Poszerzenie pola walki

Heroicznie zmierzyłam się z milimetrową czcionką i brakiem interlinii, wydanie przypominało książki z drugiego obiegu za czasów komuny. Mozolnie przedzierałam się przez kolejne karty tej niezwykłej powieści. Warto było. To proza, która szokuje i porusza do głębi. I wojna światowa, bohater uniesiony ideałami wstępuje na ochotnika do wojska i mierzy się z wojennymi okrucieństwami, co pozostawia niezacieralny ślad w jego psychice. Mniej więcej w jednej czwartej książki kończy się wątek wojenny i zaczyna tytułowa podróż. W powieści następuje zderzenie opisów brutalnych z językiem, którym są nakreślone. A język jest dosadny, mieszający się z poetyckimi często frazami.

Po Krótkie wywiady z paskudnymi ludźmi sięgnęłam bo bodajże Mariusz Szczygieł napisał, że to jedna z jego książek formacyjnych. Ciekawa byłam, czy odkryję co potencjalnie mogło zrobić na nim aż takie wrażenie. Oraz czy na mnie też to zadziała. Nie do końca mnie ta książka zachwyciła, ani oświeciła, ale chyba rozumiem dlaczego może być ważna, albo coś zmieniać. Tym razem także zaczęłam czytać w ciemno. Nic o tej książce nie wiedziałam. Nie wiem, jak to działa, ale właściwie od pierwszych stron czułam, że te opowiadania są amerykańskie. Albo jakoś to jakiś szósty zmysł, albo gdzieś w podświadomości zapisał mi się ten fakt, tylko go nie pamiętałam. 🪓 Zabawa z formą Tak czy owak, Wallace napisał parę świetnych kawałków, bo ta książka jest zbiorem różnych tekstów. Nie są to opowiadania o regularnej budowie, tylko zabawa z formą, chociaż wszystkie są mniej więcej w jednym temacie. Jest nim zdrowie (choroby) psychiczne, traumy, wiwisekcje, autorefleksyjne wynurzenia i inne takie. Także podsłuchane rozmowy, i coś jakby transkrypcje sesji psychoterapeutycznych albo komentarze do nich. Da się tu wyczuć co najmniej kpinę z dzisiejszego podejścia do psychoterapii. Tempa nadają rozdziały nazwane tytułowo. Te Krótkie wywiady z paskudnymi ludźmi są bardzo specyficzne. Są odpowiedzi, ale pytań się czytelnik musi domyślać sam. Bardzo ciekawy zabieg. Okazuje się, że można sporo wywnioskować z tego, co ktoś mówi. Całość książki stanowi jakby grę z czytelnikiem w zgadywanki. Niektóre części są nawet nazywane zagadkami. 🪓 Utwory beletrystyczne Czym jest ta książka chyba najlepiej opisuje sam autor. Pisze, że są to utwory beletrystyczne, nie skecze, nie alegorie, ani scenariusze, ani nawet opowiadania. Mają jednak “wzbudzić stan kwestionowania” u czytelnika. I robią to. Wallace bawi się z czytelnikiem także treścią. Czasami teksty są abstrakcyjne i zabawne, jak to opowiadanie, w którym jakiś gość opowiada o fantazji masturbacyjnej, w której zatrzymuje czas. Pechowo jednak, świadomość tego, co to znaczy zatrzymać czas, przeszkadza mu w kontemplacji momentu. Zdaje sobie sprawę, że musiałby zatrzymać cały wszechświat, żeby zwalić sobie konia. 🪓 Luźno o wszystkim Bohaterzy są groteskowi i przerysowani, a niektóre historie bardzo creepy. Są też teksty zwyczajnie okropne i obrzydliwe, jak ten o ojcu, który pracuje jako klozetowy w hotelu. Wallace, jak i inni Amerykanie, których czytałam, umie pisać fascynująco o wszystkim, o najprzyziemniejszej codzienności, luźno, ale nie luzacko. O takich rzeczach, które normalnie wydają się być nudne. A tu jednak nie jest. Bardzo to dobra literatura, chociaż momentami przegadana. Albo może inaczej. Krótkie wywiady z paskudnymi ludźmi nadają się do kontemplacji, delektowania się językiem i treścią. Ja, w momencie ich czytania, nie byłam w stanie poświęcić im należytej uwagi. Momentami męczyły mnie powtórki i rozwlekłości. Ostatecznie i tak jednak przeczytałam ją z wystarczającą przyjemnością, żeby docenić kunszt autora. Dobra lektura broni się sama.

obraz postaci, która bez większego ciężaru, bez wielkiego upadku wycofuje się z życia, życia społecznego, życia jako samo w sobie. próbuje wymknąć się godzinom, minutom, sekundom robiąc rzeczy nie mające wagi, nie przykuwające większego sensu: układa sam ze sobą karty, ogląda i doszukuje się czegoś większego w drogach rysowanych przez pęknięcia w suficie, chodzi na spacery, wyznacza sobie trasy, by nabrać jakiejkolwiek dyscypliny. na końcu tej podróży, tej tułaczki wyzbytej jakiegokolwiek sensu czy celu, wraca do życia, wynurza się z tego snu, obojętności trzymającej na dnie, samotności wyuczonej na blaszkę. pokazuje tym samym, że niczego nie można z nich wynieść, wybrać, że jest to stan, który dosłownie obojętnie patrzy mu prosto w oczy oraz niczego nie uczy.

Możliwość wyspy to jedna z tych powieści, w których Houellebecq trafia wyjątkowo czysto — bez rozproszeń, bez zbędnych dygresji, z pełną kontrolą nad tym, co chce powiedzieć. Dwutorowa narracja działa tu znakomicie. Historia Daniela – cynicznego komika, żyjącego w świecie relacji, pożądania i stopniowego wypalenia – zostaje zestawiona z jego „następcami”, klonami funkcjonującymi w przyszłości, gdzie udało się wyeliminować chaos… ale razem z nim także emocje. Ten kontrast nie jest efekciarski, tylko konsekwentnie budowany i naprawdę robi robotę. Największą siłą książki jest sposób, w jaki Houellebecq rozwija swoje stałe motywy. Seksualność, samotność, potrzeba bliskości — wszystko to tu jest, ale pokazane z innej perspektywy. Już nie tylko jako problem współczesności, ale jako coś, co może całkowicie zniknąć. I wtedy dopiero widać, jak bardzo to było istotne. Jest w tej powieści chłód, ale to chłód kontrolowany. Nie odpycha — raczej zmusza do skupienia. Do czytania wolniej, uważniej. To jedna z tych książek, które nie próbują się przypodobać, tylko idą swoją drogą. I chyba właśnie dlatego tak dobrze się ją pamięta. Bo gdzieś z tyłu głowy zostaje bardzo proste pytanie: czy życie bez cierpienia naprawdę byłoby jeszcze życiem.

Książka ta to lekka z humorem opowieść o zakompleksionym mężczyźnie na terapii u psychoanalityka. To jednak pozory, bo ten niby grzeczny, ułożony pan garniturek z Nowego Jorku borykający się ze stygmatem pochodzenia kulturowego (ni to Żyd, ni Amerykanin) to wypisz wymaluj seksualny łowca koneser z niebylejakimi potrzebami i fantazjami, co to nie może się zdecydować czy wiązać się z kobietą, czy nie. Czy ma ona być ineligentna i brzydka, czy szałowa a głupia? I ta ciągła jego niepewność, czy aby ta, którą ma, to już na pewno ta najlepsza, czy czasami nie spotka na swej drodze jeszcze lepszej. Coś jeszcze ciekawego: czy aby największych przeciwników religii nie znajdziemy właśnie wśród tych, co wzrastali w środowisku despotyzmu, fanatyzmu i ortodoksji?

Wiem, że zżymanie się na opisy seksu u Houellebecqa jest bez sensu, bo to jedna z najważniejszych części jego pisarskiego DNA ale mógłby sięgnąć po odrobinę finezji, ciut bogatszy język. Wyobraźnia w seksie odgrywa ogromną rolę, tymczasem tutaj nic nie jest jej pozostawione. Weźmy dla kontrastu choćby Kunderę, dla którego seks był równie ważnym środkiem wyrazu ale próżno u niego szukać takiej anatomicznej dosadności jak u Houellebecqa. Wielki finał książki nie jest dla mnie specjalnym manifestem islamofobicznym, ale nieco przewrotnie skojarzył mi się z Chinua Achebe i jego zderzeniem cywilizacji w "Wszystko rozpada się". Terroryzm na zachodzie jest ucieleśnieniem czystego zła, ale niekiedy może się wydawać jedynym środkiem wyrazu, który jakaś cywilizacja w obronie swoich wartości ma w zanadrzu. Daleki jestem od gloryfikacji przemocy, nie popieram terroryzmu ale tak samo obrzydliwe dla mnie są amerykańskie rakiety spadające na szkołę w Iranie.

W Śmieci na kredyt nie ma tego błysku geniuszu co w Podróży do kresu nocy, który mnie zachwycił. Styl autora również lekko się zmienił. Dużo gorzkiej wiwisekcji przeszłości. Brakuje czegoś ekstra. Czegoś odkrywczego. Chyba bardziej chaotyczna i jakby ad hoc. Nie mniej w dalszym ciągu górna półka.

Niestety "przeczytana" w formie audiobooka jednak mimo to jest to świetna pozycja. Potrafiłam się wczuć w głównego bohatera, mimo iż pozycja była dla mnie przewidywalna to książka mnie ogromnie wkręciła. Polecam. Psychologiczne podejście do tematu wygasających uczuć w małżeństwie. Brawo! Mam nadzieję jeszcze zetknąć się z tym pisarzem bo bardzo odpowiadał mi jego styl.

"Rzeczy", tytuł ten odnosi się do gromadzenia i posiadania rzeczy, którymi człowiek otacza się na co dzień, a które to mają załatać pustkę w życiu, odwrócić uwagę, że wiedziemy życie bez sensu, zatracamy się w samotności całkowitej zupełnie jak pokolenie młodych, które wchodziło w dorosłość na początku lat 60-tych dwudziestego wieku, a które to pisarz przedstawił obserwując swoich znajomych, jak i wplatając wątki autobiograficzne, reprezentuje je para głównych protagonistów Jarôme i Sylvie. Książka jest relacją narratora, który przedstawia życie kolejnego straconego pokolenia bez ani jednego dialogu między postaciami. Para młodych ludzi postanawia stworzyć sobie iluzję żyjąc jak gdyby byli bogaci, bo sami nie są w stanie osiągnąć awansu społecznego, nie potrafią znaleźć sobie miejsca na świecie, czują się wyobcowani, wręcz wydziedziczeni, w pewnym momencie próbują nawet uciec w poszukiwaniu szczęścia gdzie indziej, ale nie są go w stanie odnaleźć, prawdopodobnie na zawsze nie będą wiedzieć jak żyć, bo: "Życie ich było jak stary nawyk, jak nuda prawie pogodna; życie bez treści". Ci z was, którzy sięgnęli po "Człowieka, który śpi" będą zachwyceni lekturą, jest w tym samym znakomitym stylu.

Moravia jak zwykle w nietuzinkowy, dosadny i prawdziwy sposób ukazuje pogubienie człowieka. To kolejna powieść tego autora, która dla mnie jest takim lustrem: Co mogłoby się ze mną stać, gdyby w moim życiu zabrakło Boga. Dla mnie wszystkie, jak dotąd przeczytane historie Moravii są takim dysktrentym apelem, żeby poszukiwać w życiu głębi. Pokładanie szczęścia wyłącznie w tym co zewnętrzne doprowadza człowieka do zguby. W różnych wymiarach i w różnych aspektach.

David Foster Wallace pochodzi z tego gatunku twórców, których albo się kocha, albo nienawidzi. Nie dane było mi się w nim zakochać – na razie. A bardzo bym tego chciał, bo mielibyśmy sobie mnóstwo do powiedzenia. To pisarz, mogący dać oparcie, co brzmi paradoksalnie. Cała trudność tkwi jednak, w sumie jak zawsze, w języku. Wypada, wyjątkowo, zacząć od wad, a później piać z zachwytu. Nie brnąc dalej w stylistyczne zawijasy – Wallace to taki pisarz, który lubi dużo mówić. Czytając, odnosiłem wrażenie, że ktoś przepuszcza przez Wallace’a język, jak przez maszynkę do mięsa, a on wypuszcza z siebie długie paski zdań i akapitów, często niezbornych, pozornie nieskładnych i złożonych z nieprzystających do siebie słów. I tak pierwsze opowiadanie, Mister Squishy, jest wypchane nowomową z zakresu marketingu, obrzydlistwem, które „fachowcy” wlewają nam wprost do mózgów, a co w teorii sprowadza się do żerowania na najprostszych odruchach, opakowanych ładnym papierem języka. To także zgrabnie scharakteryzowana tragedia „specjalistów ds. marketingu” – w gruncie rzeczy istot do cna nieszczęśliwych, które po pracy nie potrafią rozmawiać o niczym jak o pracy, a ich wolny czas sprowadza się do masturbacji, przeskakiwania po kanałach telewizyjnych i snucia fantazji erotycznych z podtekstem władzy i poniżenia, z przełożonymi i współpracownikami w rolach głównych. Czyli samo dno korpo-pracy. To opowiadanie, mam wrażenie, obnaża moją pomieszaną z fascynacją niechęć. Pomysł świetny, Wallace obraca marketingowe narzecze w proch, ukazując pustkę, ale to tłumaczenie… Jakby w nadmiarze słów czegoś zabrakło. Jakby narracja Wallace’a rozbijała się na drobne kawałki – czasem zdania są od siebie odległe, czasem wygląda to na brak zgrabnego łącznika, finezyjnego „ale”. Czytałem opowiadanie w oryginale. Było lepiej, choć nie o niebo lepiej. Narzekanie czas zamknąć – nadszedł czas na czyste olśnienie autorem. Może popełniłem błąd, rozpoczynając romans z autorem właśnie od Niepamięci. Może na tle Krótkich rozmów z paskudnymi ludźmi czy Rzekomo fajnej rzeczy, której nigdy nie zrobię wypada lepiej. Ale czego nie ma w tych opowiadaniach, ile tu świeżości i pomysłów odbiegających od sztampy. Jest Kanał cierpienia, o dziennikarzu, który tworzy materiał o sztuce robionej z… własnego kału. To doskonałe nawiązanie do Gówna artysty Piera Manzoniego. Pytania o kondycję sztuki, moralność artysty czy może zupełnie inny rzut oka na korpo-wypalenie? A może metafora Stanów i amerykanizmu? Warto zwrócić uwagę na czas i miejsce powstawania artykułu, robi się jeszcze ciekawiej. I, jak to u Wallace’a, struktura zdania trudna, idealny materiał na rozstrój oka, a jednocześnie – frazy tak mocne, że bolą. Wallace zamiata czytelnika pod dywan, każe mu tam siedzieć i gorzko płakać nad kondycją świata. Jest mocno, jest ożywczo i do bólu ponuro. Struktury zdań wprowadzają czytelnika w świat rodem z sennych koszmarów Wallace’a, połączonych jednocześnie z dysfunkcjami nerwowymi bohaterów-autora, pomieszany, żeby było jeszcze trudniej, z analizą współczesności, nie tylko amerykańskiej. Chociaż jeśli Wallace chce – potrafi w kilka stron obrócić czytelnika w proch. Inkarnacje poparzonych dzieci są tego najlepszym przykładem. Około 700 słów (w polskim tłumaczeniu, nie jest to wynik dokładny) o chłopcu, który poparzył się (najprawdopodobniej) wylanym na siebie z garnka wrzątkiem, jego rodzicach i późniejszej egzystencji. W 700 słowach, co niezwykłe, zamknął Wallace cały mikroświat uczuć, emocji, wyrażanych często jednym, idealnie wręcz dobranym słowem. Mistrzowska miniatura, która opowiedziana w kilku słowach przez recenzenta wygląda na ponury banał; wystarczy jednak 5 minut poświęcone lekturze, może mniej. Opowieści z tomu Niepamięć można rozgryźć za pomocą fragmentu z najlepszego nie tylko moim zdaniem opowiadania Dusza to nie jest kuźnia: „W rezultacie tamten samotny, koszmarny panel pojawił się w oknie jako chwilowy peryferyjny błysk horrendalnej sceny, tak jak pojedyncze horrendalne przebłyski pojawiają się w złych snach – a prędkość, z jaką się pojawiają i znikają, i brak czasu na nabranie do nich dystansu, na przetrawienie tego, co się widzi, na wplecenie tego obrazu w tkankę całego snu, czyni przeżycie jeszcze gorszym i często takie błyskawiczne, peryferyjne mignięcie czegoś wyrwanego z kontekstu i straszliwego może stanowić najbardziej przerażającą część koszmaru, tę część, która najżywiej zostaje w pamięci i wraca w wyobraźni w dziwnych chwilach, na przykład kiedy szorujesz zęby albo wyjmujesz z szafki pudełko muesli na przekąskę, i znów wytrąca cię z równowagi, pewnie dlatego, że przez tę swoją momentalność we śnie zmusiło twój mózg do podświadomego nawracania do tego obrazu, żeby go jakoś rozgryźć lub inkorporować”. Opowiadania Wallace’a to właśnie te „horrendalne przebłyski”, „złe sny” z naszej rzeczywistości; mignięcia wyrwane z kontekstu koszmaru egzystencji, ożywione niezwykłą frazą i powracające w najmniej odpowiednich momentach. Wytrącające z równowagi polukrowanej i fałszywej codzienności koszmary, ujawniające podszewkę dojmująco smutną.

Hipnotyczna, zabawna, ale zabawna humorem nieoczywistym, przekłuwającym wiele balonów. Nie ma jednej sympatycznej postaci, nie ma jednej szczerej postaci - najblizej narrator, bo znamy jego myśli, kłamać w nich nie musi. Ale przecież i tak kłamie, kto by się w myślach czasem nie okłamywał

Czarna komedia Thomasa Bernharda, pełna dramatycznych dowcipów językowych, skupia się na dawnych mistrzach i wielkich umysłach. Reger, niezwykle negatywnie nastawiony filozof teoretyk muzyki, którego artykuły ukazują się w brytyjskim „Timesie” i w związku z tym pozostają nieznane w Austrii, zaprasza do Muzeum Historii Sztuki swojego przyjaciela i wielbiciela Atzbachera, pisarza, który od 17 lat pracuje nad dziełem, nie opublikowawszy z niego ani jednej linijki. Od trzydziestu lat spędza tam co drugie przedpołudnie, zgodnie ze swoim zwyczajem, odkrywając błędy w obrazach dawnych mistrzów. Niemal zawsze można go spotkać w sali Bordone przed „Portretem siwowłosego mężczyzny” Tintoretta, gdzie poznał swoją żonę, której śmierć próbuje przezwyciężyć, pielęgnując swoje regularne dziwactwa. Tutaj Reger rozmyśla w spokoju i przy stałej temperaturze o tym, co jest złe na świecie, a zwłaszcza w Austrii. Trzecim członkiem tej trójki jest strażnik muzeum Irrsigler, prostoduszny mieszkaniec Burgenlandu, który z biegiem lat przyswoił sobie poglądy Regera i chętnie je cytuje. Reger filozofuje na temat nie do zniesienia sztuki rządzenia państwem. Rozdziera literackie szumy lasu Adalberta Stiftersa nazywając go nieznośnym mistrzem kiczu. Anton Bruckner, z jego religijnym szaleństwem nutowym i głupim, monumentalnym orkiestrowym zadęciem, jest przez niego określany jako kompozytor, który zniszczył muzykę. Wziął na cel filozofa Martina Heideggera, tego śmiesznego, nazistowskiego, sztywnego mieszczucha i katastrofalnie megalomańskiego słabeusza, który bez skrupułów przekształcał wielkie myśli innych w swoje własne, małe myśli. Jedynie toalety w „Hotelu Ambassador”, gdzie można go spotkać każdego popołudnia, przypadły mu do gustu ze względu na ich czystość. W swoim tekście, opartym na jednej myśli, Bernhard tworzy postać anty-artysty, człowieka, który potrafi deprecjonować i kwestionować uznane „wielkie” dzieła sztuki. W ten sposób bezpośrednio atakuje przestarzały mit geniuszu XIX wieku i próbuje go zniszczyć. Bezlitośnie.

Na początku jest dużo przemyśleń - w moim odczuciu - totalnie o niczym. Rozumiem, że mają to być głębokie rozmyślania egzystencjalne, ale to czy podnieść z ziemii papierek do nich nie należy, choćby nie wiem jaką historię do tego dopisać. W 1/4 w książce dalej nic się nie dzieje - narrator chodzi po ulicach, pracuje w bibliotece i śpi w mieszkaniu. Mam wrażenie, że historia opowiedziana z perspektywy Samouka byłaby ciekawsza. "Będę czytał Eugenię Grandet. Nie dlatego, żeby mi to sprawiało wielką przyjemność, trzeba jednak coś robić". - To, zdaje się motyw przewodni narratora, a to sprawia, że ja mam podobne odczucia do "Mdłości". Bohater jest bardzo spostrzegawczy, dostrzega mnóstwo szczegółów, niewidocznych dla zwykłych śmiertelników, choć mam wrażenie, że na dłuższą metę nic z tych obserwacji nie wynika. Pojawiają się historie relacji z kobietami, ale tak samo nijakie jak wszystko inne. Jest nieco przerażony swoją wolną wolą, nie ma pojęcia, co zrobić ze swoim życiem, choć jak zauważa, jest jeszcze młody i może zacząć od nowa. Na ostatnich 20 stronach w końcu się coś dzieje, a narrator zyskuje mój szacunek. Ostatnia strona daje jednak nadzieję - "można więc uzasadnić swoje istnienie?" - pyta autor. Myślę, że tak. To nie tak, że nie doceniam tych głębokich przemyśleń na temat bezsensu istnienia, czy tym bardziej - ich nie rozumiem. Rozumiem i doceniam. Tylko wydaje mi się, że - zwłaszcza w dzisiejszych czasach, gdy mamy epidemię depresji - do niczego konkretnego to nie prowadzi, a wręcz mogą być szkodliwe.

„Zamek” Franza Kafki to wyjątkowo specyficzna lektura — wybitnie ambitna i, być może, pisana przez autora dla samego siebie. Można ją jednak próbować odczytać jako rozwinięcie pesymistycznej wizji „Procesu”, ale jednocześnie z wyraźnym przestawieniem akcentów: zamiast historii o wyroku, który wydaje system, dostajemy historię o tym, że system nie daje żadnej odpowiedzi. W obu powieściach Kafka opisuje w istocie ten sam konflikt — CZŁOWIEK KONTRA SYSTEM. O ile w „Procesie” Józef K. zostaje nagle aresztowany i zmuszony do obrony wobec systemu, który działa bez wyjaśnień, o tyle w „Zamku” sytuacja odwraca się zasadniczo. K. przybywa do wsi dobrowolnie, przedstawiając się jako geometra wezwany przez władze. Nie jest ścigany — sam staje się petentem. To przesunięcie zmienia wszystko. Józef K. walczy o uniewinnienie, K. walczy o uznanie. Tamten próbuje uniknąć wyroku, ten – uzyskać potwierdzenie, że w ogóle ma prawo istnieć w obrębie systemu. Jednak właśnie ta aktywna postawa ujawnia głębszy poziom absurdu. Im bardziej K. stara się zalegalizować swój byt, tym wyraźniej okazuje się kimś zbędnym — „ponadliczbowym”, kimś, kto wszędzie przeszkadza, choć nigdzie formalnie nie został odrzucony. W „Procesie” system jest agresywny, osaczający, niemal namacalny. W „Zamku” przeciwnie — pozostaje cichy, rozproszony, nieuchwytny. Nie atakuje, lecz nie odpowiada. Jego przedstawiciele mówią dużo, ale nie rozstrzygają niczego. Nawet momenty pozornej bliskości kończą się fiaskiem: najbardziej wymowna jest nocna rozmowa z Bürglem, podczas której urzędnik mimochodem odsłania mechanizm działania systemu i wskazuje K. możliwą w nim lukę. K. jednak, wyczerpany, zasypia w chwili, która mogłaby stać się przełomem. Szansa istnieje, lecz nie zostaje wykorzystana — i natychmiast znika. Pesymizm „Zamku” jest więc innego rodzaju niż w „Procesie”. Nie polega na nieuchronności wyroku, lecz na jego nieobecności. Bohater nie zostaje skazany — zostaje zawieszony. To zawieszenie znajduje wyraz także w formie utworu: powieść pozostaje niedokończona, co nie jest tylko faktem biograficznym, lecz znaczącym gestem. Być może Kafka celowo nadał „Zamkowi” formę bardziej rozwlekłą, momentami wręcz bardzo nużącą, aby czytelnik sam doświadczył tego stanu przeciągającego się oczekiwania i bezowocnego krążenia wokół nierozwiązywalnej sprawy — doświadczenia, które w „Procesie”, jako powieści bardziej zwartej i skondensowanej, jest znacznie mniej odczuwalne. Łatwo napisać w recenzji, że „Zamek” można odczytać — znacznie trudniej rzeczywiście przez niego przejść: lektura zajęła mi sporo czasu, czytałem ją powoli, po kilka–kilkanaście stron dziennie, z przerwami. W praktyce dopiero obejrzenie spektaklu Teatru Telewizji z 1989 roku w reżyserii Marka Grzesińskiego pomogło mi uporządkować i utrwalić w głowie przebieg powieści — mimo że inscenizacja wprowadza pewne zmiany. Brak zakończenia utworu (celowo lub przypadkiem) staje się częścią jego sensu — K. nie dochodzi do żadnego punktu, bo taki punkt nie istnieje. W obu utworach człowiek ponosi klęskę w starciu z systemem, ale jej charakter jest odmienny. Józef K. ginie gwałtownie, „jak pies”, natomiast K. z „Zamku” nie ginie — jego porażka polega na czymś bardziej rozciągniętym i trudniejszym do uchwycenia: na nieskończonym trwaniu w stanie oczekiwania, które nigdy nie prowadzi do rozstrzygnięcia.

"Samotnik" wpadł mi w ręce na kiermaszu taniej książki. zmaltretowana okładka, liczne stemple biblioteczne sugerowały, że książka była intensywnie eksploatowana i czytana. kupiłem, odłożyłem na półkę i po jakimś czasie sięgnąłem. akcja tej mini powieści toczy się w Paryżu. mężczyzna pracujący w tamtejszym korpo pewnego dnia dostaje gigantyczny spadek i dochodzi do wniosku, że nie musi już pracować i idzie na wcześniejszą emeryturę. pieniądze lokuje w nieruchomości, kupuje dom i oddaje się uciechom, pije alkohol i rozmyśla nad życiem nie biorąc pod uwagę upływającego czasu. ksiazka bardzo mi się podobała. trochę filozofii połączonej z psychologią nie zniechęca, a jednocześnie daje do myślenia nad przemijaniem. #Ionesco pisze w sposób nieskomplikowany i całość czyta się sprawnie. bałem się tych wątków filozoficznych, ale jak przyznaje główny bohater - po co filozofować, skoro nie jest się wielkim filozofem. z czystym sercem #polecam szczególnie ludziom samotnym, którzy świadomie wybrali taką drogę życia. życie w pojedynkę może nie być nudne, jedynie lekko smutne.

Pierwsze i prawdopodobnie ostatnie moje podejście do Pessoa. Książka jest stosunkowo długa i ciężka do przeczytania, mi bardzo się dłużyła i język autora zupełnie mi nie podszedł ani nie pomógł w przebrnięciu. Niesamowicie zaciekawiło mnie podejście autora do tworzenia nowych heteronimów w swoim życiu, a nawet tłumaczenia jak różnią się między sobą i czasem jak nawet różnią się od niego samego/jego własnych poglądów. Do tego znalazłem parę ciekawych ideii i cytatów, niestety zbyt mało aby usprawiedliwić długość książki. Co ciekawe czytałem ją przypadkiem w podobnym czasie gdy zacząłem czytać dzieła Seneki i ta, powiedzmy antyczna samoanaliza gra z moją duszą dużo dużo bardziej, nawet jeśli autorzy dochodzą do podobnych wniosków. Myślę, że takie podejście do samego siebie i świata jest bardzo potrzebne dzisiaj, gdzie każdy co raz bardziej jest 100% przekonany tylko do swoich poglądów bez otwierania się na innych, a tak na prawdę po długiej i bolesnej "samoanalizie" może się okazać, że nic z naszych poglądów nie jest nasze, a jedynie zaszczepione w nas przez różne doświadczenia czy relacje. Czytając ją myślałem własnie, że opinie będą bardzo podzielone, albo 10 albo 1, ja starałem się być jak najbardziej obiektywnym nawet jeśli lektura mnnie trochę wymęczyła w złym sensie tego słowa znaczeniu, to jednak ze względu na powyższe argumenty myślę, że warta przeczytania, nawet fragmentami. Końcowo powiem, że wg. mnie książka nie jest aż tak pesymistyczna jakby się zdawało na pierwszy rzut oka, w wielu momentach, sczególnie opisach natury widać ukochanie życia takiego jakim jest, na swój może lekko "czarny" sposób, ale jednak odczytywałem te fragmenty jako coś pozytywnego! :)

Tytuł odnosi się do Erynii, bogini zemsty z greckich mitów, co może sugerować nieuchronność kary. Książka znana, kontrowersyjna, pełna brutalnych opisów, wzbudzająca momentami obrzydzenie i skrajne emocje, od zachwytu po oskarżenia o grafomanię. Co nie przeszkodziło, żeby została światowym bestsellerem, jestem ciekaw na ile wpływ na to miało poparcie mediów związanych z tymi tam... no wiesz !!! Plusem jest precyzyjne oddanie realiów II wojny światowej. Oficer SS doktor prawa, miłośnik filozofii i muzyki, który bierze udział w eksterminacji Żydów. No cóż, jeśli chodzi o Niemców to tak normalne, że już prawie banalne !!! Jeśli nie boisz się książek trudnych i wymagających, sporach objętościowo to... POLECAM !!!

Historia zaskakująca i nieoczywista. Główny bohater obdarty z emocji, ambicji oraz charakteru. Pobyt w więzieniu nie zmienia jego podejścia do świata, ponieważ on nigdy nie był wolny. Zawsze to inni podejmowali za niego decyzję. Więzienie zatem było dla niego tylko nową i bardziej fizyczną formą zniewolenia. Rozmowy na temat jego dalszego losu toczyły się bez jego udziału, nikt nie chciał usłyszeć co ma do powiedzenia. Najwięcej do powiedzenia na temat jego duszy mają osoby z nim całkowicie niezwiązane. Nikt nie rozumie jego postępowania ani nawet nie próbuje zrozumieć, rzucany jest tylko osąd za osądem. Jak dla mnie pokazana bezuczuciowość postaci nie odzwierciedlała jego prawdziwego wnętrza, a raczej potrzebę supresji swoich emocji w celu odnalezienia się w świecie, w którym nie da się być człowiekiem wolnym. Jaki cel ma przeżywanie czegokolwiek skoro znajdzie się mnóstwo osób, które zaczną wytykać, że robisz to źle?

Ponadczasowa! Mimo upływu lat tematyka pozostaje aktualna. To fundament klasyki, który każdy miłośnik literatury powinien znać .Sięgając po książkę miałam pewne obawy, że sposób pisania może być zbyt wymagający, ale na szczęście nie. To literacka perełka, która udowadnia, że prawdziwa klasyka nie starzeje się nigdy. Pozycja obowiązkowa nie tylko dla miłośników klasyki, ale dla każdego, kto szuka w książce czegoś więcej niż tylko rozrywki. To książka, która uczy, porusza i inspiruje. Czas spędzony w towarzystwie dobrej literatury jest cenny.