Czesałam ciepłe króliki. Rozmowa z Alicją Gawlikowską-Świerczyńską

Ktoś kiedyś przy innej okazji powiedział, że „optymizm nie zastąpi nam Polski”. I kiedy przeczytałem książkę pod tytułem „Angole”, zdałem sobie sprawę, że ten cytat może pasować również do tych wszystkich Polaków, którzy po dołączeniu naszego kraju do Unii Europejskiej w 2004 roku wyjechali głównie na Wyspy Brytyjskie, szukać dla siebie i dla swoich rodzin lepszej przyszłości. Wyjeżdżali pełni dobrych myśli, wielu planów na przyszłość – myślę, że niemal każdego dotykał optymizm, że oto znajdą się w miejscu, które zapewni im przyszłość, jakiej oczekiwali, a która tu była wówczas niemożliwa – w Polsce, która podlegała jeszcze ciągłym procesom transformacyjnym. Ewa Winnicka w swoim reportażu opisuje jednak cienie tamtych wyjazdów, skupia się na historiach ludzi, którzy zmagają się z trudną, często brutalną rzeczywistością, niedostosowaniem do warunków panujących w Wielkiej Brytanii oraz poczuciem, że nie pasują do tego miejsca. Niestety, oczekiwanie szybkiej poprawy losu nie spełniło się dla wielu emigrantów, co doprowadziło do rozczarowań, poczucia osamotnienia, ciągłej walki o przetrwanie, co często kończyło się depresją i innymi uzależnieniami. Autorka bardzo trafnie portretuje społeczeństwo brytyjskie, zamknięte w dużej części na fale emigrantów z Europy Środkowej, pokazuje, że jest to społeczeństwo kastowe, gdzie prawie niemożliwym jest przenikanie między jego sferami na przestrzeni jednego pokolenia. Książkę traktuję jako pewnego rodzaju ostrzeżenie dla tych, którzy chcą marzyć o lepszej przyszłości gdzieś za granicą. I chociaż optymizm nie zastąpi nam wcale Polski, to warto mieszkając tutaj, każdego dnia starać się, aby nasz kraj stawał się lepszym domem dla nas i dla kolejnych pokoleń.

Reportaż o nieznanych faktach z Podlasia z czasów gomułkowskich dotyczący objawień nieuznanych przez Kościół. Nie jest nowością, że na wiejskim Podlasiu wiara była „wierzona do kwadratu”. 14-letnia dziewczynka z biednej rodziny twierdzi, że ukazała jej się Maryja z przesłaniem, przestrogą dla ludzi. I tu rozwija się cały wachlarz różnych postaw, rodziny, sąsiadów, kościoła parafialnego i kurii, oraz wielostopniowego aparatu politycznego. I tak władza komunistyczna nie mogła dopuścić, aby maryjna histeria rozlała się na cały kraj poprzez ośmieszanie, blokowanie dróg dojazdu, aresztowania. Proboszcz był przymuszany przez zwierzchników i komunistów do potępienia cudu. A ludzie, jak to ludzie wymyślali różne pomówienia, siali plotki, oskarżali rodzinę o wzbogacenie się „na cudzie”. „Cud wyzwolił emocje. Chociaż nie takie, o jakie Matka Boska prosiła ustami Jadwigi Jakubowskiej”. A sama dziewczynka najbardziej w tym wszystkim zagubiona, wyśmiewana w szkole, nie spełniła swoich marzeń o wykształceniu gastronomicznym a jej dorosłe życie było pełne wstydu i cierpienia. Jedyne co jej pozostało to skromność i kierowanie się zasadami wiary. W 2014 Jadwiga Jakubowska udzieliła wywiadu autorowi reportażu.

Książka Marty Szarejko „Odwaga jest kobietą” to poruszający i niezwykle ważny zbiór reportaży, w których kobiety z różnych środowisk dzielą się swoimi historiami przekraczania granic, łamania tabu i życia w zgodzie z własną prawdą. Autorka z czułością i uważnością oddaje głos bohaterkom, które doświadczyły przemocy, wykluczenia, walki o niezależność, ale też głębokiej przemiany i samopoznania. Szarejko nie ocenia – słucha. Dzięki temu książka staje się czymś więcej niż zbiorem historii: to swoisty manifest siły i wytrwałości kobiet, które mimo lęku, wstydu czy oporu otoczenia zdecydowały się być sobą. Znajdziemy tu opowieści o macierzyństwie i jego odrzuceniu, o życiu z chorobą psychiczną, coming oucie, rozstaniach, nowych początkach. Każdy rozdział to inne oblicze odwagi – nie heroicznej, lecz codziennej, czasem cichej, czasem krzyczącej. Język Szarejko jest prosty, ale pełen empatii. Autorka potrafi pisać o trudnych tematach bez patosu, za to z wielką wrażliwością. „Odwaga jest kobietą” to książka, która daje przestrzeń na identyfikację, refleksję i – być może – własną zmianę. To lektura obowiązkowa nie tylko dla kobiet, ale dla każdego, kto chce lepiej rozumieć, czym jest życie w zgodzie ze sobą.

Poruszająca książka, która nawiązuje do jednej z wielu tragedii z czasów drugiej wojny światowej. Autorka, Anna Janko, opisuje dramat, jaki przeżyła jej matka w wieku 9 lat; wówczas to jako mieszkanka wsi Sochy była świadkiem pacyfikacji tej miejscowości w dniu 1 czerwca 1943 r., podczas której zginęli jej rodzice. Anna Janko opisuje z jakim okrucieństwem i brutalnością Niemcy zabijali niewinnych ludzi, mężczyzn, kobiety i dzieci. Opisuje działania nie tylko nazistów pacyfikujących wsie, ale wspomina też sadystyczne czyny strażników i oficerów dozorujących na terenach obozów koncentracyjnych. Autorka zwraca uwagę, że byli też dobrzy Niemcy, którzy starali się w jakiś sposób pomóc ofiarom, była to niewielka pomoc, bo byli pod presją większości. „Dobry Niemiec. Tacy też byli. … Ten, który potem, pierwszego czerwca w Sochach powiedział do waszej sąsiadki Anieli, gdy zobaczył przerażone oczy jej dziecka: <Uciekajcie>. … Może to był ten sam, który pchnął w dół lufę karabinu kolegi i kula poszła w ziemię, … Ten sam, który powiedział po polsku, żeby dzieci nie zabijać. … podobno jeden Niemiec płakał przy strzelaniu.” Niestety, jak autorka zauważa, ci dobrzy Niemcy byli rzadkością, „jak biali Murzyni, albinosi nazizmu”. Należy zwrócić uwagę, że Anna Janko nie tylko opisuje bezwzględność i sadyzm nazistów podczas drugiej wojny światowej, ale nawiązuje też do późniejszych, nie tak odległych - wojen, czy prześladowań, podczas których mordowani są w sposób bestialski niewinni ludzie. Zacytuje jeszcze jedne mądre słowa autorki: „Wojna nie umiera nigdy. Tylko zmienia mundury. … Wojna broni się sprytnie na różnych konferencjach, gdzie się omawia nowe strategie pokojowe z użyciem samolotów i okrętów.” Chciałoby się zacytować całą książkę, jest pełna mądrych wypowiedzi, przemyśleń; opisująca traumę, która przechodzi z pokolenia na następne pokolenia. „Mała zagłada” to rozmowa Anny Janko z matką, powrót do bolesnych wspomnień, przeszłości, która wpłynęła na późniejsze życie bohaterów tej opowieści. Jest to książka, którą należy przeczytać, bo opowiada o tragedii naszego narodu, a opowiedziana jest w sposób rzeczywisty.

Podpinam się pod opinie osób, które mają problem z tą książką. Niby wszystko się zgadza i reserach, i żyjąca w cieniu Korczaka Stefa, mnóstwo materiałów, nakreślenie historii, sytuacji społeczno- ekonomicznej ale… no po prostu czegoś tu brakuje. Po przeczytaniu książki śmiem twierdzić, że za dużo się o Stefie nie dowiedziałam.

Moim zdaniem lektura obowiązkowa dla każdego przedstawiciela rasy ludzkiej. Nie tylko dla tych interesujących się tematyką Holokaustu. To przede wszystkim doskonały obraz ciągłości pokoleń, przekazywania traum i zachowań, czasem nie używając przy tym słowa. Wstrząsające, mocne, a przy tym - boleśnie czułe.

Fantastyczny opis pierwszych powojennych lat. Niby wiedziałem, że wojenna zawierucha nie kończy się jak ucięta nożem, z dnia na dzień, ale pochylenie się nad tym tematem wymaga uznania. Bardzo podobały mi się wycinki z ówczesnych gazet przed każdym z rozdziałów. Co i rusz znajdowałem coś z moich okolic Trójmiasta, a to Wrzeszcza, a to granicy Sopotu i Gdyni. Rozdzierające serce były ogłoszenia zdesperowanych ludzi poszukujących swoich zaginionych, często dzieci. Jak i te, w których ludzie proponowali oddanie swoich dzieci na przysposobienie, albo że przyjmą jakieś (często pewnie jako substytut straty własnych...).

O tym jak uczą się wolności: ludzie z byłych krajów komunistycznych oraz tresowane niedźwiedzie zabrane właścicielom. Książka bardzo wyraźnie dzieli się na dwie części. Pierwsza pokazuje jak likwidowano w Europie proceder tresowania niedźwiedzi do tańca, jakich podstępów używano, żeby je od właścicieli wykupić i jak potem próbowano przywrócić im choćby namiastkę życia na wolności, często przy tym spotykając się z niezrozumieniem lokalnego społeczeństwa. Zastanawiające (i dla mnie nieco niepokojące) jest przy tym to, że ludzie, którzy bardzo troszczą się o los zwierząt (co samo w sobie jest jak najbardziej chwalebne), nie mają nawet strzępów tego zrozumienia w stosunku do ludzi. Druga część książki skupia się już wyłącznie na ludziach i na tym jak wyglądało życie w krajach komunistycznych (oraz w Grecji) po zmianie ustroju. Pokazana jest tu perspektywa przeciętnych ludzi, którzy często zostali bez środków do życia, perspektyw zawodowych i kwalifikacji, nie umieją odnaleźć się w "wolnym" kraju, muszą się borykać z konfliktami na tle narodowościowym (np. w Estonii czy Kosowie), a nawet tęsknią za czasami komunizmu i wciąż obdarzają ciepłymi uczuciami dyktatorów. Obie części książki są świetne, aczkolwiek korelacja między nimi jest bardzo luźna i, gdyby nie wstęp, byłaby dla mnie całkiem nieczytelna.

Książka to zbiór polskich reportaży dotyczących szeroko rozumianej utraty. Książka zawiera 24 reportaże. Mamy tu rodziców zaginionej córki, ludzi, którzy skutek osuwiska utracili dotychczasowe domy, niepełnosprawnych, którzy stracili opiekuna i wiele innych historii, najczęściej smutnych i rzadko kończących się happy endem. Reportaże niestety są nierówne, nawet trudno znaleźć czasem wspólny mianownik. Jedne napisane są ciekawie i rzetelnie, inne chaotycznie. Niektóre sprawiają wrażenia niedokończonych. Język jest dobry, czyta się łatwo. Trudno jednoznacznie ocenić tę książkę. Inne książki autorki trzymały lepszy poziom.

Reportaż pokazujący różne drogi do rodzicielstwa. Dla jednych decyzja o macierzyństwie to prosta sprawa, jest chęć, jest dziecko. Jako osoba, która sama mierzy się z niepłodnością i przechodzi drogę in vitro, z ciekawością obserwowałam różne drogi do spełnienia marzeń. Zawsze podziwiam determinację, odwagę i siłę, by spełnić to najważniejsze marzenie. Niektóre drogi do celu wydają się być kontrowersyjne, ale nie mnie to oceniać. Rzetelny reportaż, który pokazuje jak wiele jesteśmy dać i znieść, by stać się rodzicami.

Sięgnęłam po tą książkę, żeby sprawdzić na ile faktycznie jest to historia ludzi mojego pokolenia. Fajnie było się przenieść, choć na chwilę do tamtych czasów, poczuć smak dawnych słodyczy i zapach Pewexu, zachwycać się nowościami z zachodu, kolorowymi zeszytami, długopisami. Ciekawe, inteligentne i zaskakujące wnioski i spostrzeżenia pod którymi mogłabym się podpisać.

Zbiór reportaży, niektóre bardzo ciekawe, inne nieco gorsze. Przekrój całej Polski i różnych tematów, pobrzmiewają echa wojny, zlikwidowane zakłady, ludzkie tragedie, ale też zabawy w rekonstrukcje... (nie będę wymieniać wszystkich). Mimo że reportaże są pogrupowane, to jest skakanie z tematu na temat, brakowało mi myśli przewodniej, większego usystematyzowania.

Bardzo lubię panią Annę Dymną za warsztat aktorski, dobroć i zdrowy rozsądek, które wyłaniają się z jej wizerunku (dla mnie to po prostu aktorka, której nie da się nie lubić). Aktorka towarzyszy mi na ekranach telewizorów praktycznie od dziecka, dlatego zakupienie tej pięknej biografii było zaledwie kwestią czasu. Duże wrażenie zrobiła na mnie estetyka wykonania tej właśnie książki. Treść jednak nie pozbawiła mnie zawodu. Pozostaje mi jedynie podpisać za głosem niektórych recenzentów. Do połowy nie mogłam nadziwić się wartości tej pozycji. Życie pani Ani bardzo mnie zaciekawiło dzięki bogatej narracji. Szczególne wrażenie zrobiły na mnie jej pierwsze kroki w aktorstwie, praca pod okiem mistrzów, a także relacja z Wiesiem Dymnym. Po dwusetnej stronie niestety powoli zaczęłam się męczyć z tą pozycją. Pojawiło się dużo wtrętów krytycznych do sztuk teatralnych, streszczenia poszczególnych dramatów, biografia zrobiła się też za bardzo przegadana. Pani Anna Dymna gdzieś zniknęła wraz ze swoim życiem.

„Świadek” to głęboka i osobista autobiografia autora, w której poznajemy nie tylko dogmaty wiary świadków Jehowy, ale także skomplikowaną walkę o siebie. Pełna skomplikowanych, metaforycznych zdań wyjętych z pamiętnika głównego bohatera, które zostają zestawione z reporterskim opisem prawd wiary świadków Jehowy i przez to tworzą mocny kontrast pomiędzy religią, która przecież daje szczęście i spełnienie, a bólem który odczuwa człowiek będący odstępstwem od schematu. Co czułam czytając? Współczucie i sprzeciw przeciw każdej formie wykluczania przez wiarę. Co widzę po lekturze? Mnóstwo sprzeczności i nieścisłości w dogmatach wiary świadków Jehowy. Przeczytajcie, a zobaczycie.

Książka bardzo długo czekała na półce, aż po nią sięgnąłem. Beksińscy, a może w sumie Zdzisław, interesowali mnie w jakiś tam sposób od kiedy pierwszy raz natrafiłem na te dziwne i wiercące dziurę w mózgu obrazy. Nie pamiętam już, kiedy pozycję p. Grzebałkowskiej zakupiłem, ale na pewno kilka lat temu, słysząc o niej od wielu osób. Przeczytać postanowiłem w tym roku z konkretnego powodu. Wróciłem do pisania prozy i próbuję stworzyć postać artysty, który w moim zamyśle w jakiś sposób miałby się poruszać w twórczości Zdzisława, dlatego chciałem poznać, zwłaszcza postać mistrza, od strony biograficznej. Myślę, że dosyć dobrze się udało. Pani Magdalena wykonała kawał dobrej roboty. Biografia jest napisana w sposób przejrzysty i przystępny. Nierzadko mam problem z tego typu książkami (biografie), ale tym razem czytało się płynnie i z zaciekawieniem. Obraz życia rodziny jest bardzo szeroki i z różnych stron przedstawiony. Trafia przede wszystkim to, że jest on budowany przez bliskie im osoby, czyli obiektywny i autentyczny (o ile oczywiście ktoś nie miał podstaw, by kłamać w swoich wynurzeniach na temat). Mimo tego, że moja ocena to 9, bo książka jest świetna, na koniec chcę tylko dodać, że potrzebowałem podzielić ją sobie na dwie porcje. Jednak nie jest to powieść, a biografia, więc mniej więcej w połowie poczułem przesyt, a ponieważ nie chciałem czytać reszty "na odwal się", a smakować ją, pomiędzy porcjami były dwie inne książki. Druga część biografii natomiast pochłonięta przeze mnie została już dość szybko. Od razu po zakończeniu lektury postanowiłem odświeżyć sobie również film "Ostatnia rodzina", na którym w czasie premiery byłem w kinie. Niestety, w przeciwieństwie do książki, film ten mnie rozczarował i pamiętałem przed obecną emisją, że byłem nim rozczarowany już wówczas i może też dlatego nie sięgnąłem tak szybko po książkę, a to wielki błąd. Film to nieco inna forma przekazu, acz zdarzyło mi się w trakcie lektury obejrzeć jedno z prawdziwych nagrań z archiwum rodziny, no i w porównaniu z kinowym przekazem dużo bardziej do mnie ono trafiło. Mam poczucie, że w produkcji zagubione gdzieś zostało sedno, a rola Tomka zbyt ograna, co jest dla jego osoby krzywdzące. Oczywiście trudno się w 100% na czyjś temat wypowiadać, nie znając tej osoby/tych osób osobiście. Jednakże, mimo wszystko, dla mnie książka tak, film - nie. Chociaż sporo z książki zostało tam pokazane, to miałem poczucie, że wiele sytuacji przedstawiono w jakiś zły, często wyrwany z kontekstu sposób, zatem przy pierwszej emisji czulem coś dziwnego, jakąś niechęć, natomiast przy obecnej (już po lekturze), bardziej się to "coś dziwnego" skonkretyzowało - czułem się często zagubiony, pozbawiony okoliczności i detali, podczas gdy biografia prowadziła dobrze przez sytuacje i konteksty i bez tej wiedzy książkowej rozumienie i odbiór filmu spada znacząco.

"Staszek patrzył na swoich towarzyszy i nie mógł uwierzyć, że w takich ciałach, które wyglądają, jakby były już od dawna martwe, może jeszcze tlić się życie. Co podtrzymuje to życie? Nadzieja? Wola? Bóg? Spojrzał jeszcze raz. Wszyscy wyglądali tak samo. Różnili się tylko wzrostem". Autorka wyrusza do Rosji śladami historii swoich dziadków Janiny i Stanisława Szumskich. Odwiedza miejsca i ludzi, które znała z ich opowieści. Najpierw jedzie z Warszawy na Wileńszczyznę, potem do Moskwy, a następnie koleją transsyberyjską na Syberię i do Kazachstanu. Janka i Staszek wzięli ślub w bardzo młodym wieku. Wkrótce urodził im się synek Janek. Staszek za działalność w AK został w 1951 roku zesłany na 25 lat do karłagu w Kazachstanie. Jankę z kilku miesięcznym synkiem przesiedlono z Wileńszczyzny w głąb Syberii. Oboje bardzo się kochają i walczą o to aby przeżyć i móc się jeszcze kiedyś zobaczyć. Autorka przeplata w swojej książce dwa światy, przeszłość i teraźniejszość. Pokazuje równolegle te same miejsca, które poznajemy z jej obserwacji i ze wspomnień dziadków. Nie wszystkim udało się przetrwać zesłanie. Towarzyszył im ból, samotność i cierpienie, z którym mierzyli się każdego dnia. Była to bardzo nierówna walka, którą większość przegrywała. Razem z ich wnuczką poznajemy miejsca, w których żyli, ale spotykamy też ludzi, którzy ich znali. Czy Jance i Staszkowi uda się jeszcze kiedyś spotkać? Jak potoczą się ich losy? Przeczytajcie bo to niesamowita historia i bardzo wzruszająca. Podziwiam autorkę za determinację i odwagę aby odbyć samotnie taką podróż. Bardzo polecam

Czytałam ten reportaż 10 dni, choć to nieco ponad 300 stron. Inaczej nie mogłam. Pamiętam tę tragedię z przekazów w telewizji. Wstrząsający atak terrorystyczny pierwszego dnia roku szkolnego w Biesłanie na Kaukazie, w Północnej Osetii. Trzy dni niepewności i staje się najgorsze... Doskonale napisany reportaż człowieka, który mieszkał wiele lat na Kaukazie. Powraca tam po 40 dniach od tragedii, po roku i po 10 latach. Między zapisami rozmów, wspomnień, przedstawia historię regionu, swoistego tygla etnicznego, w którym każdego dnia może znowu wybuchnąć wojna. W tym roku minie we wrześniu 20 lat od tamtych zdarzeń.

Bardzo rzadko sięgam po biografię. O Papiszy nie wiedziałem nic. Książkę kupiłem pewnie na targach książki wiele lat temu i czekała na swoją kolej. Sam nie wiem czemu właśnie teraz, ale w przededniu i na początku jesieni, okazała się świetnym wyborem. Niełatwa historia osobista poetki, która nie wierzyła w swoją wyjątkowość, która była stygmatyzowana przez swoją spolecznosc ze względu na rzekome wyjawienie tajemniczą taborowych. Nie spodobało się to, że w ksiazce został zamieszczony słowniczek z cyganskiego na polski. Przygarnęła dziecko, ale syna gdy dowiedział się o tym, że nie jest rodzonym synem porzuca ją. Wiele starszy mąż umiera wcześniej, a ona boryka się z chorobą psychiczną. Podziwana przez innych pisarzy, artystów, należała do Związku Literatów Polskich. Nie chciala mieć więcej niż absolutne minimum potrzebne do przeżycia. Kochała wolność, śpiew, las, koczowniczy tryb zycia. W swoich wierszach namawiała swoją spolecznosc do osiedlenia się. Syna wysłała do szkoły i do szkoły muzycznej. Postać Bardzo ciekawa, a książka do przeczytania w parę godzin.

,,Kontener" autorstwa Katarzyny Boni i Wojciecha Tochmana dotyka problemu Jordanii do której przybywa ogromna ilość uciekinierów z Syrii. Tam człowiek - Palestyńczyk się nie liczy. Nie mają żadnych praw. Szans na ratunek też nie. Kobiety, dziewczynki są gwałcone, ale nie można tego nigdzie zgłosić, bo tak ,,splamiona" kobieta to hańba dla rodziny. I to dla mężczyzn jest ważniejsze niż ból, upokorzenie, krzywda tej kobiety. To jest przerażające. Tak dosadnie opisane, że czuję te emocje. Smutek i strach wyziera ze stron tej książki. Zaatari. Prowizoryczne namioty. Co bogatsi i bardziej obrotni mają kontenery. Bez toalety, bez wody. Po kilkanaście osób na kilku metrach kwadratowych. Żar tropików w lecie. Pył, kurz, bród i wszędzie różnego rodzaju choroby. Lekarza brak. Transport do szpitala musisz sobie zorganizować sam, a to wymaga czasu i pieniędzy. Często chory nie zdąży tam dotrzeć. Ten reportaż mimo krótkiej formy, wcale lekko i szybko się nie czytało. Emocje mnie dopadały skrajne i najczęściej musiałam robić dłuższe przerwy. Wciąż nie pojmuję okrucieństwa jakiego dopuszcza się człowiek wobec drugiego człowieka i to w tak tragicznym momencie jakim jest wojna. Świat i ludzie są często dla mnie nie do zrozumienia. 😭💔

Jedna z najbardziej bolesnych książek, jakie czytałam. A jednocześnie świetny reportaż. To zbiór ponad 100 relacji z II wojny. Każda historia jest inna, bo każde doświadczenie jest inne. Reporterka daje przestrzeń swoim rozmówcom, a lektura budzi wiele emocji: od smutku i rozpaczy, po gniew, niepokój i lęk. Czy człowiek może być aż tak zły? Jak wiele cierpienia potrafimy znieść i wciąż zachować siebie? Ile rozumie dziecko? Co zrobimy dla innych w sytuacji wojny? Czym jest wojna w oczach dziecka i jak kształtuje jego losy?