Bunty w łagrach. Relacje polskich więźniów Gułagu

Historia Polskiego Państwa Podziemnego nie jest tylko opowieścią o bohaterstwie, ale również o zdradzie. Wewnątrz polskich struktur konspiracyjnych działali groźni agenci Gestapo i NKWD, którzy mieli na sumieniu wielu patriotów. Książka „Zlikwidować!” Wojciecha Koningsberga i Bartłomieja Szyprowskiego opowiada o siedmiu takich zdrajcach, którym udało się wymierzyć najwyższą karę. Autorzy podchodzą do tematu bardzo drobiazgowo i starają się zapełniać białe plamy w ich życiorysach. Sięgają nawet po ich świadectwa szkolne. To nie jest łatwa i przyjemna lektura, ale znawcy tematyki wyłowią z tej książki wiele niezwykle interesujących informacji. Choćby o tym, że Michał Rola-Żymierski, późniejszy marszałek, oferował Gestapo, że za pół miliona dolarów wyda cały skład komunistycznej Krajowej Rady Narodowej. Czytając tę książkę często zastanawiałem się nad motywacjami opisanych w niej agentów wroga. Część z nich była już przed wojną oszustami i aferzystami finansowymi. Inni byli wcześniej zasłużonymi patriotami, a w nieznanych okolicznościach, zmienili się w psychopatów. Szokuje choćby przypadek Jerzego Wojnowskiego „Motora”, agenta Gestapo uplasowanym w zgrupowaniu partyzanckim AK Jana Piwnika „Ponurego”. Ten człowiek sprowadził ekspedycję karną na wieś Michniów, która na skutek jego donosu stała się jednym z symboli niemieckiego ludobójstwa w okupowanej Polsce.

Uwielbiam takie książki. Major Żychoń był pewnie człowiekiem nie bez wad, skaz. Bez wątpienia był wielkim patriotą. Żył w ciężkich czasach, kiedy niepodległa Polska dopiero się tworzyła. Stworzył nowoczesne struktury wywiadowcze, których zazdrościł cały ówczesny świat. Niestety jak to często bywa "swoi" nie do końca mu ufali. Skończył tragicznie...a może nie skończył ? Czcimy rotmistrza Pileckiego, czcijmy i majora Żychonia. Jak dla mnie to jest gotowy materiał na film, serial. POLECAM !!!

W dzisiejszej videorecenzji książka "Most nad Piekłem" autorstwa ukraińskiego historyka Serhii Plokhy, nie obyło się bez pierwszej kontrowersji na moim kanale. Ale o tym dowiecie się słuchając podcastu. Pomimo tego książkę należy uznać za bardzo udaną. Znajdziecie tu wszystko na temat operacji "Frantic". Polecam.

Książka jest mocno beletryzowana i to, niestety, jest jej główna słabość, bo beletrystyka wyparła z tekstu twarde fakty, na których zależało mi najbardziej. Zdumiewające są też fikołki, jakie robi autor, żeby w sporze o to, czy bombardowanie Drezna było czy też nie było niepotrzebnym okrucieństwem, być za, a nawet przeciw. Zamiast tego toczy jałową pogadankę o tym, że "zbrodnia wojenna" ma swoją definicję i Drezno pod nią nie podpada, tak jakby fakt nazwania rzeczy inaczej mógł zmienić rzecz samą w sobie. Do tego dochodzi osobliwa dezynwoltura tłumacza, który wkłada w usta Goebellsa słowo "suchar" (w znaczeniu kiepskiego dowcipu), swata ze sobą słowa, których nigdy nie posądzalibyście o jakiekolwiek związki ("barbarzyński wagon", "absurdalnie piękna", "dźwięczny fortepian", "obsceniczny widok trupów", itd), a w komplecie dostajemy jeszcze peron, od którego "bił gorąc" i syreny, które wyły "na całe gardło".

Wspomnienia litewskiego żołnierza często jest określane jako autodenuncjacja (samopotępienie). Uprzedzam, nie jest to publikacja naukowa o albinizmie, chorobie genetycznej dziedziczonej po rodzicach. Bardziej sugeruje " zbielenie "... ze strachu, przerażenia, stresu i traumy autora walczącego w Afganistanie. Wydaje się, że obojętne sowieckie czy rosyjskie bojce, w armii nic się nie zmieniło. POLECAM !!!

Monumentalna, szczegółowa, brutalna uważana za obiektywną, oparta na osobistych historiach, relacjach świadków, żołnierzy i cywilów z obu stron, książka opisująca konflikt amerykańsko - wietnamski w latach 1945/75. Sam widziałem pola i dżunglę wypaloną napalmem tak, że przez dziesięciolecia nic tam nie wyrośnie. Dobrze, że nie wszedłem do tunelu służącego do przemieszczania się żołnierzy Wietkongu. Tuż przed moją próbą przejścia ok. 15 m fragmentu tunelu wyciągnęli z niego nieprzytomnego Niemca, przez ciasnotę ( na kolanach ), upał, wilgotność powietrza, a raczej jego braku, stracił przytomność. O walkach z amerykanami dużo rozmawiałem z moim przewodnikiem, który w nich uczestniczył. Jego rodzinę, bogatych posiadaczy ziemskich, wymordowali komuniści. On ocalał ze względu na znajomość języków obcych, potrzebny był tłumacz. Pomimo problemów związanych z pochodzeniem doszedł do stopnia oficerskiego. Z tego co opowiadał wyglądało na to, że sam wygrał tę wojnę. Zaprosił mnie do siebie na degustację mózgu małpy. Nie opiszę jak był przyrządzany. Książkę POLECAM !!!

Bardzo dobra książka, pierwsza część o początkach a raczej pierwszych próbach budowania "okrętów podwodnych" nie była w mojej ocenie zbyt ciekawa, ale konieczna. Cześć o walkach w czasie i obydwu wojen światowych bardzo interesująca i rozbudowana. Ostatnia część opisującą czasy po II wojnie światowej raczej skrótowa, mogłaby być bardziej rozbudowana, ale i tak jest dobrze. Warto przeczytać.

Bardzo przejmująca opowieść o ludziach jakich już raczej nie ma. Książka o ludziach o wyjątkowych życiorysach i losach tragicznych. Niestety jest to opowieść nostalgiczna a nawet smutna. Losy wojennego pokolenia i ludzi takich jak bohater książki trudno sobie nawet sobie wyobrazić. Nie wiem jak trzeba mieć twardy charakter i mocne wartości moralne aby poświęcić się jak opisani żołnierze na łamach tej książki.

Końcowa ocena pierwszego tomu książki autorstwa angielskiego historyka była jak najbardziej pozytywna, dlatego też z pewną obawą podchodziłem do lektury kontynuacji, zastanawiając się, czy druga odsłona autorskiego przedstawienia losów wodza III Rzeszy w latach 1940 – 1945, utrzyma wysoki poziom i będzie co najmniej równie świetna. Wątpliwości okazały się być bezzasadne, ponieważ mamy do czynienia z tym samym pomysłem na książkę, czy wręcz z… tą samą książką, tyle że rozbitą na dwa tomy, jakby przygotowanie liczącej znacznie ponad tysiąc stron pozycji stanowiło zbyt duże wyzwanie dla wydawcy. I nie jest to wcale z mojej strony żadna pretensja, a swego rodzaju narzucenie kontekstu poniższego tekstu, który porównaniem obu tomów nie jest, bo i być nie mógł. Ponownie mamy do czynienia z wykorzystanym w pierwszej części patentem na chronologiczne przedstawienie wydarzeń, którego doprowadziły Adolfa Hitlera ze szczytu władzy do samobójczej śmierci i pochowania spalonego przez najbliższych współpracowników ciała, wraz ze świeżo poślubioną małżonką i dwoma psami, w ogrodzie ostrzeliwanego przez wroga budynku, z którego chciał rządzić światem. Każdy rozdział to jeden rok, więc łatwo policzyć, że jest ich sześć plus epilog poświęcony zagadnieniu, w jaki sposób cień Hitlera w nowożytnej polityce Niemiec wciąż dawał o sobie znać jeszcze wiele lat po zakończeniu wojny. Wydawnictwu Rebis ponowne należą się słowa uznania za miłe dla zmysłu wzroku przygotowanie publikacji, a redakcji merytorycznej i tłumaczowi za wychwytywanie i prostowanie czasami nadmiernych skrótów myślowych autora oraz zwykłych, choć nielicznych błędów. Niektóre umknęły jednak uwadze, bo, przykładowo, trudno powiedzieć o Marku Edelmanie, że był żydowskim… historykiem. McDonough ponownie szerokim gestem korzysta ze źródeł z epoki, sięgając po notki prasowe, pamiętniki i wspomnienia bezpośrednich uczestników opisywanych wydarzeń, aby w sposób płynny i przejrzysty przedstawić militarny przebieg wojny i jej punkty zwrotne, oraz relacje „zwykłych” Niemców, których niespodziewanie wciągnął wir historii rozpętany przez niemieckich nazistów (i pozostałych możnych ówczesnego świata). Jest to zabieg niezbędny, aby najlepiej pokazać huśtawkę emocji, jakich doświadczył kraj nad Renem i Łabą w latach 1940 – 1945: od euforii wywołanej serią zwycięskich kampanii wojennych po postępujące załamanie społeczeństwa wywołane między innymi alianckim bombardowaniami miast czy też grozą narastającą wraz ze zbliżaniem się wojsk sowieckich. Nie brakuje w tych wspomnieniach pysznych, czy też wręcz karykaturalnych, obrazów, jak fragment opisu Berlina – w przeddzień bitwy o miasto z Armią Czerwoną – pióra belgijskiego nazisty Leona Degrelle’a: „Hotel Adlon nadal działał, mimo bomb, mimo pocisków, które spadały teraz już na ulice. We wspaniale oświetlonej restauracji kelnerzy w smokingach, kierownicy Sali w nienagannych strojach nadal serwowali, dostojnie i niewzruszenie, fioletowe plastry kalarepy”. Autor stoi na słusznym stanowisku, że odpowiedzialny za wojenne zbrodnie Niemiec oraz ich katastrofalną klęskę jest oczywiście przede wszystkim Hitler, wraz z poplecznikami, ale kolektywna wina musi spocząć też na tych milionach Niemców i Austriaków, którzy „ podobnie jak generałowie, żołnierze, marynarze i lotnicy, wspierały jego politykę zagraniczną, wiwatowały na cześć jego triumfów militarnych i przymykały oko na prześladowania Żydów.” Nie może tego zmienić działalność antyhitlerowskiego ruchu oporu, bardzo skromnego, jak organizacja „Biała Róża” czy opozycja w kręgach wojskowych, których aktywność wzrosła po dotkliwej porażce pod Stalingradem. Niemców oszołomiły ich szybkie i spektakularne zwycięstwa nad sąsiednimi krajami w trzech pierwszych latach wojny, choć wiemy już przecież z kilometrów książek, że były one wynikiem nie tylko przewagi militarnej III Rzeszy, co również katastrofalnych błędów taktycznych zaatakowanych państw, ale i zwykłego szczęścia. Nic więc w tym dziwnego, że po wojnie denazyfikacja szła wyjątkowo opornie, a temat ludobójstwa Żydów i zbrodni popełnianych na ludności zaatakowanych państw w RFN i NRD praktycznie nie istniał. Co emblematyczne, dopiero w latach 70. w szkołach zachodnich Niemiec rozpoczęto nauczanie o III Rzeszy i Holokauście. Na kartach Według McDonough’a Hitler rozpoczął wojnę za wcześnie. Błędem w jej pierwszej fazie było pozwolenie na ewakuację sił brytyjskich z Francji wiosną 1940 roku oraz brak sukcesu w powietrznej wojnie o Anglię. Wciąż potężna na morzach Brytania, wspierana przez zamorskie kolonie i bogate Stany Zjednoczone, które wkrótce same – ku zaskoczeniu Hitlera – przystąpiły do wojny, nie dała się pokonać, a aliancki sojusz ze Związkiem Radzieckim doprowadził w maju 1945 roku do finału, który znamy z podręczników. Zamiast skupić się na dążeniu do rzucenia na kolana Anglików, Hitler postanowił rozpocząć walkę na dwa fronty, rzucając wyzwanie wojny rasowej na wyniszczenie ze Stalinem. Jak słusznie zauważa autor, była to dla niego ta „właściwa” wojna, o której wspominał w „Mein Kampf”. Walki z mocno wspieranym przez zachodnich aliantów ZSRR też nie mógł wygrać. Może byłoby inaczej, gdyby państwa Osi dysponowały wspólną strategią. Zamiast niej decyzje o kolejnych krokach militarnych każdy z uczestników sojuszu podejmował samodzielnie, kulała wymiana informacji zdobytych przez wywiady i dzielenie się nowinkami technicznymi w dziedzinie uzbrojenia. To potężny kontrast w porównaniu do współpracy pomiędzy aliantami. Osób, które zakupiły pierwszy tom „Czasu Hitlera”, chyba nie ma co przekonywać, że koniecznie muszą zaopatrzyć się także w drugi tom. To oczywista oczywistość. Pozostałych, którzy, zastanawiają się nad zainwestowaniem w twórczość Franka McDonougha, mogę zapewnić, że nie będą to źle wydane pieniądze. Nie spodziewajcie się jednak monografii III Rzeszy i drobiazgowych opisów sytuacji na frontach II wojny światowej. Propozycja angielskiego historyka to próba syntezy kilkunastu lat rządów Hitlera, ale nie przez pryzmat jego osobowości, bo jak słusznie zauważa autor, Führer „był co prawda ważnym uczestnikiem rozwijających się wydarzeń historycznych, jednak w ostatecznym rozrachunku nie był w stanie tych wydarzeń kontrolować”.

wzięli duży rozmach, ale żeby dorzucić nie starczyło sił. Za mało danych. Baza źródłowa ograniczona praktycznie do prac anglojęzycznych i niemieckojęzycznych. Porównałem rozdział o Holandii z dość szczegółowym artykułem Luca Huyse na ten sam temat. Żadne liczby sie nie zgadzają. Huyse twierdzi, że w Holandii skazano ok. 107,000 osób (s. 168), Machcewicz i Paczkowski nie podają łącznej liczby, tylko osobno liczbę wyroków dla dwu działających typów trybunałów, i wychodzi suma ok. 65 tysięcy. Co więcej, znają pracę Huysego, bo podają ją w jednym z przypisów. Rozdział o Polsce długi że hej, ale nie sposób znaleźć szacunek autorów, ile osób skazano za kolaborację. Krążą wokół tematu, podają różne dane cząstkowe, ale tej cyfry akurat nie. Jeśli ktoś chce porównać mechanizm czystek, ich organizację, schemat, infrastrukturę legislacyjną, tło kulturowe w różnych krajach - tak, to jest dobra książka. Jeśli jednak chcemy porównać intensywność czystek w różnych krajach - a w sumie tu wystarczyłaby jedna, rozbudowana tabela - to książka rozczarowuje.

Nie jest to publikacja przełomowa. Można po nią sięgnąć w celu porównania polskiej odmiany pańszczyzny z carską. Różnic nie uświadczymy wiele, ponieważ mechanizmy były z reguły bardzo podobne. Autor przytacza tu wiele anegdot z ziemiańskich posiadłości znanych carskich urzędników oraz szlachty. Reasumując - można się zdecydować na tę książkę, ale nie jest to pozycja obowiązkowa.

Zaskakująca i nieszablonowa książka. Norwegia miała być dla Niemców swoistym poligonem doświadczalnym, miejscem gdzie będą inwestować spore środki i rozwijać różne idee związane z eugeniką czy urbanistyką. Ponieważ sporo tych planów pozostało jedynie w formie dokumentów czy zamysłów lub zwyczajnie nie zostały ukończone, słowo utopia, użyte przez autorkę w tytule pracy, wydaje się odpowiednio dobranym. Despina Stratagakos prezentuje kilka takich ambitnych niemieckich planów dotyczących Norwegii. Głównie mowa tu o zagadnieniach infrastrukturalnych czy architekturalnych jak kolej polarna, autostrada Trondheim-Berlin (w ogóle autostrady planowano tak, żeby podczas jazdy mieć ładne widoki) czy domy żołnierza, które miały być swoistą enklawą dla niemieckich żołnierzy i które autorka porównuje do brytyjskich klubów w Indiach wskazując na kolonialny aspekt tego typu budowli. Bardzo ciekawe są też dwa rozdziały dotyczące urbanistyki i budownictwa miejskiego. Autorka pokazuje w jaki sposób niemieccy i norwescy architekci planowali przebudować miasta (przykładem jest tu chociażby Molde), jakie pomysły planowali wcielić w życie, co podobało się Niemcom w norweskiej architekturze, a co niekoniecznie. W tym kontekście bardziej utopijny jest rozdział o planach wybudowania nowego Trondheim z gigantycznym cmentarzem i pomnikiem poległych żołnierzy, na zwróconej w stronie fiordu ścianie pomnika miała znajdować się wielka swastyka. No, mieli rozmach. W ogóle ta książka jest interesująca, jeśli chodzi o nazistowską symbolikę w przestrzeni miejskiej. Pokazuje jakie rozwiązania mogli stosować niemieccy architekci i jak mogły wyglądać takie modelowe niemieckie miasta, które miały mieć charakter militarny czy inwigilacyjny. W sumie to nawet jestem zdziwiony, że ktoś wydał taką książkę w Polsce. Temat wydaje się dość niszowy i trudny. Też nie powiem, że to jakaś wybitnie wciągająca lektura, ale myślę, że jest cholernie intrygująca i zadziwiająca pozycja. Jeśli ktoś chce chwilę odpocząć od drugowojennych militariów, przenieść się na trochę mniej obeznany front, w który Niemcy chcieli zainwestować wielkie środki, to myślę, że warto sięgnąć po tę książkę.

Bardzo duża dawka wiedzy na temat największej tragedii w zeszłym wieku. Analiza założeń, potrzeb takich decyzji a także spektrum poszczególnych osób, które były czynnie zaangażowane w proces budowy i wykonania. Dzięki tej wiedzy, którą pozyskałem z książki łatwiej było mi na żywo odnieść się do czynów i skali tragedii podczas wizyty w Hiroszimie.

Książka, jako dokument strasznych przeżyć Żydów w obozach koncentracyjnych. Jak poprzez strach, zaszczucie, wolę o przeżycie, mewki i tortury kiełkowała chęć do walki, do buntu przeciw Nazistom. Nie tylko Niemcom, ale też innym oprawcom. Autor powołuje się na opisy, wywiady i biografie tych strasznych dla ludzkości przeżyć. Które nie można zapomnieć, aby się nigdy nie powtórzyły.

To druga już książka Sebastiana Warlikowskiego poświęcona łagrom i łagiernikom. Za poprzednią, zatytułowaną „Kołyma. Polacy w sowieckich łagrach” autor w 2019 roku został nagrodzony. Ale przecież łagry to nie tylko Kołyma, to także Sołowki, Workuta, Biełomorkanał. To one wraz z Kołymą składały się na morderczy system GUŁAG, obdzierający ludzi z godności i wykorzystujący ich siły ponad wszelką miarę do katorżniczej pracy na rzecz rozrastającego się, połykającego kolejne terytoria sowieckiego molocha. Autor zgromadził w tym opracowaniu relacje osób, które miały to szczęście w nieszczęściu, że zdołały przetrwać i powrócić do swoich domów. Opowiadają o tym, co w łagrze widzieli, co przeżyli, przedstawiają konkretne sytuacje, czasem tak przerażające, że trudno jest o nich czytać. Wiele z nich wywołuje skojarzenia z niemieckimi obozami zagłady. Ale tutaj Rosjanie wyrządzali to zło swoim własnym rodakom. Relacje są bardzo różne. Niektóre bardzo szczegółowo opisują obozową codzienność, dzień po dniu. Najpierw początkowy szok, niedowierzanie, przerażenie, które stopniowo przechodzą w zobojętnienie, przyzwyczajenie, apatię. I choć każde aresztowanie przebiegało nieco inaczej, wszystkie były zaskoczeniem, bez możliwości pożegnania się z rodziną i bez tłumaczenia. Następnie więzienie, uciążliwa podróż zatłoczonymi bydlęcymi wagonami, gdzie błaganie o pitną wodę pozostawało najczęściej bez odzewu. Kąpiel w łaźni, przydział odzieży i rozdzielenie do baraków. I ten nowy, surowy, budzący lęk krajobraz: „Oprócz kilku domów na wybrzeżu nie widać było innego życia. Góry o nagich szczytach, zbocza pokryte karłowatymi krzakami, w większości zeschniętymi, na północnych zboczach leżał śnieg, który chyba nigdy jeszcze nie stajał.” Warunki w tej wiecznej zmarzlinie są bardzo trudne. Tak jak nie chcą rosnąć rośliny, tak też umierają ludzie: „Rzadko zdarzało się, aby ktoś odsiedział swoją karę. Niewielu było takich, którzy przetrwali dwa lata. Co roku stan więźniów zmniejszał się o połowę w ciągu zimy, co uzupełniano wiosną świeżymi transportami. Tak więc człowiek skazany na pracę w tym kraju mógł się uważać za skazanego na powolną śmierć z głodu i zimna.” Opisy konkretnych sytuacji są oczywiście osobiste i różnią się między sobą szczegółami. Wszystkie mają jedną cechę wspólną, a mianowicie coraz wyraźniejszą utratę nadziei. Człowiek jest tu przedmiotem, łatwym do wymienienia towarem, gorszym od konia pociągowego, bo jego przynajmniej się karmi, aby wydajnie pracował. Możemy poznać łagierne życie, a później skonfrontować jeszcze tę wiedzę z zamieszczonymi, naprawdę licznymi fotografiami, skanami dokumentów, a nawet odręcznie sporządzanymi planami i rysunkami. Robią niesamowite wrażenie jako realne świadectwo, podczas gdy większości z osób, które przeszły przez GUŁAD nie ma już z nami. Sporo już wiem o łagrach, mnóstwo na ten temat czytałam, nie do zapomnienia jest oczywiście Archipelag GUŁAG”, a także wspomnienia Eugenii Ginzburg. Tutaj mamy skomasowane relacje wielu więźniów, pisane różnym stylem. Nie wszyscy jednakowo dzielnie znosili trudności, część pisała bardzo emocjonalnie, inni z kolei niezmiernie rzeczowo, co nie oznacza wcale, że poobozowa trauma ich nie dotyczyła. Każdy człowiek jest inny, i to bardzo wyraźnie bije z kart tego zbioru, będąc jednocześnie jego wielką zaletą. Trochę brakuje mi jakiegoś łączącego poszczególne wspomnienia odautorskiego komentarza, który połączyłby je w jedną, spójną całość. Autor prawdopodobnie założył, że temat łagrów, tak często poruszany w literaturze, jest nam doskonale znany, że owe teksty przemówią najlepiej, komentarz zatem uznał za zbędny. Może jednak w takim wypadku powinno się jako autorów umieścić nazwiska tych, którzy tak naprawdę napisali książkę, którą Sebastian Warlikowski złożył i zredagował. Okazuje się, że więźniowie próbowali jakoś uprzyjemnić sobie codzienność w łagrze. Grali w rozmaite gry, przystosowując do nich to, co aktualnie mieli pod ręką. Nie wszyscy tez lubili Polaków, w grę wchodziły tu uprzedzenia związane z historyczną przeszłością, jak choćby w przypadku Litwinów i Ukraińców. Takich, i mnóstwa innych, równie ciekawych historii możecie też się po tej lekturze spodziewać. Wydanie książki jest bardzo staranne. Piękny, gruby, biały papier, niespotykanie duży, wyraźny druk, spora ilość fotografii, na końcu obszerny indeks, zawierający skróty, nazwy miejscowości i tłumaczenie „na nasze” łagierniczej terminologii. Dużo wiedzy, wzruszenie i wstrząs, który nie ominie tych, którzy są jeszcze wrażliwi na literaturę obozową. Moim zdaniem na to nie da się zobojętnieć. Książka pisana dość lekko, będzie zrozumiała dla każdego, także dla tych, którzy sięgną po tego typu gatunek po raz pierwszy. Zachęcam do przeczytania. Książkę mogłam przeczytać dzięki portalowi: https://sztukater.pl/

Świetne wspomnienia z Powstania, pokazujące jak tragicznym i traumatycznym było to wydarzeniem. Brakuje mi jednak pamiętników mieszkańców Starowki, Czerniakowa. Natomiast zakładam, że tam w czasie najcięższych walk nikt wtedy nie myślał, żeby cokolwiek notować.

Książka to ważny głos w dyskusji o losach Wołyniaków przed i po II wojnie światowej. Oparta na faktach, opisuje losy rodziny od lat 30 XX w. do początku XXI w. Opisuje życie na Wołyniu, traumę wojny, masakry i tragedię rzezi dokonanej przez zbrodniarzy ukraińskich na Polakach ( Rudnia Łęczyńska ), przymusowe wysiedlenia na Ziemie Odzyskane oraz problemy z budową nowej tożsamości w czasach stalinowskich. Takich książek nigdy nie będzie za dużo !!! Przypominają o tym, że państwo polskie do tej pory nie jest w stanie doprowadzić do godnego pochówku ofiar ukraińskiego bestialstwa !!! POLECAM !!!

Świetna książka o naszym południowym sąsiedzie o tym jak sobie radził w trakcie II wojny światowej. Wiedza o tym jest raczej niewielka gdyż Czesi i Słowacy przeżyli wojnę jako kraj wasalny względem III Rzeszy (Protektorat). Ale zastanawiające było dla mnie to, że w przestrzeni publicznej nigdy nie przypięto im łatki kolaborantów, a przynajmmniej łatka taka nie była taka silna jak ta przypięta Francuzom czy Norwegom. Czytając książkę próbowałem znaleźć uzasadnienie dla tego fenomenu. Autor bardzo sprawnie prowadzi narrację w ujęciu przede wszystkim chronologicznym. Ale nie skupia się na suchych wydarzeniach ale pokazuje tło sytuacji i rysy psychologiczne głównych bohaterów (przywódców czeskich i ich niemieckich nadzorców). Polecam do przeczytania każdemu kto chciałby za wszelką cenę bronić i uzasadniać daninę krwi jaką złożył polski naród w czasie ostatniej wojny.

Sprawa ''Olina" i sprytny plan Kiszczaka? Chodzi oczywiście o niewyjaśnioną sprawę Józefa Oleksego, zamkniętą zbyt szybko. Za szybko. O knuciu i intrygach ludzi dawnych służb pisze Tomasz Kozłowski w znakomitym kompendium: ''Koniec imperium MSW. Transformacja organów bezpieczeństwa 1989-1990''. Kim był agent Olin? Kto i dlaczego chciał szantażować Lecha Wałęsę? Przypomnijmy więc podstawowe fakty dla lepszego zrozumienia tematu. Afera, która wybuchła pod koniec grudnia 1995 roku, zelektryzowała Polskę. Grudzień był miesiącem wyjątkowo niespokojnym, nie tylko ze względu na przedświąteczną krzątaninę. Lewica triumfowała, wypłynęli na fali niezadowolenia społecznego, prezydent-elekt nie został jeszcze zaprzysiężony. Jednak czuć było, że coś ''wisi w powietrzu". I nagle 22 grudnia 1995 roku, ówczesny minister spraw wewnętrznych Andrzej Milczanowski nie miał dobrych wiadomości. Tego dnia właśnie z trybuny sejmowej zarzucił urzędującemu premierowi szpiegostwo. Chodziło o współpracę z rezydentami KGB w naszym kraju: Władimirem Ałganowem i Grigorijem Jakimiszynem (przez niektórych uśmiercony). Milczanowski dowodził, że nowosądeczanin od 1982 do 1995 roku z rozmysłem przekazywał informacje oraz dokumenty państwowe agentom obcego wywiadu. Z ustaleń dziennikarzy portalu niezależna.pl. wynikało, iż nawiązanie kontaktów przez Oleksego miało nastąpić w latach 1987-1989. Wówczas to piastował funkcję ''pierwszego" w Białej Podlaskiej. Zwerbował go ponoć sam Władimir Ałganow, też lubiący ucztować. Pierwsze informacje na temat aktywności ''Olina" pojawiły się już w połowie 1995 roku, gdy Marian Zacharski na Majorce miał zwerbować tajemniczego dyplomatę. Okazał się nim być Grigorij Jakimiszyn. Rzekomo ujawnił, że jest oficerem prowadzącym rosyjskiego agenta w Polsce; gdy przeszedł na emeryturę, obowiązki przejął Ałganow. Józef Oleksy zaprzeczał tym poważnym oskarżeniom, w rezultacie podał się do dymisji: ''Rezygnuję, bo jestem niewinny''. Czy rzeczywiście? (jako współpracownik Agenturalnego Wywiadu Operacyjnego, zdobył kompetencje). Śledztwo w tej sprawie szybko zostało umorzone, a polskiego premiera oczyszczono zarzutów w tzw. ''Białej Księdze''. Autor omawianej publikacji dotarł do nieopublikowanych relacji Mieczysława F. Rakowskiego, łączącą aferę ''Olina" ze sprawą... teczek gen. Czesława Kiszczaka. Otóż zaprawiony w bojach czekista zdradził, gdzie znajdują się oryginalne dokumenty ws. ''Bolka", postanowił wykorzystać więc ten fakt. Mieliśmy koniec grudnia 1995 roku. Bowiem uważał, że to Wałęsa: Zlecał UOP polowanie na polityków lewicy. W zamian za nieujawnianie teczek dawny przywódca ''S" miał robić wszystko, aby zakończyć sprawę jak najszybciej. Plan był diaboliczny, ale sądząc po następujących po sobie wydarzeniach, chyba skuteczny. Czego się jeszcze dowiemy z tej pasjonującej i wciągającej niczym najlepszy thriller polityczny, książki? Ano Tomasz Kozłowski w zrozumiały sposób charakteryzuje gry osób związanych ze służbami, jeszcze dziś zabierających głos w istotnych kwestiach. Przeczytamy wreszcie o likwidacji zbrodniczej SB, instytucji przyciągającej zbirów miernych, ale wiernie wykonujących polecenia. Historyk oprowadza nas po nowej Polsce, z nowymi służbami (ale ze starymi koneksjami), UOP, etc. Publikacja ''Koniec imperium MSW...'' to solidna dawka wiedzy na podstawie skrupulatnej i starannej kwerendy archiwalnej.

Dobra pozycja, dużą jej zaletą jest forma. Byłem sceptyczny co do formy wywiadu rzeki w książce o historii, jednak tutaj sprawdziła się doskonale. Dzięki niej czytelnik ma szansę zapoznać się z różnymi argumentami w danym temacie. Prowadzący wywiad Wojciech Harpula był aktywnym uczestnikiem rozmowy i niejednokrotnie zadawał celne pytania pogłębiające dane zagadnienie, tu warto wyróżnić ocenę unii polsko-litewskiej oraz szans Wazów na tronie Moskwy. Bardzo dobrze książkę się czytało, zaciekawiły mnie dzieje Rosji. Jedynie czasami dziwiło mnie, że niektóre teorie prof. Chwalby nie zostały zripostowane (np. z jednej strony twierdził on, że Polska powinna zawrzeć traktat pokojowy z Rosją Radziecką jeszcze przed wojną 1920 r., a potem sam mówił, że Rosja i tak by zaatakowała, więc w sumie nie zostało to moim zdaniem dobrze wyjaśnione dlaczego to byłoby korzystne, skoro wojna i tak była nie do uniknięcia), ale były to rzadkie fragmenty. Trochę dużo też było o historii średniowiecznej i XVII w., szczególnie w porównaniu do współczesności i XX w., które nie zostały za bardzo pogłębione, ale być może przyczyna została wskazana we wstępie książki, gdzie autorzy napisali, że niektóre tematy zostały rozwinięte w ich wcześniejszej książce. Niemniej bardzo tę pozycję polecam.