Rumunia. Albastru, ciorba i wino

Mało mamy na polskim rynku książek o Alasce, ale ta i tak jest wyjątkowo przyjemnym źródłem wiedzy o tym stanie. Czytałam dwa razy: przed i po podróży na Alaskę - i dwa razy uznałam, że książka jest świetna. Dodatkowa gwiazdka z miłości do samej Alaski, ale książka i tak świetna. To może powtórzę trzeci raz: świetna książka o Alasce :-)

Dla poszerzenia wiedzy nt. historii i sytuacji Cypru owszem, warto przeczytać. Ale nie jest to najlepiej na świecie napisana książka. Chwilami miałam wrażenie, ze się zgubiłam, na której części Cypru jestem. Może jest to kwestia ułożenia tych historii w lepszą całość? Nie wiem. Kiszka niby nie obszerna, a trochę mi zajęło je przebrnięcie.

FASCYNUJĄCE TO BYŁO, chociaż mam świadomość, że wynika to w jakimś stopniu z mojego zainteresowania lasem.
Tak czy siak. Mnóstwo informacji o wilkach, dużo w kontekście działalności człowieka - fotografów, myśliwych, mieszczuchów, hodowców owiec. Książka pokazująca, że wilk nie czycha na człowieka celem pożarcia go, a problemy, które ewentualnie powoduje często wynikają z naszej działalności.
Momentami zabrakło mi potępienia niektórych zachowań - rozumiem, że autorka chciała ukazać obie strony i pozwolić nam wyciągnąć wnioski, ale w przypadku niektórych przekonań nie powinno się zostawiać pola do własnej interpretacji i oceny.

Grecja miała, i zresztą nadal ma, swoje problemy z naziolami-narodowcami. W książce autor skupił się głównie na neofaszystowskim ugrupowani Złoty Świt, w 2020 roku uznanym za organizację przestępczą. Warto poczytać, by tak bezrefleksyjnie nie klaskać dzisiejszym marszom narodowym w Polsce.

Książkę przeczytałam dopiero po powrocie z Turcji, trochę żałuję że nie przeczytałam jej wcześniej lub nie zabrałam na tamten urlop, bo jej lektura na pewno umiliłaby mój pobyt i pomogła lepiej doświadczać tego, co Turcja ma do zaoferowania. Moim zdaniem obowiązkowa lektura dla każdego, kto zastanawia się nad odwiedzeniem Turcji, ale z jakichś powodów jeszcze nie może się zdecydować.

Ogólnie dowiedziałem się sporo ciekawych rzeczy o funkcjonowaniu firmy Wedli na przestrzeni lat i o nich samych, acz z drugiej strony miałem poczucie, że nie jest to najbardziej intrygująco napisania książka historyczna, ani jakoś mocno zilustrowana. Moja ciekawość odnośnie pochodzenia najbardziej znanej polskiej marki czekolady została na pewno zaspokojona.

Autorka, która chyba bardziej znana(nie dla mnie) jest z książek-romansideł dla kobiet, zabrała się za przewodnik z serii "Podróż Nieoczywista" i tutaj zaskoczenie, wyszło jej to całkiem nieźle :) Czuć że autorka mieszkała tam na stałe, do tego podane w treści przepisy kulinarne są dodatkowym "smaczkiem" tej pozycji. Wiele tipów których nie znalazłem w innych pozycjach również są małym atutem tej pozycji. Nie są to suche fakty a właśnie takie nieoczywiste perełki do wykorzystania. Wszystko to czyni tę pozycję wartą i ciekawą do przeczytania. Zupełnie inna jak "Niebanalna Majorka" ale tak jakoś jak dla mnie obie się uzupełniają tworząc "zgrany duet"

To kolejna książka tej autorki i równie ciekawa jak „Wróżąc z fusów”, teraz w reportażu przedstawia miasto, z którym jest związana. Zabiera nas po ciekawych zaułkach dawnej Smyrny. Zaprasza do spotkania z interesującymi ludźmi, tam mieszkającymi. Już tytuł sugeruje, że jest to miasto otwarte, można by pokusić się o stwierdzenie najbardziej europejskie ze wszystkich miast tureckich. Według autorki miasto jest bardzo demokratyczne i wolne od nacjonalizmów, gdyż jak mówi jeden z jej rozmówców „tam, gdzie do głosu dochodzi nacjonalizm, trudno o porozumienie. Ludzie wolą czarno-białą wersję historii, oni źli, my dobrzy. A potem się dziwią”. Książka może być ważnym uzupełnieniem przewodników turystycznych, dla tych, którzy jednak chcą zwiedzić Turcję i trzecie co do wielkości miasto. Osobiście polecam

Prawdziwa mozaika tematów. O wielu nie miałem nawet bladego pojęcia. Autor czerpie historie z dwóch podstawowych nurtów - rodzinnego oraz historyczno-gospodarczo-społecznego. W obu wyczuwalne jest jego duże zaangażowanie i chęć zaprezentowania problematyki bez zbędnych zawiłości. Odniosłem jednak wrażenie, że czasami aż nadto ulegał emocjom, które nie pozwoliły w dostateczny sposób usystematyzować poruszanych zagadnień.

No trochę nie doczytałem, że to o południowych Włoszech, a nie samym Rzymie, to mnie pół książki niezbyt interesowało. Zbiór dość randomowych artykułów o różnych problemach południowych Włoch. Te o Rzymie całkiem ciekawe, o różnych brudach, problemach, zaniedbaniach miasta, mieszkańców, polityków.

Nie rozumiem, skąd takie oceny. Książka naprawdę dobra. Po niej polecam przeczytać Welewetkę Stasi Budzisz i Sagę Darii Kaszubowskiej. Są też kryminały/thrillery w których kaszubska tożsamość się pojawia (Profilerka: Jastre Molskiej i "Jo" Szymona Grota). A książka Słomczyńskiego jest naprawdę ciekawa dla kogoś, kto się Kaszubami i kaszubskimi traumami nie interesował.

Będę szczera. 4 lata. Tyle zajęło mi przekonanie się do niej, bo przyznaję, że oceniłam po okładce (tak wiem, tak nie można). A dziś ta książka boli podwójnie. Autorka pisząc tę książkę też nie wiedziała jak bardzo stanie się nieaktualna jeszcze przed premierą (wydana 13.04.2022 czyli niecałe dwa miesiące po tym jak wojna objęła całe terytorium kraju). Opisuje Ukrainę sprzed wojny, piękną, dostępną, bliską. Mój żal jest tym większy, że przez to czekanie czytam o miejscach, do których teraz nie mogę pojechać i które zapewne już nie istnieją. Wojna to coś, czego nigdy nie zrozumiem. Ta lektura to dla mnie bardzo bolesne spóźnienie. Warto przeczytać.

Słowacja... a to ten kraj po drugiej stronie Tatr, nasz sąsiad... i tyle... Dla większości z nas właśnie na tym kończy się wiedza o chyba najbardziej zbliżonym do nas kulturowo sąsiedzie. Książka odkrywa przed nami życie codzienne naszych sąsiadów za górami. Dla mnie osobiście ciekawe były szczególnie kwestie odnośnie funkcjonowania dwóch narodów, tj. Czechów i Słowaków w ramach Czechosłowacji, rozpadu tego państwa i nostalgii, która jest w obu państwach, szczególnie na Słowacji po "aksamitnym rozwodzie". Całkiem dobra pozycja z serii Wydawnictwa Poznańskiego.

Idealne proporcje dla reportażu, który preferuję. Osobiste zaangażowanie autora i jednocześnie duży, merytoryczny research. Umiejscowienie w historii z uwzględnieniem specyfiki regionu. Sporo wizerunków ludzi, którzy te specyfikę po wojnie tworzyli np pierwsi osadnicy, pisarze związani z tym regionem, ludzie zajmujący się rybołówstwem na różnych poziomach ( dla mnie osobiście bardzo interesująca była postać Leszka Goździka -legendy 1956 roku z warszawskiego FSO a potem bardzo zasłużonego dla Świnoujścia). Dodatkowy plus dla autora za umiejętność połączenia realizmu z pokazywaniem ludzi wartościowych i godnych upamiętnienia.

Ostatnio trochę kręciłem nosem na książkę Hejja "Węgry na nowo", zwracając uwagę, że brakuje tam anegdot i ciekawostek. No to w "Armenii" dostałem wszystko, czego chciałem, a nawet z nawiązką! Książka aż tętni od osobistych, emocjonalnych historii, od zwierzeń, plotek i oryginalnych obserwacji. Czuje się, że autor bardzo kocha temat, o którym pisze, i że nie jeden i nie dwa razy siedział pośród głębokiej nocy "na kuchni" gdzieś na Kaukazie, słuchając po kilku głębszych opowieści od serca. Czuć, że miejscowi traktowali go może nie jak swojego, ale jak dobrego przyjaciela, któremu mówi się trochę więcej niż innym. W rezultacie powstał znakomity reportaż o tym mało znanym kraju, w którym jest wszystko: polityka, historia, mity, traumy i złudzenia, o tym jak się je, jak się podrywa, żeni, o tym jak się emigruje, kradnie i handluje. O wojnie i unikaniu wojny, o wrogach i przyjaciołach, mniejszościach i większościach, o dobrych, złych i szarych ludziach. O tym, jaką rolę w tym wszystkich ogrywała Polska. Każdy temat opisany z niesamowitą swadą, wciągająco i inteligentnie. Jestem nią zachwycony! 10/10 dla osób, które lubią tego rodzaju literaturę.

Dzieje Kaliningradu to jedna z najbardziej zdumiewających opowieści w powojennej panoramie Europy. Paulina Siegień w swojej książce „Miasto Bajka. Wiele historii Kaliningradu” podejmuje się zadania niemal niemożliwego: próbuje zrekonstruować tożsamość miejsca, które zostało brutalnie wymazane, a następnie nadpisane radzieckim pismem. Moja ocena to mocne 7/10 – to reportaż erudycyjny, pełen czułości dla detalu, choć momentami pozostawiający niedosyt w kwestii twardej analizy politycznej. Historia obiektu badań Siegień to opowieść o radykalnym zerwaniu. Przez wieki był to pruski Królewiec (Königsberg) – miasto Kanta, hanzeatycka perła i serce niemieckiego Wschodu. Rok 1945 przyniósł jednak totalną anihilację: naloty dywanowe, krwawy szturm Armii Czerwonej i ostateczną decyzję Stalina o stworzeniu tu najbardziej wysuniętej na zachód placówki ZSRR. Niemieccy mieszkańcy zostali wysiedleni, a na ich miejsce przyjechali ludzie z najdalszych zakątków imperium, zasiedlając ruiny, których początkowo nie potrafili, a wręcz nie chcieli pokochać. Podejście Pauliny Siegień do Kaliningradu jest unikalne – autorka nie patrzy na miasto jak turystka czy chłodny analityk. Jako wieloletnia obserwatorka regionu, traktuje Kaliningrad jak żywy organizm, pełen blizn i fantomowych bólów. Jej metoda to „archeologia pamięci”: Siegień skrupulatnie grzebie w warstwach tynku, szuka pruskich cegieł pod radzieckim betonem i podsłuchuje rozmowy mieszkańców, którzy sami często nie wiedzą, czy czują się bardziej Rosjanami, czy specyficzną kastą „Kaliningradczyków”. Autorka prowadzi nas przez labirynt paradoksów. Poznajemy historię Domu Sowietów – betonowego potwora zbudowanego na ruinach zamku, który nigdy nie został ukończony, stając się trwałym symbolem porażki systemu. Czytamy o „poszukiwaczach bursztynu”, o kulcie Kanta, który stał się paradoksalnym patronem rosyjskiej enklawy, oraz o młodych ludziach marzących o Europie, a żyjących w zmilitaryzowanej strefie. Najważniejsze wnioski płynące z tej lektury to: Tożsamość nie znosi próżni: Nawet najbardziej brutalna próba wymazania przeszłości sprawia, że wraca ona jako legenda, „bajka” lub kicz. Architektura to polityka: Siegień pokazuje, jak budynki, wśród których żyjemy, kształtują naszą lojalność i poczucie przynależności. Pamięć jest wyborem: Mieszkańcy selektywnie wybierają elementy pruskiej historii, by nadać swojej codzienności głębię, której nie oferuje postradziecka szarość. Duszna atmosfera enklawy Recenzję dopełnia opis dusznej atmosfery, którą Siegień oddaje po mistrzowsku. Kaliningrad to miasto-wyspa, otoczone granicami NATO, przesiąknięte lękiem przed izolacją i jednoczesną dumą z bycia „specyficznym”. Ta duszność to zapach mokrego betonu, dymu z kominów i morskiej soli, ale też psychiczna klaustrofobia życia w miejscu, które dla Rosji jest „dalekim Zachodem”, a dla Zachodu – „groźnym Wschodem”. Książka zachwyca stylem i głębią dokonanych badań. Siegień ma rzadki dar pisania o wielkiej historii przez pryzmat prozy życia. Brakujące punkty wynikają jednak z pewnego niedosytu w analizie współczesnej sytuacji geopolitycznej – autorka skupia się na „bajkowości” i nostalgii, czasem nieco uciekając od brutalnej roli Kaliningradu jako militarnego „pistoletu” przystawionego do skroni Europy. Mimo to, jest to bez wątpienia najlepszy polski portret tego niezwykłego miasta. „Miasto Bajka” to zaproszenie do świata, który teoretycznie nie powinien istnieć, a jednak trwa w najlepsze. Paulina Siegień udowadnia, że Kaliningrad to nie tylko kropka na mapie, ale fascynujący eksperyment na żywej tkance historii.

„Droga krajowa numer 106 …” jest jednym z bardziej wymagających reportaży jakie przeczytałem w ostatnim czasie. Kalabria jest malowniczym regionem na południu Włoch. Mieszkańcom się żyłoby się dobrze gdyby nie ‘ndrangheta’ – tajna organizacja, która z biegiem lat stała się jedną z najpotężniejszych grup mafijnych w Europie. Z początku ograniczała się jedynie do terenu Włoch jednak z biegiem czasu jej wpływy zaczęły rozszerzać się na cały świat. Tam gdzie pojawia się mafia tam pojawiają się morderstwa i wymuszenia. W samej książce mamy po krótce przedstawione wydarzenia z różnych części świata gdzie swoje palce maczała ta organizacja. Mediolan, Duisburg, Toronto, Malbourne, Montevideo czy Hongkong. Sam autor podejmuje się niebezpiecznego zadania aby udać się do źródła tej spirali przemocy. W tym celu rusza drogą krajową numer 106 i każdy z rozdziałów poświęca miejscowości, związanej z ‘ndrangheta’ Pośród malowniczych miasteczek i urzekających widoków Autor stara się znaleźć odpowiedź na pytanie w jaki sposób powstała ta okrutna i bezwzględna organizacja. Razem z nim Czytelnik przenosi się w podróż do kultury męskości i tajemniczych miejsc gdzie osmalone na brzegach obrazki z Matka Boską nie są jedynie legendą. Tak jak napisałem na wstępie ten reportaż jest wymagający. Autor w sposób wyczerpujący przedstawia wydarzenia, które miały miejsce w poszczególnych miasteczkach oraz rodziny, które w nich rządzą. Co istotne autor przedstawia powiązania między mieszkańcami Kalabrii a organizacjami przestępczymi na całym świecie. Ilość informacji, które otrzymujemy jest momentami naprawdę przytłaczająca i nie ukrywam, że można się zgubić. Niemniej reportaż ten jest naprawdę bardzo dobry.

Największe wrażenie robi uświadomienie sobie, jak mało wiemy o Słowenii. Choć przecież nie ma się czemu dziwić - każdy kraj ma swoją historię. Autorka nie wspina się na wyżyny reportażu, ale sprawnie i przyswajalnie opowiada o państwie, jego mieszkańcach, sąsiadach i nastrojach.

Dobra robota, panie Górlikowski. Solidny reporterski wielogłos, pisany w trybie mrówczym. Autor dociera do dziesiątek osób powiązanych z głównymi zainteresowanymi (począwszy od tych, których obecność jest niejako obowiązkowa, na bohaterach epizodycznych kończąc), przez co wspomniane w stopce "śledztwo" zdecydowanie trzyma poziom. Co jakiś nawiedzały mnie echa kompozycyjnego chaosu (czy dało się lepiej ugryźć tak bogaty kawał historii?), wraz z kilkakrotnie powtarzanymi informacjami - a mimo to, wsiąkanie w kolejne anegdoty z życia zoo i nim zarządzających było prawdziwą przygodą. Nie zawsze przyjemną, ale wielce zajmującą. Być może zawartość "rąbnęłaby" mnie bardziej, gdybym wcześniej zetknęła się z tytułowym duetem (a nie - o zgrozo - myliła ich z Żabińskimi). Słysząc o kamerze wśród zwierząt, nie uświadczałam rozczulających migawek z czasu spędzonego przed teleodbiornikiem. Swoista ikona PRL-u, dla urodzonej w roku 2000 utrwaliła się wyłącznie w kategoriach językowych. Lekturę kończę z poczuciem dobrze spędzonego czasu i wieloma refleksjami. Trudno jest mi jednoznacznie ustosunkować się do ruchów państwa Gucwińskich - sprawy nie ułatwia portret malowany całą paletą szarości. Z ochotą jednak sięgnę do telewizyjnych archiwów i nadrobię zaległości w postaci jednego wybranego odcinka. Albo dwóch.

Historia Spinalongi to jedna z najbardziej przejmujących kart współczesnej Grecji, naznaczona niewyobrażalnym cierpieniem, społecznym wykluczeniem i bezgraniczną samotnością. Ta niewielka wyspa u wybrzeży Krety przez ponad pół wieku pełniła funkcję ostatniego przystanku dla osób dotkniętych trądem – chorobą, która w tamtym czasie niosła ze sobą nie tylko fizyczny rozpad ciała, ale przede wszystkim cywilną śmierć. Tragedia osadzonych tam trędowatych polegała na brutalnym wyrwaniu z rodzinnych domów i skazaniu na egzystencję w miejscu, które świat wolałby wymazać z mapy. Zawartość tomu „Spinalonga. Wyspa trędowatych” autorstwa Małgorzaty Gołoty to drobiazgowa, bolesna rekonstrukcja tych losów, oparta na świadectwach ostatnich żyjących świadków oraz dokumentach, które przez dekady pokrywał kurz zapomnienia. Moja ocena tej publikacji to solidne 7/10. Autorka wykonała ogromną pracę reporterską, by oddać godność ludziom, których jedyną winą była choroba. Największym atutem książki jest sposób, w jaki Gołota kreśli losy bohaterów, umiejętnie wplatając je w autentyczne realia historyczne Grecji XX wieku. Autorka nie skupia się wyłącznie na medycznym aspekcie trądu, ale przede wszystkim na socjologicznym fenomenie tworzenia się nowej społeczności w warunkach ekstremalnych. Na Spinalondze, wbrew pozorom, toczyło się życie: powstawały związki, rodziły się dzieci, funkcjonowały kawiarnie i kino. Wyczuwalna w tekście kunsztowna więź z przeszłością pozwala czytelnikowi zrozumieć, że wyspa była nie tylko więzieniem, ale i paradoksalnym azylem przed nienawiścią „zdrowego” społeczeństwa. Choć sama historia opowiedziana w reportażu jest faktem, autorka operuje dużą dozą empatii i wrażliwości, co nadaje całości wyjątkowej głębi. Gołota z dużą precyzją odtwarza atmosferę strachu i nadziei, jaka towarzyszyła odkryciu leków na trąd. Opisuje dramatyczne momenty, gdy mieszkańcy wyspy musieli na nowo uczyć się wolności, choć ich ciała na zawsze pozostały naznaczone bliznami. To studium tego, jak trudno jest wrócić do świata, który przez lata uznawał cię za nieistniejącego.