Służący i służąca

Ma lepsze i gorsze fragmenty, ale dla osób zainteresowanych Mannem lektura Czarodzieja będzie świetna rozrywką. Ładnie poprowadzone niteczki między miejscami, postaciami, zdarzeniami z życia Tomasza Manna a ich odpowiednikami w materii jego powieści . Ja osobiście, kiedy "rozpoznaję" w realu miejsca opisane w fikcji - czuje zawsze ciarki na plecach. Ale także dużo uproszczeń na przykład w kwestii hmm.. relacji. Także - jakże ciekawy - problem w dorobku Manna czyli "Rozważania człowieka apolitycznego" - tutaj potraktowany byle jak.

Dziwna ta książka, trochę w duchu Kafki. Narrator raz jest pierwszoosobowy, raz trzecioosobowy. Bohater krąży po mieście w poszukuwaniu ojca 14-letniej Hanny z zespołem Downa. Na jakiś czas zatrzymują się oboje (o i Hanna) w hotelu bez nazwy, w którym za to pokoje noszą nazwy obozów koncentracyjnych (!). Mamy tu opisane różne spotkania z dziwnymi ludźmi, różne historie, obserwacje różnych reakcji na inność Hanny. Dziwne to wszystko, ale czyta się nieźle, choć wciąż ma się wrażenie jakiegoś absurdu, groteskowości sytuacji.

To nie jest żadna awangarda, ta proza nie nastręcza trudności lekturowych, nie wyznacza nowych prądów w literaturze, nie odkrywa nowych światów. Ta proza w mistrzowski sposób przedstawia kilka nieoczywistych momentów ludzkiego życia, albo oświetla je pod nieoczywistym kątem. Opowiadania wybrał i przetłumaczył Tomasz Pindel, a potem dodał jeszcze do nich wyczerpujące posłowie. Nazwisko tego genialnego tłumacza starczy za wszelkie rekomendacje, a posłowie sprawia, że nie mam nic do dodania. Piękna książka.

„Prawdziwa miłość nie jest dialogiem, lecz splotem dwóch monologów, które błądzą w poszukiwaniu wspólnego rytmu pośród zgiełku codzienności”. Bohaterowie zbioru opowiadań „Trudne miłości” autorstwa Italo Calvino to postacie zanurzone w głębokiej, egzystencjalnej samotności, mimo że ich historie formalnie dotyczą relacji z drugim człowiekiem. Calvino nie kreśli tu klasycznych romansów; jego bohaterami są m.in. podróżny w pociągu, kobieta kąpiąca się w morzu, urzędnik czy fotograf. Każdy z nich znajduje się w sytuacji pozornej bliskości, która jednak zostaje uniemożliwiona przez barierę nieporozumienia, wstydu lub po prostu niefortunnego zbiegu okoliczności. Ich „trudność” nie wynika z wielkich życiowych dramatów, lecz z drobnych, wewnętrznych blokad: braku odpowiedniego słowa, lęku przed dotykiem czy obsesji na punkcie własnego postrzegania rzeczywistości. Są to ludzie, którzy kochają bardziej swoje wyobrażenie o miłości niż osobę stojącą obok, co czyni ich sytuację tyleż komiczną, co przejmująco smutną. Największą zaletą prozy Calvino jest jej niesłychana precyzja i intelektualna elegancja. Autor posiada rzadki dar opisywania najbardziej ulotnych stanów emocjonalnych w sposób niemal geometryczny, klarowny, a zarazem poetycki. Każde opowiadanie to zamknięta, dopracowana do perfekcji miniatura, w której autor analizuje mechanizmy pożądania i alienacji z dystansem badacza i wrażliwością artysty. Styl Calvino jest lekki, a jednocześnie gęsty od znaczeń – potrafi on uczynić z prostego aktu zgubienia części kostiumu kąpielowego wielką metaforę utraty tożsamości. Kolejnym atutem jest humor; subtelna ironia, która pozwala czytelnikowi uśmiechnąć się nad małostkowością i zagubieniem bohaterów, rozpoznając w nich własne lęki. ⚠️ Wady i niedociągnięcia Przyznając ocenę 7/10, należy wskazać na pewną chłodną dystansowość, która dla części odbiorców może być barierą. Calvino bardziej operuje intelektem niż czystym afektem, co sprawia, że historie te czyta się z podziwem dla konstrukcji, ale rzadko z autentycznym wzruszeniem. Momentami narracja staje się zbyt analityczna, co może nużyć czytelnika szukającego w literaturze o miłości większego ognia i emocjonalnego zaangażowania. Niektóre opowiadania wydają się też nieco zbyt abstrakcyjne, tracąc grunt pod nogami w dążeniu do formalnej doskonałości. „Trudne miłości” to lektura obowiązkowa dla wielbicieli prozy wyrafinowanej i poszukującej. Italo Calvino udowadnia, że o uczuciach można pisać bez patosu, skupiając się na milczeniu, które dzieli kochanków skuteczniej niż odległość. To rzetelny, błyskotliwy portret ludzkiej niekomunikatywności, który mimo upływu lat nie stracił nic ze swojej aktualności.

Trochę przypadkowo w tym miesiącu postanowiłam zerknąć na #MiędzyMaraton u @chrzanizm i tak się akurat złożyło, że „Kochankę Wittgensteina” miałam dodaną na Legimi, więc uznałam, że to jest mój znak, aby po nią sięgnąć. I już od pierwszej strony wiedziałam, że to jest powieść 𝘵𝘰𝘵𝘢𝘭𝘯𝘢. Że ma w sobie to coś, co od zeszłego roku urzeka mnie w prozie eksperymentalnej. Lubię połączenie ciekawostek i wiedzy z elementami filozofii, lubię też płynący strumień świadomości. Jednak to, co wyróżnia pozostałe książki tego typu zamknięte jest w formie, z jaką się mierzymy. Otóż Kate, nasza główna bohaterka, pisze na maszynie, lecz robi to w sposób świetnie odzwierciedlający gonitwę myśli; i tu podkreślam, wielowątkowość i nielinearność miesza się tu z fałszywymi anegdotami i informacjami. Rzadko dostajemy fakty na temat jej życia, częściej wracamy do jednej i tej samej historii, która podobno spotkała Botticelli, gdy ten starał się o pracę u samego papieża. A może to był Michał Anioł? Nie, teraz jak o tym myślę to na pewno był Giotto. I w takiej formie, często powracające motywy przeplatają się ze sobą, serwując nam cały listy utworów operowych, nazw obrazów, fragmentów żywotów malarzy (sama Kate była w końcu w życiu 𝘱𝘳𝘻𝘦𝘥 malarką), a prawdy o nich dowiadujemy się dopiero googlując sobie prawidłowe odpowiedzi. Ale czym właściwie są te „prawidłowe odpowiedzi” w świecie, w którym nikt inny nie może ich zweryfikować? O, bo tu łapiemy kolejne sedno powieści; Kate jest ostatnią kobietą na ziemi, ostatnią istotą. Poznajemy ją już na etapie, gdy przestała szukać innych ludzi czy stworzeń, pogodziła się ze swoją sytuacją. Czasem opowiada nam o swoich przygodach, których doświadczyła podróżując po świecie, o tym, jak być-może-na-pewno widziała kota w Koloseum, ale samych faktów wyjaśniających jak doszło do tego, że świat przerodził się w postapokaliptyczną rzeczywistość mamy niewiele. Zawsze z przyjemnością próbuję zgadywać, co kryje się za myślami nierzetelnych narratorów, których stan psychiczny również nie jest rzeczą pewną. Jeśli też to lubicie, może to być coś dla was!

“Moje życie zamiast fantazji odgrywa wewnętrzne konflikty, podobnie jak Nowy Jork. Pasujemy do siebie”. Jedną z wartości tej książki, najbardziej zbliżonej do autobiograficznego eseju, jest to, że dużo tu Miasta, którego trudno mi zapomnieć, choć chyba nie chciałbym tam wrócić. Zwłaszcza teraz. Bardzo to interesująca literatura, osobista w najlepszym tego słowa sensie i bardzo erudycyjna. Autorka flanuje po mieście, analizuje, rozmawia, wspomina, notuje scenki, do których N.Y.C. nadaje się idealnie. I opisuje swoje, jak pisze “chwile istnienia” - jako nowojorczanka, choć była “dzieckiem imigrantów z klasy robotniczej którzy nie mieli czasu ani chęci poświęcać nam należytej uwagi”. Zaczynała wszak na Bronksie, skończyła czas na Manhattanie, co samo w sobie można uznać za tzw. sukces. Mimo to, a może właśnie dlatego, z narracji nie wynika poczucie jakiegoś wielkiego osiągnięcia. Ona sama najwyraźniej to bagatelizuje, bo wie, co jest w życiu najważniejsze. Zarazem ma również poczucie jakiegoś braku, do pełni czegoś jednak zabrakło. “Cały sens miasta polegał na tym, że łatwiej było w nim znieść samotność” - pisze Gornick, dla której Miasto jest więcej niż pocieszeniem. “Co wieczór, gdy przed pójściem spać gaszę światło w moim salonie na piętnastym piętrze, doznaję przyjemnego wstrząsu na widok wznoszących się ku niebu rzędów rozświetlonych okien; otoczona przez nie czuję się tak, jakby obejmowała mnie gromada bezimiennych mieszkańców miasta. To mrowie ludzkich siedzib, zawieszonych jak moja w przestrzeni, to ukłon Nowego Jorku w stronę ponadjednostkowej więzi. Ukojenie płynące z tej przyjemności jest nie do opisania”. I spacerom, i Miastu Autorka zawdzięcza bardzo wiele. “Kiedy życie zaczyna mi się jawić jako suma niepowodzeń, idę spacerem na Times Square - plac będący domem najobrotniejszego magnesu społecznego na świecie – i tam szybko odzyskuję właściwą perspektywę”. “W czasach, gdy zbliżałam się coraz bardziej do magnesu społecznego, nic tak nie koiło bólu i złości w sercu jak spacer przez miasto. Obserwując ludzi, którzy na pięćdziesiąt różnych sposobów próbują pozostać ludźmi, widząc różnorodność i pomysłowość technik przetrwania, czułam jak schodzi ze mnie napięcie”. “Nigdy nie czułam się mniej samotna niż w trakcie samotnego spaceru zatłoczoną ulicą. (...) Chodziłam, by przewietrzyć umysł, zakosztować ulicznego życia, rozpędzić popołudniowe przygnębienie.” Pisarka postrzega miejski, no dobra - nowojorski, tłum jako rodzaj wspólnoty, zwłaszcza po 11.09.2001. “Po jedenastym września w mieście na długo zapanowała trudna do opisania atmosfera. Przez wiele tygodni Nowy Jork wydawał się nieobecny, zagubiony, wysiedlony. Ludzie chodzili półprzytomni, jak gdyby coś ich męczyło, ale nie umieli tego nazwać. (...) Jednocześnie utrzymywała się cisza jakby nie z tej ziemi”. “Przystanęłam na wysepce pośrodku, jak każdy nowojorczyk. Spojrzałam w prawo, aby wypatrywać w sznurze samochodów przerwy, która pozwoli mi bezpiecznie przemknąć na czerwonym. Okazało się jednak, że nic nie jedzie; jak okiem sięgnąć, ani jednego auta. Stałam tak jeszcze przez chwilę zahipnotyzowana tą wielką i straszną pustką. Nie mogłam sobie przypomnieć, żebym kiedykolwiek - może tylko z wyjątkiem śnieżnych zamieci - widziała Broadway bez jadących samochodów”. “Wszyscy jesteśmy na Piątej Alei z tego samego powodu, na tych samych prawach. Przemierzamy ulice światowych stolic od niepamiętnych czasów: aktorzy, urzędnicy przestępcy, dysydenci, uciekinierzy, nielegalni, geje z Nebraski, polscy intelektualiści, kobiety na krańcu czasu”. Świetnie opisana przewijająca się przez całą książkę relacja z pewnym Leonardem, wzorowy to udano-nieudany związek w wieku średnim: “Żadna inna bliska znajomość nie dała mi takiego wglądu w zagadkową naturę zwyczajnych relacji między ludźmi”. „Leonarda i mnie łączy polityka krzywdy. Płonie w nas jasnym ogniem głębokie przekonanie, że przyszliśmy na świat urządzony według niesprawiedliwych reguł. Naszym tematem jest życie, które nas ominęło. Oboje mierzymy się z pytaniem: gdyby ta nierówność nie istniała zawczasu – on jest gejem, ja kobietą osobną – czy sami byśmy ją sobie wymyślili, żeby mieć pożywkę dla swoich pretensji? Właśnie temu pytaniu poświęcona jest nasza przyjaźń. Ono ją definiuje – określa jej charakter oraz idiom…” “– To czym ostatnio jest dla ciebie życie? - pytam. – Kością stojącą w gardle - odpowiada. – Ani nie mogę jej połknąć, ani wykasłać. Mogę tylko próbować się nie udławić”. “W trakcie tych naszych dalekich spacerów nieraz ukradkiem zmieniał się charakter czasu i przestrzeni, Znikało pojęcie godzin. Ulice były jedną długą wstęgą ciągnącej się hen drogi, po której wędrowaliśmy bez przeszkód. Czas się rozrastał, zaczynał przypominać ten z dzieciństwa, nigdy się niekończący, a nie ten obecny, którego zawsze było za mało”. Inne cytaty “Oto mężczyzna usiłował mnie zmusić do czegoś, znaczy nie miałam ochoty [pewien rodzaj seksu - przyp. mój], i robił to w sposób, jakim nigdy by się nie posłużył wobec innego mężczyzny: próbował mi wmówić, że nie wiem czego chcę. (...) Uzmysłowiłam sobie, że mężczyźni należą do innego gatunku niż ja. Innego i obcego”. “Nadal byłam córką swojej matki. Ona była teraz negatywem, a ja odbitką, lecz obie zostałyśmy same, bez tego właściwego (po rozwodzie)”. “Przyjaźń dzieli się na dwie kategorie: taką, w której ludzie spotykają się ze sobą, bo potrzebują swojej energii i taką, w której ludzie potrzebują energii, żeby się spotkać. “Różnice osaczyły nas niczym bujny gąszcz zarastający leśną polanę. Przyjaźń, będąca przez lata źródłem podniety, nagle wyczerpała się jako potrzeba. Jednym długim susem przeskoczyła z rozedrganego centrum na wyczerpane peryferia”. “Dojrzałam do tego, by nie oczekiwać od przyjaciół rzeczy, których nie potrafią mi dać. Biorę każdą przyjaźń taką, jaka ona jest, bez dyktowania warunków”. “– Mam tylko jeden problem z chrześcijaństwem. Dlaczego oni nienawidzą Żydów za Śmierć Chrystusa? Kobieta zwraca mu niemu twarz i mówi: – A wie pan, że mnie też to zawsze zastanawiało. W końcu to Rzymianie go zabili. Dlaczego nie mają pretensji do Włochów? “Przekonanie, że jesteśmy tym, do czego się przyznajemy, to wielkie złudzenie naszej kultury”. “Przez całe życie porzucał wszystko z wyjątkiem kobiet”. “Odbierałam przez skórę zbiorowy opór przed pójściem na dno”. “Czuła się otępiona gadką szmatką, która dzień w dzień wypełniała jej uszy. To gorsze niż cisza, powiedziała. O wiele gorsze”. “Najbardziej żywotną poza seksem formą więzi jest rozmowa”. “Kończąc sześćdziesiąt lat, poczułam się tak, jakby ktoś mi powiedział, że mam przed sobą jeszcze tylko sześć miesięcy. W jednej chwili ucieczka w wyimaginowane jutro stała się przeszłością. Pozostał jedynie ogrom opustoszałej teraźniejszości. (...) Z bujaniem w obłokach skończyłam bez trudu, ale jak właściwie żyć w teraźniejszości, jeśli przez tyle lat się tego nie robiło?”. “​To gen anarchii, obecny w każdym człowieku, który urodził się w gorszej klasie, z gorszym kolorem skóry, z gorszą płcią – tyle że u niektórych pozostaje uśpiony, a u innych sieje spustoszenie – nikt nie wie tego lepiej niż ja”. Czytając, miałem skojarzenia z „Przyjacielem ” - dość podobną książką innej nowojorczanki Sigrid Nunez, której pozostałe rzeczy też biorę na cel. A teraz czas na kolejną książkę Gornick, podobno jeszcze lepszą - słynne “Przywiązania”...

To moje pierwsza książka autora, więc nie mam porównania do jego innych książek. Nie mam też wielkiego rozeznania ani w literaturze kolumbijskiej ani hiszpańskiej. Może to dobrze. Bardzo mi się ta lektura podobała. Abstrahując od zarzutów, że słaby język, że popiera komunizm, podeszłam do niej pozbywając się osobistej perspektywy. Potraktowałam ją jako opowieść o barwnym życiu reżysera, losów jego rodziny na tle zawirowań politycznych i jego twórczości. Przeczytałam z dużym zainteresowaniem. Autor zabrał mnie w nieznany dla mnie kawałek świata. Dużo wątków, wydarzeń i barwnych ludzi. Miło spędziłam czas.

Powieść Mohameda Mbougara Sarra, Najskrytsza pamięć ludzi, to literackie zjawisko, które zasłużenie zdobyło Nagrodę Goncourtów, stając się jednym z najważniejszych głosów współczesnej frankofonii. Moja ocena to entuzjastyczne 8/10 – to książka totalna, labiryntowa i oszałamiająca swoją erudycją, choć wymagająca od czytelnika pełnego zaangażowania i intelektualnej czujności. Punktem wyjścia jest historia Diégane’a Latyra Faye’a, młodego senegalskiego pisarza mieszkającego w Paryżu, który trafia na trop legendarnej, niemal mitycznej książki z 1938 roku pt. Labyrinthe de l'inhumain (Labirynt nieludzkości). Jej autor, T.C. Elimane, okrzyknięty niegdyś „czarnoskórym Rimbaudem”, zniknął z radaru opinii publicznej po skandalu związanym z oskarżeniami o plagiat. Faye staje się obsesyjnym poszukiwaczem prawdy o Elimane’u, co rzuca go w wir podróży przez trzy kontynenty (Afrykę, Europę i Amerykę Południową) oraz przez tragiczne karty historii XX wieku – od kolonializmu, przez II wojnę światową, aż po współczesność. Sarr konstruuje swoją powieść jako szkatułkową narrację. Głosy bohaterów, listy, wywiady i fragmenty odnalezionych tekstów nakładają się na siebie, tworząc gęstą strukturę. To nie jest tylko opowieść o człowieku; to opowieść o samej literaturze, o jej niszczycielskiej sile i o tym, jak pisanie może stać się zarówno przekleństwem, jak i jedyną formą ocalenia. Największym atutem powieści jest sposób, w jaki Sarr mierzy się z problematyką postkolonialną. Robi to jednak bez publicystycznego zacięcia. Interesuje go relacja między pisarzem afrykańskim a „zachodnim kanonem”. Czy autor z Senegalu musi zawsze pisać o swojej „afrykańskości”, by zostać dostrzeżonym w Paryżu? Elimane jest tu symbolem buntu przeciwko takiemu szufladkowaniu, ale i ofiarą systemu, który najpierw go wykreował na egzotyczną ciekawostkę, a potem brutalnie zniszczył. Autor z niezwykłą swobodą porusza się między stylami. Potrafi być ironiczny, gdy opisuje paryskie salony literackie, by za chwilę uderzyć w ton niemal mityczny, gdy akcja przenosi się do Senegalu. Najskrytsza pamięć ludzi to hołd dla wielkich mistrzów: od Roberto Bolaño (któremu książka jest dedykowana), przez Borgesa, aż po Yambo Ouologuema. Sarr gra z czytelnikiem, ukrywając liczne nawiązania i sprawiając, że lektura staje się procesem odkrywania kolejnych warstw znaczeń. Ocena odzwierciedla mój podziw dla odwagi stylistycznej Sarra. To książka napisana z niesamowitym rozmachem, gęsta od idei i emocji. Jednak ta gęstość bywa momentami wyzwaniem. Dla czytelnika nieprzyzwyczajonego do narracji nielinearnej, liczne dygresje i długaśne zdania (momentami przypominające styl Prousta) mogą być barierą nie do przebicia. Niektóre partie tekstu wydają się niemal przeładowane znaczeniami, co sprawia, że tempo lektury znacząco spada. Jest to jednak cena, którą warto zapłacić za obcowanie z literaturą tak wysokiej próby. Najskrytsza pamięć ludzi to powieść o „poszukiwaniu absolutnego tekstu”, która sama pretenduje do tego miana. Mohamed Mbougar Sarr udowodnił, że literatura wciąż ma moc budowania mostów nad przepaściami historii i kultury. To książka bolesna, piękna i niezwykle inteligentna. Jeśli szukasz lektury, która nie pozwoli Ci zasnąć i zmusi do przemyślenia wszystkiego, co wiesz o sztuce pisania, Sarr będzie Twoim najlepszym przewodnikiem.

Intymny portret relacji dziecka o nie odciętej pępowinie z matką i cieniem ojca. Powieść o stracie i trudach jej zaakceptowania. Za dużo filozofowania i przypadkowych rozmyślań. Wciąż czekam na powrót autora do formy z "Rozdeptałem czarnego kota...", ale to jeszcze nie teraz.

Debiut Jakowenko jest autobiograficzną historią jej życia. Wyjazd rodziny z Ukrainy w celu zarobkowym tworzy kryzys tożsamościowy w narratorce. Poczucie obcości w Hiszpanii, poczucie winy i niezrozumienie prowadzi do powrotu do Ukrainy w dorosłości. Tam narratorka zamyka okres rozdarcia; wie, że ktoś urodzony w jednym miejscu, a wychowany w drugim, musi zostać wędrowcem na całe życie. Ukraina ukazana jako kraj bez przyszłości, do którego nie warto wracać na stałe. https://www.instagram.com/metakonteksty/

Przyjemnie mi się czytało, zwłaszcza pierwszą i ostatnią część, środek z wątkiem o amerykańskiej dziennikarce trochę przynudza jakby wprowadzony na siłę. Książka o byciu ojcem, która rozczula i porusza do głębi. Jest też sporo poczucia humoru. Czytajcie bez żadnych oczekiwań.

Opowieść o ludziach z miasta okupowanego przez islamskich fundamentalistów, wprowadzających swoje radykalne prawa krępujące wolność obywateli. Opowieść o ludziach, a nie o mieście. Fikcyjne miasto Kalep jest tylko tłem dla tego co przeżywają ludzie pod okupacją tytułowego Bractwa. Z jednej strony mocne i poruszające, ładnie napisane, z drugiej nie było tu chyba nic czego bym się nie spodziewał.

Jeśli to prawda, że dusza żywi się pięknem, to ja czuję sytość. Życie każdego z nas to opowiadanie, opowieść, która łączy się z historią najbliższej nam osoby, tworząc naszą wspólną historię, ta z kolei łączy się z opowieściami innych itd., itd. „Pajęczyna świata”. Czytając Bartha, wchodzę do labiryntu naszpikowanego grą słów, gdzie czekają na mnie „opowiadania o opowiadaniach w opowiadaniach, połykające własny ogon jak wąż Uroboros. Poskręcane i skomplikowane jak pętle czasowe”. W labiryncie jest ciepło, panuje cisza i spokój; przechodzę przez tunele pełne ironii, w niektórych trafiam na dobry humor, w innych jeszcze zaskakują mnie nietuzinkowe metafory pełne cząstek, fal i neutronów. A wszędzie biegnie czas podlegający bezlitosnej erozji. „Pieprzone mgnienie oka”. Koniec drogi.

"Zniknięcia" Georges’a Pereca to jedna z najbardziej niezwykłych książek w literaturze światowej, która z miejsca zaintrygowała zarówno krytyków, jak i czytelników. Powieść ta, napisana w 1969 roku, jest bowiem literackim eksperymentem – Perec stworzył ją bez użycia jednej z najczęściej występujących liter w języku francuskim: litery „e”. Pomimo tego ograniczenia (a może właśnie dzięki niemu), Zniknięcia nie tylko nie tracą na wartości, ale wręcz zyskują głębszy sens, stając się swoistą grą słów, struktur i znaczeń. Fabuła książki opiera się na serii tajemniczych zniknięć, zarówno postaci, jak i przedmiotów, a sam brak litery „e” symbolizuje właśnie to znikanie. Bohaterowie starają się rozwikłać zagadki, które nawiedzają ich codzienność, jednak ich wysiłki wydają się prowadzić donikąd, co wprowadza w narrację niepokojącą atmosferę absurdu i surrealizmu. Znikanie i brak to motywy przewodnie powieści, a czytelnik w miarę lektury zaczyna odczuwać, że coś istotnego zostało wymazane – tak w narracji, jak i w rzeczywistości samego tekstu. Jednak Zniknięcia to nie tylko literacki eksperyment formalny. To również głęboko symboliczna opowieść o stracie, braku i ludziach, którzy starają się odnaleźć swoje miejsce w świecie, gdzie coś ważnego zostało usunięte. Wydarzenia powieści można interpretować na różne sposoby – jako alegorię traumy, żałoby czy zapomnienia. Czytanie tej książki to wyzwanie, które jednak opłaca się podjąć. Perec bawi się językiem, ukazując, jak silnie jesteśmy uzależnieni od jego struktur, a jednocześnie jak wielki potencjał tkwi w ich naruszaniu. Zmusza czytelnika do aktywnego uczestnictwa w procesie dekodowania treści, co czyni lekturę wyjątkowo angażującą.

Smakowita, powiedziałabym nawet, że wykwintna miejscami, choć nie pozbawiona rubasznej swawoli opowieść A.J.Lieblinga o miejscach i ludziach. Jak to najczęściej bywa w takich wypadkach człek ma ochotę rzucić wszystko w diabły i jechać „w teren”, by smakować, obwąchiwać i obserwować kuchenno-artystyczno-restauracyjne życie de Paris. Bo przekrój przez lata trzydzieste aż po pięćdziesiąte to w powiastce autora jakiś okres magiczny – jakby dla Lieblinga wojna i wszelkie zawieje historii nie wpadły w talerze, do garnków i wszelakich les pots. Nie dziwi więc, że nabrałem ochoty na flaczki duszone w cydrze, pstrąga na niebiesko, przepiórkę w liściach winogron (podaną w sosie z rodzynkami), pieczonego ortolana, zwyczajnie nadzwyczajną sałatkę ziemniaczaną z oliwą oraz, uwaga, pont-l'évêque. No, kto mi zabroni? Błyskotliwy, prześmiewczy i nasycony anegdotkami „Apetyt na Paryż” to jak kąpiel w szampanie z kieliszkiem szampana w dłoni (nie jednym) – na początku buzujemy jak bąbelki, następuje euforia, zalewa nas fala gorąca, no a później lekki kac, zwłaszcza jeśli konsumpcję połączymy z nieco przestarzałymi (żeby nie powiedzieć niepolitycznymi) opiniami o kobietach (które autor ukochał miłością wyjątkową i nieco zjadliwą: „chcą, żeby je traktowano poważnie, jak pył radioaktywny”). Z buduarów przeskakujemy do restauracji, które już nie istnieją (w niektórych wypadkach całkiem słusznie), lekko zawianym krokiem przemierzamy ulice najpiękniejszego miasta na świecie i wypatrujemy blasku dochodzącego za zaciemnionych przed nalotami restauracyjnych witryn. Czas na deser, szklaneczkę czegoś mocniejszego, esencję smaku, finisz bukietów wybuchających na podniebieniu, doskonałe wykończenie, bonne nuit, messieurs! Oczywiście stoliczne nasiadówy to okazja zawarcia nowych przyjaźni. Zadzierzgnięcia ich nawet. Można wówczas dowiedzieć się, że „sztuka zaczęła się od wzorków, które człowiek epoki lodowej rysował ciepłym moczem na śniegu”, co tłumaczy, dlaczego tak mało było dobrych malarek. Jeśli taki humor Wam odpowiada, a chcecie się przy tym nieco rozsmakować (takimi na przykład ślimakami w nocnikach) i uchachać, czytajcie Lieblinga. A jeśli zabraknie wam szczypty miłości, pamiętajcie, że Francuzi kochają się głową, podczas gdy my, „znaczy się cała reszta, trwamy przy narzędziach tradycyjnych”. Bon appétit, mes amis! Przekład: Anna Arno

Narrator jest postacią autentyczną, podobno syn afrykańskiego księcia. Faktycznie był osobistym ordynansem T. Kościuszki podczas jego walk o niepodległość Stanów Zjednoczonych. Historia przedstawiona z jego perspektywy, stylem barwnym, czasami zabawnym i wiadomo, często niepoprawnym gramatycznie i stylistycznie. Porusza istotne ówczesne problemy: niewolnictwo, walki o wolność, prawa człowieka, sprawiedliwości społecznej itp. Książka sprawnie i ciekawie napisana, czyta się dobrze. Coś nowego !!! POLECAM !!!

Poruszająca lektura. Pozornie oszczędna, zwyczajna proza, ale jednocześnie zawierająca mnóstwo ciekawych komentarzy do rzeczywistości i międzyludzkich relacji. Każde opowiadanie kończy się błyskotliwą puentą lub refleksją niewyrażoną wprost. Diltevsen zestawia ze sobą różne postacie, sytuacje i wydobywa z nich ponadczasowa prawdę na temat miłości, małżeństwa, rodziny, wykluczenia czy samotności.

Nie lubię książek socjologicznych, ale lubię społeczne i egzystencjalne. "Powróceni" Gurnaha wpasowują się w każdą z tych kategorii. Niby mamy szeroką perspektywę społeczeństwa, wielką historię i jej wpływ na życie mniejszych społeczności, ale dla mnie nie to jest sednem tej powieści. Meritum jest życie jednostki, rodziny, człowieka po prostu, w kontekście większej płaszczyzny. Gurnah wspaniale odmalowuje naturę człowieka, w części zdeterminowaną przez dzieje kraju, a po części uniwersalną. Mam wrażenie, że uważność i wrażliwość autora pozwoliły mu nakreślić czuły obraz człowieczeństwa, które nie zawsze jest piękne i szczęśliwe. I do tego dochodzi świetne pióro, które sprawia, że czytanie jest wielką przyjemnością.

Uwielbiam słuchać prof. Koziołka. Nie ma chyba rozmowy z nim dostępnej online, której bym nie znała. Zawsze ceniłam go za trzeźwe myślenie, znajomość tematu i przystępny język. Tego ostatniego, ku mojemu wielkiemu zdziwieniu, nie znalazłam w tej książce. "Czytać, dużo czytać" pachnie akademickością. Brak spójności, klucza w doborze takich a nie innych tematów poszczególnych rozdziałów (esejów?), jeszcze bardziej nie pomaga przeciętnemu czytelnikowi przebrnąć przez kolejne strony. Autorowi oczywiście nie można odmówić erudycji, błyskotliwości i wyostrzonego intelektu, jednak, bazując na tutejszych opiniach, jak i na własnym doświadczeniu, nie jest to tekst pozycja, po którą można sięgnąć ot tak, dla samej uciechy czytania. Podobnie jak jedna z czytelniczek poniżej, ja również miałam wrażenie, że jestem w pewien sposób "niegodna" tej książki i chyba w przyszłości pozostanę wierna tylko słuchaniu profesora Koziołka.

„Jeśli przecięto cię na pół” to powieść napisana pięknym, porywającym językiem. Zanurzona w sennej atmosferze, między światem żywych i umarłych, gęsta od powtórzeń i poetyckich metafor. Wieś jest sportretowana z dużą wrażliwością, ale jest to miejsce, z którego się raczej ucieka, albo marzy o ucieczce. Książka jest poświęcona żałobie i próbom odnalezienia siebie i swojego miejsca, jednak narracja jest zupełnie pozbawiona autentyczności. Od początku historię opowiada poeta, pisarz, osoba starsza i bardziej doświadczona, a nie trzynastolatek wychowujący się na wsi. W dodatku świat umarłych, który dominuje drugą połowę powieści nie do końca mnie wciąga, nie potrafię się w nim odnaleźć, chociaż w kontekście żałoby jest on dla mnie bardziej przekonujący, niż w „Kościach, które nosisz w kieszeni”. Jednak język jest wciągający, więc jestem bardzo ciekawa kolejnej książki autora.