Alchemia futbolu

Książka została wydana w 2001 roku, po awansie piłkarskiej reprezentacji Polski do finałów MŚ 2002. Jest to swego rodzaju autobiografia, którą bardzo dobrze się czyta. Ta książka przybliżyła mi postać Jerzego Engela, o którym wiedziałem niewiele, z tego powodu, że piłką nożną interesuję się od 2005 roku, jednak w tamtym czasie były selekcjoner kończył już swoją karierę trenerską, a szkoda. Przyjemność z czytania trochę psuły błędy w kilku zdaniach, ale mimo to polecam tę pozycję.

Czyta się bardzo przyjemnie, zwłaszcza osobom, które pamiętają tamte czasy... Bardzo mi brak dalszego ciągu, to jak grał w Legii, akurat wtedy chodziłem na wszystkie mecze i pamiętam co wyczyniał z piłką i rywalami mimo 30stki na karku. Może rzeczywiście nie co za dużo samochwalstwa, ale ogólnie polecam:)

Całkiem przyjemna lekturka, 200 parę stron. Zbiór opowieści o piłkarzach, którzy wyruszyli w pogoń za pieniądzem, poza granice swojej ojczyzny. Stare pióro Romana Kołtonia, więc jeszcze warto. Książke w księgarniach typu tania książka można kupić za.. 1 zł. Za tyle właśnie ją kupiłem :)

Inspirująca. Dzięki niej poznałam osobowość i pewne cechy charakteru ludzi, którzy dzięki nim są arbitrami - bo nie inaczej. Nie są one jednak dla mnie łatwe - ,,To kwestia charakteru, mentalności, osobowości, w każdym razie kwestia naprawdę subiektywna." ,,To be consistent." Jednym słowem: zasady, bycie konsekwentnym i subiektywizm. Szczerze polecam! ,,...reguły gry" chociażby dla samej wiedzy o byciu arbitrem i nas samych.

Powiem tak, jedna gwiazdka więcej z powodu nazwiska - Zbigniew Boniek. To, że był jednym z najwybitniejszych polskich piłkarzy jest rzeczą oczywistą. Charyzmatyczny, „zadziorny”, nigdy nie odpuszczał. Od 1982 roku czekamy na przełom i jakiś sukces Polaków w piłce kopanej… Na razie… d… Można oczywiście rzucić kilka nazwisk, np. Lewandowski, że strzela więcej bramek, ma na koncie więcej mistrzostw krajowych itd., ale w porównaniu sukcesy to marniutkie. W karierze klubowej Boniek „zdobył” więcej pucharów, o reprezentacyjnej lepiej nie wspominać.

Dawno, dawno temu w odległej Galaktyce.... A tak całkiem poważnie to warto aby młodzież przeczytała tę książkę. Dowie się z niej, że były czasy, że nasza kadra w kosza ogrywała z małymi wyjątkami prawie wszystkich w Europie. A i z gwiazdami z NBA grała i nie miała się czego wstydzić. Niech gimbaza dowie się, że świat sportowych gwiazd nie zaczął się od R. Lewandowskiego czy M. Gortata, ale na długo przed nimi byli sportowcy (koszykarze), którzy sławy światowej nie zdobyli tylko dlatego, że przyszło im żyć w czasach komuny. Świetna książka opisująca medal ME w koszykówce w 1963 i genialną drużynę, która jeszcze potem dwukrotnie zdobywała medale ME. Pstrokoński, Dregier, Likszo, Łopatka, Olejniczak to były GWIAZDY. A o ich trenerze Zagorskim sam Kazimierz Górski powiedział, że to najlepszy trener sportowy w Polsce. I niech słowa K. Górskiego staną się najlepszym komentarzem do tej książki. Zbiór ciekawostek, opis czasów i naszego sukcesu ME 1963 we Wrocławiu i wreszcie sylwetki zawodników. Genialna książka - koniecznie trzeba to przeczytać.

I to jest biografia piłkarska jaką lubię, która potrafi pokazać zawodnika nie jako posąg godny uwielbienia, lecz żywego człowieka – z zaletami i wadami. Do dziś trudno zrozumieć, dlaczego kariera Mirosława Okońskiego nie rozwinęła się na miarę jego talentu. Świetne wyszkolenie techniczne, znakomita lewa noga, a jednak… W reprezentacji Polski nie zaliczył udział w żadnej wielkiej imprezie, trudno też odnaleźć spotkanie kadry, w której ujawniłby swoje umiejętności, choć w statystykach ostatecznie naliczono 29 spotkań oraz dwie bramki (co ciekawe, uzyskane w spotkaniach uznawanych przez lata za nieoficjalne). Coś podobnego może tylko odnieść do zawodniczych losów Stanisława Terleckiego… Za to kibice klubowi Lecha Poznań, Hamburger SV oraz AEK Ateny mogą być z „Mundka” dumni, bo w swoim życiorysie miewał genialne sezony. Może to kwestia zawodników, z jakimi grał, obsady pozycji. A czasem konkretny piłkarz jest predystynowany do sukcesów klubowych ? Podobnie było z Krzysztofem Warzychą, który do dziś z racji niewiarygodnych wyników strzeleckich w brawach Panthinaikosu nazywany jest „Księciem Aten”. Książka jest zajmująca, czyta się bardzo dobrze, choć nie jest to klasyczna biografia. Faktografia jest przeplatana stylizowanymi dialogami zawodników, co momentami sprawia wrażenie powieści. Inna rzecz, że bohater książki jest niezwykle barwną postacią. Autor nie pisze wyłącznie o sporcie, nie ucieka od tematów trudnych, związanych z rozrywkowym charakterem zawodnika oraz jego iście ułańską fantazją. Dotyka też tematów niewygodnych, dotyczących okoliczności dokonywania transferów w polskiej lidze, kuluarowych rozmów w sprawie przekazywania premii przez zainteresowane punktami drużyny. To nie jest laurka, ale prawdziwa opowieść, pełna blasków i cieni. Ciekawie też odmalowano klimat lat osiemdziesiątych XX wieku, dziś być może mało zrozumiały dla młodego pokolenia. Książka nie tylko dla kibica piłkarskiego.

Kolejna dobra książka Jonathana Wilsona, tym razem poświęcona pozycji bramkarza, który w anglosaskiej kulturze jest postacią wyalienowaną, niezasługująca nawet by być częścią drużyny. Publikacja ta zajmuje się golkiperem pod kątem ewolucji jego znaczenia dla drużyny i reintegracji z resztą zespołu. Stąd sporo miejsca poświęcono czasom bardzo odległym, nie brak tutaj opisów dotyczących w futbolu nawet w XIX wieku, co zresztą jest dość charakterystyczne dla tego brytyjskiego dziennikarza. Inną cechą charakterystyczną publikacji jest to, że dominuje w niej perspektywa anglosaska, autor przedstawia sylwetki takich angielskich bramkarzy jak Leigh Richmond, Billy Foulke, Peter Shilton, Gordon Banks, Harry Hibbs czy Sam Hardy, ale trzeba też oddać, że Wilson przedstawia też nieco egzotyczne dla polskiego czytelnika tematy. Szczególnie interesujące są więc fragmenty dotyczące bramkarzy z Europy Środkowo-Wschodniej, słabości szkockich golkiperów, piłkarzy z takich krajów jak Brazylia, Argentyna czy Kamerun oraz ich wpływu na taktykę. Przed lekturą trzeba pamiętać, że jak to bywa u Wilsona, jest to pozycja dość mocno osadzona w historii, stosunkowo mało tutaj odniesień do współczesności, a raczej spojrzenie na futbol w stylu retro, który nie każdemu musi przypaść do gustu.

Mam wrażenie, że potencjał tej książki nie został w pełni wykorzystany. Trochę zbyt dużo ogólników, nie udało się wycisnąć z tej lektury czegoś "extra". Skupia się głównie na aspektach psychologicznych i moim zdaniem zabrakło smaczków piłkarskich i taktycznych.

Lata osiemdziesiąte to z jednej strony końcówka sukcesów polskiego futbolu, a z drugiej strony totalna zapaść gospodarcza, niezależnie od absurdalnego systemu politycznego. Zatem państwowe lub spółdzielcze wydawnictwa nie bardzo potrafiły zdyskontować sukcesu naszych piłkarzy. Udało się to tylko wydawcy książki, w której nasz ówczesny gwiazdor nr 1 z udziałem dwóch dziennikarzy opisał inne gwiazdy ówczesnego futbolu. Obok zatem Cruyffa, Maradony, Zico, Rossiego, Rummenigge czy Platiniego pojawiły się takie niesłusznie zapomniane postacie jak Duńczycy Preben Elkjaer Larsen czy Michael Laudrup. Hiszpan z Belgii Lozano, Norman Whiteside z Ulsteru. Względy polityczne sprawiły, że opisano tez sylwetki gwiazd lig demoludów, jak Rosjanina Rinata Dasajewa, Joachima Streicha z NRD czy Czecha Antonina Panenki (ze świetnego na początku lat 80-ych klubu Bohemians Praga). Każda z postaci byłą opisana na jednej stronie - drugą zajmowało ładne kolorowe zdjęcie (rzadkość w publikacjach z tamtych czasów). Dla nastolatków z tego okresu, szczególnie męskich, prawdziwa gratka. Mój dodatkowy sentyment jest związany z jednym z autorów, którego miałem przyjemność poznać osobiście na początku następnej dekady – czyli nieżyjącym niestety redaktorem Romanem Hurkowskim. A była to encyklopedia piłki, człowiek, którego wiedza pozwoliła reprezentacji olimpijskiej „wygrać” przegrany mecz, dzięki dyskwalifikacji rywala.

Alternatywny tytuł tej książki mógłby brzmieć „George Best opowiada”. Jest to bowiem zbiór anegdot wziętych wprost z boiska oraz mających miejsce poza nim. Ale co ciekawe, ta książka nie skupia się wyłącznie na sylwetce Georgie Boy'a, ale zawiera garść wspomnień dotyczących znanych postaci ze świata futbolu brytyjskiego i szeroko pojętego show businessu. Wiele tu odniesień do programów telewizyjnych, filmów i wydarzeń z lat 60-tych i 70-tych XX wieku. Dla osób zorientowanych w temacie na pewno bardzo ciekawa i miła niespodzianka. Nie jestem pewien, czy obecnie nazwisko Best mówi cokolwiek młodszym czytelnikom. Przed prawie 15 laty sylwetkę „Chłopaka z Belfastu” przypomniała grupa Myslovitz w utworze „Książę życia umiera.” Niezwykle utalentowany zawodnik, który zamiłowaniem do alkoholu i rozrywek roztrwonił swój niesamowity potencjał. Mało jest piłkarzy, którzy w wieku 22 lat stają się najlepsi w Europie, a może i na świecie. Best opowiada o swoich romansach i problemach niezwykle szczerze i otwarcie, mając świadomość, że w jego życiu poszło coś nie tak. Ale tego nie żałuje, żył pełnią życia, wręcz śmiejąc się z ulotności sławy. Wiele w tej książce autoironii, sporo żartów z samego siebie (rozmowa z taksówkarzem na lotnisku – cały George :-)), sporo zaskakująco celnych opinii, co sprawia że tę pozycję czyta się wyjątkowo dobrze. Dodatkowo książka została opatrzona statystykami Besta z występów w drużynie Irlandii Północnej oraz w drużynach klubowych (z Manchester United na czele). Co do wad: zdecydowanie zbyt dużo literówek oraz momentami niezbyt składne tłumaczenie, przez co część żartów staje się mniej zrozumiała. Jednak na tle licznych książek sportowych ta wyróżnia zdecydowanie wyróżnia się na plus.

Diego Armando Maradona wielkim piłkarzem był – to nie ulega wątpliwości. Ale raczej nie zdobył takiej sympatii jaką cieszył się inny wirtuoz z Ameryki Południowej, czyli Pele. Problemy narkotykowe, niezbyt zdrowy tryb życia, konfliktowość, kontrowersyjne zagrywki i zachowania kładły się cieniem na jego karierze. Także książka nie jest łatwa w odbiorze, bo jest niezwykle ekspresyjna, chaotyczna, wręcz kipi emocjami. Czytając jesteśmy wręcz pewni: no tak, cały Maradona :-) Razi zaklinanie się co chwila na życie własnych córek, rażą pojawiające się co jakiś czas wulgaryzmy. Czytelnikowi niezbyt zaznajomionemu z futbolem argentyńskim z trudem przyjdzie rozpoznawanie piłkarzy po ich boiskowych pseudonimach, zaś drużyn po ich lokalnych przydomkach. Ale dzięki tej ekspresji w pisaniu mamy do czynienia z biografią pokazującą człowieka, nie zaś jego pomnik. W sumie książka napisana w idealnym momencie, już po zakończeniu kariery piłkarskiej, podsumowująca dokonania na boiskach Argentyny, Hiszpanii i Włoch oraz osiągnięcia w barwach reprezentacji. Jeżeli jednak nawet nie lubimy Maradony, to warto przeczytać choćby ostatni, czternasty rozdział, zatytułowany „Jestem Diego. Przesłanie”. I tych kilka gorzkich słów na temat braku ambicji młodych zawodników, układaniu „drabinek” w rozgrywkach międzynarodowych, wszechobecnym kulcie pieniądza… Z perspektywy ćwierćwiecza musimy przyznać: Diego, w tych sprawach miałeś niestety rację. Jednym słowem, naprawdę niebanalna autobiografia.

Lucjan Brychczy jest obok Kazimierza Deyny jedną z legend warszawskiej Legii. Piłkarz ten, rodem ze Śląska, spędził przy Łazienkowskiej ponad sześćdziesiąt lat swego życia, najpierw w roli zawodnika, a później trenera. Podczas tego czasu był uczestnikiem oraz świadkiem zarówno największych porażek, jak i triumfów stołecznego klubu. W 2014 r. postać Kiciego, bo taki boiskowy pseudonim nosił Brychczy, zapragnęli przybliżyć nam w swej książce Grzegorz Kalinowski i Wiktor Bołba. "Kici. Lucjan Brychczy – legenda Legii Warszawa" to, chciałoby się rzec, typowa autobiografia w formie wywiadu-rzeki, w której indagowany odpowiada na standardowe pytania dziennikarzy dotyczące przebiegu kariery czy życia prywatnego. Gdybym jednak tak napisał, to minąłbym się znacząco z prawdą. Książka oczywiście jest hołdem złożonym postaci Brychczego – którego dryblingami oraz postawą na boisku zachwycali się swego czasu i Tadeusz Konwicki, i Gustaw Holoubek, i Andrzej Łapicki – ale odnajdziemy w niej również wiele ciekawych wątków pobocznych, dotyczących dziejów drużyny z Łazienkowskiej. Podczas lektury momentami można wręcz odnieść wrażenie, że Bołba i Kalinowski chcą, aby czytelnik przez pryzmat jednej z klubowych legend prześledził losy „Wojskowych” od pierwszych lat po II wojnie światowej, aż po czasy nam współczesne. A trzeba przyznać, że jest to historia niezwykła i pod wieloma względami fascynująca. Ktoś, kto kojarzy dzisiejszy futbol (nawet ten w wydaniu krajowym) z luksusem, wielkimi pieniędzmi, poważnymi transferami oraz profesjonalnie przygotowanymi zgrupowaniami, zostanie na początku wspomnień pana Lucjana wrzucony w peerelowską rzeczywistość połowy lat pięćdziesiątych XX wieku, gdzie piłkarze stołują się w barach mlecznych, w ramach premii za wywalczenie mistrzostwa otrzymują zegarki, a zapłatą za przejście z klubu do klubu jest rower. Niektórych też może zszokować fakt, że jedyny element odnowy biologicznej w owym czasie stanowiła kadź miodu, obecna przy drużynie zarówno podczas meczów u siebie, jak i na wyjeździe. Piłkarski światek z czasem jednak zaczął się zmieniać i razem z Kicim tę ewolucję na kartach książki obserwujemy. Mamy więc tutaj opis pierwszych dwóch dubletów zgarniętych przez Legię w latach 1955 i 1956; niezłe wyniki i wysokie lokaty klubu z lat sześćdziesiątych; mistrzowską drużynę z początków lat siedemdziesiątych, w której prym wiedli Kazimierz Deyna, Robert Gadocha i Lesław Ćmikiewicz; kryzys i marazm końcówki lat osiemdziesiątych zwieńczony dwoma Pucharami i Superpucharem Polski; aż wreszcie przechodzimy transformację ustrojową i obserwujemy budowę kolejnej wielkiej Legii, która pod wodzą Pawła Janasa triumfuje na krajowym podwórku w sezonach 1993/1994 i 1994/1995, występując przy okazji także w elitarnej Lidze Mistrzów. Na koniec warto zauważyć, że autorzy zdecydowali się na dość ciekawe rozwiązanie edytorskie. Mianowicie chcąc poszerzyć treść wywodów głównego bohatera, zrezygnowali z klasycznych przypisów na rzecz wtrąceń w samym tekście. Rozszerzenia te dotyczą głównie historii klubu, a wśród nich odnajdziemy wiele anegdot dotyczących albo samego Kiciego, albo osób związanych z zespołem na przestrzeni lat. Po książkę Grzegorza Kalinowskiego i Wiktora Bołby z pewnością powinni sięgnąć wszyscy kibice Legii oraz osoby żywo zainteresowane historią piłki nożnej w wydaniu krajowym. Publikacja powinna trafić również w gusta osób próbujących zrozumieć przemiany mentalności społeczeństwa polskiego w Polsce powojennej oraz fenomen funkcjonowania w przestrzeni publicznej różnych sportowych legend. https://historia.org.pl/2016/05/27/kici-lucjan-brychczy-legenda-legii-warszawa-l-brychczy-g-kalinowski-w-bolba-recenzja/?fbclid=IwY2xjawHECI1leHRuA2FlbQIxMQABHUgTjZiUoCph1kJpsZfN7r_GrpIOhjL3WRsX2yNNAb946QUtjpBBUCWycA_aem_UUWoksr4h_J7MoH6CUZmHg

Długo polowałem na tę książkę. W końcu udało mi się ją zdobyć. Mimo tego, że minęło 15 lat od wydania, to wciąż dobrze mi się czytało. Autor chciał tu przedstawić Afrykę tuż przed mistrzostwami świata w 2010 roku, które odbyły się w RPA. Pamiętamy dobrze słynne wuwuzele. To dźwięk, który nigdy nie zniknie z pamięci kibiców piłki nożnej. Sama książka to przedstawienie futbolu z tamtych lat i pokazanie, jak ważny jest i był dla Czarnego Lądu. Poza samą piłką nożną, nie zabrakło innych aspektów. Mamy tutaj wiele informacji o codzienności w Afryce, o religii i wierze, czarach i szamanach, stylu życia i wiele potrzebnych informacji dla osób, które się wybierają w podróż na Czarny Ląd. Autor podzielił się wrażeniami ze swoich podróży do Afryki. Tymi pozytywnymi, jak i negatywnymi. Ta książka jest skierowana przede wszystkim do fanów piłki nożnej, choć znajdą się też rozdziały bez futbolu. Dobra książka, napisana przyjemnym językiem. Dobrze mi się czytało i było miło wrócić do nazwisk piłkarzy z Afryki grających w ligach europejskich w pierwszych 15 latach XXI wieku.

Przeczytałem wersję ebookową. Książka zaczyna się ciekawą przedmową Mateusza Borka, po czym - zgodnie z nazwą polskiego wydawnictwa - otrzymujemy istną kopalnię wiedzy nt. niemieckiego futbolu. Wydawało mi się, że co nieco wiem na ten temat, byłe jednak w srogim błędzie. Autor zawarł historię niemieckiego futbolu od zarania jej dziejów, przez obie wojny światowe, finały MŚ i ME, powstanie Bundesligi, rywalizacje niemieckich klubów w pucharach (ale także między sobą, jak np. Bayernu z Borussią Mönchengladbach), po rok 2013. Język jest przystępny, gratulacje dla tłumacza, Piotra Żelaznego. Na końcu dołączono trochę statystyk (mistrzowie Niemiec, finały europejskich pucharów z udziałem niemieckich drużyn itp.). Zdarzyły się niestety Autorowi 2 pomyłki, spieszę z wyjaśnieniem: str. 83 - może nie błąd sensu stricte, ale sposób, w jaki Autor opisał mecz z Anglią na Wembley w 1972, sugeruje, że był to turniej finałowy Euro, a w rzeczywistości było to 1. spotkanie z dwumeczu w ramach eliminacji (ćwierćfinał). Wygrana RFN nie dawała im jeszcze awansu do turnieju finałowego (choć, oczywiście, znacznie ją przybliżyła). str. 261 - wg Autora Niemcy na mundialu w 1990 od ćwierćfinału nie zdobyli bramki z gry; nie jest to prawda, udała im się ta sztuka w półfinale z Anglią (1:1, k. 4:3) Polecam tę książkę każdemu entuzjaście historii piłki nożnej.

Przyjemna autobiografia jednego z najbardziej znanych polskich piłkarzy XXI wieku z jedną zasadniczą wadą - powstała za wcześnie. Jerzy Dudek nie zakończył bowiem kariery tuż po finale LM w Stambule, co sprawia, że brakuje tu dwóch istotnych wydarzeń z jego dalszego życia: niepowołania go przez Pawła Janasa na mundial 2006 oraz pobytu w Realu Madryt. W "Uwierzyć w siebie..." nie brakuje za to licznych wątków osobistych i tego, po co kibice sięgają po tego typu książki, czyli anegdot z szatni i zakulisowych ciekawostek. Interesujący jest zwłaszcza wątek interesików, jakie przy okazji MŚ 2002 kręcił próbujący uchodzić dziś za sumienie polskiej piłki Zbigniew Boniek. Choć nigdy wielkim fanem pana Jurka nie byłem to po lekturze trudno go nie polubić. Pozytywny gość, któremu mimo sukcesów nie odbiła sodówka.

Ocena z mojej strony raczej jest zawyżona, bo Dennis to mój ulubiony piłkarz z dzieciństwa i przemawiają za nią sentymenty. Pozycja bardziej dla wielbicieli piłki nożnej. Mimo to polecam nawet po to, by poczytać o pięknych golach z Newcastle czy Argentyną w 98' z perspektywy ich autora.