Mary Jane

Słyszeliście kiedyś zdanie: „Dowiedz się, kim jesteś, i pozostań sobą”? Według mnie właśnie ono najcelniej podsumowuje książkę Jessiki Anyi Blau. „Mary Jane” to opowieść o dojrzewaniu, odkrywaniu świata i walce o swoje.

Tytułowa bohaterka, będąca również narratorką powieści, wspomina przełomowe lato 1975 roku, kiedy podjęła pracę jako opiekunka pięcioletniej Izzy. Wychowana w konserwatywnej i religijnej rodzinie nastolatka trafia do zupełnie innego świata, w którym kobiety nie zajmują się domem, mężczyźni pozwalają sobie na płacz i rozmowę o emocjach, a celebryci z pierwszych stron gazet okazują się zupełnie normalnymi ludźmi ze zwyczajnymi potrzebami. Mary Jane będzie musiała podjąć kilka bardzo trudnych i ważnych decyzji, które zaważą na jej dalszym życiu.

Wszystko w tej książce mnie zachwyciło: klimat leniwego, upalnego lata, psychologia postaci, subtelnie zarysowane tło społeczno-kulturowe, wciągająca, nieoceniająca narracja i oczywiście cudowna główna bohaterka. Pracując u państwa Cone, Mary Jane poznaje inny sposób na życie, rozwija się, poznaje siebie i próbuje odnaleźć swoje miejsce w świecie. Fascynujące było towarzyszenie jej w tej drodze – pełnej muzyki, nowych doświadczeń i zmian. Dziewczyna ma niezwykle otwarty umysł, nowe rzeczy przyjmuje z ciekawością, bez oceniania. Dzięki bezinteresownej życzliwości i całkowitemu, trochę jeszcze dziecięcemu brakowi zawiści zjednuje sobie dorosłych, których życie zostało już pozbawione naturalnej szczerości.

Bohaterowie drugoplanowi są równie interesujący jak Mary Jane. Izzy, podopieczna dziewczyny, to rezolutna pięciolatka, która chętnie pomaga opiekunce w pracach domowych, ma celne obserwacje i wysoki poziom empatii. Jimmy, gwiazdor leczący uzależnienie od narkotyków pod okiem doktora Cone’a, próbuje radzić sobie z nieśmiałością, presją i oczekiwaniami fanów. Sheba, jego żona i równie wielka gwiazda, w jakimś stopniu poświęca siebie i swoją karierę, aby być przy mężu w trakcie terapii. Ona z kolei musi zmierzyć się z otaczającą ją zazdrością i fałszem ze strony innych kobiet oraz przepracować przemoc psychiczną stosowaną przez matkę. Dlatego lgnie do Mary Jane, która daje jej poczucie bezpieczeństwa i jednocześnie sprawia, że Sheba chce się nią opiekować, uchronić przed stłamszeniem przez konserwatywne środowisko. Bonnie Cone, matka Izzy, stara się żyć po swojemu, nie dać się spętać tradycyjnemu wzorcowi matki i żony. To lato okaże się przełomowe również dla niej, ponieważ obecność pięknej, bogatej i sławnej Sheby skłoni ją do przewartościowania własnego życia. Doktor Cone, ojciec Izzy i mąż Bonnie, nie tylko zawodowo dba o psychiczny dobrostan pacjentów. To człowiek, który po prostu żyje w zgodzie ze swoimi przekonaniami; jego słowa i zachowanie są idealnie spójne z wyznawanym etosem. Zachęca do szczerości i bezpośredniości, jednocześnie otwarcie i z wielką wyrozumiałością słuchając tego, co chcą powiedzieć inni. To te osoby, wespół z rodzicami tkwiącymi w sztywnych ramach tego, co społecznie akceptowalne, będą miały ogromny wpływ na nastoletnią Mary Jane.

Książka Jessiki Anyi Blau zapada w pamięć. Słowa pani Cone o tym, że jedynie choroba nowotworowa zwalnia w oczach społeczeństwa kobietę z obowiązku zajmowania się domem, zostaną ze mną na długo. Bo to jest powieść feministyczna na miarę połowy lat 70. – autorka nie wpadła w pułapkę ubierania idei XXI wieku w kostium historyczny ani przenoszenia współczesnej świadomości w tamte czasy. Za to należy się uznanie.

Lektura była wspaniałą przygodą, którą chętnie przeżyję ponownie za jakiś czas. Niech tylko przyjdzie kolejne upalne lato…

Ewa Jemioł