Rytm życia

To jedna z tych książek, które czytałem wielokrotnie i które uważam za absolutnie kluczowe, jeśli chodzi o zrozumienie nerwicy i rozwoju osobistego. Karen Horney pokazuje, że nerwica to nie tylko problem do wyleczenia, ale trudna, bolesna droga do samorealizacji. Nie ma tu cukierkowych rad – to raczej szczery, czasem surowy obraz tego, jak wewnętrzne konflikty i napięcia kształtują nasz rozwój. Książka daje do myślenia i pomaga zobaczyć, że problemy psychiczne często są czymś więcej niż „zaburzeniem” – to część naszej ludzkiej drogi. ************************************************************** Karen Horney była nie tylko pionierką feministycznej krytyki psychoanalizy Freuda, ale też założyła własną szkołę psychologiczną — psychoanalizę kulturową, która kładła nacisk na społeczne i kulturowe czynniki wpływające na psychikę. To podejście mocno wyprzedzało swoje czasy i dziś nadal inspiruje wielu psychologów. **************************************************************

pół wieku później, w obliczu gwałcącego dzieci i dla odmiany, bombardującego dzieci - dla surowców - hiper-kapitalizmu, degrengolady społecznej i degradacji indywidualnej wyrządzanej przez sztuczną inteligencję, zarazy influencerstwa i szerzej bulimicznego hiper-konsumpcjonizmu... jest taki kraj w centrum Europy, gdzie mieszkają klajstermózgi, które czytają ten stale samoaktualizujący się klasyk (1976) jak żółty kryminał i takoż go oceniają (pewnie zwęszyli "komunis!", przecież był "Marks")... absolutny dramat...

"W każdej spontanicznej aktywności jednostka ogarnia cały świat. Jej indywidualne „ja" nie tylko pozostaje nienaruszone, ale staje się silniejsze i mocniej skonsolidowane. Bowiem „ja" jest na tyle silne, na ile jest aktywne. Prawdziwa siła nie polega na samym posiadaniu ani własności materialnej, ani właściwości duchowych, takich jak uczucia czy myśli. Nie polega też na używaniu i manipulowaniu przedmiotami; to czego używamy, nie jest nasze tylko dlatego, że tego używamy. Nasze jest tylko to, z czym jesteśmy autentycznie powiązani przez naszą twórczą aktywność — obojętne, czy będzie to osoba, czy przedmiot nieożywiony. Jedynie wartości zrodzone z naszej aktywności spontanicznej przydają sił naszemu „ja" i tym samym tworzą podstawę jego integralności. Niezdolność działania spontanicznego, wyrażania tego, co się naprawdę czuje i myśli, i wynikająca stąd konieczność ukazywania innym i sobie swego fałszywego „ja" — oto źródło poczucia niższości i słabości. Czy jesteśmy tego świadomi, czy nie, niczego się bardziej nie wstydzimy aniżeli tego, że nie jesteśmy sobą; nic natomiast nie daje nam większego szczęścia i większego powodu do dumy niż myśleć, czuć i mówić to, co od nas samych pochodzi." *** "Jakie zatem jest znaczenie wolności dla człowieka współczesnego? Uwolnił się od zewnętrznych więzów, które mogłyby go krępować w działaniu i myśleniu według własnych upodobań. Miałby swobodę postępowania wedle własnej woli, gdyby wiedział, czego chce, co myśli i co czuje. Lecz on nie wie. Nagina się do bezimiennych autorytetów i przyswaja sobie jakieś „ja", które nie jest jego. Im usilniej to czyni, tym bardziej czuje się bezsilny i tym bardziej musi się naginać do oczekiwań innych. Mimo pozorów optymizmu i inicjatywy, człowiek współczesny przepojony jest głębokim uczuciem niemocy, która sprawia, że martwym wzrokiem wpatruje się w zbliżającą się katastrofę, jak gdyby był tknięty paraliżem." *** "Spełniając oczekiwania innych, nie wyróżniając się, człowiek tłumi wątpliwości co do swej tożsamości i osiąga pewien stopień bezpieczeństwa. Ale drogo to okupuje. Rezygnacja ze spontaniczności i indywidualności prowadzi do zablokowania życia. Choć żywy biologicznie, człowiek staje się emocjonalnie i umysłowo martwym automatem. Wykonuje czynności życiowe — ale życie przesypuje mu się przez palce niczym piasek. Za fasadą optymizmu i zadowolenia współczesny człowiek jest głęboko nieszczęśliwy; w istocie znajduje się na granicy rozpaczy. Desperacko lgnie do idei indywidualizmu; chce być „inny" i nie ma dla niego lepszej rekomendacji niż ta, że „coś jest inne". Kupując bilet kolejowy, dowiadujemy się, jak się nazywa kasjer, który nas obsługuje; torebki ręczne, karty do gry i przenośne radia mają charakter „osobisty" dzięki umieszczeniu na nich inicjałów właściciela. Wszystko to wskazuje na głód „odmienności", są to jednak już tylko szczątki indywidualizmu. Człowiek nowoczesny jest żądny życia. Nie mogąc jednak jako automat doświadczać życia rozumianego jako spontaniczna aktywność, chwyta się zastępczo każdego rodzaju podniety i dreszczyku; emocji picia, sportów, przeżywania zastępczo wzruszeń fikcyjnych postaci na ekranie." *** "Szczególna trudność w rozeznaniu, do jakiego stopnia nasze pragnienia — podobnie jak myśli i uczucia — są nam w rzeczywistości narzucone z zewnątrz, wiąże się ściśle z problemem władzy i wolności. W dziejach nowożytnych autorytet Kościoła przejęło państwo, autorytet państwa zastąpiło sumienie, a w naszej epoce rolę tę objęła z kolei bezimienna władza zdrowego rozsądku i opinii publicznej jako narzędzi konformizacji. A że wyzwoliliśmy się spod dawnych jawnych autorytetów władzy, nie dostrzegamy, że staliśmy się ofiarą nowych autorytetów. Staliśmy się automatami żyjącymi w złudzeniu, że są istotami rozporządzającymi własną wolą. Dzięki temu złudzeniu jednostka nie uświadamia sobie niebezpieczeństwa, ale na tym kończy się cała pomoc, jaką daje złudzenie. W istocie rzeczy „ja" jednostki ulega osłabieniu, na skutek czego czuje się ona bezsilna i nad wyraz niepewna. Żyje w świecie, z którym straciła prawdziwą łączność, gdzie każdy i wszystko zostało zinstrumentalizowane, gdzie jednostka stała się częścią zbudowanej własnymi rękami maszyny. Człowiek myśli, czuje i chce tak, jak mu się wydaje, że powinien myśleć, czuć i chcieć; w toku tego procesu zatraca swoje „ja", bez którego nie ma prawdziwego bezpieczeństwa wolnej jednostki." *** "Inny sposób paraliżowania krytycznego myślenia polega na niszczeniu wszelkich ustrukturalizowanych obrazów świata. Fakty zatracają jakość, którą mogą posiadać tylko jako części ustrukturalizowanej całości, a zachowują jedynie znaczenie abstrakcyjne, ilościowe; każdy fakt — to po prostu jeszcze jeden fakt, a liczy się tylko to, czy wiemy więcej, czy też mniej. Radio, filmy i gazety sieją pod tym względem spustoszenie. W środku komunikatu o zbombardowaniu miasta i śmierci setek ludzi — albo tuż po nim — pojawia się reklama mydła czy wina. Ten sam spiker tym samym sugestywnym, przymilnym i autorytatywnym głosem, którym przekonywał słuchaczy o powadze sytuacji politycznej, poleca im szczególny gatunek mydła produkowanego przez fabrykę opłacającą utrzymanie radiostacji. Kroniki filmowe pokazują sceny torpedowania okrętów, a zaraz po nich pokazy mody. Dzienniki przytaczają wyświechtane myśli jakiejś wschodzącej „gwiazdki" albo opisują jej śniadania, poświęcając temu tyleż miejsca i uwagi co relacjom o wybitnych wydarzeniach naukowych czy artystycznych."

Nie sądziłam, że najbardziej budująca będzie dla mnie w tym roku książka o depresji. Ten człowiek jest wspaniały; nie dość, że pisze tak klarownie i z głębokim zrozumieniem, to jeszcze posługuje się przepięknymi humanistycznymi pojęciami. Można się poczuć lepiej ze sobą i ze światem, kiedy każdy neurotyk okazuje się Hamletem.

Wkroczenie w „Obłęd” Jerzego Krzysztonia to jak zanurzenie się w wirze, który jednocześnie pociąga i przeraża realnością. To nie jest powieść o szaleństwie. To szaleństwo samo w sobie, spętane literą, autobiograficznym sznytem, oddechem, krwią słów, które uderzają w świadomość jak piorun.Już pierwsze strony wciągają jak tornado: bohater, jego umysł, lęki, paranoje – wszystko pulsuje, drży, ogniem odbija zastaną rzeczywistość, której nie można już pojąć. Czytając, nie tylko obserwujemy postępującą chorobę psychiczną, ale czujemy ją całym ciałem, jakby nasze zmysły zostały wciągnięte w tytułowy obłęd. Krzysztoń wprowadza nas w labirynt myśli, w którym każdy krok jest ryzykiem, a każdy oddech – starciem z niewidzialnym wrogiem. Ściany szpitala szepczą, podłogi skrzypią, a głosy w głowie zamieszkują w naszych własnych trzewiach. Autor nie ogranicza się jednak do osobistego koszmaru. Jego rozedrgany umysł eksploduje wiedzą: historia, religia, polityka, psychologia – wszystko poprzetykane, splecione, tworzy błysk przenikliwej erudycji. Czy to nadal tylko lektura o szaleństwie i nieuchronnym upadku? Nie. To kronika ludzkiej kondycji, w której wszystkie traumy, narodowe rany i wstyd jednostki odbijają się echem w całym społeczeństwie. Drugi tom wprowadza nas w groteskowe i przerażające realia szpitala. Tutaj historia splata się z halucynacjami: Marszałek Piłsudski w łóżku obłąkańca, Jan z Czarnolasu z mandoliną, egzorcysta, Sancho – galeria duchów przeszłości i wyobraźni niczym plazma. Czytając, odczuwamy, że postępująca choroba bohatera staje się soczewką dla całego świata. To rzeczywistość, w której umysł staje się teatrem, a zmysły bohaterami dramatycznego spektaklu, po którym nie sposób nie uronić rzęsistej łzy. W finałowej podróży mężczyzna odzyskuje cząstkę normalności, choć jej cieniem zawsze jest świadomość kruchości psychiki. Zdania drżą od napięcia, akapity pulsują chronicznym bólem i zachwytem jednocześnie. Krzysztoń nie oszczędza czytelnika: jego język wibruje, wywołując dreszcze, gorzki śmiech, ironię, fantomowy ból. Wszystko wymieszane w literackim kotle, który pozostawia w zachwycie nad umiejętnością oddania stanów emocjonalnych postaci.„Obłęd” to powieść totalna. Czytana znów po latach sieka do głębi.To nie jest lektura dla relaksu. To wędrówka w studnię ludzkiego umysłu, pełna agonii i olśnienia. Czytając ją, nie tylko obserwujemy studium postępującego obłędu, ale również taplamy się w kałuży bólu. To dzieło dla tych, którzy chcą zrozumieć jednostkę, która bezbrzeżnie cierpi i tworzy jednocześnie. Dla tych, którzy potrafią patrzeć szerzej, słyszeć to, czego inni nie słyszą, czuć to, czego inni nie odczuwają.To podręcznik empatii, kronika zwichrowanej psyche w postępującej śmierci, manifest literackiej wolności.Warto również podkreślić, że nowe wydanie „Obłędu” zostało poprawione i zredagowane w oparciu o autorski maszynopis przechowywany w Bibliotece Narodowej. Oznacza to, że wreszcie mamy do czynienia z tekstem wiernym zamysłowi Jerzego Krzysztonia – nieocenzurowanym, pełnym i kompletnym, tak jak autor go wymyślił i zapisał. To właśnie podnosi jego wartość. To świadectwo literackiego geniuszu i ostatecznie (patrząc na śmierć autora) tragicznej wrażliwości, które wciąż potrafią wstrząsnąć, zostawiając w niemym zachwycie nad potęgą słowa pisanego.

Bardzo dobra książka. Może wydawać się niełatwa w odbiorze, ze względu na język, jakim została napisana. Nie jest to pozycja stricte naukowa dla osób wchodzących zawodowo w świat psychiatrii, jednak dla zrozumienia wymaga skupienia i pewnej podstawowej orientacji w temacie. Autor w możliwie prosty sposób przedstawia problemy, przyczyny i sposoby leczenia, ludzi dotkniętych tą chorobą. Kładzie też nacisk na uświadomienie czytelnikowi, że ostracyzm i odrzucenie takich ludzi to błąd, a najlepsze efekty osiąga się poprzez otwartość, szczerość i zrozumienie.

Książka napisana została dawno temu, niektóre poruszane sprawy nie są już aktualne, przykłady podane często już nie mają prawa wystąpić. Nie zmienia to faktu, że "you get the idea". Pomoc działa więc. Czasem, gdy widziałem wyniki badań, szeptałem "a więc jednak", zadziwiony trafnością. Nie jestem chronicznie nieśmiały, czytałem też książkę z samego zainteresowania tematem, a i tak byłbym w stanie powołać się na fragmenty, gdyż doskonale odwoływały się do rzeczywistości. Książce się po prostu wierzy. Potrafimy przecież poznać prawdę. A ta prawda jest jakościowa.

Jest to książka, po którą normalnie raczej bym nie sięgnęła. Jednak po przeczytaniu kilku stron temat naprawdę zaczął mnie interesować. Książka została napisana i wydana już wiele lat temu, dlatego wiele rzeczy po prostu się zmieniło, ale nadal uważam wiele poruszanych w niej tematów za istotne — na przykład to, jak powinna być traktowana rodzina w szpitalu przez lekarzy w trudnych sytuacjach, co w Polsce nadal pozostawia trochę do życzenia. Zainteresowało mnie także tłumaczenie różnych słów wypowiadanych przez osoby umierające czy nawet interpretacja ich zachowań — które, myślę, każdy z nas na początku odebrałby jako zupełnie normalne. Bardzo podobał mi się eksperyment z obrazkami i interpretowaniem życia czy myśli przedstawionych na rysunkach wykonanych przez osoby umierające. Szczerze mówiąc, patrzyłam na to dość sceptycznie, ponieważ wiele rzeczy mogłoby być nadinterpretowanych, jednak mimo wszystko było to bardzo fascynujące. Na pewno jest to książka dla każdego, kto choć trochę interesuje się psychologią albo znajduje się czy zna kogoś w podobnej sytuacji.

Książka wydana w latach 60 ubiegłego wieku, ponad 60 lat temu. Mimo to, spostrzeżenia w niej zawarte są aktualne. Generalnie autor opisuje wpływ otaczającej przestrzeni na człowieka. Jak różni się percepcja przestrzeni w różnych kulturach i jakie to za sobą niesie konsekwencje. Jako, że praca została napisana ponad pół wieku temu, to nie została dotknięta dzisiejszą poprawnością polityczną i kulturową. Wiele z myśli tam zawartych pewnie dziś miałoby problem z ukazaniem się, zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych. Nie oceniam, czy to dobrze, czy źle. Po prostu poznajemy taki surowy, bezpośredni punkt widzenia. Niektóre myśli można określić, jako wizjonerskie, np. fragmenty dotyczące transportu samochodowego i wpływu na środowisko i człowieka. Poleciłbym te fragmenty wszystkim przeciwnikom wyprowadzania ruchu samochodowego z centrum miast. Czasem autor uważa jakieś zjawisko społeczne za zagrożenie. Zabawne, że prawie 70 lat później, nadal uważamy to tylko za zagrożenie. To znaczy, że finalnie jakoś sobie z tym zagrożeniem poradziliśmy.

Ten bardzo zaangażowany w swoją pracę pan doktor bardzo lubi swoich pacjentów. Uderza zaangażowanie emocjonalne przy braku znajomosci realiów życia oraz wyobrażni. Ciekawe co by napisał, gdyby miał w domu autyzm albo Alzheimera. Żadna choroba nie jest obojętna moralnie, a choroby psychiczne w szczególności. Wartościowe informacje medyczne.

Uważasz się za osobę inteligentną, mądrą, wykształconą ? Nie, gwarantuję ci, że nią nie jesteś... dopóki przynajmniej trochę nie liźniesz filozofii !!! Nie obiecuję łatwej lektury, trzeba czytać ze zrozumieniem, często powtarzać, ale jeśli nie masz wody między uszami otrzymasz nagrodę, która może wpłynąć na Twoje życie, postrzeganie świata, na Twój rozwój intelektualny. Pierwsze moje spotkanie z autorem, już w liceum, to trzytomowa "Historia filozofii", podręcznik akademicki wznawiany od 1931 r, kompendium wiedzy o rozwoju myśli od starożytności do czasów współczesnych, towarzyszy mi w moich wspomnieniach do tej pory. Potem były inne, również ta, właśnie przeze mnie rekomendowana. Ważna, bo o szczęściu !!! Uważana za jedną z najważniejszych polskich publikacji filozoficznych XX wieku. POLECAM !!!

Wciąż ważna i aktualna, szczególnie przyglądając się ciągłemu rozprzestrzenianiu fanatyzmu naukowego (scjentyzm). Wbrew krytykom, Thomas Kuhn nie jest relatywistą i nie jest jego zamiarem uderzanie w samą naukę, a tym bardziej w samą prawdę. Gardził osobami piszącymi prawdę wyłącznie w cudzysłowiu i stanowczo odcinał się od lewicowych intelektualistów pierniczących o "konstruktach społecznych", albo postulujących całkowitą dowolność w umownym wybieraniu paradygmatów. Kiedy pisze, że dwie sprzeczne ze sobą teorie mogą być w pewnym stopniu prawdziwe, nie jest to wyrazem relatywizmu, a trywialnym stwierdzeniem faktu ograniczonej perspektywy człowieka, który nie jest Stwórcą, wobec czego nie możne znać całej prawdy o rzeczywistości. Teoria czy model nie jest rzeczywistością samą, a tylko opisem jej niewielkiego wycinka. Koniecznie trzeba wspomnieć o genialnej książce naszego rodaka, Mikołaja Brykczyńskiego - "Mit nauki. Paradygmaty i dogmaty", która czerpie ze Struktury Kuhna, ale idzie dużo dalej, a przy tym jest bardziej aktualna. Sięgnij po nią koniecznie - a jeśli musisz wybrać tylko jedną, to polecam sięgnąć po "Mit nauki". --------------------------------------- „Niestety koncepcje te wypaczyła rzesza sceptycznych intelektualistów, którzy widzieli w nich narzędzie podważenia samej idei prawdy. Kuhn nie żywił tego rodzaju zamysłu. Był zaiste miłośnikiem faktów i poszukiwaczem prawdy”. Ian Hacking „To prawda, że Struktura dała potężny impuls badaniom socjologicznym nad nauką. Niektóre z nich, akcentujące, że fakty to „konstrukcje społeczne”, i jawnie uczestniczące w negowaniu „prawdy”, budzą protest konserwatywnych naukowców. Kuhn pisał wprost, że nie cierpi tego rodzaju rozwinięć jego pracy”. Ian Hacking „Element dowolności nie oznacza jednak, że jakakolwiek grupa naukowa prowadzić może badania, nie przejmując pewnego zespołu przeświadczeń od swoich poprzedników”. „Większość uczonych poświęca się w swojej działalności zawodowej pracom porządkowym. One właśnie składają się na to, co nazywam nauką normalną. Jeśli poddać je dokładniejszej analizie, czy to w aspekcie historycznym, czy w ich współczesnej postaci, odnosi się wrażenie, że polegają one na próbie wtłoczenia przyrody do gotowych już i względnie sztywnych szufladek, których dostarcza paradygmat. Celem nauki normalnej nie jest bynajmniej szukanie nowych rodzajów zjawisk; raczej nie dostrzega ona tych, które nie mieszczą się w jej gotowych szufladkach. Również uczeni nie starają się zazwyczaj wynajdywać nowych teorii i są często nietolerancyjni wobec tych, które sformułowali inni. Badania w ramach nauki normalnej dążą do uszczegółowienia tych zjawisk i teorii, których dostarcza paradygmat”. „Na przykład maksima na obrazie dyfrakcyjnego rozproszenia elektronów, które później uznano za wskaźnik długości fali elektronu, były czymś niezrozumiałym, gdy je po raz pierwszy wykryto i opisano. Aby stały się miarą czegoś, należało powiązać je z teorią, która przewidywała falowe własności poruszających się cząstek. Ale nawet wtedy, gdy związek ten już uchwycono, trzeba było przebudować przyrząd tak, aby doświadczalne wyniki dawały się jednoznacznie przyporządkować teorii. Póki nie spełniono tych warunków, póty żaden problem nie mógł zostać rozwiązany”. „Przyjmijmy więc, że kryzysy są koniecznym warunkiem wstępnym pojawienia się nowych teorii, i zapytajmy, w jaki sposób uczeni reagują na nie. Część odpowiedzi – równie ważną jak oczywistą – można odnaleźć, wskazując ogólnie na to, czego uczeni nigdy nie robią, gdy mają do czynienia nawet z ostrymi i długotrwałymi anomaliami. Chociaż mogą tracić zaufanie do paradygmatu i poszukiwać alternatywnych wobec niego rozwiązań, nie odrzucają paradygmatu, który doprowadził do kryzysu. To znaczy nie traktują anomalii jako świadectw obalających teorię, jak by się tego domagała filozofia nauki. Uogólnienie to jest częściowo po prostu konstatacją historycznych faktów opartą na przykładach, jak te, które omówiliśmy poprzednio, i inne, o których jeszcze będzie mowa. Pokazują one – co jeszcze uwydatni dalsza analiza sposobu odrzucania paradygmatów – że teorię naukową, która uzyskała już status paradygmatu, uznaje się dopóty, dopóki nie pojawi się inna, zdolna pełnić tę funkcję. Historyczne badania rozwoju nauki w żadnym razie nie potwierdzają owego metodologicznego stereotypu falsyfikacji, jakoby miała ona polegać na bezpośrednim konfrontowaniu teorii z przyrodą. Uwaga ta nie głosi, że uczeni nie odrzucają teorii naukowych albo że obserwacja i eksperyment nie odgrywają w tym istotnej roli. Powiada natomiast – co okaże się sprawą zasadniczą – że akt oceny, który prowadzi uczonych do odrzucenia poprzednio akceptowanych teorii, oparty jest zawsze na czymś więcej niż tylko na konfrontacji teorii z doświadczeniem. Decyzja porzucenia jednego paradygmatu jest zawsze zarazem decyzją przyjęcia innego, a ocena prowadząca do niej wymaga porównania obu paradygmatów zarówno z przyrodą, jak i między sobą”.

dojrzała recepcja po latach prawdy o sytuacyjnej (zamiast dyspozycyjnej) naturze człowieka ("ludzi przerażająco normalnych") czyniącego zło... eksperyment więzienny w Stanford (Palo Alto) Zimbardo dot. ról społecznych https://pl.wikipedia.org/wiki/Stanfordzki_eksperyment_wi%C4%99zienny eksperyment Milgrama dot. posłuszeństwa wobec autorytetów https://pl.wikipedia.org/wiki/Eksperyment_Milgrama zbrodnie żołnierzy USA w więzieniu Abu Ghurajb podczas wojny w Iraku https://pl.wikipedia.org/wiki/Wi%C4%99zienie_Abu_Ghurajb i inne, eg. eksperyment wśród dzieci dot. koloru oczu, eksperyment wśród studentów dot. ludzi niepełnosprawnych - "nieprzydatnych"... *** eksperyment Milgrama po latach... rekonstrukcja eksperymentu i niepokojące wyniki - wzrost posłuszeństwa ilustrowany wzrostem odsetka ludzi zdolnych zastosować napięcie 450V jako karę za nieudzielenie lub udzielenie błędnej odpowiedzi... Le Jeu de la mort [Zabawa w śmierć] (2010), reż. Christophe Nick, Thomas Bornot https://www.filmweb.pl/film/Zabawa+w+%C5%9Bmier%C4%87-2010-599394

Specyficzna książka. Z jednej strony zawiera szereg bardzo trafnych obserwacji i wniosków, które w czasie jej powstawania uchodzić mogły za rewolucyjne i obrazoburcze a dziś są po prostu podstawą wychowanie: dziecku należy się szacunek, nie wolno go krzywdzić fizycznie ani emocjonalnie. Z drugiej strony jest jednak mocno zanurzona w postpsychoanalizie. Autorka jest wielką zwolenniczką tego nurtu i sama go praktykowała, nie trudno więc się dziwić, że psychoterapię w duchu psychoanalizy uważa za jedyną słuszną drogę do odkrycia stłumionych popędów i przepracowania traum. Kontrowersyjny jest też pogląd, zgodnie z którym każde działanie o charakterze pedagogicznym jest z gruntu szkodliwe i nastawione na niszczenie woli dziecka – to chyba jednak zbyt daleko idące uproszczenie. Mam też poczucie pewnej nadinterpretacji biografii osób, których życiorysy są analizowane. Każdy fakt – łącznie z tymi nie mającymi historycznego potwierdzenia – wykorzystuje autorka jako dowód na poparcie swojej tezy. Robi to bardzo sprawnie a jednak ma się często wrażenie, że pewne wnioski wyciągane są na wyrost. Trudno to ocenić nie będąc specjalistą. Mając to wszystko na uwadze nadal sądzę, że z tą książką warto się zapoznać. To jedna z tych pozycji, które mają za zadanie udzielić odpowiedzi na odwieczne pytanie „unde malum?” – i uważam, że robi to dobrze. Nie ma urodzonych złoczyńców – są tylko źle traktowane dzieci, które nie poradziły sobie z przemocą dorosłych. Nikt nie ma moralnego prawa potępić nawet zbrodniarza – bo splot okoliczności, które doprowadziły do jego wykolejenia jest nie do powtórzenia. Nie możemy mówić „ja na jego miejscu” bo nikt nigdy nie jest na innym miejscu, niż swoim własnym. Ludzi, którzy popełnili straszne czyny możemy i powinniśmy izolować od społeczeństwa, ale zamiast łatwego osądu o wiele właściwsze jest zadanie pytania, skąd wzięły się destrukcyjne popędy przestępcy. Można potępić czyn jednocześnie starając się zrozumieć człowieka. The Other Person Is You.

Książka „Żelazny Jan” autorstwa Roberta Bly’a to pozycja kultowa, która na początku lat 90. XX wieku stała się fundamentem tzw. mitycznego ruchu mężczyzn. Choć od jej premiery minęły dekady, wciąż budzi skrajne emocje – od uwielbienia po głęboką sceptyczność. Moja ocena to 6/10, co odzwierciedla fascynujący potencjał terapeutyczny, zderzony z dość hermetyczną i miejscami przestarzałą formą. Bly opiera swoją narrację na baśni braci Grimm o Żelaznym Janie – dzikim człowieku uwięzionym w klatce, który staje się mentorem młodego królewicza. Autor przekonuje, że współczesny mężczyzna stracił kontakt ze swoją „dziką” stroną, stając się istotą udomowioną, pasywną i odciętą od emocjonalnych korzeni. Głównym atutem książki jest próba przywrócenia wagi inicjacji oraz roli mentora (ojca, mędrca) w procesie dojrzewania. Bly słusznie zauważa, że brak zdrowych wzorców męskości prowadzi do zagubienia i frustracji. Największą barierą dla współczesnego czytelnika jest język publikacji. Bly operuje gęstą metaforą, aluzjami do mitologii i poezji, co sprawia, że wywód bywa mętny i mało konkretny. Dla kogoś, kto szuka pragmatycznych porad psychologicznych, „Żelazny Jan” może okazać się zbyt ezoteryczny. Ponadto, niektóre tezy autora o „miękkich mężczyznach” trącą dziś myszką i mogą być odczytywane jako przejaw lęku przed postępującą emancypacją kobiet, choć sam Bly wielokrotnie podkreślał, że nie jest to książka antykobieca, lecz pro-męska. Analizując mocne strony tej publikacji, należy przede wszystkim docenić głęboką i błyskotliwą analizę psychologii głębi oraz archetypów junga, które Bly z wielką sprawnością wyciąga na światło dzienne. Autor postawił niezwykle odważną i celną diagnozę dotyczącą „kryzysu ojcostwa”, która mimo upływu lat wciąż znajduje odzwierciedlenie w problemach współczesnych mężczyzn. Całość wzbogacają piękne literackie nawiązania do mitów i baśni z najróżniejszych zakątków świata, co nadaje książce unikalnego, niemal magicznego sznytu. Z drugiej strony nie sposób pominąć istotnych mankamentów, które rzutują na ostateczny odbiór dzieła. Lektura bywa trudna ze względu na momentami zbyt archaiczne i patriarchalne podejście do kwestii płci, co w dzisiejszym dyskursie społecznym może budzić opór. Czytelnik musi zmierzyć się z wyraźnym przerostem formy nad treścią, gdzie nadmiar poetyckich metafor często odbywa się kosztem konkretnej, rzetelnej analizy psychologicznej. Dodatkowo struktura książki jest na tyle specyficzna i zawiła, że wymaga od odbiorcy ogromnej dawki cierpliwości oraz determinacji, by nie pogubić się w gąszczu mistycznych odniesień.

Nie zafascynowała mnie tak jak "Mężczyzna, który pomylił...", ale nie da się zaprzeczyć, że jest to solidna książka podparta wieloletnim doświadczeniem doktora Sacksa. Dłużyła mi się część o muzycznych halucynacjach, za to np. ta o sawantach już mnie całkiem zainteresowała. Za, zapewne, ogrom pracy włożony w "Muzykofilię", wystawiam siódemkę. :)

Nigdy nie byłem wielkim fanem takiej tematyki, ale ta książka mnie urzekła. Autorzy wskazują czytelnikowi różnice w mózgu u kobiety i mężczyzny. Tłumaczą różnice w percepcji obu płci i z czego to wynika, różne preferencje, zachowania. Informacje podane w bardzo przystępny sposób bez zbędnego przeintelektualizowania.

Zacząłem czytać w tłumaczeniu Bienestocka z 1911 roku (odradzam), ale kontynuowałem w tłumaczeniu Iwaszkiewicza z 1966 roku (polecam). Bienestock tłumaczył z przekładu niemieckiego - to wydanie ma zupełnie zmienioną strukturę, pełne jest streszczeń, interpretacji; raczej zabytek historyczny dla tych, którzy chcą się czegoś dowiedzieć o recepcji Kierkegaarda w Polsce, a nie dla tych, którzy chcą poznać dzieło Kierkegaarda. Sięgnąłem po "Bojaźń i drżenie" po lekturze Mitu Syzyfa Camusa - Kierkegaard był tam krytykowany za swój "skok" wiary, który autor "Dżumy" ocenił jako "samobójstwo filozoficzne". Chciałem się dowiedzieć w zasadzie czym ten skok jest bezpośrednio u źródła i czyje pisanie bardziej mnie przekonuje. Bo sam chyba skłaniam się bardziej ku teizmowi niż ateizmowi, choć jak ze wszystkim dzisiaj - i tutaj jestem pewnie gdzieś na spektrum ;) Nie jestem specjalnie obyty w lekturach filozoficznych - ale w przypadku egzystencjalistów to nie przeszkadza, bo oni są bardzo "literaccy". Obydwaj - i Kierkegaard i Camus w odwołują się do fundamentalnych postaci z europejskiej mitologii antyczno-chrześcijańskiej; u Camusa mamy Hamleta, Don Juana i w końcu Syzyfa, który jest główną postacią jego eseju, a u Kierkegaarda jest to Abraham - ojciec wiary nie tylko chrześcijańskiej, też judaizmu i islamu. Mamy u Duńczyka też odwołania między innymi do Szekspira, Eurypidesa, Goethego, ale i wielu innych postaci literackich. Skupia się on na bohaterach tragicznych, próbując narysować różnicę między nimi a "rycerzami wiary", który mogą dokonywać podobnych czynów, ale z innych pobudek - pierwsi w ramach etyki, drudzy w ramach osobistego stosunku do absolutu, czyli ponad (lub poza) etyką. U Kierkeegarda odpowiedzią na trwogę w obliczu braku sensu jest wiara, u Camusa bunt. U Kierkegaarda Bóg jest absolutem, u Camusa Bóg jest nieobecny i człowiek musi żyć bez transcendencji, w pełniej świadomości absurdu. To są bardzo odrębne odpowiedzi na doświadczenie egzystencjalnej trwogi i poczucia absurdu istnienia. Bojaźń i drżenie to dziełko średnio trudne, ale - że tak powiem - przyjemne. Dużo odniesień, ironiczny, subkiektywny styl celujący we współczesnych sobie, aluzje do aktualnych mu pisarzy. Autor stosuje tutaj lirykę maski - wydaje tę książkę pod pseudonimem Johannes de Silentio, który próbuje pojąć czyn Abrahama. Taki zabieg pozwala się zdystansować do tematu i popłynąć w rozważaniach - co zresztą robi. I nie ma tutaj jednoznacznych odpowiedzi - jest raczej oglądanie paradoksu wiary, próby uchwycenia jej istoty, z bardzo subiektywnej perspektywy. Jak zauważa Iwaszkiewicz (w znakomitej przedmowie), Kierkegaard "bardzo często mówi o "wierze" jak gdyby w oderwaniu od tego, w co wierzy. Wiarę uważa za pewien stan, euforię (...). Ta wiara jako namiętność, nieuchronnie połączona z cierpieniem, zawrotem głowy, z szaleństwem absurdu, daleka jest od ukojenia mistyków. (...) Nie ma obcowania z absolutem (...). Bóg milczy."

Swego czasu, książka kultowa, wypadało ją mieć (to nie znaczy przeczytać, a jeszcze dodatkowo zrozumieć). Nowe wydanie jest lepiej przetłumaczone, i uzupełnione w ilustracje, które jednak są niezbędnym elementem do tekstu. Trzymam to wydanie jedynie z sentymentu.

Dobra książka do nauki filozofii. Wiadomo że absolutnym klasykiem filozofii jest Tatarkiewicz ale tą pozycją również warto się zainteresować ponieważ - w przeciwieństwie do Tatarkiewicza - tutaj uczymy się filozofii działami: etyka, metafizyka, logika, filozofia polityczna, filozofia religii, filozofia poznania, filozofia współczesna a Tatarkiewicz podaje nam dzieje filozofii chronologicznie skupiając się na postaciach: Sokrates, Platon, Arystoteles, Tomasz z Akwinu, Spinoza, Kant, Marks itd.