Krzak Gorejący

Nie spodziewałam się, że stara i niezbyt popularna książka wyciągnięta z czeluści magazynu bibliotecznego, tak mnie zachwyci ❤️ Jedna z lepszych jakie ostatnio czytałam. Cudowny główny bohater - ksiądz Franciszek Chisholm posiadający niesamowitą dyscyplinę moralną, Szkocja, Orient i życie, trudne ale piękne i pełne życie jakie wiódł - te wszystkie elementy stworzyły powieść, która wciągnęła mnie "na całego" i pozostawiła z głową pełną przemyśleń, które już dawno zepchnęłam w jej zakamarki, a teraz na nowo odkopałam.

Lata 20, Wielka Brytania. Andrzej Manson, świeżo upieczony lekarz, dzielnie pokonuje przeszkody na swojej zawodowej drodze, mając u boku oddaną żonę. Okazuje się jednak, że największą przeszkodą będą jego własne słabości. Prostolinijna opowieść z morałem i filmowym wyczuciem dramaturgii.

Monumentalna i refleksyjna opowieść o Mojżeszu, który wyprowadził plemię Lewitów z egipskiej niewoli. Wędrówka przez pustynię trwająca przez 40 lat, przepojona była bólem, krwią i potem . Dopadały ich różne plagi, głód i pragnienie ale także napady innych plemion nie chcących przepuścić ich przez swe ziemie , obawiające się, że Izraelczycy posiądą ich terytoria. Jedni umierali , drudzy się rodzili. Charyzmatyczny Mojżesz, błagający Boga o łaskę dla swego ludu, nie ustrzegł się buntu swoich współplemieńców, a nawet chęci powrotu do poprzednich bożków. Nie dane było jednak Mojżeszowi wejść do Ziemi Obiecanej, jaką była ziemia Kanaan. Mojżesz, żył prawdopodobnie w XIII wieku p.n.e.wychowywany przez egipską księżniczkę. Pewnego dnia usłyszał głos Boga, który nakazał mu uwolnić Izraelitów, zmarł mając 120 lat. Bardzo interesująca powieść, odnosząca się do wielu postaci i zdarzeń biblijnych. Nie ukrywam jednak, że bardzo trudna. Jan Dobraczyński, pisał przeważnie powieści opierające się na motywach biblijnych i katolickim wychowaniu moralnym . Był uczestnikiem kampanii wrześniowej, członkiem AK i powstania warszawskiego. Po wojnie czynnie się udzielał w różnych organizacjach. Odznaczany wieloma nagrodami, także zagranicznymi. Niestety, po roku 1980, obrał drogę propagandy PRL-skiej, został członkiem prezydium Frontu Jedności Narodu, a następnie PRON-u, powołanej w związku ze stanem wojennym. Należał do Rady Krajowej Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej. Mianowany generałem i odznaczony przez Jaruzelskiego. Po upadku komunizmu w 1989 roku, odsunięty od życia publicznego i zapomniany, jako ten, który popierał "juntę" Jaruzelskiego. Podobnie jak Wojciech Żukrowski. Należy jednak czytać jego powieści, gdyż wiele jest wartościowych, nie tylko z nurtu katolickiego.

Nazwisko Sigrid Undset (1882–1949), znanej norweskiej pisarki i działaczki społecznej, laureatki Nagrody Nobla z roku 1928, kojarzone jest najczęściej z pisarstwem katolickim, a zwłaszcza z jej sagą historyczną pod tytułem "Krystyna,córka Lavransa". Undset urodziła się w rodzinie duńsko-norweskiej, została ochrzczona w kościele luterańskim, ale wychowywała się w atmosferze obojętności religijnej. Była córką znanego norweskiego archeologa. Kiedy zmarł jej ojciec, miała 12 lat. Wtedy wraz z matką znalazły się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. W wieku 17 lat rozpoczęła pracę jako urzędniczka w biurze. Czytała, pisała i malowała dla własnej przyjemności. Zadebiutowała w roku 1907 powieścią pt. "Pani Marta Oulie" W roku 1910, kiedy otrzymała stypendium rządowe pojechała do Rzymu, gdzie pod wpływam różnych wydarzeń powoli dokonywała się w niej duchowa przemiana, która doprowadziła ją do odrodzenia wiary w Boga i katolicyzm. "Gymnadenia" to powieść traktując głównie o Julie Randall , jej byłym mężu Eriku Selmerze oraz wspólnym potomstwie: Paulu, Tui, Sigmundzie i Hansie. Julie prowadzi w Kristianii ( współcześnie Oslo) przedsiębiorstwo/drukarnię i wychowuje samotnie dzieci. Paul jako pierworodny jest jej oczkiem w głowie i jak z dalszej treści wyniknie głównym bohaterem powieści. Poznajemy go jako gimnazjalistę pełnego marzeń, ale i wewnętrznych rozterek, jak to bywa u dojrzewającego młodzieńca. Kocha bardzo matkę, ale czuje się uwięziony, jakby był otoczony przez nią niewidzialną siecią, z drugiej strony doskwiera mu uczucie wygnania z wymarzonego raju dzieciństwa z powodu rozwodu rodziców, szczególnie ma pretensje do ojca. Szuka miłości, której zbyt mało doświadczył ze strony taty w dzieciństwie. Podczas studiów wynajmuje pokój u rodziny Gotaas, która okazuje się rodziną katolicką, co w owych czasach jest rzadkie. Większość osób albo nie wierzy w nic jak mama Paula, albo skłania się ku protestantyzmowi. Jest urzeczony codziennym świadectwem życia Gotaasów. Człowiek jest i będzie tajemnicą, bo o jego naturze tak naprawdę niewiele wiemy. Prawda o człowieku jest głęboko ukryta, w jego duszy, w jego psychice. Trudno więc dotrzeć do wnętrza ludzkiego, poznać motywy działania. Sigrid Undset po mistrzowsku odtwarza przeżycia wewnętrzne, ukryte motywacje, kompleksy, obsesje, marzenia, określony sposób reagowania na świat zewnętrzny naszych bohaterów. I choć są to postacie fikcyjne, powstałe jedynie na potrzebę powyższej powieści, to czytając mamy wrażenie, że one rzeczywiście żyły, były jeszcze niedawno, jak my ludźmi z krwi i kości. Paul swoim postępowaniem chce coś osiągnąć, udowodnić, że jest w stanie dokonać czegoś wielkiego. Motorem napędowym w jego życiu przede wszystkim jest nauka a później miłość, a pod wpływem różnych wydarzeń i doznań poszukiwanie Boga, zainteresowanie się dogmatem wiary katolickiej, próba zrozumienia wielkości Boga, Jego miłości. Sigrid Undset oprócz wspaniałych portretów psychologicznych i to nie tylko postaci pierwszoplanowych opisuje uwarunkowania społeczno-obyczajowe i fakty historyczne. Szczególnie ważne w tamtych czasach zerwanie unii szwedzko-norweskiej, które miało duży wpływ na życie bohaterów. Autorka nie zapomina również w swojej powieści o wszechotaczającej nas przyrodzie i pięknej norweskiej ziemi. Z życia swojego przekłada fakt na karty powieści i czyni wielkim hobby Paula, archeologię i geologię, czyli podobne zainteresowania jakie miał jej tata. Gymnadenia to odmiana storczyka, kwiatu z dzieciństwa Paula, który jako chłopiec wierzy, że zakwitnie i będzie napawał pięknem jego oczy. Niestety pewnego dnia znajduje w swoim wazonie zamiast pięknych kwiatów, jedynie zielony badyl. To aluzja do życia dorosłego, do którego Paul dąży i nie może się go doczekać, a jak już jest rzeczywiście dojrzały to rozczarowuje go miłość i problemy życia codziennego. W dodatku ta pustka wewnętrzna, która stale go prześladuje, ten brak wypełnienia nie daje mu spokoju. "Gymnadenia" to pierwsza część dylogii znanej raczej pod tytułem "Krzak gorejący" To powieść, której nie czyta się szybko, bo człowiek by się zamęczył. Nią trzeba się rozkoszować i chłonąć kawałek po kawałeczku. To ogrom dobrej, ciekawej literatury pod każdym względem, literatury za którą często się tęskni czytając wiele współczesnych książek. Cieszę się, że przede mną jeszcze drugi tom, ponieważ wielką sympatią darzę głównego bohatera i jestem ogromnie ciekawa jego dalszych losów.

Dobra podróż, która w moim przypadku szczęśliwie zbiegła się z okresem Wielkanocy, co było prawie jak modlitwa. Wielokrotnie powtarzające się nazwy rzeczy, miejsc, funkcji żydowskich zapadają w pamięć mimowolnie - walor edukacyjny. Książka broni się sama, nawet bez znajomości trudnej sytuacji autora, zmagającego się ze śmiercią bliskiej osoby. Czytać!

„Jenny” Sigrid Undset to nie jest zwykła i romantyczna opowieść. To głęboka, psychologiczna i momentami brutalna analiza duszy kobiety, która w poszukiwaniu czystości i prawdy wpada w pułapkę własnych emocji i braku roztropności. Akcja rozpoczyna się w Rzymie, gdzie autorka z wielką precyzją maluje scenerię towarzyszącą spotkaniu grupy Norwegów. Tu poznajemy Helgego, postać pełną wartości, szukającą w życiu tego, co uczciwe, chociaż podszytą smutkiem i pesymizmem. Z kolei Jenny to kobieta blisko trzydziestki, zamknięta w sobie i poważna. Jej charakter ukształtowała wczesna śmierć ojca i poczucie samotności. Jako czytelniczka (początkowo) wielokrotnie utożsamiałam się z jej lękiem przed relacjami i pragnieniem spotkania towarzysza życia, który szanuje godność kobiety. Undset pięknie pokazuje tu duchowy wymiar rodzicielstwa, jako udział w Bożym dziele stworzenia. Książka jest pełna kontrastów. Mamy niedojrzałą i lekkomyślną Francescę, która zdaje się nie szanować własnej godności, oraz Jenny, która stara się ją „stawiać do pionu”. Jednak to właśnie Jenny, ta inteligentna i silna postać, staje się bohaterką najbardziej szokującego zwrotu akcji. Jej upadek, trudne relacje i tragiczne w skutkach wydarzenia, to moment, w którym świat bohaterki rozpada się na kawałki. Autorka generalnie pokazuje tu mechanizm samooszukiwania się; nawet najmądrzejszy człowiek, ulegając namiętnościom bez udziału rozumu, może doprowadzić się do katastrofy. Jak zauważa sama Jenny: „Uległam porywowi uczucia... Skłamałam wobec siebie samej.” Powieść obfituje w poruszające refleksje nad naturą miłości i etyki. Undset stawia trudne pytania o to, czy miłość Jenny do Helgego była prawdziwa czy była jedynie chorobliwą tęsknotą i gorączkowym niepokojem. Autorka punktuje błędy swoich bohaterów, miłość bez wzajemnego zrozumienia i wspolnoty światów prowadzi do poczucia wstydu. Przejmująco opisany jest też wątek macierzyństwa i trudnych wydarzeń… rana nie do zagojenia. Finał historii Jenny jest wstrząsający. Pokazuje kobietę, która nie poradziła sobie z cieżarem własnej przeszłości. Jenny czuła, że mężczyźni kochali w niej tylko swoje wyobrażenie, a ona sama nie potrafiła już odnaleźć sensu w pracy ani w samotności. To pouczająca, chociaż niezwykle smutna lekcja, że zboczenie z obranej drogi zasad prowadzi do psychicznego zepsucia i poczucia beznadziei. „Jenny” to lektura dla tych, którzy nie boją się trudnych pytań o moralność, odpowiedzialność i cenę, jaką płaci się za chwile słabości. Jak pisze Undset: „Jesteśmy sprawcami swoich niepowodzeń, ale równocześnie możemy zawsze wyciągnąć z nich jakąś duchową korzyść.”

Jak realizować marzenia Wśród moich czytających znajomych pojawiła się moda na czytanie książek biograficznych. Chyba mamy wysyp tego typu literatury. Co bardziej znane postacie piszą, udzielają tzw. wywiadów – rzek, czasami pisze za nich autor – widmo. Sama przyznaję się bez bicia, popełniłam trzy opowieści z czasów zamierzchłej swej młodości. Większość z obecnych biografii nich to teksty ściśle związane z faktami. Autorzy zamieszczają staranne przypisy, z jakich tekstów źródłowych korzystali, by swoją opowieść uczynić wiarygodną. Jeśli natomiast wysuwają jakieś hipotezy, coś im się wydaje, to oczywiście uprzedzają o tym czytelnika. I bardzo dobrze, taka forma, taka treść. Z tym większym zainteresowaniem sięgnęłam po książkę biograficzną, w której na samym końcu przypisów nie znalazłam. Oczywiście, że to utwór starego typu, z czasów kiedy głównie opracowania naukowe zawierały owe przypisy. To „Sen o Troi” Heinricha Alexandera Stolla czyli literacka biografia Henryka Schliemanna, kupca, poliglotę, a przede wszystkim archeologa – amatora, który marzył o odkopaniu antycznej Troi. Książka powstała w 1956 roku, (moje wydanie z 1980), jest zatem bardzo klasyczną biografią. Znawcy kultury starożytnej na pewno doskonale znają postać bohatera. W swoich czasach był, mówiąc językiem współczesnym, prawdziwym celebrytą, ale przede wszystkim wielkim pasjonatem homerowskich opowieści. Nie, nie bójcie się, nie będę streszczała jego życiorysu. Zajmę się formą opowieści o życiu i działalności Niemca, który tak naprawdę był obywatelem świata. Biografia utrzymana jest w typowej dla tego gatunku formie. Najpierw mamy opis dzieciństwa, nie zawsze szczęśliwego, potem lata młodości, wytrwałej pracy, lata dojrzałe, czasy zdobywania wielkiej forsy i wreszcie spełnienie marzeń. Nie spotyka nas tu żadna niespodzianka, żaden przeskok w czasie. Wszystko chronologicznie. W sumie losy możemy podzielić na dwa etapy: marzenia i realizacja marzeń. Pierwszy etap to czas, w którym ciągle coś się dzieje. Przyglądamy się człowiekowi, który toczy walkę o byt i marzy, bo w jego przypadku marzenia z dzieciństwa nieustannie są żywe. Drugi etap to wspomniana już realizacja. Tej części niektórzy recenzenci zarzucają zbytnią rozwlekłość. Kopanie w ziemi, znajdowanie kolejnych warstw pozostałości po antycznych budowlach, spisy odkrytych skarbów rzeczywiście mogą znużyć. Ale pamiętajmy, czytamy o spełnionych pragnieniach. To, co opisano wcześniej, to była droga właśnie do nich. A teraz powróćmy do najważniejszego – brak źródeł. Skąd autor wie tyle o archeologu? Nie mogli znać się osobiście. Kochani, a skąd wiemy tyle o Mickiewiczu lub Sienkiewiczu? Po prostu wiemy… nie znamy wszystkich autorów wszystkich testów, które o tych pisarzach czytaliśmy… Ale czy na podstawie naszej wiedzy nie moglibyśmy napisać powieści o Sienkiewiczu? Biografia Schliemanna jest bowiem epicką opowieścią o jego życiu. Autor miał dużą wiedzę o nim. Stworzył jednak nie dokument, ale literaturę piękną. A w takim przypadku, dokumentacja potrzebna nie jest. Wiedza zawarta w komórkach mózgu zupełnie wystarczy. Oczywiście możemy z taką książką dyskutować. Wyłapywać sprawy dyskusyjne, nawet braki lub złe informacje. Czy jednak warto?

Powieść o bezdrożach uczuć. Smutku niespełnienia i obłędzie namiętności. O niemożności poznania drugiej osoby, choćby najbliższej. O ludzkich maskach, fałszywych przekonaniach i naszym fałszywym obrazie nas samych. W końcu o zgubnym wpływie zła na kolejnych ludzi - zniewalającym łańcuchu ludzkich dramatów.

Powieść jakich się już nie pisze. Autorka przeprowadziła bardzo skrupulatną kwerendę, żeby z możliwie największą precyzją przedstawić historię Italii w VI wieku. Tutaj narracja podporządkowana jest rzeczywistym wydarzeniom, a nie historię dowolnie dopasowuje się do fabuły, jak w znakomitej większości powieści 'historycznych'. Nie jest to może najłatwiejsza lektura, ale warta zachodu.

"Cienie na trawie" to dalszy ciąg opowieści Karen Blixen o jej pobycie w Kenii. Nie jest do dosłowna kontynuacja "Pożegnania z Afryką", w której autorka opisuje swoje dalsze perypetie. To raczej dopowiedzenia, uzupełnienia i liczne refleksje. Dużo miejsca pisarka poświęca swoim służącym i sąsiadom – Masajom. Pisze o nich ciepło, życzliwie, z ogromną wdzięcznością, ale czasem też z poczuciem humoru. Nie brak tu i poruszających, a nawet wstrząsających fragmentów (to na przykład opis wypadku podczas wycinania drzew w buszu). Z perspektywy wielu lat Karen Blixen inaczej patrzy na różne kwestie. Niegdyś polowania traktowała jako rozrywkę. Teraz uważa, że to barbarzyński sposób spędzania czasu. Toleruje zabijanie zwierząt tylko wówczas, gdy zachodzi taka potrzeba, czyli trzeba zdobyć jedzenie dla ludzi. Takich przykładów dojrzewania do różnych decyzji i zmian poglądów odnajdziemy tu znacznie więcej. Plusem na pewno jest nostalgiczny klimat opowieści i piękny język. Czytało mi się „Cienie na trawie” niespiesznie i z przyjemnością. Nie towarzyszyły lekturze takie emocje jak podczas poznawania „Pożegnania z Afryką”, ale nie nastawiałam się też na to, dlatego jestem czytelniczo usatysfakcjonowana i polecam.

Całkiem zacna powieść historyczna, osadzona w I wieku n.e., której głównym bohaterem jest Poncjusz Piłat. Autorka - gorąco pasjonująca się ówczesną historią - zbiera wydarzenia historyczne, znane zarówno z Ewangelii, jak i z innych przekazów, i dopowiada do nich własną historię. Historię ciekawą i pasjonującą, choć nieco zbyt naciąganą. Jest tu jednak spora dawka wiedzy, której na szczęście nie trzeba filtrować. Pani Dored bardzo ładnie trzyma się prawdy.

„ Życie jego toczyło się wedle przypływów i odpływów morza, znał ich porę, tak jak inne ptaki znają porę wschodu i zachodu słońca. Przypływ w porze odpływu był dlań zjawiskiem równie niepojęty, jak słońce stojące nieruchomo na niebie.(…) Gąsior czekał na odpływ. Czekał chyba godzinę, aż głód i samotność napełniły go przenikliwy bólem. (…) Po upływie godziny gąsior zauważył jeszcze jedno dziwne zjawisko. Woda zakrywająca nurzaniec wcale nie odpływała, wręcz odwrotnie, jej poziom coraz bardziej się podnosił. Był teraz wyższy niż normalnie w porze przypływu”. Fred Bodsworth, Odmieniec, Przekł. R. Grzybowska, Czytelnik, Warszawa 1987,s.12. Fred Bodsworth- pisarz, reporter, od dzieciństwa pasjonował się ptakami, wiele lat spędził na północy Kanady, zaprzyjaźnił się nawet z miejscowymi Indianami. Powieść "Odmieniec" to historia bernikli białolicej - gęsi i dwojga młodych – biologa i Indianki. Jak potoczą się losy bernikli, ale też Roya i Kaniny - odmieńców w świecie natury i ludzi? Powieść ma swój rytm, ma swoje przypływy i odpływy, przyroda ani na chwilę nie znika z oczu, towarzyszy od pierwszej po ostatnią stronę pasjonującej historii miłości. 10/10

Leon Afrykański (Leo Africanus ), Giovanni Leone, a tak faktycznie to Arab, muzułmanin al-Hassan ibn Muhammed al-Wazzan al Zaiyati ( jego ojciec był wagowym stąd nazwisko al-Wazzan ) - podróżnik, geograf i dyplomata, podróżujący po Afryce, Europie i Azji. Urodzony 1485 roku w Grenadzie, kiedy to muzułmanie musieli opuścić Grenadę i inne miasta, gdyż Półwysep Apeniński na powrót przejęli Hiszpanie, lub przyjąć wiarę chrześcijańską. Zmarł prawdopodobnie w Tunisie w 1529. W 1520 roku, porwany i sprzedany papieżowi Leonowi X, służył mu jako dyplomata ale musiał przyjąć wiarę chrześcijańską. W 1526 wydał książkę "Cosmographia Dell` Africa". W 1529 roku pozwolono mu wrócić do Tunisu gdzie ponownie przeszedł na islam. Postać wyjątkowo interesująca, o burzliwym życiorysie, którym można by było obdzielić przynajmniej kilkanaście osób. Należy też podkreślić jego wyjątkowe szczęście, gdyż niemal z każdej opresji wychodził cało. Miał kilka żon, miłości tragiczne i szczęśliwe. A co do książki - i tutaj mam spory niedosyt. Autor przedstawił nam jego życiorys w formie pamiętnika w latach 1488 - 1527, spisanego swojemu synowi, zbyt pobieżny a nawet sucho bez większych emocji. Do połowy książki skupiał się na miłosnych przeżyciach swojego ojca, skrótowy zarys historyczny, dużo opisów architektury, strojów i obyczajów, jego relacji z żonami. Zabrakło wartkiej akcji, rozbudowania niektórych przygód , szybkie przejścia z roku na rok, przez co momentami wydawało się, że to dzieje się obok niego. A przecież był to bardzo burzliwy okres w dziejach Europy i kontynentu afrykańskiego, w którym Leon Afrykański czynnie uczestniczył. Książka powinna mieć conajmniej 500-600 stron a nie tylko 300. Przeczytałam z ciekawością, lecz jak już wspomniałam bez fajerwerków , a szkoda.

„Wielki Rybak” (The Big Fisherman) to niezwykła powieść amerykańskiego pisarza Lloyda C. Douglasa, autora słynnej „Szaty”. To jedno z najpiękniejszych dzieł literatury chrześcijańskiej XX wieku — epicka, głęboka i pełna wiary opowieść o przemianie człowieka pod wpływem spotkania z Jezusem Chrystusem. Douglas, sam będący duchownym, stworzył historię Szymona Piotra – rybaka z Galilei, który staje się jednym z najbliższych uczniów Jezusa. Autor ukazuje go nie jako świętego od początku, lecz jako zwykłego, prostego człowieka – porywczego, dumnego, zmagającego się z własnymi słabościami. Dzięki temu bohater staje się niezwykle prawdziwy i bliski czytelnikowi. W jego historii można zobaczyć drogę każdego wierzącego: od zwątpienia i lęku po całkowite zaufanie Bogu. Książka rozpoczyna się historią Arony, arabskiej księżniczki, która po stracie ojca i zdradzie rodziny ucieka z pałacu. Losy tej kobiety splatają się z losami Piotra i stają się tłem dla opowieści o odkrywaniu sensu życia i wiary. Douglas z mistrzostwem łączy fikcję z wydarzeniami biblijnymi, tworząc powieść, która ma zarówno wymiar duchowy, jak i literacki. „Wielki Rybak” to dzieło głęboko ewangeliczne i pełne prawdy o człowieku oraz Bogu. Autor nie upiększa rzeczywistości, ale pokazuje, jak łaska działa w życiu zwykłych ludzi. Szymon Piotr w jego ujęciu nie jest ideałem, lecz człowiekiem, który upada i powstaje – tak jak każdy z nas. Właśnie w tej autentyczności kryje się duchowy realizm książki: świętość rodzi się z pokory i zaufania, nie z doskonałości. Douglas pisze prostym, ale pięknym językiem. Jego opisy Galilei, spotkań z Jezusem i codziennych rozmów uczniów są pełne życia, emocji i ciepła. Czytając, ma się wrażenie, że uczestniczy się w wydarzeniach Ewangelii, ale widzianych z ludzkiej perspektywy — oczami ludzi, którzy dopiero uczą się wierzyć. Książka ma też ogromny walor duchowy. Uczy, że nikt nie jest zbyt mały ani zbyt grzeszny, by stać się narzędziem Boga. Pokazuje, że Bóg wybiera nie ideały, ale serca gotowe kochać i przebaczać. Piotr, „wielki rybak”, staje się symbolem człowieka, który potrafi oddać swoje życie dla Prawdy, choć wcześniej się lękał i wątpił. „Wielki Rybak” można odczytać jako powieść o działaniu łaski. Każdy rozdział tchnie duchem Ewangelii — nie w sensie kaznodziejskim, ale w sposób głęboko ludzki i poruszający. To książka, która umacnia wiarę, budzi nadzieję i przypomina, że świętość rodzi się w codzienności. „Wielki Rybak” to powieść piękna, dojrzała i duchowo prawdziwa. Łączy biblijny realizm z emocjonalną głębią, a jej przesłanie jest uniwersalne: każdy może spotkać Boga – nawet ten, kto wątpił, zdradził i upadł. Lloyd C. Douglas pokazuje, że Chrystus nie szuka doskonałych, lecz tych, którzy pozwolą się kochać i prowadzić. Jest to lektura pełna światła i pokoju — jedna z tych książek, które nie tylko się czyta, ale które prowadzą ku modlitwie i przemianie serca.

Interesująca fantazja na temat Barabasza, który, jak na zbója, objawia niezwykłą empatię wobec Ukrzyżowanego, dla mnie jednak lekko niewiarygodną, a może nawet i dwuznaczną, choć jego sytuacja nie była do pozazdroszczenia – ocalał, aby inny umarł. Bardziej odpowiada mi jednak niepewność Herberta z wiersza „Domysły na temat Barabasza” - poeta nie miał odwagi domniemywać żadnych opcji ocalonego: „Co stało się z Barabaszem? Pytałem nikt nie wie Spuszczony z łańcucha wyszedł na białą ulicę (…) A Barabasz być może wrócił do swojej bandy W górach zabija szybko rabuje rzetelnie Albo założył warsztat garncarski I ręce szklane zbrodnią czyści w glinie stworzenia Jest nosiwodą poganiaczem mułów lichwiarzem właścicielem statków - na jednym z nich żeglował Paweł do Koryntian lub - czego nie można wykluczyć - stał się cenionym szpiclem na żołdzie Rzymian”. Żeby "zaspoilerować" Lagerkvista: ktoś się wywinął od krzyża i…. nie, nie staje się jednym z chrześcijan ani formalnie, ani faktycznie - choć w chwili próby nawet zaprze się niczym św. Piotr - ale tak czy inaczej dzieli ich los. Wydaje się, że Barabasz nie jest w stanie zrozumieć tego, co się stało, czyli głębszego sensu. Wobec tego pozostaje mu tylko może nie retoryczne, ale na pewno nie na jego rozum przecież, pytanie „Dlaczego on, a nie ja”…. Owszem, dobrze ta nowela jest napisana i nieźle się czyta. Niemniej nie jest to jednak arcydzieło – nawet jeśli do mnie po prostu nie trafiło. Ot, opowiastka o niepokojach egzystencjalno-duchowych kogoś prostego umysłu, kto odstąpił od złej ścieżki życia, ale Los o nim nie zapomniał. Autorowi chwała zaś, że ze swego bohatera nie uczynił jakiegoś ortodoksyjnego wyznawcy. Skoro już przy tym temacie jesteśmy, zwróciłbym uwagę na polską książkę „Według Judasza. Apokryf” Henryka Panasa (wg mnie o wiele lepszą niż ta, choć Autor nie był noblistą). Nie jest to żadna apologia Judasza, ale odważna, piekielnie inteligentna, próba napisania jego historii, oraz Jezusa i Marii Magdaleny, zupełnie od nowa, a przede wszystkim - wbrew Ewangeliom. Bo Iskariota to mędrzec, po cichu finansujący całą tę wywrotową grupkę, a ponadto rywal przywódcy jako bezgranicznie zakochany w Marii z Magdali…. BTW: Nie czas na nowe wydanie…? Acha, nieco tylko słabsza jest dosyć dawna, acz jakby coraz bardziej aktualna, rzecz Adama Wiśniewskiego-Snerga „Według łotra”… No dobrze, spróbuję coś innego Autora, niech to będzie „Kat” albo i „Karzeł”. Zło jednak bywa ciekawsze niż dobro, oczywiście jedynie w literaturze…. Najlepsze cytaty „Wybór zadziwił przede wszystkim samego Barabasza.(…) Dlaczego więc tutaj stał? Nie znał przecież tego Człowieka, nie miał z Nim nic wspólnego. Dlaczego znalazł się na Golgocie, on, który został uwolniony?”. „Jakże można wydawać takie wyroki? To przecież jasne, że ten Człowiek jest niewinny”. „Tak, to na pewno Jego matka. Na pewno współczuła z Nim najgłębiej; zdawała się jednak wyrzucać Mu, że zawisł oto na krzyżu, że doszło do tego, iż Go ukrzyżowali”. „Wskazując Barabasza, szepnęła coś Matce. Matka przystanęła i spojrzała na niego wzrokiem, w którym nie było nienawiści, lecz tak rozpaczliwy smutek, iż nie mógł się łudzić, że kiedykolwiek to spojrzenie zapomni”. „ – Jakiż Mesjasz dalby się ukrzyżować! Słyszał ktoś podobne brednie?”. „Pod osłoną ciemności zabrali ukochanego Mistrza, którego wielbili, aby móc później rozpowiadać, że zmartwychwstał właśnie tak, jak to sam przepowiadał”. „Początkowo czuła się nieco urażona, ale cóż, mój Boże, mężczyźni są zawsze niewdzięczni, jeśli się im nie odmówi tego, czego pożądają”. „Kiedy Barabasz wrócił do swoich towarzyszy, wydał im się tak zmieniony, że ledwo go poznali. Zdawało się, że nic go nie pociąga”. „Nie okazał też większego zapału nawet podczas napadu na posterunek rzymski przy promie, mimo że walczył z ludźmi, którzy omal go nie ukrzyżowali”. „Wzbudzał niechęć. Towarzysze wcale się nie cieszyli, że wrócił, że znowu jest z nimi. W gruncie rzeczy przestał do nich należeć. Na wodza już się nie nadawał. Nie nadawał się też do niczego innego. Właściwie był już niczym”. „On sam daleki był od okrucieństwa. Twardy i okrutny był system, nie on”. „Nie mamy prawa go sądzić. Wszyscyśmy pełni wad i ułomności i nie dla naszych zasług Pan się nad nami lituje. Nie mamy prawa potępiać człowieka za to, że nie ma Boga, któremu by służył”. PS „Quo vadis” najlepiej jednak się udało Sienkiewiczowi…

Książka przeczytana po obejrzeniu filmu, bardzo pięknego od strony wizualnej i muzycznej. W krótkiej noweli mnie to widać – tym większy szacunek dla reżysera. Fabuła to historia XVII-wiecznego muzyka, pana de Saint Colombe,wirtuoza violi da gamba, jego córek i ucznia, późniejszego wybitnego kompozytora – Marina Marais. Ale tak naprawdę to historia o muzyce, a raczej sztuce i jej związku z ludzkim wnętrzem i jego emocjami. Arcydzieła nie można zaplanować, bo ten status uzyskuje ono po latach. I dotyczy to zarówno dzieł literackich, malarskich, rzeźbiarskich, architektonicznych, jak i muzycznych. To co nadaje utworowi ten status, to stan twórcy. Kompozytor tworzy prawdziwą muzykę wtedy, gdy tworząc oddaje całego siebie, swój stan ducha, umysłu i emocje. Gdy robi to dla pieniędzy, sławy, czy w innym, utylitarnym celu – tylko chałturzy, nawet jeśli czyni to sprawnie i poprawnie pod każdym względem, zdobywa bogactwo, sławę i poklask. To kreuje różnicę pomiędzy sztuką wysoką a popkulturą. Prawdziwy twórca wszędzie widzi swoje tworzywo, żyje nim i oddaje mu swoje wnętrze. A efekty takiej symbiozy mogą przynieść nawet teoretycznie niemożliwe chwile pełnego szczęścia. Bardzo dobra książka, ale film jeszcze lepszy.

Przeznaczenie, klątwy, boska opatrzność, siły natury i domniemany pakt z diabłem, a w tym wszystkim szwedzka prowincja początków XIX wieku i Gosta Berling - poniekąd czarujący młody proboszcz wypędzony z parafii za zaniedbywanie obowiązków wskutek nadmiernego pijaństwa, i jego miłosne podboje. Oraz liczne opisy przyrody. Trudno orzec o czym właściwie jest ta książka i po co ona jest. To taka rzecz, która wnosi dokładnie nic - bo ani rozrywki, ani jakiejś nauki, ani choćby przeżyć jakichś głębszych. Jakichkolwiek przeżyć nie wnosi. Głównie opowiada o grupie utracjuszy (i w tym mi często przypominała "Tortilla Flat" Steinbecka, które też mi nie przypadło do gustu), do tego dochodzi dużo mistyki, gawędziarstwa, poetyckich opisów przyrody, bardzo kwiecistych zdań i niespodziewanych ciągów tytułowego bohatera do samobójstwa, które pojawiają się często całkiem znienacka. Ogółem za logiką działań większości bohaterów trudno jest nadążyć. Kolejny argument potwierdzający moją autorską tezę, że Noblistów należy podziwiać, ale czytać to już może niekoniecznie. Jakoś kompletnie tego nie czułam.

Książka należy do tych wielopoziomowych, gdzie fabuła i zdarzenia są tylko odskocznią do przemyśleń, pytań, dylematów . Ponura, naturalistyczna atmosfera islandzkiej wsi XIX wieku i sąd nad dwójką podejrzanych o zabójstwa jest doskonałą narracją do zastanawiania się nad winą, karą i różnorodnym osądem społecznym. Książka jest pisana w trudny dziś do czytania podniosły i emocjonalny sposób, ale mi kojarzy się to z klasyczną, antyczną manierą podejścia do spraw egzystencjalnie trudnych i skomplikowanych. Wymowa książka jest wybitnie niejednoznaczna co bardzo podnosi jej wartość uniwersalną. Natomiast ocenę moja obniża męczący język - mam wrażenie, że jest to też sprawa niezbyt trafnego tłumaczenia.

Arcydzieło Mauriaca. Otrzymałam dawno temu tę książkę z dedykacją "Oby twoje życie nie toczyło się w kłębowisku żmij" stąd ten tytuł i dedykacja trochę mnie zrażały, jednak po jakimś czasie książka mnie pochłonęła. Bo gdzie to kłębowisko żmij tak naprawdę się umościło? Mauriac z mistrzowską precyzją ukazuje toksyczne rodzinne relacje i napięcia. Pokazuje z jednej strony niszczącą siłę chciwości, z drugiej dlaczego ta chciwość i ciągła chęć poniżenia rodziny tak bardzo Ludwika trzymała przy życiu. Niezwykły portret rodziny wewnętrzu,