkrywa rzeczy nieodkrytych, przyjemność płynąca z lektury, nawet jeśli opowiada ona o wyjątkowo mrocznych czasach, sprawia, że czasu i pieniędzy poświęconych tej publikacji z pewnością nie będzie można uznać za stracone.

Specjalnie poukładałem książki na półce względem tematyki, niedawno padło na mało znany dla mnie temat wojny polsko-bolszewickiej. Również specjalnie przed TĄ książką przeczytałem również biografię Piłsudskiego pióra Bohdana Urbankowskiego aby stwierdzić różnice postrzegania perypetii tych wydarzeń… I wiecie co? -Są GIGANTYCZNE! Co do omawianej pozycji - dobrze napisana, nie nudzi, masa ciekawych zdjęć a z minusów: stronnicza niechęć do Naczelnika (obecnie ciężko mi się wypowiedzieć czy rzetelna) i bardzo uboga w mapy. Totalnie inne spojrzenie niż w ww. biografii, sama książka pisana raczej na chłodno bez koloryzowania pewnych postaci. Ciężko napisać coś więcej. Po przeczytaniu Marzyciela i Stratega pana Urbankowskiego mam mętlik w głowie ale to chyba dobrze, każdy musi wyrobić sobie swoją opinię i światopogląd nawet na historię tak „dawną”. Polecam te dwie książki czytać w pakiecie by zorać sobie mózg dwoma punktami widzenia, ponieważ jest ich tak wiele jak Patriotów w naszej trudnej, aczkolwiek pięknej historii.

Kolejna książka autorstwa Tomasza Bonka i kolejny wypad na Ziemie Odzyskane, tym razem do Wrocławia i jego wojennych oraz powojennych tajemnic. Autor świetnie opisuje w formie reportażu gorączkę poszukiwań niemieckiego złota rzekomo ukrytego przez hitlerowców w górskich rejonach Dolnego Śląska. Przytacza autentyczne dokumenty z przesłuchań tych, którzy mogli coś wiedzieć. Szczególnie jednego podejrzanego Niemca, który po wojnie nie wyjechał na zachód i nikt nie wiedział kim tak naprawdę jest…. Jaruzelski, Kiszczak, bezpieka PRL na tropie skarbów. Świetnie się czytało.