O Bogu i człowieku. Rozmowy

W niektórych, uformowanych w Polsce, kręgach takie książki, jak "Jan Paweł II. Analiza krytyczna" mogą uchodzić za obrazoburcze, niegodne. Jednak ja cieszę się, że powstają. Tadeusz Bartoś, były zakonnik, odważył się zmierzyć z mitem polskiego papieża. Praca nie ma charakteru wyczerpującego i wielostronnego traktatu analizującego wszelkie aspekty działalności, poglądy i sposób sprawowania urzędów kościelnych przez Karola Wojtyłę. Bartoś pokusił się jedynie o, bliskie eseistycznemu w formie, zaprezentowanie kilku kluczowych cech samego papieża jak i jego pontyfikatu. Całość jest tekstem dalekim od oficjalnego i typowo polskiego, jednostronnego i niemal bałwochwalczego odbierania Jana Pawła II. Pracę można podzielić na wyraźne dwie, niemal równej długości, części. W pierwszej dostajemy krótkie zreferowanie poglądów moralnych, teologicznych i etycznych papieża. W drugiej skupił się Bartoś na zaprezentowaniu wizji dialogu wewnątrz katolickiego i międzyreligijnego, oraz ciekawej dyskusja nad fenomenem Opus Dei w kontekście papieża. Pierwsza cześć, bardziej hermetyczna i bliższa zainteresowaniom samego autora książki, stawia pod znakiem zapytania wiele przekonań polskiego papieża. Główny zarzut Bartosia skupia się na wytknięciu Wojtyle sprowadzenia etyki do moralności w wydaniu, które nie znosiło krytyki. Dla Jana Pawła II doktryna katolicka jest prawdą, którą w życiu ma przyjąć wierny. Stąd każde odstępstwo od niepozostawiającej miejsca na interpretacje moralności, zostało nazwane 'cywilizacją śmierci'. Bartoś pojęcie to uznał za szkodliwy i uproszczony konstrukt, hasło wygodnie i jednoznacznie definiujący źródło zła w Europie. Wraz za krytycznymi wobec papieża zachodnimi teologami, przypomina oryginalną wizję ewangeliczną Jezusa, która ludzkie życie traktowała, jako drogę do przemiany i raczej stawanie się, niż bycie skończonym wytworem doktryny. Jezus skupiał się raczej na niekonkluzywności, radach do przemyślenia we własnym sumieniu, niż jednoznacznych nakazach, nad którymi dyskusja jest niemożliwa (str. 48-49). Chyba kluczowe podsumowanie, które w sumie kłóci się ze stereotypem papieża otwartego na każdego, pada w połowie książki (str. 77): "Uznanie godności drugiej osoby stanowiło (...) podstawę jego antropologii. Brakowało mu jednak konsekwencji. Istotne elementy jego nauczania stały bowiem w sprzeczności z imperatywem kategorycznym (którego sam bronił) postulującym, by człowiek nie był tylko środkiem, lecz zawsze także celem działania. Albowiem zakres podporządkowania grupie religijnej - czego domagał się papież - prowadził do zakwestionowania autonomii moralnej jednostki i jej prawa do subiektywnego osadu rzeczy" W drugiej części , chyba ciekawszej dla czytelnika nieposzukującego dywagacji filozoficznych, pada kilka poważnych i formalnych zarzutów. Jan Paweł II otaczał się głównie ludźmi, którzy go słuchali, odsuwał inaczej myślących teologów z katedr uczelnianych. Niewygodny dyskurs i odmienność teologiczna Karla Rahnera czy Hansa Künga, odbijały się od ścian watykańskich, choć w intelektualnych kręgach Europy Zachodniej stanowiły podstawę nowoczesnego myślenia o katolicyzmie. Wszelka krytyka, której papież przypinał łatkę 'cywilizacji śmierci', wynikała głównie z jego niechęci do osiągnięć współczesnej nauki o człowieku, prowadzącej nieuchronnie do subiektywizmu i relatywizmu. Nie chciał przyjąć do wiadomości, że posiadanie monopolu na prawdę, tak z czasów Innocentego III, jest niemożliwe. Na wspomnienie zasługuje bardzo ważny i niezmiernie ciekawy watek z 'karierą' Opus Dei, które sekciarskimi metodami uprawiało cyniczną politykę wspierania latynoamerykańskich junt prawicowych. Papież w tych strukturach, stworzonych przez Josemaría Escrive, widział wsparcie dla własnego teologicznego konserwatyzmu i przeciwwagę dla lewicowych partyzantek, które ideowo wydawały mu się bliskie znienawidzonemu komunizmowi. Jednocześnie Bartoś wypomina papieżowi, że nie potrafił odpowiednio wczuć się w sytuacje biedoty Ameryki Południowej i popularnej wśród niej teologii wyzwolenia. Dość jednoznacznie przypisał Wojtyle powinowactwo ideowe z Opus Dei (str. 133-134): "Fałszywa teologia przeradzająca się w ideologię religijną sugerującą własny uprzywilejowany (większy od innych) dostęp do prawdy jest przyczyną szczególnych zaburzeń poznawczych, osobliwych iluzji wielkościowych. Prawa jednostki - tak, ale w granicach wyznaczonych przez jednego człowieka - papieża." Opiniowana książka to nie jest jednoznaczne i jednostronne potępienie całości dokonań papieża. Bartoś stara się uczciwie uzasadnić konserwatyzm Wojtyły, wywodząc go z doświadczeń młodości i sytuacji politycznej w powojennej Polsce. Przyjmuje do wiadomość, choć odrzuca jako prowadzący na manowce, pielęgnowany przez Wojtyłę mesjanistyczny mit Polski-Chrystusa Narodów, szczególnie w wydaniu Słowackiego (którego teksty w młodzieńczym okresie teatralnych fascynacji Karola Wojtyły były bardzo ważne). Potrafił dostrzec bardzo pozytywny wpływ Jana Pawła II na zmiany geopolityczne, docenia starania papieża, jako sprawnego polityka na arenie międzynarodowej (str. 142-144) . Zasług na tym polu nie szczędzi. Tadeusz Bartoś przekonująco i dobrze uzasadnił stawiane tezy. Większość z nich jest niewygodna, ale w żadnym punkcie nie przekroczył granicy między krytyką mniej lub bardziej uzasadnioną, a osobistym atakiem, czy rewanżyzmem wynikającym z ukrytych celów. Książkę czyta się dobrze, dla mnie nie była odkrywcza, choć kilka detali pozwoliło mi dopełnić obraz Jana Pawła II. Brakowało mi pochylenia się nad problemem pedofilii w kościele, wspomnienia udziału hierarchów katolickich w wojnie Tutsi-Hutu. Na szczęście perspektywa 'polskocentryczna' nie przysłoniła Bartosiowi potrzeby opisania papieża, jak przywódcy religijnego ważnego dla milionów wyznawców na całym świecie. Bartoś, obok Obirka i Więcławskiego (obecnie Polak) stawia polski katolicyzm pod ostrzałem niewygodnych pytań. Ci trzej byli księża i zakonnicy, to nie polski odpowiednik tzw. 'jeźdźców ateizmu', choć na lokalnym podwórku spełniają rolę przeciwwagi dla dominującego dyskursu religijnego. Szkoda, że ich wypowiedzi, z racji profesji, ograniczają się wyłącznie do hermeneutyki tekstów i filozofii pomijając, istniejącą i trudniejszą w płytkim odrzuceniu przez adwersarzy, racjonalną wizję świata i człowieka formowaną dzięki biologii i fizyce. Gorąco polecam wszystkim, szczególnie słuchaczom Radia Maryja i czytelnikom hagiografii pióra Weigla.

Mimo że napisano ją ponad dekadę temu, można odnieść wrażenie, że dotyczy również aktualnych lat. Dobrze czytać ją momentami i oddawać się refleksji. Bardzo trafne przykłady porównawcze - jest to zbiór trafnych spostrzeżeń i argumentów, jednakże nie musimy się z nimi godzić :). Na pewno jednak warto się zastanowić nad tym, co ta książka porusza.

Bardzo dobra książka, ważna, inspirująca, a przede wszystkim - w moim odczuciu - pragnąca budować mosty dla pokojowego współżycia wszystkich ludzi o różnych poglądach, skłaniająca do kruszenia skostniałości, do elastyczności myślenia i otwartości na Drugiego. Polecam.

Bardzo dobrze napisana - konkretnie, z przykladami i jezykiem przystepnym, przez co szybko sie czyta. Kolejna pozycja, ktora demaskuje religijny obled, jaki towarzyszy nam od wiekow ale ktory, w co osobiscie wierze, bedzie ulegal stopniowemu wygaszeniu, przynajmniej wsrod spoleczenstw postepowych. Trzeba koniecznie przeczytac.

Brnęłam przez tę książkę ponad rok, a to dlatego, że rozkręcała się niemiłosiernie długo. Spodziewałam się sama nie wiem czego - chyba więcej dramaturgii. Pierwsza część była dla mnie zdecydowanie najtrudniejsza, ale później rozkręciło się w stronę roli kobiet w kościele w poszczególnych krajach czy zakonach oraz o organizacjach kobiecych mających do powiedzenia coś więcej, niż zakony. Temat kręci się dookoła tego, że kobiety jako połowa Kościoła pełnią w nim w większości mało istotne role. Autorka dotarła jednak do zakonów czy nawet państw, gdzie kobiety mogą przewodzić społecznościom kościelnym. Dotarła do teolożek feministek, których dzieła trudno znaleźć. Przytoczyła właśnie te teologiczne myśli skupione na feminizmie w połączeniu z wiarą. Dużo tutaj o papieżach i męskim świecie, który nie widzi miejsca dla kobiety w swoich wysokich strukturach. Dla mnie generalnie instytucja kościelna to plac zabaw dla dużych chłopców, którzy sami sobie wręczają nagrody. O ile piękniej by było, oraz mniej dramatycznie dla kobiet, gdybyśmy miały w tej instytucji swój głos. Wtedy może właśnie nastąpiłoby to otwarcie na wiarę. Generalnie we fragmentach powinno się omawiać tę pozycję na lekcjach - no bo czy kiedykolwiek ktokolwiek powiedział na religii, że istnieje teologia feministyczna?

Kończę z trudem. Pierwsza to książka spod pióra ks. Hellera która w me ręce trafiła. Być może ułomność ma zbytnio na dzieło to rzutuje, być może nie pojmuje tego co w niej zawarte w stopniu takim jakim pojmować powinienem. Nie trafia jednak do mnie ona nazbyt. Ni zgodzić się nie można, ni skontrować kiedy ubogość wiedzy z zakresu fizyki (ach ta ma nemezis szkolna, mój wróg odwieczny, boss finalny) utrudnia zrozumienie metafor pewnych. Literatura bardziej dla tych, którym stwórca w mniejszym stopniu poskąpił zdolności do przyswajania nauk ścisłych. Natomiast, to taka prywatna satysfakcja, ujęło mnie to, że w miejscach niektórych autor jakoby moją myśl odnośnie Boga na papierze umieścił. Widać zna się ksiądz na rzeczy :)

Spokojnie, można oddychać. W niedzielny walentynkowy poranek nie przychodzę tu dilować słowem bożym, nie wymagam klepania na klęczkach pacierzy i nie straszę strachami z albumu strachów katolickich. Przychodzę z książką, której tytuł sugerował mi, że to być może literatura z rodzaju tej grubymi nićmi szytej saj- faj o ufo, wróżeniu z lotu ptaków i prawdzie, która jest daleko stąd. Że będzie trochę jak z rozmową z płaskoziemcą o kulistości Ziemi. Użycie słowa „naprawdę” w tytule pachnie przecież szczyptę terrorem. Szybkie zgooglowanie autora (światowej klasy biblista) i wydawnictwa potwierdziło, że moje obawy mijają się z prawdą jak stąd do Władysławowa i z powrotem, a książka „Bóg i seks” Coogana zapowiada się dobrej jakości kulturoznawczą przebieżką. I właśnie dokładnie tak w rzeczywistości jest. Michael Coogan bierze na tapet porosłe pleśnią wyobrażenia na temat seksualności prezentowanej w Biblii i interpretuje je na nowo trzymając się kurczowo (i bardzo słusznie) kontekstów kulturowych z tam i z wtedy. Dawid to już nie kochanek Jonatana, a cudzołożnik i morderca. Mieszkańcy Sodomy nie zgrzeszyli sodomią, a pogwałceniem utrzymujących społeczny ład zasad gościnności i opieki nad słabszymi. Tyle przykładów z klasyki. Jest tu też bez liku historii i wtrętów, które nieprzerobione przez popkulturę nie funkcjonują w świadomości zbiorowej (między innymi historia Sefory, kobiety w nietypowej roli mohela, obrzezującego). To bardzo warte uwagi króciutkie opracowanie i sam już nie wiem, jak zachęcić do sięgnięcia po. Może funkcjonujący na leniwym biegu niedzielny mózg skłonić do małej rozgrzewki!? Zatem biorąc pod uwagę, że w języku hebrajskim „stopy” to synonim genitaliów spróbujcie zinterpretować nowotestamentową scenę w której kobieta myje i całuje jezusowe stopy. Polecam! (Swoją drogą na książeczkę trafiłem przeglądając i obserwując profil nie kogo innego, a jego. Medellin, big thx!)

Mocna książka, która uświadamiała mi jak wiele przeinaczeń musiał przejść Nowy Testament poczynając od pierwowzoru. Posumowanie autora może mocno zaburzyć światopogląd człowieka wychowanego w tradycji chrześcijańskiej. Jednak nie zalecam zaczynania książki od końca. Zachęcam, aby krok po kroku przejść przez cały tekst, aby na końcu dostać to, co powoli strona po stronie zaczyna kiełkować w umyśle czytelnika. Chyba, że to po prostu kolejne przeinaczenie i interpretacja. W sumie dlaczego nie miałoby tak być?

Aż wierzyć się nie chce, że podręcznik akademicki może być taką wciągającą lekturą! 700 stron niezwykle ważnych informacji, inspirujących do przemyśleń i... przewartościowań. Rozwiązuje szereg trudności przy lekturze Nowego Testamentu i - no cóż - zwraca uwagę na inne, które dopiero czekają na rozwiązanie. Ale zdecydowanie warto, dla własnego rozwoju, dla pogłębienia i polepszenia jakości wiary. Aby nieustannie zadawać sobie pytanie, w co ja właściwie wierzę i co równie ważne: dlaczego?

Książka trudna do przeczytania i oceny. Jako ateistka zgadzam się z większością postulatów Harrisa jednak niektóre z nich są dla mnie zbyt jednostronne. Uwiera też czas w jakim publikacja była wydana czyli chwilę po atakach na World Trade Center. Pomimo tego, że zgadzam się z ogólnymi założeniami nie potrafiłam pozbyć się wrażenia, że jednak jest to książka, która ma bezpośrednio odpowiadać właśnie na to przykre wydarzenie. To co było dla mnie ciekawe to, że w momentach łapałam się na myśleniu "nieee no chyba przesada" po to żeby po chwili zdać sobie sprawę, że autor rzeczywiście ma rację :) Książka na pewno nie dla wszystkich, ale polecam tym, którzy szukają odpowiedzi.

„W krainie schorowanej wyobraźni” to zbiór esejów i artykułów ks. Józefa Tischnera, które ukazały się w latach 1993-1997. Od ich publikacji minęło prawie, lub 20 lat, a poruszane w nich kwestie są wciąż aktualne. Zbiór tekstów „góralskiego myśliciela” zawiera m. in. eseje o lefebrystach, relacjach Kościół-państwo po upadku komunizmu czy o traktowaniu religii, jako okopu, gdzie człowiek czuje się bezpiecznie i ma pozycję do ataków na ludzi myślących inaczej czy przedstawicieli innych religii. Szczególny wydźwięk ma otwierający esej „Religia schorowanej wyobraźni”. Ks. Tischner prezentuje, co może się stać, gdy religia służy odgrodzeniu od świata i innych, myślących i czujących niż ja i moja grupa. I jak niebezpieczne może być to zamykanie się w bastionach własnej religii. Warto wracać do tekstów ks. Tischnera. Pobudzają do refleksji, pozwalają spojrzenie na kwestie związane z wiarą i religią z dystansu. Tak by uniknąć pułapki ideologii i oceniania innych przez pryzmat zamknięcia i gniew. Stąd już tylko krok do totalitaryzmu. Źródło: www.zzyciaksiazek.blogspot.com

Najlepszą stroną tej książki jest fakt, że została napisana przez naukowca, a nie przeciętnego coacha czy mówcę motywacyjnego. Fortuna na poparcie swoich argumentów przytacza dziesiątki, jeśli nie więcej, publikacji, które pozwalają uwiarygodnić postulowane prawdy. Kwestia porażki, jej interpretacji i wszystkiego, co z nią związane, została przedstawiona kompleksowo i dokładnie. Nie jest to wyłącznie książka podnosząca na duchu, ale pozwalająca spojrzeć na niepowodzenia z szerszej perspektywy, jako ujawnienie prawd o sobie samym czy świecie. Autor nie tylko pokazuje, czym może być w życiu porażka, ale też daje rady jak wyjść z kryzysu obronną ręką. Zdecydowanie godna polecenia pozycja, przede wszystkim dla zmagającego się z porażkami i szukającego sensu życia czytelnika.

Z treścią książki zapoznawałem się jeszcze chyba w ubiegłym wieku, kiedy to Historię Boga wydał Świat Książki. Tym samym opinia wybitnie warstwą mchu pokryta jeżeli chodzi o jej treść. Jedna z pierwszych publikacji na temat świata religii w tej akurat konstelacji którą miałem w ręku. Miałem w ręku i przeczytałem. To chyba z niej dowiedziałem się wówczas jak wiele łączy chrześcijan, modlących się przed Ścianą Płaczu i wyznawców Allaha. Oczywiście dostrzegłem też różnice, bo gdybym ich nie widział to zapewne udałbym się z pielgrzymką do Mekki. Po lekturze raczej niewiele zmieniłem w swoich relacjach z kościołem rzymsko-katolickim. Ani nie było lepiej, ani gorzej. Zresztą autorka chyba nie stawiała przed sobą zadań aby tego typu reakcje wywoływać u czytelnika. Książka kończy się rozdziałami opisującymi konsekwencje zauważalnej - szczególnie w świecie Zachodu - utraty wiary w Boga. I okazuje, że Armstrong nieźle opisała ( mimo, że książka miała swoją premierę w 1993 roku) to, co może dziać się w społeczeństwach, które w zasadzie przez aklamacje odrzuciły Boga, a perspektywy przed nimi się rysujące mogą być jeszcze bardziej opłakane. Książka raczej do czytania. Poza tym nosi znamiona obiektywnej, chociaż biografia autorki mogłaby sugerować, że kościół katolicki jest u Karen Armstrong podpadnięty. Po siedmiu latach podjęła bowiem decyzję o opuszczeniu klasztoru.

Jest to książka którą warto mieć. Mówi o gotowaniu z technicznego punktu widzenia. Odpowiada na większość pytań dlaczego coś w kuchni dzieje się tak a nie inaczej. Znajduje się w niej dużo praktyczniej wiedzy ale jest też opisane wiele eksperymentów gdzie dociekliwi szefowie kuchni po prostu chcieli sprawdzić co się stanie jak zrobią tak a nie inaczej. Polecam ze względu na to że dzięki tej pozycji można spojrzeć na gotowanie na wiele nowych sposobów. W książce podane jest też dużo przydatnych stron do odwiedzenia oraz odnośników pomiędzy rozdziałami tak aby naprawdę dociekliwym ułatwić indywidualne eksperymenty.

Jak często zdarza się w przypadku prac zbiorowych, książka ta jest bardzo nierówna. Niektóre artykuły stawiają trafne, ostre zarzuty, inne jawnie kpią sobie z Wojtyły i jego kultu, a jeszcze inne są moim zdaniem kompletnie absurdalne. Podoba mi się, jak szerokie spektrum publicystów zostało tutaj dopuszczone do głosu - od fanatyków religijnych po ateistów, choć oczywiście część tych osób ma poglądy różne od moich albo nawet zupełnie dla mnie nieakceptowalne. Ta pozycja jest dla mnie szczególnie interesująca, ponieważ wszystkie książki o zaniedbaniach, nadużyciach i zbrodniach Kościoła, jakie czytałam do tej pory, zostały napisane w ciągu ostatnich kilku lat. Bardzo ciekawie było przyjrzeć się z bliska perspektywie osób, które miały "czelność" krytykować Wojtyłę (i otaczający go kult) jeszcze za jego życia. Z tego krótkiego zbioru esejów wyłania się obraz kompletnego despoty, zapiekłego konserwatysty ślepego na ludzkie cierpienie, chroniącego zbrodniarzy i współpracującego z nimi, a odmawiającego podstawowych praw człowieka swoim wiernym (czy to przez poglądy na temat kobiet, osób homoseksualnych i aborcji, przez bezwzględne zabranianie używania prezerwatyw - zwłaszcza podczas epidemii AIDS w Afryce, czy też przez niszczenie teologii wyzwolenia). Dla mnie to oczywista konkluzja, ale ta książka pozwoliła mi spojrzeć na nią z nowej perspektywy. To zaskakujące, ile można zarzucić temu rzekomo "świętemu człowiekowi", nawet pomijając wypływające od pewnego czasu skandale pedofilskie.

Pierwsze co należy wyjaśnić, zrozumieć, to fakt, że nie jest to książka krytykująca czy też atakująca ludzi wierzących i ich poglądy - do których posiadania (takich czy innych) każdy z nas ma prawo. Jeśli już to raczej owa krytyka dotyczy organizacji jaką jest kk (kościół katolicki), a ZWŁASZCZA, jego zaangażowania w życie publiczne, a jeszcze bardziej konkretnie w politykę naszego kraju. O tym co jet zapisane w konstytucjach większości cywilizowanych krajów, czyli rozdziale kościoła od państwa, który jet u nas fikcją. Pozwala nie tylko lepiej poznać "autora" i jego poglądy (często błędnie przedstawiane/pokazywane swego czasu w mediach), ale zrozumieć jak doszło do zatarcia u nas tego podziału, co w efekcie czyni na swoistym skansenem na arenie europejskiej i (poza nielicznymi wyjątkami) światowej. O problemach i zagrożeniach jakie brak owego podziału stwarza i rodzi. Jeden z poprzednich recenzentów przywołuje rzekome podobieństwa, jeśli idzie o nastawienie i argumentacje - do Hitchensa i Dawkinsa. Tak jakby to była wada. Dla mnie, jeśli już byłaby to zaleta, tyle, że Dawkins jeśli już to krytykuje raczej religie, wierzenia same w obie - po części dlatego, że w kraju z którego pochodzi, wpływy kościoła na życie publiczne są (jak niemal wszędzie)znikome. Hitchens owszem krytykuje kk - za co trudno zarówno jego,jak i pana Palikota -biorąc pod uwagę materiał hitoryczny/"dowodowy"- winić. Koń jaki jet, każdy (w miarę rozsądny człowiek) widzi. Różnica jest jednak taka, że (znów) Hitchens jako mieszkaniec normalnego kraju, w którym przestrzegane jest prawo, krytykuje/krytykował z innej nieco perspektywy, skupiając na faktach historycznych, obnażając hipokryzje, liczne nadużycia, a często wręcz przestępcze (był nie powiedzieć zbrodnicze) tendencje jakich źródłem był i jest kk. Palikotowi chodzi raczej, o przestrzeganie prawa i jakże słuszny rozdział tego co cesarskie, od tego co papieskie. Inną sprawą jest, że jak zawsze w przypadku gdy chodzi o polityka (zwłaszcza naszego)należy podejść do tego co mówi pan Palikot, z odpowiednim dystansem. Postarać oddzielić jego faktyczne poglądy, od politycznego PR. Książka ta, rozmowa pozwala na to w większym stopniu, niż wyrwane z kontekstu wypowiedzi, czy niezbyt rzetelne doniesienia medialne. I przynajmniej z tego względu jest ciekawa. ALE... Pomijając owo polityczne PR, zastanawia mnie jej ogólny sens. Zwłaszcza w naszym kraju. Wydaje mi się, że jeśli ktoś dostrzega problem, zbyt dużego udziału polskiego kk, w naszym życiu społecznym i/lub politycznym (o innych kwestiach, związanych z licznymi nadużyciami czy wręcz przestępstwami jego członków, nie wspominając), dostrzega wynikające z tego faktu zagrożenia - przekonywać go nie trzeba. Z drugiej trony mohery, czy też kato-taliban, jak ja ich nazywam... Raczej na pewno po nią nie sięgną, a nawet jeśli, trudno oczekiwać by przekonały ich rozsądne, logiczne argumenty. Gdyby tak było, nie byliby kato-talibami. Zastanawia mnie więc dla kogo jest ta książka. Jeśli jednak kogo ciekawi JAK staliśmy się ostatnim bastionem radykalnego kk, w europie, względnie osoba (jakby nie było nietuzinkowa na naszej scenie politycznej) pana Palikota i jego poglądy - może nie trzeba, ale można. 6/10

Miałem w rękach wydanie drugie, dodruk, z 2012 roku. Przejrzysta treść, najważniejsze kwestie zostały wzięte w ramki, pojawiły się oznaczenia graficzne na początku książki wraz z wyjaśnieniami – to wszystko ułatwiało odbiór treści i pomagało nauczyć się analizy z alternatywną terminologią autora. Marek Kochan przedstawił przykłady z debat telewizyjnych, dlatego że właśnie one były bardziej skomplikowane, trudniejsze. Wypunktował najsłynniejsze z ostatnich lat (czyli do 2005 roku, bo wtedy ukazało się pierwsze wydanie) wypowiedzi polityków, które spotkały się z szerszym oddźwiękiem w medialnych przekazach oraz... programach satyrycznych. Oto sławetne "smaczki", jakie wyłuskałem z treści książki: słowa Leszka Millera (SLD) do Zbigniewa Ziobry (PiS) ("Pan jest zerem") czy ówczesnego prezydenta Warszawy Lecha Kaczyńskiego (PiS) do kloszarda ("spieprzaj, dziadu"), które odbiły się głośnym echem w społeczeństwie (czemu przysłużył się internet); wypowiedź Andrzeja Leppera w Radiu Zet, że "posłowie Samoobrony swoje miejsce w szeregu znają", w podobnym tonie publicznie wypowiadała się pani posłanka Renata Beger, powiedzenie stało się bardzo znane. Dołożyłem do tego, również wspominane w tej publikacji, powszechne sprzed lat "a u was biją Murzynów" – tak wobec Amerykanów komuniści odpierali zarzut bicia opozycjonistów. Erystyka niewerbalna okazywała się dość istotna podczas wystąpień telewizyjnych. Zwracano uwagę na wygląd (wzrost, gabaryt, fryzurę czy ubiór), zachowanie (mimikę, tiki, wzrok, pozę i ruchliwość ciała, ręce i gestykulację, operowanie głosem), przestrzeń i obiekty (różnego rodzaju przedmioty mogące coś znaczyć bądź wywierać presję albo perswazję). Ostatnią część książki stanowiła bardzo ciekawa debata Rokita-Lepper, którą czytało się wybornie. Dialog polityków w mig wciągnął mnie w tamten klimat debaty (tzn. miało to być debatą, ale trudno tak nazwać to wystąpienie polityków) i przytaczanych faktów przez rozmówców czy pseudofaktów – to było barwne widowisko. W tym tekście Marek Kochan wypunktował techniki erystyczne – ich przykładów nagromadziło się około 300, ale przypisów było 222, czyli sporo. Andrzej Lepper nabył dużo ogłady dzięki sesjom szkoleniowym u Piotra Tymochowicza, specjalisty do spraw wizerunku i marketingu politycznego, który zajmował się wieloma prominentnymi postaciami polskiej polityki. Książka pozostawiła na mnie bardzo dobre wrażenie.

Bardzo ciekawie napisany przewodnik po Sztokholmie, Może właściwie bardziej jest to reportaż niż przewodnik, bo autor stara się pokazać Sztokholm oczami Larssona. Nie jestem wielbicielem Larssona, chociaż przeczytałam jego Trylogię, ale przewodnik bardzo mnie zaciekawił. Larsson jest swego rodzaju fenomenem. Nie każdy przecież autor zdobywa taką sławę i popularność jak Larsson. Nie każdy też tak dokładnie rozpisuje swoje opowieści na autentycznych budynkach i ulicach miasta, w którym mieszka. Mała książeczka, format pocket, dużo ładnych, kolorowych zdjęć i ciekawej treści do przeczytania, nawet jeśli nie ma się w planie zwiedzanie miasta.