Lawrence z Arabii. Jak powstał dzisiejszy Bliski Wschód. Wojna, zdrada, szaleństwo mocarstw

W sumie dobra, jesli chodzi o początek, dobrze opisane są zwłaszcza zagadnienia dot. XVIII i XIX w., Wiek XX od okresy międzywojennego już słabiej. Dekolonizacja zaś prawie w ogóle nie jest opisana, coś o Indiach i miejsocowych problemach i w zasadzie tyle. W podsumowaniu tylko, że ten proces potrwał ok, 30 lat.... Jest pewna dysproporcja, niektóre postaci czy wydarzenia są dość szczegółówo opisane, a niektórych autor tylko coś napomknął... Ogólnie książka dobra, zawiera liczne cytaty źródłowe. Tak w sumie na pierwszy raz, potem jak ktos chce musi poszukać sobie coś bardziej szczegółówego...

Rewelacyjna! Warta każdej poświęconej jej chwili. Tak powinno się pisać reportaż historyczny. (książka dostała Nagrodę im, Kapuścińskiego - ale tak nawiasem Kapuściński ze swoimi reportażami nie sięga jej do kolan). Warto, nie tylko dla interesujących się Afryką.

📦 Zdejmuję z półki (i z siebie kurz) 💡 🧨 Żelazko idei – Totalitaryzm S.A. wersja eksportowa 🧨 📖 Gdyby istniała instrukcja obsługi do tworzenia totalitaryzmu, Applebaum by ją napisała – i zrobiła to właśnie tutaj. Za żelazną kurtyną to nie historyczna ramotka do zaliczenia na kolokwium. To chirurgiczny reportaż z momentu, gdy społeczeństwa przestają oddychać samodzielnie, a zaczynają „żyć w kłamstwie”, jak pisał Havel. 🚫 Od Łodzi po Lipsk – nie ma tu egzotyki, jest za to znajomy chłód: radio staje się tubą ideologii, kobiety zamieniają chleb z zupą na „uświadamianie kobiet w duchu Planu Sześcioletniego”, harcerze wchodzą w marszowy krok nowego człowieka, a wolne wybory są, dopóki wynik się zgadza. 📦 Applebaum bierze pod lupę trzy kraje – Polskę, NRD i Węgry – ale pisze tak, jakby składała z nich uniwersalny mechanizm. To właśnie w tej różnorodności – religijnej, językowej, ustrojowej – widać najbardziej, jak bardzo sowiecki model był kopiuj–wklej dla każdego. 🎭 Reżim nie potrzebował wierzących. Potrzebował konformistów. Potrzebował tych, co staną w kolejce po bilet na spektakl propagandowy, nawet jeśli wiedzą, że aktor gra źle, a scenariusz jest do kitu. I to właśnie ci ludzie są bohaterami tej książki – ci, którzy musieli udawać, milczeć, patrzeć w bok. 📉 I choć totalitaryzm miał być maszyną idealną, Applebaum pokazuje, że to była maszyna rozpadająca się od początku. Mechanizm działał, bo zastraszał i rozkładał życie społeczne na atomy. Ale nie wytworzył wiary – tylko strach, poczucie absurdu i nieustannego „czy oni to naprawdę tak serio?” 🧪 Autorka nie zostawia złudzeń: to nie była spontaniczna rewolucja ludu. To był eksperyment laboratoryjny z centralnym planowaniem emocji, myśli i lojalności. Nie wyszedł. Ale odcisnął piętno – na strukturach, pamięci i języku. 🔊 I jeszcze jedno: Applebaum nie pisze o przeszłości jak o zamkniętym rozdziale. Każe się przyglądać, jakim językiem dziś mówi władza, kto pisze podręczniki i jak łatwo „dobro ludu” zamienia się w kontrolę, a „wolność słowa” w lojalność wobec linii. 📈 Dla mnie: 9/10 - książka, która pokazuje, że totalitaryzm nie spada z nieba. Wchodzi drzwiami, przez radio, przez szkołę, przez związki zawodowe – a potem siedzi przy twoim stole i pyta: czy jesteś z nami, obywatelu? 👁 Kilka spojrzeń w lekturę 👁 🧵 Społeczeństwo obywatelskie: najpierw Liga Kobiet szyje koce, pięć lat później szyje nowego człowieka. 📻 Media: nie potrzebujesz karabinu, jeśli masz mikrofon. 🔎 Służby bezpieczeństwa: katalogują lojalność szybciej niż dane w Excelu. 👩‍👦 Organizacje młodzieżowe: dzieci przestają się bawić – zaczynają manifestować. 🛠 Rewolucja odgórna: fasadowe wybory, fasadowe partie, prawdziwa kontrola. 🗺 Czystki etniczne: przesuwanie ludzi jak mebli – bo tak wygodniej urzędowi. 🧠 Indoktrynacja: nie chodzi o to, co myślisz. Chodzi o to, żebyś myślał tak, jak trzeba. 🧱 Równanie w dół: Berlin, Warszawa, Budapeszt – szarość ma ten sam odcień, bo projektują ją ci sami architekci w Moskwie.

Kilka lat zabierałem się za jej przeczytanie i naprawdę było warto. Zawsze interesowało mnie, jak wyglądały próby skolonizowania Ameryki - szczególnie w kontekście mieszkających tam już indian. Książka opisuje ponadto ciekawe losy rozwoju i ekspansji na terenach Azji czy też przede wszystkim wpływu chorób, pasożytów i głodu na poszczególne nacje. Poruszane są również tak kluczowe wątki, jak: historia, niewolnictwo, rozwój rolnictwa czy sam fakt wyścigu poszczególnych państw europejskich w kolonizacji i codziennego ich życia na nowym kontynencie. Książka pod koniec momentami ciut przegadana historiami pojedynczych postaci - moim zdaniem niepotrzebnie. Solidne 8/10

Życie jest za krótkie, żeby przeczytać wszystkie książki, a oni ciągle piszą nowe. ----- ( niecenzuralne ). Po przeczytaniu książki, parę dni temu, pozostał mi duży niesmak. Autor zebrał, nie przeczę, w sposób przystępny i interesujący, wszystkie dostępne informacje, a dużo ich nie ma, i przepisał to co jest w innych opracowaniach. Nie mogę się pozbyć wrażenia, że jedynym celem napisania tej książki było szerzenie lewackich teorii na temat odpowiedzialności rdzennych mieszkańców Europy za masakry, zbrodnie, zniszczenie stolicy Azteków i wszystkie inne nieszczęścia spadające na mieszkańców późniejszego obszaru Królestwa Hiszpanii. Gdzie się da, Cortez opisywany jest jako " rzeźnik ", jego wszystkie działania są zbrodnicze, okrutne, nieludzkie itp. Jego dowódcy i żołnierze są naturalnie nie lepsi. Z takim podejściem do tematu, reklamę i promocję, ma autor w lewackich mediach zapewnioną. Prawda jest inna, wszystkie działani Corteza wpisywały się w przeszłe, ówczesne i OBECNE sposoby walki, zastraszanie i terroryzowanie ludności jak również zniszczenia były naturalnym tego następstwem. Cortez ze swoimi 800 żołnierzami, 8 końmi, armatą, kilkoma falkonetami i nawet z nieznanym Meksykanom uzbrojeniem NIGDY nie byłby w stanie zwyciężyć i podbić Azteków. Ich państwo nie było jednorodne, powstało w wyniku podbojów i siłowego uzależnienia wielu plemion płacących wysokie daniny, a nawet dostarczających ludzi na ofiary. Jak Montezuma opowiadał Cortezowi kilka plemion utrzymywało niezależność, potrzebną wojownikom do treningu i jako ciągły zasób ludzkich " konserw ". Wszystkie te podbite plemiona, od razu przyłączyły się do armii Corteza, to były setki tysięcy wojowników i z jego zwycięstwami stale ich przybywało. Przebieg kampanii znamy tylko z opisów hiszpańskich, jest oczywiste, że aby nie ujmować chwały swojego zwycięstwa pisali raczej o swoich, na pewno, bohaterskich czynach, mniej akcentując udział i ilość sprzymierzeńców. Nie ulega jednak wątpliwości, że były to bitwy dwóch indiańskich przeciwników z silnym poparciem Hiszpanów dla jednej ze stron. Autor zarzuca Cortezowi zniszczenie stolicy i wymordowanie ok. 200 tyś ludzi ( co nie jest zgodne z prawdą, 13. 02. 1258 r. wódz Mongołów Hulagu zdobył Bagdad i jak podają dziejopisowie islamscy z tamtych czasów jego armia wybiła 800 tyś. mieszkańców ), ale sam sobie przeczy, dostępne dokumenty świadczą, że wyburzał tylko budynki na drogach swoich ataków, aby zapobiec ostrzałowi z dachów. Stolicę oblegał i zdobył nie sam, dokumenty wspominają o ok. 150 tyś. sprzymierzeńców ( można przyjąć, że było ich dużo więcej, bo pod koniec kampanii dołączały coraz to nowe plemiona ), rządnych krwi i zemsty na swoich dotychczasowych gnębicielach. Oni to właśnie mordowali i niszczyli miasto przez wiele dni na co Cortez nie mógł mieć wpływu, tak jak na wiele wcześniejszych podobnych sytuacji. Po zwycięstwie ostatni władca Azteków przekazał władzę Cortezowi, a wszystkie plemiona na wyścigi poszły za jego przykładem. Był to więc nie podbój, tylko siłowe przejęcie władzy za zgodą wszystkich, albo dużej części mieszkańców tego regionu. Czy wybór zawsze jest słuszny ? Idź zobacz ceny w sklepie. Cortez zrobił to co 200 lat wcześniej Aztekowie !!! Czuję do niego podziw jako dowódcy, stratega, taktyka... a największy jako niespotykanego w historii szczęściarza. Tak nawiasem mówiąc jestem ciekaw, czy autor ( sądząc po nazwisku, Żyd ) jest taki śmiały w opinii o przywódcy państwa izraelskiego i tego co robi z Palestyńczykami ? Czy w ogóle dał głos na ten temat ? Książce daję 8 gwiazdek, bo jak pominąć lewackie wstawki, dobrze się ją czyta. ODPORNYM POLECAM !!!

Książka jest podzielona na 3 części. Pierwsza i trzecia utrzymane w bardziej narracyjnej formule. Te dwie części stanowią jasny punkt tej niesłychanie szczegółowej rozprawy o przyczynach wybuchu I wojny światowej. Część druga pozbawiona jest spójnej narracji i skupia się na szczegółowym i nieco przytłaczającym opisie stanu polityki europejskiej. Druga część jest zarazem najdłuższą, ale warto przez nią przebrnąć, nie tylko ze względu na mnóstwo szczegółowych informacji, ale również dlatego, że stanowi pomost między pozostałymi, o wiele ciekawszymi częściami. Jeżeli chodzi o tezy i głębię przemyśleń autora 10/10.

Ziemia Święta jest miejscem wyjątkowym. Na przełomie lat przechodziła w ręce różnych mocarstw: Rzymian, Arabów, Turków. O panowanie nad Jerozolimą toczyły się średniowieczne krucjaty i zarówno cywilizacja chrześcijańska jak i muzułmańska uważa to miasto za święte. Rywalizacja na tym terenie zaostrzyla się po 2. Wojnie Światowej, gdy państwa zwycieskie postanowiły na terenie Palestyny utworzyć żydowskie państwo Izrael, czym doprowadziły do konfliktu na tym terenie trwającego już niemal 90 lat. To Izrael stał się po wojnie miejscem rywalizacji Stanów Zjednoczonych i ZSRR, a później symbolem dominacji USA w regionie Bliskiego Wschodu. Po odzyskaniu państwowości w 1948 roku Izrael musiał się mierzyć z niezadowoleniem państw ościennych, stąd też postawiono na przemoc jako skuteczny środek odstraszania wrogów, a władzę w państwie przejęła grupa sabrów - wojskowych, która uchwyciła się stołków i nie chce ich oddać po dzień dzisiejszy, trzymając swoich rodaków w wiecznym strachu przed ekstermibacją. Po odejściu jednych, władze przejmują im podobni, aby na końcu przejęli ją ich dzieci. Demokracja w kręgach władzy to pozory, bo pomimo demokratycznie wybieranych władz rządzi tam junta wojskowa, która robi to co chce i nie pyta się nikogo o zdanie. Historia Izraela to historia ciagłych prowokacji, zabójstw, oszustw i korupcji. Mam wrażenie, że to właśnie stamtąd wzięło się powiedzenie " jak cię złapią to mów, że to nie twoja ręka". Na przemoc odpowiada się przemocą, przemoc się prowokuje i przemocą robi się politykę. A jeśli pojawiają się w historii momenty w których można mieć nadzieje na pokój, są one wzorcowo marnotrawione. Patrick Tyler pokazuje jak ksztaltowała się polityka Izraela i jak doszło do tego, że Izrael stał się hegemonem w rejonie i wszedł w posiadanie bomby atomowej. Prześwieta politykę Izraela posiłkując się swoją wiedzą dyplomaty i dzieli się zakulisową wiedzą. Nie szczędzi Izrealowi gorzkich opinii i bardzo wnikliwie analizuje izraelską politykę, skupiając się głównie na nazwiskach izraelskich przywódców, ich rodowodach, decyzjach i sposobie myślenia. Osobiście trochę mnie zmęczyło czytanie wciąż o tym samym, o powtarzających się w kółko kłamstwach, błędach przywódców, prowokacjach i schematach sprawowania władzy. O tym, że większość izraelskich polityków, mimo różnic, jest do siebie bardzo podobna. Izrael to kraj który wybrał przemoc, jako drogę do niepodległości i w imię swojego bezpieczeństwa odmawia prawa do wolności innym. Państwo, który rości sobie prawo do decydowania o tym, kogo należy zamordować, kogo zaatakować i gdzie wysłać swoje wojska. Bez oglądania się na innych, bez zwracania uwagi na organizacje międzynarodowe. Państwo, które pomimo tragedii holokaustu, samo traktuje podobnie Palestyńczyków. To przywódcy którzy uważają że wszystko im wolno i wykorzystują fakt że byli ofiarami nazizmu, aby usprawiedliwiać wszystkie swoje niecne działania. A świat jest zbyt politycznie poprawny, aby na to zareagować. Przynajmniej do tej pory. Autor kończy swoją opowieść w roku 2008, tuż przed drugimi rządami Benjamina Natanjahu, który odchodził za pierwszej swojej kadencji skompromitowany, co nie przeszkodziło mu w tym, aby przejąć władze ponownie i nie oddać jej aż po dzień dzisiejszy. Ale o tym już w książce ani słowa, bo kończy się ona przed ponownym objęcie rządów przez rządzącego po dziś, popularnego "Bibiego".

Ocierająca się o makabrę historia europejskiej kolonizacji Afryki, tu akurat na przykładzie Konga z którego prywatny folwark uczynił sobie tytułowy król Leopold. Można bez przesady powiedzieć że jego "duch" do dziś unosi się nad tym pogrążonym w chaosie, biedzie i niekończącej wojnie miejscem pod słońcem. To historia europejskiej hipokryzji i tym co rzeczywiście napędza naszą cywilizację, niepohamowanej rządzy zysku i władzy.

Książka jest uważana za wybitną pozycję gatunku literatury podróżniczej i historycznej. To oparta na zapiskach uczestnika wyprawy A. Pigafetty oraz G. de Mafry kronika pierwszej wyprawy dookoła świata ( 1519/22 ) dowodzonej przez F. Magellana. Opisuje trudy rejsu, bunty, głód, zderzenia kultur, walkę o przetrwanie, odkrycie Cieśniny Magellana oraz złożoną osobowość jej przywódcy. To wtedy człowiek po raz pierwszy opłynął Ziemię. Świetna lektura !!! POLECAM !!!

Świetna, rzetelna przebieżka po historii Komanczów. Plemienia słynnego, ale także w dużej mierze niezrozumianego. Autor nie bierze niczyjej strony, próbuje jednak wejść trochę w punkt widzenia wszystkich zainteresowanych w wydarzenia tamtego okresu. Trzeba jednak zauważyć, że "Imperium księżyca w pełni" to nawet nie jest w pełni pozycji historyczna, a opóźniony w czasie reportaż i analiza pewnej zamkniętej społeczności i jej miejsca w zmieniającym się świecie. Czyta się świetnie, książka pełna jest znakomitych historii i ciekawych faktów.

Bardzo dobra publikacja obejmująca zarówno biografię Kita Carsona, jak i historię podboju dzikiego zachodu. Czytając książkę miałem wrażenie, że cała narracja jest skoncentrowana na trzech członach. Z jednej strony Indianie, którzy muszą się mierzyć z ekspansją białych ludzi. Z drugiej amerykańscy kolonizatorzy i wojskowi, którzy chcą zająć ziemię czerwonoskórych. A po środku tej wielkiej rywalizacji jest Kit Carson, człowiek pogranicza łączący oba światy. Przyznam udany to był zabieg autora i stworzyło to doskonałą, spójną opowieść o dzikim zachodzie. Kolejne rozdziały przedstawiały poszczególne wydarzenia historyczne z każdej z tych trzech stron. Można w związku z tym powiedzieć, że autor przedstawił możliwe maksymalnie obiektywną narrację. Niewiele jest takich publikacji, które daną kwestię przedstawiają, aż z trzech różnych punktów widzenia i zostawiają czytelnikowi wybór, z którą się utożsami. Generalnie historia powinna być obiektywna, jednak jak jest naprawdę każdy wie i spory o różne kwestie z przeszłości toczą się przez wieki. Tak pewnie będzie z oceną moralną podboju dzikiego zachodu, która jak wówczas tak i dzisiaj dzieli opinie. Jak ktoś chciałby wyrobić sobie własne zdanie w tej materii to z pewnością pomoże powyższa publikacja. Polecam serdecznie.

Wartka, merytorycznie bezcenna, doskonale uporządkowana. Kilka intrygujących polskich tropów. Pozornie obojętna wobec opisywanych wydarzeń, jest jednak dramatycznym i skrupulatnie udokumentowanym oskarżeniem, nie pozostawiającym ani cienia wątpliwości co do tego, po której stronie stoi autorka.

Świetnie napisana historia podbojów Portugalczyków na Oceanie Indyjskim. W sumie rzadko poruszany i eksponowany okres, który jest napakowany niesamowitymi wydarzeniami takimi jak przykłady przygniatającej ludzkiej głupoty, agresywności, niekompetencji, braku empatii, czy zrozumienia,. Ponadto możemy zobaczyć jak ludzie małej inteligencji, zaślepieni ideologią/patriotyzmem lub religią czynią rzeczy niemądre oraz haniebne. Z drugiej strony rzadkie (a tym bardziej wpadające w oko) przypadki heroizmu, rozwagi, sprytu i miłosierdzia są często nienagradzane, a nawet karane. Można więcej? Chcę więcej!

8/2025 Władza komunistyczna pełnię swoich „możliwości” pokazała w latach 1958-1962, kiedy to obłąkańcza polityka rekwizycji zbiorów doprowadziła do największej klęski głodu w dziejach. Mao Zedong chciał, żeby Chiny przeszły od społeczeństwa agrarnego do industrialnego w przeciągu kilkunastu miesięcy. W związku z nakazem przywódcy rolnicy, których własność wcześniej połączono w wielkie kolektywne komuny zostali zapędzeni do produkcji stali. Chiny jeszcze w 1957 roku produkowały 5,7 miliona ton stali, ale na następny rok Mao wyznaczył ilość na 12 milionów ton. Ponad drugie tyle! Jak to już w komunizmie bywa słowo przywódcy w ciało zamieniają jego poddani. Całe terytorium Chin zostało „zawalone” przydomowymi dymarkami. Przetapiano absolutnie wszystko co wpadło ludziom w ręce: maszyny gospodarcze, rowery sztućce. Oczywistym jest, że jakość takiej stali była fatalna i bezużyteczna. Skoro część rolników została zapędzona do wytapiania stali, to pozostała część musiała być o wiele bardziej wystarczalna. W związku z tym postanowiono zastosować nowe typy rolnictwa. Władze nakazywały sadzenie o wiele gęściej roślin, bo przecież skoro gęściej się posadzi, to zbiór będzie o wiele większy, prawda? Dobrym pomysłem wydaje się także sadzenie roślin kilka razy do roku. W końcu co trzy zbiory, to nie jedne... Oczywiście okazało się to być absolutną katastrofą. Niestety władze rejonowe nie chciały skazywać się na ostracyzm ze strony KPCh i przewodniczącego. Dane o zbiorach były o wiele zawyżane. Państwo miało ustalone swoje kontyngenty do zbioru i przez zawyżone statystki najbardziej poszkodowani zostali rolnicy. To rolnicy swoimi zbiorami spłacali dług względem ZSRR, którego spłatę po rozejściu obydwu państw Mao kazał za wszelką przyspieszyć czy sponsorowanie państw trzeciego świata w imię promocji Chin. Oczywiście promowania kosztem życia swoich obywateli, ale to przecież mała przeszkoda na drodze do osiągnięcia społecznej szczęśliwości mas. Klęsce nieurodzaju z pewnością nie pomogła także walka z czterema plagami: muchami, komarami, szczurami i wróblami. O ile zwalczanie pierwszych trzech jest całkiem zrozumiałe, o tyle walka z wróblami, które miały wyjadać ziarna spowodowała, że te ptaki zostały praktycznie wytępione. Tego czego Mao nie wziął pod uwagę jest fakt, że oprócz ziaren ptaki wyjadały insekty. Wytępienie wróbli kosztowało Chińczyków plagi szarańczy, które wyjadały to, co jakimś cudem wyrosło na polach. Ludzie jedli glinę, korę, liście, a nawet członków swojej rodziny. Cokolwiek co mogło być substytutem jedzenia Te komunistyczne utopie Mao kosztowały życie co najmniej 45 milionów Chińczyków skazanych na śmierć w męczarniach. Poza tym walka z naturą spowodowała, że wiele skutków polityki Mao Chiny odczuwają do dziś i będą odczuwać jeszcze bardzo długo. *** Druga część chińskiej trylogii Diköttera jest lekturą wstrząsającą. Pokazuje dobitnie jak szaleństwo jednego człowieka skazuje na śmierć miliony istnień ludzkich w imię chorej utopii. Komunizm to najgorsze, co mogło się przydarzyć ludzkości w historii. Autor trzyma bardzo wysoki poziom merytoryczny i dzięki swojej dociekliwości dociera na tyle blisko prawdy na ile jest to możliwe (a nawet w dzisiejszych chińskich warunkach nie jest to prostą rzeczą). Oprócz wstrząsających relacji z pierwszej linii Wielkiego Skoku Naprzód autor kreśli krajobraz polityczny, co także pomaga zrozumieć genezę wydarzeń. Klęska wizji Mao spowoduje, że jego pozycja będzie najsłabsza w historii i dyktator bojący się o swoją pozycję przyniesie swojemu narodowi następną falę cierpienia w postaci rewolucji kulturalnej.

Książka ma już swoje lata bo napisana w 1974. Nadal jednak dobrze się czyta, chociaż jestem ciekaw czy nowe odkrycia historyczne nie zmieniły czegoś w interpetacji faktów. Ba pewno książka pozwala zrozumieć Rosję i rosjan oraz ich zmieniające się państwo i poszczególne grupy społeczne. Nie ma tu opisów wojen i poszczególnych władców ale pokazuje bardziej zmiany w państwie i życie ludzi w państwie na przestrzeni wieków. Na minus: -wiek książki -książka zawiera ilustracje i mapy, jeśli chodzi o ilustracje to są one zgrupowane dwa razy, a mogły by być bardziej przy fragmentach które je dotyczą, dodatkowo mapy powino być więcej szczególnie w późniejszej fragmentach książki. Podsumowując to dla amatora historii to ciekawa pozycja i mogę ją polecieć, mimo swoich wad.

Po przeczytaniu tej pozycji naszła mnie pewna refleksja, zdałem sobie sprawę, jak skostniałe i wymagające progresu są nauki humanistyczne. A szczególnie historia. Taka analogia z naszego podwórka - od kilku lat widzimy progres na polu badań nad religią i mitologią Słowian. Pomijając antynaukowych szurów pokroju Kosińskiego czy Bieszka (dla których narzędzie krytyki źródeł nie istnieje, jeśli tylko pasuje im do tezy wyssanej z d***), udało się wyjść poza sztywny gorset sceptycyzmu narzuconego przed laty przez Łowmiańskiego, przede wszystkim dzięki językoznawcom i etnologom (Łuczyński) oraz archeologom (Szczepanik). Jest tych nazwisk oczywiście więcej, ale konkluzja też jest oczywista - historia MUSI opierać się na interdyscyplinarności! Wszystko co miało zostać poddane analizie, zostało już dawno zweryfikowane po tysiąckroć! Kupując kolejną biografię czy syntezę dziejową nie znajdziemy w niej nic, co nie zostało już wcześniej napisane. Ba! To wszystko bez problemu znajdziemy na Wikipedii lub dowolnej innej stronie internetowej! Postęp jest możliwy tylko dzięki bardziej holistycznemu podejściu do historii jako nauki. Dlatego już na studiach powinny być zajęcia z nauk pomocniczych, a studenci historii bardzo szybko powinni podejmować się konkretnych specjalizacji – historyk ekologii, etnolog-religioznawca itd. I w tej interdyscyplinarności leży siła tej książki. Z jednej strony uczciwie argumentuje źródłami (relacje odkrywców i misjonarzy, bardzo bogata bibliografia i polemika w przypisach), daje dojść do głosu różnym rozbieżnym opcjom naukowym no i posiłkuje się wynikami badań geologów, botaników, chemików, astronomów i jeszcze wielu innych specjalistów. Co z tego wychodzi? Bardzo odważny, bynajmniej nie foliarski, obraz prekolumbijskiej Ameryki. Mann doskonale punktuje, jak bardzo badania nad historią Ameryk „ewoluowały” na przestrzeni wieków. Zadufani konserwatyści swoich szkół musieli ustąpić przed nowoczesną nauką (jak datowanie radiowęglowe) i dziś już prawie nikt nie neguje starszej metryki pierwszych „Amerykanów”, czy osiągnięć agrotechnicznych cywilizacji Nowego Świata. A jednak nadal pozostaje tyle do zbadania! Wzgórza Beni, osady typu Cahokia i kultury Missisipi czy Hopewel, kultury andyjskie i amazońskie… Co jeszcze w tej książce jest fascynujące? Że rozwija horyzonty, że wskazuje nowe ścieżki warte podążenia, daje pole nowym zainteresowaniom i uzmysławia, że nawet przy czterdziestce można się sporo nowego dowiedzieć o świecie. Dowiedziałem się z niej np. że kukurydza to pierwsze GMO w historii i nie chodzi tutaj o jakiś dobór naturalny jak było w przypadku „naszych zbóż”, nie, kukurydza to twór sztuczny! Albo że „wynalazek” Indian jakim jest terra preta (amazoński czarnoziem) może być użyteczny do walki z jałowieniem gleb i zwiększeniem areałów rolniczych na terenach z ich deficytem! I to jest dopiero niezaprzeczalny argument na potrzebę większej interdyscyplinarności nauk historycznych! Na koniec kilka wad (w większości subiektywnych). Czuć amerykański rodowód autora. Przejawia się to w jego sposobie postrzegania świata (rewolucja amerykańska dała ŚWIATU demokrację. CO? XD), ale też w samej formie książki, która jest wzorowana na reportażu. Naprawdę nie interesują mnie anegdotki z podróży autora. Tym bardziej, że większość z nich nic nie wnosi do lektury. Druga wada, to zbytnia apoteoza rdzennych Amerykanów. Ja wiem, że należy rozwiewać mit „dzikusa”, ale żeby od razu popadać w drugą skrajność? Dwa przykłady – autor usprawiedliwia rytualne mordy Azteków tym, że w Europie równie wielu ludzi wieszano lub ścinano toporem za przestępstwa. Znowu – CO XD? Albo, w przypadku wspomnianej już „demokracji” – Mann oczywiście jako „indianofil” - szuka genezy tej demokracji użyczonej światu właśnie w ludach Pn. Ameryki, a dokładnie konfederacji Irokezów. Sek w tym, że podobne, „demokratyczne”, czy protoparlamentarne formy powstawały niezależnie w różnych miejscach świata. Sorry Charles, ale taka na przykład polska demokracja ma swoje korzenie w słowiańskich wiecach i szlacheckim sejmie, a dopiero później w republikańskiej Francji czy amerykańskiej rewolucji.

Książka jak inne ksiazki Fergusona bardzo dobra. Autor potrafi w interesujący sposób przedstawiać fakty z historii świata. Ale najbardziej cenię go za umiejętność łączenia i kojarzenia tych faktów. Powiązać etos pracy z religią. Rozprzestrzenianie się chorób z kolonializmem?. Proszę bardzo. Polecam tę ksiażkę. Można sobie podarować czytanie oststniego rozdziału , w którym Ferguson pine o aktualnych wydarzeniach. A aktualnym wydarzeniem w chwili pisania książki był kryzys 2008 roku. Trochę od tego czasu się wydarzyło. Inne rzeczy teraz mamy na głowie. Ale to pokazuje w jak zmiennym i dynamicznym świecie żyjemy.

Chaos administracyjny, zimnowojenna rywalizacja mocarstw a także istnienie zorganizowanych siatek pomocy zbrodniarzom wojennym sprawiło, że około30 tysięcy nazistów skutecznie uniknęło sprawiedliwości po II wojnie światowej, uciekając m.in. do Ameryki Południowej. Wykorzystując naiwność, korupcję a także obojętność instytucji humanitarnych zdołali oni zniknąć i rozpocząć nowe życie za granicą. Opowiada o tym książka "Zbiegli naziści. Jak hitlerowscy zbrodniarze uciekli przed sprawiedliwością" Geralda Steinachera. Opisuje ona mechanizmy ich ucieczki oraz opowiada o osobach i organizacjach, które im pomagały. Autor, profesor historii i judaistyki, podszedł do tematu z metodyczną precyzją. Niewątpliwie wykonał olbrzymią pracę badawczą i na tych solidnych źródłowych dowodach tłumaczy, jak to się stało, że tysiące zbrodniarzy uniknęło kary. Jednak dla czytelnika, który sięgnął po tę lekturę może okazać się ona żmudna i męcząca. Akademicki styl, drobiazgowe analizy, szczegółowe omówienie ról poszczególnych organizacji wszystko to sprawia, że przez książkę brnie się z mozołem. Zdania są długie, obfitują w fachowe nazewnictwo i miałam wrażenie, że pewne informacje powtarzają się parokrotnie. Gerald Steinacher unika literackich zabiegów i dramatyzacji. Fakty podane są beznamiętne i analitycznie, co sprawia, że trudno czytelnikowi zaangażować się emocjonalnie w lekturę. To czego mi zabrakło to opisu chociażby kilku spektakularnych ucieczek. Nawet Ci, którzy specjalnie nie interesują się tematem słyszeli zapewne o sprawie Josefa Mengele czy Adolfa Eichmanna. W publikacji tej można przeczytać ledwie wzmianki o tych dwóch zbrodniarzach (i kilku innych) Myślę, że taki zabieg uatrakcyjnił by tę publikację i sprawił, że czytelnik dałby się bardziej wciągnąć w tę opowieść. Bez tego ma się przekonanie, że autor pisze dla swoich kolegów po fachu, bądź studentów historii. Mnie ta lektura wymęczyła i mogę ją polecić jedynie znawcom tematu.

Książka dla wszystkich zafascynowanych Rzymem i Italią – nie jest to klasyczny przewodnik, ale z gorącym sercem mogę polecić przeczytanie tej pozycji każdemu, kto planuje wybrać się do Wiecznego Miasta. Ponieważ publikacja nie jest stricte książką historyczną, warto przygotować się na kilka, a nawet kilkanaście godzin czytania, aby dogłębnie zrozumieć bogatą historię tego miejsca. To zdecydowanie się opłaca, bo wiem, że Rzym skrywa wiele tajemnic, z których większość zapisana jest w przebogatej sztuce – zarówno w formie architektury, urbanistyki, rzeźby, jak i malarstwa. Każdy z tych elementów: budynki, budowle, przedmioty, opowiadają wiele o mieście, jego przeszłości oraz wyjątkowej duszy. Autor, z dużym prawdopodobieństwem historyk sztuki, skupia się w największym stopniu właśnie na tym obszarze. Sam nie jestem wielkim miłośnikiem sztuki, więc niektóre fragmenty czytałem pobieżnie lub przeskakiwałem do kolejnych rozdziałów, choć muszę przyznać, że zostały one napisane z werwą, sprawnie i z ogromną erudycją. Sporo miejsca poświęcono również elitom rzymskim, które przez setki lat władały wielkim imperium. Autor podkreśla, że największą sztuką starożytnego Rzymu nie było ani malarstwo, ani rzeźba czy architektura, lecz właśnie sztuka rządzenia – i ten wątek został zaprezentowany bardzo interesująco. W książce znajdziemy sporo treści poświęconych starożytności – te rozdziały podobały mi się najbardziej. Ciekawie została opisana zależność pomiędzy pogańskim imperium a rodzącym się chrześcijaństwem. Nieco słabiej potraktowane są okresy średniowiecza i początków renesansu, natomiast druga połowa XVI wieku i wiek XVII opisane są już bardzo szczegółowo. Narracja autora prowadzi czytelnika aż do czasów niemal współczesnych; te fragmenty nie wciągnęły mnie już tak bardzo, ale szczególnie interesujący był opis czasów rodzącego się i rozkwitającego faszyzmu. Zdecydowanie polecam lekturę każdemu, kto chce zobaczyć, jak w mikroskali wielkiego miasta ogniskuje się historia naszej zachodniej cywilizacji.

Biografia ostatniego komunistycznego tyrana w Europie. Na początku naród rumuński miał nadzieję na lepsze, potem kraj został sprowadzony do parteru, nędzy i wszechobecnego zamordyzmu. Kult tej postaci rozdęty do granic groteski. Ciekawostka: absolwent 4 klas szkółki ludowej w wieku 34 lat zostaje generałem. Absolwentka 3 klas - uzyskuje liczne tytuły naukowe z zakresu chemii. Dziwne, że prostactwo tej pary (Nicolae i Eleny) nie raziło innych wizytowanych głów normalnych państw świata.