Dzicy detektywi

(…) („Bo z waszych pełnych goryczy słów mogę się tego domyślać…” dodał), że rzeczywiście nadchodzi koniec. (…) Zaopatrzenie w towary stało się całkowicie nieregularne, szkoły i urzędy przestały funkcjonować- mówili, przerywając sobie nawzajem - a kłopoty z ogrzewaniem mieszkań, z powodu węgla, przybrały przerażające rozmiary. Nie ma lekarstw, skarżyli się strapieni, nie jeżdżą autobusy i samochody, a dziś rano, co ostatecznie przypieczętowało ich los, przestały działać telefony.(..) i jak gdyby tego wszystkiego było mało, wrzeszczał pan Madai, przyjeżdża cyrk, by pozbawić nas resztek nadziei, że wszystko wróci do normy, a w mieście zapanuje porządek, cyrk z jakimś okropnym, wielkim wielorybem…"( s. 179-180) Laszlo Krasznahorkai, Melancholia sprzeciwu. Przekład Elżbieta Sobolewska, Wyd. W.A.B. Warszawa 2007.Wyd.I. Na okładce słowa Susan Sontag: „Wizjonerska, bezwzględna, apokaliptyczna powieść węgierskiego mistrza literatury”. Na skrzydełku okładki zdanie W. G. Sebalda: „Ponadczasowa, uniwersalna wizja Krasznahorakia stanowi godną konkurencję dla Martwych dusz Gogola i znacznie przewyższa większość pisanych współcześnie powieści”. Przy takich rekomendacjach Czytelnikowi nie pozostaje nic innego jak… zmierzyć się z węgierską prozą (nagrodzoną Noblem `25). Z pewnością zaskakuje tytuł. Parafrazując melancholik- buntownikiem??? Autorska wyobraźnia nie zna granic. Fabuła, tworząca pełnowymiarową dystopię (z wersją filmową i operową), uświadamia Czytelnikowi, że żadnej taryfy ulgowej nie będzie, żadnej banalnej opowieści… Czytasz – na własną odpowiedzialność, żadnych półśrodków. Apokalipsa wymaga… Podobnie rzecz ma się z „Drogą” C. McCarth`ego. 10/10 I myśl … zrodzona w czasie barykadowania się bohatera w domu, ujęta w zdanie: „Gwóźdź w ścianie jest nieruchomy, podczas gdy pozycja młotka się zmienia”.(s. 235) wymaga traktatu… („Reszta jest milczeniem” Szekspir)

Jest to książka trudna, jak mówił sam autor, została pomyślana aby przeczytać ją co najmniej trzy razy. Dokładnie tak jest. Zaczynałem ją nie zliczę ile razy, ale w końcu się udało i było warto. Pedro Paramo, jest ikonicznym przykładem realizmu magicznego, gdzie ciągłość fabularna jest poszarpana mnogością retrospekcji i historii opowiadanych przez duchy zmarłych. Świat żywych i świat zmarłych przenikają się ze sobą. Aby dać lepsze zrozumienie świata przedstawionego chciałbym przytoczyć dwa bardzo ważne symbole: wieś do której wyrusza głowy bohater to Comala, co w języku Indian oznacza patelnię do wypieku tortilli. Jest to aluzja piekła albo czyśćca. Gwiazda, która Juan widzi obok księżyca to Wenus, która w symbolizmie tamtejszych Indian oznacza śmierć. Razem stanowią temat przewodni tej powieści. Duchy zmarłych opowiadając swe historie, prowadzą do wypełnienia misji, która zleca matka Juanowi - poznanie jego ojca i odebrania tego co się im należy.

Książka wyraziście postmodernistyczny i jednocześnie bardzo amerykańska. Wszystki jest tu kontrolowanym przez Pynchona chaosem i strategią gry z czytelnikiem. Wątki często są porzucane bez wyjaśnienia. Postacie pojawiają się i znikają, a samo zakończenie książki również nie jest definitywne. W tym dziele wszystko nieprzerwanie trwa bez konsekwencji i końca. Niestety, humor zupełnie do mnie nie przemówił, a osadzona głęboko w amerykańskich latach sześćdziesiątych rzeczywistość była dla mnie trudna do zrozumienia i obca.

Posadowiona na pograniczu realizmu magicznego i surrealizmu powieść, wymaga od czytelnika uwagi i skupienia, by przy przekraczaniu owej granicy nie zatracić rozeznania w narracji i roli jej bohaterów. O ile Autor rozpoczyna legendą, to w kolejnych rozdziałach, których akcja rozgrywa się w Chile w latach 60-tych XX wieku, opisuje wydarzenia związane z miejscem i ludźmi, którzy mogą być potomkami osób z przedstawionej opowieści. Miejscem akcji jest opuszczony dom, niegdyś kontemplacji, a w czasie gdy rozgrywa się powieść, prowadzony przez zakonnice ośrodek, czy też przytułek dla starych kobiet, które mają tam swój świat, jakże inny od tego na zewnątrz, gdyż opuszczony i zaniedbany, jednak dla nich ważniejszy i bezpieczniejszy. Poprzez pryzmat świata zatrzymanego wewnątrz murów, jak i tego, związanego z życiem na zewnątrz, Autor ukazał istotę przemijania, przemiany ról życiowych i społecznych i odniesień, które dają preteks do podejmowania określonych działań i przybierania postaw, poprzez pryzmat których czujemy się bezpieczni. Nic nie jest tym, czym się wydaje, wszystko podlega zmianom, sługa może stać się kimś bardzo bogatym, zaś osoba piękna i dystyngowana zostać napiętnowana z tego właśnie powodu przez to, że różni się od oceniających. Zamknięta społeczność staruszek zastępują dziwolągi, postaci pokraczne z uwagi na różne deformacje fizyczne, to co brzydkie, staje się normą. `Nie wiadomo, czy zabieg ten nie posłużył Autorowi do skrytykowania stosunków społecznych i ustroju politycznego, to moje przypuszczenie. Brawa dla Pani tłumacz Zofii Chądzyńskiej, książka jest trudna i wymagająca, nie mniej z pewnością jej drobiazgowość pozwoliła wiernie przekazać zamysł Autora.

Roberto Bolaño napisał arcydzieło, ale zarazem powieść absolutnie niedoskonałą, co nie powinno nas dziwić, bo z doskonałą precyzją można napisać dziełko stustronicowe, ale kiedy mierzymy się jak święty Jerzy ze smokiem, kiedy za cel bierzemy sobie powieść totalną, kiedy chcemy poznać tajemnicę zła, to zawsze wyjdzie nam z tego powieść niedoskonała, tak jak niedoskonały musi być każdy system filozoficzny. "2666" składa się z pięciu rozdziałów, i jak dobrze wiemy, jest to właściwie pięć osobnych powieści, ale powieści, które się zazębiają. Rozpoczyna się od części o krytykach literackich, specjalistach od niemieckiego pisarza piszącego pod nieco absurdalnym pseudonimem Benno von Archimboldi. Jest to metaliteracka powieść o literaturze, z której narrator w pewnym momencie wyrywa nas iście tarantinowskim aktem przemocy, ale ów akt przemocy to wyłącznie wstęp do tego, co będzie tematem kolejnych części. Podobnie jak w kolejnych częściach odwiedzamy razem z krytykami fikcyjne miasto Santa Teresa, które jest lustrzanym odbiciem rzeczywistego Ciudad Juarez Następnie mamy równie metaliteracką powieść o popadającym w szaleństwo profesorze filozofii, który opuszcza Barcelonę i przenosi się do fikcyjnego miasta Santa Teresa. Profesor żyje w napięciu w lęku o swoją córkę, ponieważ w Santa Teresa giną młode dziewczyny. Powoli popada w szaleństwo, wiesza książkę na sznurze do prania, umieszcza nazwiska filozofów na geometrycznych figurach, słyszy głosy. W części Fate'a poznajemy z kolei czarnoskórego dziennikarza. Kiedy ginie korespondent sportowy gazety, dla której pisze Fate, redakcja proponuje Fate'owi, który nie zna się na sporcie, wyprawę do Santa Teresa, gdzie odbędzie się walka bokserska, którą dziennikarz ma opisać. Fate'a od samej walki bardziej interesuje sprawa zaginionych kobiet i dziewczyn, co jednak nie spotyka się z aprobatą redakcji. Dalszego rozwoju akcji nie mogę zdradzić, ale będzie się ona łączyć z treścią poprzedniej części. Najcięższą lekturą jest jednak nieco zbyt długa część o zbrodni. Bałem się tej części, bo obawiałem się, że narrator niepotrzebnie będzie epatować przemocą, ale moje obawy się nie sprawdziły. Narracja jest chłodna, pozbawiona niepotrzebnych ozdobników. Właściwie to bez przerwy jesteśmy konfrontowani z opisami obdukcji ciał zamordowanych dziewczynek i kobiet. Wyjątkiem jest przemoc zadana młodocianym przestępcom w więzieniu, w akcie zemsty za zabójstwo młodej kobiety z mafijnej rodziny, oraz gangsterskich porachunków. Niemniej jest to lektura niezwykle ciężka. Pełna jest jednak przerw, dygresji, polifonicznej narracji, z której dowiadujemy się nie tylko o samej zbrodni, ale o kulturze gwałtu, o przyzwoleniu na gwałt i na zło, o atmosferze, w której zło może opanowywać całe miasto, cały region, a nawet cały kraj. Najsłabszą częścią jest ta ostatnia, która łączy wszystkie pozostałe, czyli część o niemieckim pisarzu o pseudonimie Benno von Archimboldi. Brakuje jej wiarygodności jak i koherentności. Mnie, jako czytelnikowi z Niemiec, początek w Niemczech wydawał się niewiarygodny. Nie rozumiem, dlaczego autor wymyślił dziwaczne nazwy miejscowości. Nie rozumiem, po co wprowadził różne elementy magiczne, które nie korespondują z realizmem poprzednich części. Pojawiają się również błędy merytoryczne, jak na przykład kiedy Grete twierdzi, że jej siostra była nazistką, bo wstąpiła do Hitlerjugend. Hitlerjugend była obowiązkowa dla niemieckiej młodzieży, więc każdy młody człowiek chcąc nie chcąc był w Hitlerjugend. Podobnie jest z pogrzebem wydawcy Bubisa, którego prochy wrzucono do Alster. To jest w Niemczech zwyczajnie niemożliwe, bo dopuszczone są tylko pochówki na cmentarzu, a już na pewno nie byłoby to możliwe na oficjalnym pogrzebie z zaproszonymi gośćmi. Wydaje mi się jednak, że główną przyczyną tych słabości jest przedwczesna śmierć autora, który najwyraźniej nie zdążył zredagować swojego dzieła i skonfrontować go z opiniami osób, które lepiej się na niemieckiej historii i rzeczywistości znają. Niestety mamy do czynienia z monstrualnych rozmiarów korpusem powieści, a nie z gotową i autoryzowaną całością, co nie umniejsza w żaden sposób jej znaczenia. "2666" jest genialne. Bolaño zaprowadził nas do komór gazowych współczesności, na granicy pierwszego i trzeciego świata. Jest to precyzyjny obraz regionu przygranicznego, który rozpada się w szwach z powodu gospodarki narkotykowej i neoliberalnego kapitalizmu trzeciego świata, w którym przemoc jest tak samo strukturalnie i społecznie zakotwiczona, jak brak oporu wobec tych warunków. Santa Teresa jest metaforą szaleństwa zglobalizowanego świata, ale także rzeczywistością. Co przede wszystkim należy docenić, to zdolność autora do łączenia różnych światów, co udaje mu się bez widocznego wysiłku. Trzeba też dodać, że całość jest świetnie napisana. Chociaż żadna zagadka ani historia w tej powieści nigdy nie zostaje całkowicie rozwiązana, a linie fabularne są wielokrotnie przerywane, czytelnik nigdy nie jest urażony ani zmęczony, chociaż podróż, w którą Bolaño czytelnika zabrał, jest podróżą przez piekło. Nie bardzo wiem, do czego mogę "2666" porównać. Na myśl przychodzi mi jedynie "Wyznaję" katalońskiego autora Cabré, której autor postanowił w powieści totalnej zmierzyć się z istotą zła, ale Cabré popadł w kicz, napisał powieść częściowo genialną, ale częściowo wpisującą się w literaturę puplpową o Holokauście. Bolaño potrafił natomiast wyjść z tej pułapki bez szwanku. Zmierzył się ze smokiem i wygrał. 9/10 bo chociaż jest to arcydzieło, to jest to niestety arcydzieło bez ostatniego szlifu.

Autor opętany obsesją przedmiotów. Na 450 stronach opisuje przedmioty zgromadzone w kamienicy. Tworzą one tło ( i pretekst ) dla kilkudziesięciu opowieści zapełniających pozostałe strony. Przy czym wskazana jest cierpliwość - w miarę postępów książki opowiadania stają się coraz ciekawsze i jest ich coraz więcej. Ale w sumie, jest to wciągające. Najbardziej mnie ciekawi, jak wyglądał dom autora. Czy był skromny, przedmiotów mało i stąd jego tęsknoty? Czy wprost przeciwnie, było mnóstwo bibelotów? Trochę też polskich akcentów w książce, dla fanów poszukiwań.

Rewelacja. Jestem absolutnie zaszokowana, że ta niezwykła książka niezwykłego człowieka jest tak mało znana. Jest to mroczna i oniryczna powieść o cieniach ludzkiej psychiki. Nie polecam osobom wrażliwym na tematykę (bardzo!) toksycznych relacji. I nie mówię tu o przemocy fizycznej. Nie napiszę nic nowego, jeśli powiem, że "Raport o ślepcach" to rzecz naprawdę genialna. Moim zdaniem chorobliwe wizje Fernanda stanowią klucz do książki i metaforę przeżyć jej bohaterów. Wszyscy bowiem oni prędzej czy później schodzą do podziemi w poszukiwaniu czegoś lub kogoś, kto może być tylko złudzeniem. A może dotyczy to nie tylko bohaterów, ale w ogóle wszystkich ludzi.

Książka z tzw. " czarnej serii " PIW - go, ukazującej się od 1968 r. Była jedną z najpopularniejszych serii w Polsce prezentujących współczesną literaturę piękną. Kupowałem ją odkąd pamiętam, pierwszą książką, którą kupiłem ( zaraz po wysprzedaniu całej mojej biblioteczki młodzieżowej, czego do dzisiaj żałuję )była dwutomowa "Rozmowa w katedrze " M. Llosy. Takie rzeczy się pamięta !!! Dorobiłem się ponad dwóch półek, podwójnych rzędów tych książek. Od 2015 r. PIW wydaje ją pod nazwą 'Proza Światowa ". Książka jest opisana. Mało smaczny wątek homoseksualny, ale czego się nie robi dla literatury. Książka to klasyk, osiągnął statut powieści kultowej. Są dzieła literackie, które wypada i trzeba przeczytać. To jest jednym z nich. Polecam również adaptację filmową z 1985 r. pod tym samym tytułem.

Dwa miesiące czytania. No, lekko nie jest. Historia wciąż balansuje na granicy geniuszu i odrazy. Z jednej strony świetne wątki technologii, opanowania przez system, rozpadu jednostki. Z drugiej bogactwo fetyszy, korpofilii, p*dofilii, kazirodztw i innych obrzydliwości - a jeszcze gorsze były te momenty kiedy wchodził opis na pół albo całą stronę, gdzie trzeba było 3 razy to przeczytać żeby w ogóle mieć pomysł do czego może się to odnosić. Ostatecznie, mimo to, mi się podobało, chociaż koniec mnie jakoś nie pocieszył. Polecam, ale w małych dawkach.

Smutna opowieść. Żyje przemija, dzień za dniem, nie mamy na to wpływu. Bohater, Drogo, poddaje się temu złudzeniu i pozwala życiu płynąć rok po roku. Ta bezwolność bohatera skłania mnie do refleksji nad sensem życia. Jedno wiem, nie wytrzymałabym samotności...

Czytam Bartha lewostronnie, popijając "Pepsi-Colę na pragnienie", w myśl zasady "Poprzedzania i Pierwszeństwa Alfabetycznego", bo wszyscy jesteśmy "w pewnym sensie". Kupię sobie Laokoona, bo Horner z powodu "cosmopsis" też miał mdłości, jak u Sartre'a, co mnie czasem też się zdarza, w kategoriach absolutu. No bo jeżeli ktoś komuś coś, a nikt nikomu nic, to po cóż i na cóż. Jest błyskotliwie i groteskowo, takie kółko graniaste ( tu raczej trójkanciaste), no i wszyscy (ci, co się bawili) na końcu bęc, bo "Fallus – Władca Absolutny", nie brał za absolut idei "Głaszcz jeźdźcze rżącego źrebca". A co się tyczy względem tego (absurdu), to i owszem, kwintesencją mojej wypowiedzi będzie ocena, bo nie mam wyboru, gdyż nie wiem, ile ludzi może zmieścić się na stadionie w Cleveland czy choćby w Wicomico, nie wiem także, "czego trzeba strzelcowi do zestrzelenia cietrzewia drzemiącego w dżdżysty dzień na drzewie"? "A propos de facto z punktu widzenia po linii prostej" to było fantastyczne! Niektóre fragmenty - Źródła: www.sadistic.pl/belkot-pseudonaukowy-vt203590.htm#comments sp2chmielnik.szkolna.net/n,lamance-jezykowe spgrodki.edupage.org/text/?eqa=dGV4dD10ZWFjaGVycy8tNSZzdWJwYWdlPTQ%3D

Te siedem opowiadań były ostatnimi, jakie napisał Carver. Wśród nich jest jedno z jego najdłuższych, „Sprawa do załatwienia"”, w którym wyobraża sobie śmierć Czechowa, pisarza, którego Carver bardzo podziwiał i do którego twórczości często porównywał swoją twórczość. To znakomite opowiadanie oraz inne sugerują, że - dla mnie - największy ze współczesnych pisarzy opowiadań mógł w roku poprzedzającym jego przedwczesną śmierć prężyć muskuły przed zdecydowanie bardziej potężnym dziełem. Klasyka, niepodrabialna klasyka krótkiej formy.

Jedne z najlepszych opowiadań, które miałem przyjemność przeczytać. Zdarzyło się prawie dekadę temu, że 1/3 z nich już czytałem i nawet nie oceniłem ich aż tak wysoko, co mnie nieco zadziwia. Dino Buzzati potrafi w krótkie formy. Stykamy się w nich między innymi z elementami baśni, przypowieści, realizmu magicznego, surrealistycznymi zdarzeniami, a wszystkie one są przesycone życiową mądrością, błyskotliwą konstrukcją. Autor prezentuje szeroki wachlarz tematyczny. Od kuriozalnych prób zaparkowania auta poprzez problematykę wychowawczą aż po kontakt z kosmitami oraz religią.

Pod względem technicznym dobra odskocznia od klasycznego stylu pisania. Mimo sceptycznego nastawienia, czytało się płynnie, wręcz miałem niedosyt po ostatniej stronie, że tak szybko się skończyło. W środku niby nic specjalnego: krytyka afrykańskiej polityki, sporo tragicznych historii z chorobą alkoholową w tle, refleksja o starości. Niemniej jednak, bawiłem się nieźle.

"... jak niewiele możemy zatrzymać, ile wciąż idzie w zapomnienie z każdym zgasłym życiem, jak świat niejako sam się opróżnia i pustoszeje, jeśli historie, związane z niezliczonymi miejscami i przedmiotami, które same nie mają władzy pamięci, nie zostaną przez nikogo wysłuchane, zanotowane ani przekazane..." Po raz ostatni — niestety — w „Austerlitzu” Sebald przywołuje duchy przeszłości i widma nazistowskiej machiny zagłady, opowiadając je jakby na wspak. Główny bohater, już jako dojrzały mężczyzna, wskutek splotu przypadku — a może podświadomej tęsknoty tłumionej przez strach — podejmuje życiową podróż w głąb własnego dzieciństwa. Ten z pozoru niewinny gest prowadzi do całkowitej przemiany jego życia. Najbardziej przeraża mnie to, co Sebald odsłania: diaboliczny mechanizm stopniowego odzierania człowieka z wolności, prowadzący aż do całkowitego unicestwienia. Nawet wiele lat po wojnie pozostaje poczucie, że proces ten w jakiejś formie wciąż trwa — w pamięci, w milczeniu, w nieprzepracowanej traumie, a także w opresyjnych strukturach władzy, którym Sebald poświęcał tak wiele uwagi.

To czwarta książka W.G. Sebalda, którą przeczytałam. O tym pisarzu, zmarłym tragicznie i przedwcześnie, dowiedziałam się z eseju Dariusza Czai z "Lekcji ciemności". "Austerlitz" poznałam w sierpniu 2025 roku, wprawił mnie w zachwyt i ten stan utrzymał się przy kolejnych: "Czuję. Zawrót głowy", "Wyjechali", i teraz "Pierścieni Saturna". "Tropiąc" Sebalda, przeczytałam "Trzy pierścienie" Daniela Mendelsohna i biografię niemieckiego pisarza autorstwa Carole Angier pt. "Ciszo przemów. Szukając W.G. Sebalda". Wygląda na to, że znam teraz jego najważniejsze dzieła. Może uda mi się dotrzeć do esejów, które ukazały się u nas w 2019 roku. W "angielskiej pielgrzymce" (podtytuł "Pierścieni Saturna") Sebald wędruje po terenach wschodniej Anglii. Kiedy się zatrzymuje i przygląda krajobrazowi, od razu następuje dygresja, która kieruje czytelnika do lat dawno minionych, do historii związanych z tym zakątkiem. Są to bardzo obszerne dygresje i trzeba się pilnować, by po nich wrócić do bieżącej narracji. Pisarz bowiem, opowiadając np. o Alecu Garrardzie budującym model Świątyni Jerozolimskiej, o Chateaubriandzie i jego pamiętnikach czy odwiedzinach u swego przyjaciela Michaela Hamburgera, to im oddaje głos, by potem znów płynnie przejść do swoich refleksji i przemyśleń. Dygresje dotyczą bardzo wielu spraw, oprócz już przykładowo wspomnianych. Dowiemy się o hodowli jedwabnika, o losach Józefa Korzeniowskiego, zanim stał się Josephem Conradem, i jego rodzinie. Pojawią się i mniej znani czy bezimienni mieszkańcy "pielgrzymkowych" miejsc. Wędrówka skłania Sebalda do własnych wspomnień, opisuje też czasem ze szczegółami swoje sny. Całość jest, jak to u niego, naznaczona melancholią i smutkiem. A jednak, o czym pisze w świetnym posłowiu Maciej Płaza, "czytamy jak zahipnotyzowani, bez sprzeciwu znosząc depresyjną aurę tej książki". Tak ma ten, "kto dał się zauroczyć prozie Sebalda" zaznacza dalej autor "Golema". W książce są, co też jest charakterystyczne dla twórcy "Austerlitza", czarno-białe zdjęcia. Oglądamy na nich m.in. widoki miejsc w hrabstwie Suffolk, gąsienice jedwabnika, zdjęcia opisywanych postaci. Jest i sam autor stojący pod wiekowym libańskim cedrem w Ditchingham. W nocie od wydawcy znalazło się takie zdanie: "Pisarstwo W.G. Sebalda to bodaj najbardziej niezwykła rzecz, jaka przytrafiła się literaturze europejskiej drugiej połowy XX wieku". Bardzo się cieszę, że mogę doświadczyć zachwytu nim w tłumaczeniu "mistrzyni literackiego przekładu", Małgorzaty Łukasiewicz. Maciej Płaza proponuje powtórną, uważną lekturę "Pierścieni Saturna", by wynotować sobie aluzje i wzmianki, sam podaje kilka, świadczące wg jego interpretacji, że "Sebald jest duchem". Myślę, że to zrobię, bo mam książkę, i chętnie będę do niej wracać.

"Bezlitośnie długie, jesienne deszcze", wszędzie błoto, brud, zapach rozkładu, mrok, w oddali słychać dźwięk dzwonów. Jakaś osada zapomniana przez Boga i ludzi, dziwni mieszkańcy czekający na coś, co może się wydarzy, coś się zmieni. Teraz pozostaje palinka, obserwowanie sąsiadów, "szatańskie tango" w karczmie. "Brnęłam" przez ten świat, niemalże "tonąc w błocie", przebijając się przez kolejne długie zdania, pochłaniające mnie w otchłań rozpaczy i samotności będących udziałem bohaterów. Czasami wydawało mi się, że nie dam rady dalej czytać, zwłaszcza gdy doszłam do rozdziału "Rozpada się", w którym Estike Horgos męczy kota Micura. Zdołałam jednak przejść do części drugiej i tam akcja przyśpieszyła, perspektywy mieszkańców za sprawą "zmartwychwstałego" Irimiasa zaczynają się jawić niby w pogodniejszych barwach. To tylko jednak iluzja, zrujnowany "pałac" i folwark Almassych nie jest dobrym schronieniem, "trzyma ich w lodowatej, bezlitosnej niewoli". Niesamowite są obrazy w tej powieści, poruszają brzydotą, przynoszą wizje nie z tego świata; zwłoki Estike unoszą się nad ziemią, nikogo nie ma wokół, a "rozlega się perlisty śmiech, swawolny chichot..." Mgła, senne majaki, zmęczenie - "człowiek widzi wtedy najdziwniejsze rzeczy". Przygnębiająca, pesymistyczna proza węgierskiego noblisty to duże wyzwanie czytelnicze, ale na pewno warte wysiłku.

Zaczyna się od premiery... nowej książki Itala Calvino "Jeśli zimową nocą podróżny". Egzemplarz jest jednak felerny, urywa się w punkcie kulminacyjnym. Czytelnik próbuje zatem wymienić go na nowy. Odkrywa nieświadomie nową, ukrytą dotąd powieść, która ponownie urywa się w zenicie. Śledzimy tak pogoń Czytelnika i Czytelniczki za sekretami powieści 10 razy odkrywając coraz to nowe historie zawarte w - jak się okazuje - nieistniejących woluminach. Przezabawna gra konwenansami literackimi pełna autoodniesień i ironii. Calvino był mistrzem krótkiej formy. Wątek główny tej powieści szkatułkowej to sznurek, na który jak paciorki autor ponawlekał różne scenki, mniej lub bardziej rodzajowe i gatunkowe - kryminał, dramat, romans. Skojarzenie z Borgesem, czy "Ćwiczeniami stylistycznymi" Queneau'a jest nieprzypadkowe. Motyw powieści urwanej w połowie odczytuję jako reintepretację "wiecznego powrotu", ciągłego odkrywania jednej i tej samej księgi w każdej kolejnej przeczytanej. Początek każdej książki to też ten moment, który nas do niej przyciąga, jest to moment, gdy podświadomie wyrabiamy sobie o niej opinię i najlepiej zapamiętujemy. Jak twierdzi pisarz w jednej z fikcyjnych opowieści "Urzeka mnie początek, który stwarza niewyczerpane, wielorakie możliwości dalszego prowadzenia akcji, przekonuję się, że nie ma nic lepszego nad konwencjonalne rozpoczęcie utworu, nic lepszego od wstępu, po którym można spodziewać się wszystkiego i niczego".

Przebrnęłam, ale czy było warto? Chyba popełniłam błąd zabierając się za tę powieść w Angielskim oryginale. Można było czytać po polsku a pewnie i tak byłoby nielekko. Pozytywy Bardzo ciekawy obraz człowieka już doszczętnie zniszczonego alkoholem. Temat, wiemy że istnieje, jednak ja nigdy nie poświęciłam mu wiele uwagi. Tutaj zmierzymy się ze szczegółową i brutalną ilustracją jak wygląda dzień z życia osoby w ostanim już chyba stadium alkoholizmu. Bardzo mocne i przejmujące. Negatywy Już sam fakt że książka zaczyna się 50-stronnicową przedmową w której autor broni i argumentuje dlaczego absolutnie nic z żadnego rozdziału nie powinno być pominięte ani skrócone - wskazuje że chęć skracania i pomijania pojawiła się już na samym początku. I ja bym się z tą sugestią zgodziła. W dodatku w tej przedmowie zdradzana jest fabuła, przez co od początku wiedziałam już jak powieść się skończy. Książka pełna jest dzikich zabiegów literackich, których ja nie kupuję. Wyegzaltowany język, przedłużane niemiłosiernie zdania, które w zasadzie prowadzą donikąd, na początku cała masa mylących odniesień do wątków które zostaną dopiero wprowadzone w kolejnych rozdziałach. Albo te fragmenty gdzie fabuła przeplatana jest całymi paragrafami oderwanego od reszty tekstu, np. opisem budowy katedry, który był bez żadnego znaczenia dla powieści. Po przeczytaniu jednego takiego zdania, porządnie zmęczona już tą powieścią kończyłam zwyczajnie przeskakując linijki tekstu. Autor zapewne widział sens i wartość w tego typu smaczkach, ja niekoniecznie podzielam tę wizję. Takie eksperymenty literackie są fajne i ciekawe, ale te nie były dobrze skomponowane w całość, a książka była przez to nie do zniesienia. Historia i pomysł bardzo ciekawy ale styl pisania powodował że odliczałam strony do końca. Szkoda! Dałabym niższą ocenę, ale dodam parę gwiazdek tylko i wyłącznie ze względu na pewien szacunek do ludzi świata literatury którzy bardziej niż ja poważają to dzieło.

„Jestem Homer, ślepy brat”. Doctorow to mistrz, którego książki mam zamiar sobie oszczędzać, żeby starczyło na dłużej. Opowiada nam swoją wersję prawdziwej historii, która jest tak niewiarygodna jak język, którym ja spisał Koniecznie! „Langley twierdził na przykład, że kiedy człowiek prehistoryczny odkrył, iż może wytwarzać dźwięki, śpiewając, uderzając w coś albo dmąc w kawałek skamieniałej kości udowej, pragnął, by wielki świat wypełniła wiadomość: <Tu jestem, tu jestem!". Nawet ten wasz Bach, nawet ukochany Mozart w kamizelce, pantalonach i jedwabnych pończochach właśnie tym się zajmował, perorował”.