Geniusz z Kimberley

Kryminał do przeczytania w jeden wieczór. Nie jest to tradycyjny przedstawiciel gatunku, w którym trup ściele się gęsto, a krew leje się strumieniami, raczej opowieść z pogranicza kryminału i komedii. Mamy oczywiście zwłoki młodej kobiety, szereg postaci podejrzanych o dokonanie zbrodni i milicjantów, którzy próbują rozwiązać zagadkę w mniej lub bardziej konwencjonalny sposób. W powieści odnajdziemy humor słowny, sytuacyjny i postaci, który niejednokrotnie wywołuje uśmiech na twarzy czytelnika. Nie jest to może wybitne dzieło, ale nie zaliczyłabym go też do tzw. "całkowitych ogłupiaczy".

Umiejscowione gdzieś koło końcówki lat 40. i początku lat 50. trzy opowiadania, będące wczesną twórczością wolnomularza i wieloletniego krytyka literackiego Nowych Książek. W przedmowie autor twierdzi, że inspiracją były rozmowy z emerytowanym milicjantem. Postać komendanta jest milicjantem bezsprzecznie i socjalistyczny obraz władzy i obywatela jest w nim osadzony jak korzeń w ziemi. Szczęśliwie nie jest to literatura dydaktyczna, choć naleciałości epokowe ma. Najlepiej mi siadło opowiadanie trzecie, w którym komendant odsłania się jako człowiek i szuka własnego dziecka. W drugim autor podzielił narrację i poza relacjonującym milicjantem są fragmenty, gdzie swoją mętną logikę stara się wyłuszczać chory umysł mordercy (jak chory to już inna sprawa, bo czerpie to z kryminologii przedwojennej i "osobowości epileptycznej", wg której to teorii osoby z padaczką skłonne są do agresji i popadania w mordercze szały). Jerzy Siewierski jest również autorem opracowań, mówiących o kryminale jako gatunku literackim — wygląda więc, że traktował sprawę poważnie. Książka ma swój specyficzny urok: "Obudziła mnie Marta. Musiałem niedawno usnąć. Położyłem się do łóżka około wpół do dziesiątej, potem jeszcze wypełniłem małżeńskie obowiązki i szybko przysnąłem pod pierzyną".

"Czeka na mnie Tina" to chyba pierwszy kryminał jaki przeczytałam w życiu, więc mam do niego ogromny sentyment. Powróciłam do niego wiele lat później i wciąż miał w sobie to "coś". Książka napisana jest w pierwszej osobie z perspektywy doktora Trencha, który z rodziną i grupą przyjaciół miał spędzić kilka miłych dni na bezludnej wyspie. Jednak sprawy przybrały przerażający obrót... Ile już takich historii napisano? Horrorów, thrillerów, kryminałów. Tutaj jednak trzeba wziąć pod uwagę, że książka pochodzi z 1982 roku, więc temat, szczególnie na polskim poletku, był nowy, choć nie nowatorski (wystarczy wspomnieć "Dziesięcioro Murzynków" Christie). Jednak poza ogólnym zarysem (wyspa, grupa ludzi, ktoś ginie) fabuła rozwija się w nieco innym kierunku. Opis w pierwszej osobie także potęguje wrażenie, że jesteśmy razem z bohaterem i przeżywamy to co on. Dziś pewnie napisanoby powieść na 300-400 stron, a tak mamy zwarty, kompaktowy kryminał z ciekawymi bohaterami, szczyptą psychologii (bez wykręcania na wszelkie strony motywów, rozterek, winy, kary, wynurzeń mordercy, itd. jak to jest często w dzisiejszych kryminałach i thrillerach) i ciekawym rozwiązaniem. Ale mnie bardzo podobał się klimat lat 70-tych. To jest nie do podrobienia przez współczesnych pisarzy, którzy często potykają się na próbie odtworzeniach tamtych lat.

Kto jest zawodowym prawnikiem działającym na własny rachunek, a nie w korpo, ten w cyrku się nie śmieje. To, co przeżywa tytułowy adwokat, czyli Jan Schlichtmann, na drodze ku prawdzie i sprawiedliwości sądowej, sam przerabiałem swego czasu, oczywiście na mniejszą skalę. Zarówno moim, jak i Schlichtmanna jedynym, aczkolwiek ogromnym grzechem, była wyłącznie naiwność. Nawet, nie wiem, czy "Proces cywilny" (angielski tytuł) można w ogóle nazwać powieścią, to jest raczej fabularyzowany dokument, stanowiący prozatorskie spisanie losów procesu odszkodowawczego wytoczonego przez kilkorga mieszkańców miasta Woburn dwóm korporacji przemysłowym odpowiedzialnym za śmierć i kłopoty zdrowotne członków ich rodzin. Rzecz obrazuje z jednej strony grozę losów jednostki wobec interesów korporacji, z drugiej zaś grozę procesu sądowego, gdzie prawda i sprawiedliwość giną w morzu proceduralnych zawiłości, a rafą jest osoba sędziego. Z własnego doświadczenia wiem, że procedury swoje, ale i tak decyduje człowiek w obrębie określonego systemu. W USA mają skostniałe quasi-precedensowe orzecznictwo, kastę sędziowską i pozory udziału czynnika społecznego w postaci totalnie zagubionej w zawiłościach ławy przysięgłych, w Polsce mamy kastę i przepisy niedostosowane do zmieniającej się rzeczywistości oraz quasi-demokrację. Długo by pisać. Rzecz bardzo dobra, wręcz rewelacyjna, męcząca z jednej strony ilością faktów, z drugiej jednak obrazującą w sposób doskonały pułapki współczesnych systemów społecznych oraz to, jak system niszczy wybitne jednostki. W książce nie pada żadne oczywiste stwierdzenie w tym zakresie, ale między wierszami można wyczytać, że wystarczył jeden skorumpowany sędzia, by uwalić temat.

W świnoujskim pensjonacie "Rybitwa" ma miejsce tajemnicze morderstwo kobiety. Zostaje ona uduszona szalikiem, gdy śpi obok męża. Dokładnie rok później w tej samej willi zbiera się dokładnie ta sama ekipa, co zeszłego lata i dochodzi do kolejnego zamachu. W czasie śledztwa wychodzi na jaw organizacja turnieju szachowego oraz jego stawka, która jest zdecydowanie wyższa niż butelka koniaku. O co naprawdę toczy się gra? Jakie powiązania łączą jej uczestników? Nie jest to typowy dla czasów PRL-u kryminał, gdyż dochodzenie prowadzą nie milicjanci, a naukowiec bawiący się w detektywa oraz działający na rzecz ówczesnych organów ścigania, o wdzięcznym imieniu Arystoteles. Nie ma tutaj również zamiennego dla tamtego okresu wychwalania pracy MO. Narracja została poprowadzona dwutorowo: pierwszoosobowo - z perspektywy majora nadzorującego śledztwo oraz trzecioosobowo, kiedy mamy już do czynienia z działaniami wyżej wspomnianego Arta Baxa. Autor przedstawia dość ciekawą intrygę, w której krew nie leje się strumieniami, a akcja nie pędzi na łeb na szyję. Powoli, tak jak po nitce do kłębka, docieramy do rozwiązania zagadki i poznania osoby zabójcy. Bohaterowie tworzą nietuzinkowy zlepek postaci, które zostały dość dobrze zarysowane. Zakończenie zaskakuje i powinno w pełni usatysfakcjonować czytelnika. Widać, że pisarz jest ogromnym miłośnikiem szachów oraz wiele o nich wie. Poświęca tej grze sporo miejsca w fabułę, a robi to w interesujący i nienużący sposób. Porównuje szachy do wojny pełnej podstępów, pułapek czy bezpardonowych bitew, ukazując tym samym ich trudność, ale też i piękno. To znakomita propozycja nie tylko dla miłośników kryminałów rodem z PRL-u czy szachowych rozgrywek. Z pewnością wielbiciele cosy crime i ciekawie uplecionych intryga znajdą w niej coś dla siebie.

W opinii na LC wyczytałem, że książka „Pięć butelek sherry i bukiet róż”, Johnatana Trench, zdaniem jednej z szanownych czytelniczek, jest w jej odbiorze teatralna (sceniczna) - z czym całkowicie się zgadzam. Faktycznie, wyczuwałem tu scenerię ograniczoną, jak w teatrze, gdzie widz jest świadom świata zamkniętego w czterech ścianach, ściśle wokół odtwarzanej w danej chwili sceny. Ma się odczucie pustego miasta, bez ludzi w tle, bez gwaru i zgiełku ulic, tylko aktorzy, inscenizacja, jak w teatrze. Autor prowadzi bardzo grzeczną, dystyngowaną, powściągliwą narrację w stylu Agaty Christie i ma się wrażenie, że wydarzenia rozgrywają się w XIX wieku a nie w latach 70 XX wieku. Nie wprowadza natomiast, atmosfery niebezpieczeństwa, przemocy, lęku, dreszczu emocji, lecz raczej ciekawości. Bohater musi zdać się na logiczną dedukcję a nie brutalną konfrontację ciała i siłę ognia. Czytelnik niech nie spodziewa się zaskakujących zwrotów akcji, tylko wręcz „matematycznego” procesu odkrywania prawdy. Czy to coś złego? Wręcz przeciwnie. Opowieść była interesująca, a ta teatralność może być przez wielu postrzegana jako atut, szczególnie przez miłośników klasycznych zagadek detektywistycznych. Nadal żywych tego rodzaju opowieści. Być może przeżywających renesans, jak obserwuję i co uważam za słuszne. Co więcej, to właśnie dzięki wpływowi takich wczesnych form literatury, możliwa była ewolucja sensacyjnego gatunku, która doprowadziła do powstania współczesnych thrillerów.

Rok 1961, a wygląda jakby Simenon chciał nas przygotować na pożegnanie z Maigretem. To bardzo nostalgiczna opowieść, wręcz melancholijna, pełna retrospektyw. Kanwą są dwa śledztwa, które toczą się równoległe: pierwsze to sprawa przeciwko szajce złodziei, którzy nie wahają się używać broni, drugie to śmierć Cuendeta, włamywacza – samotnika, który nigdy nie wiązał się ze środowiskiem przestępczym. Outsidera, który nigdy nie rzucał się w oczy, nigdy nie pokusił się o przemoc. O pechowcu, który zdecydował się na popełnienie przestępstwa, które ofiarę postawiłoby w niekorzystnym świetle, więc postanowiono, że jego śmierć jest nieistotna. Maigret jest świadkiem zmian gwałtownych, na które nie ma wpływu. Wiek rządzi się swoimi prawami, stara gwardia – policjantów z krwi i kości – się wykrusza. Profesjonalizm zastępuje buta, policjantów sprowadza się do roli kamerdynerów, którzy mają w ciszy i pokorze wykonywać polecenia. Prokuratorzy i sędziowie mogliby być dziećmi Maigreta, ale wiek i brak jakiegokolwiek doświadczenia nie przeszkadza im w kreowaniu siebie jako ludzi nieomylnych, a każda przez nich wypowiedziana kwestia jest prawdą absolutną. Maigret i kilku innych – starych wiarusów – spędza im sen z powiek, bo komplikuje ich świat zero-jedynkowy. Najbardziej doskwiera mu fakt, że umiera pierwotne pojęcie sprawiedliwości, równości wobec niej. O winie zaczyna decydować nie interes jednostki – tej pierwotnej ofiary, a interes Republiki. Nie przechodzi obojętnie wobec śmierci Cuendeta, choć robi to w skrytości, nieoficjalnie, pozwala sobie na symboliczną zemstę wobec systemu, albo na rekompensatę wobec Cuendeta – przestępcy, któremu prawo do sprawiedliwości odebrał System.

Pamiętacie kryminały z jamnikiem? Lubicie niebanalne komedie kryminalne? To Wam się spodoba! Na ostatniej Aferze Kryminalnej Alek Rogoziński polecił leciwą książkę, której akcja toczy się w latach osiemdziesiątych. Z ciekawości zaczęłam szukać i znalazłam audiobook. Co za gratka! Malwina Kalecka odnosi ogromne sukcesy, ugania się za nią tabun przystojniaków i jest przez wszystkich lubiana. No, przynajmniej w jej własnych opowieściach, którymi zamęcza każdego, kto się nawinie. Jest modelową egocentryczką, która wszystko wie, wie najlepiej, wszystko potrafi i ma zdanie na każdy temat. A na dodatek opowiada tylko o sobie i to bez przerwy. Słowem kobita nie do zniesienia. Kiedy odwiedza przyjaciółkę, gospodarz zamyka się na długie godziny w łazience pod pretekstem malowana, przepychania wanny czy czegokolwiek. Monologi Malwiny sprawiają, że czytelnik ma ochotę babsko udusić. Nie trzeba długo czekać, bo ktoś zamyka jej buzię definitywnie… A kto? Podejrzanych jest wielu, a sprawę prowadzą PRL-owscy milicjanci sierżant Fidybus i porucznik Karbolek. Ten drugi przy pomocy mamusi. Bohaterów jest wielu, większość podejrzana, ale każda osoba jest nietuzinkowa i zaplątana w życiorys Malwiny niekoniecznie z chęci przyjaźnienia się z nią i każda ma swój powód, by pozbyć się Kaleckiej. Oprócz malowniczej plejady potencjalnych zbrodniarzy świetne wrażenie zrobił na mnie przezabawny język i humor sytuacyjny, który nieraz przyprawił mnie o salwy śmiechu, chichoty i rżenia. Polecam. Bardzo polecam, zwłaszcza na poprawę humoru w jesienny wieczór.

Żałuję, że nie dowiedziałam się przed czytaniem, że nie będzie to kryminał, ale komedia z wątkiem kryminalnym, Zaoszczędziłoby mi to zdziwienia z powodu zupełnie nierealnych sytuacji i infantylnych zachowań postaci. Trzymał mnie przy lekturze lekki, żartobliwy humor słowny i pocieszne granie przez pisarza kryminałów roli prywatnego detektywa na tropach gangsterów w pięknej Italii. Dla tych, którym nie przeszkadza PRL-owski sznyt może to być świetna rozrywka

Popularny kiedyś u nas autor, który był tak naprawdę spółką czterech amerykańskich pisarzy. Napisali oni, w różnych konfiguracjach (po dwoje, pojedynczo) pod pseudonimem Patrick Quentin kilkadziesiąt powieści na przestrzeni około trzydziestu lat (lata 30., 40., 50.). "Mój syn mordercą?" z 1954 roku należy jednocześnie do cykli z Piotrem/Peterem Deluthem i z inspektorem Trantem. Bratanek Petera, dziewiętnastoletni Bill jest oskarżony o zamordowanie swojego chrzestnego, wszystkie poszlaki świadczą przeciwko niemu, a jedyną osobą, która nie wierzy w jego winę jest ojciec (czyli brat Petera),wydawca i wspólnik ofiary. Solidny kryminał w starym stylu z kilkoma twistami: 6.5/10

Zamiast czytać współczesne retro kryminały warto czasem sięgnąć po prawdziwy stary kryminał, jak ten wydany w 1951. Warto przekonać się jakie były wtedy realia, zupełnie nie przystające do czasów dzisiejszych. Czy można sobie dziś wyobrazić komisariat, gdzie dym z papierosów jest tak gęsty, że aż można zawiesić przysłowiową siekierę w powietrzu, gdzie młodsi pracownicy biegają po piwo dla komisarza do najbliższego baru, a nawet o zgrozo! można podejrzanemu przyłożyć w szczękę? A sam czcigodny komisarz Maigret jest bezustannie w stanie wskazującym na wiadomo co, bo funkcjonuje zazwyczaj na piwie, koniakach i szampanie, czasem ratując się posiłkiem u pani Maigret. Nikogo to nie dziwi i nie gorszy, a Maigret zawsze rozwiązuje zagadkę.

Zaczyna się niewinnie- od zaginionego obrazu zaginionego malarza. A potem szybko akcja nabiera tempa i na podstawie wielu zapętlonych zdarzeń i informacji Lew Archer musi odgadnąć jaki obraz widnieje na właściwej stronie gobelinu.. Zaś ludzie, których przesłuchuje mocno mu to utrudniają. To typowy kryminał detektywistyczny z dużą ilością wątków, komplikacji, tajemnic i fałszerstw .I jak zwykle Archer nie daje się zwieść pozorom a jego zmysł obserwacyjny i przenikanie psychologicznych barier pomaga rozwiązać tę niewiarygodnie pogmatwaną łamigłówkę. A największą zaletą stylu autora jest dla mnie właśnie sposób w jaki Archer rozmawia z ludźmi.

Duluth, ty nieodpowiedzialny człowieku! Nadgorliwość nie popłaca - na pewno nie w stosunku do młodych pisarek ;) Dobrze się czytało, książka na jedną noc. Akcja wciąga. Tylko główni bohaterowie Iris i Peter - zachowują się coraz gorzej z kolejnym tomem, porządne małżeństwo... jasne...

Kryminał z czasów późnego Peerelu (wydany w 1988 roku),w stylu biurowych historii Joanny Chmielewskiej (gdzie biurem była pracownia projektowa) czy – współcześnie – Marty Kisiel (wydawnictwo książkowe). U Bożkowskiego (a faktycznie u Bożeny Ciecierskiej-Więcko, która przybrała taki pseudonim literacki) akcja rozgrywa się w redakcji dwóch gazet: „Zewu Nauki” i „Czynów Stal”, dzielących tak piętro pewnego budynku, jak i mieszczącą się tamże toaletę. W gabinecie jednego z dwóch naczelnych dochodzi do morderstwa, którego sprawcę próbują odnaleźć działający równolegle, jednak niekoniecznie wspólnie i w porozumieniu, porucznik Karbolek oraz sierżant Fidybus, obaj na milicyjnych etatach. Z założenia miała to być, jak się wydaje, historia śmieszna, co sugerują choćby nazwiska poszczególnych bohaterów. Pojawiają się tu bowiem Maciej Świerzop (z zamiłowania poeta),Napoleon Gnyś, Bolo Cynk, Gloria Przeciek czy wreszcie ksiądz Stanisław Przeogromny (postury raczej mikrej). Są też młodzi bohaterowie, którzy wprowadzają sporo zamieszania (wspomniany Bolo, który mimo 15 lat ma już na swoim koncie pobyt w poprawczaku, a obecnie pracuje jako redakcyjny goniec, tudzież – doraźnie – sprzątacz oraz dwunastoletnia Felicja Gwizdek – córka jednego z redaktorów – rezolutna i samodzielna w stopniu, którego dzisiejsze dwunastolatki mogłyby jej tylko pozazdrościć) oraz wrogie elementy, ostatecznie zaskakująco jednak niegroźne. Z punktu widzenia literackiego „Msza za mordercę” jest udana w stopniu raczej niewielkim. Za dużo tu chaosu, wątków, to co miało być śmieszne, śmieszy umiarkowanie a zagadka morderstwa nie jest specjalnie frapująca. Współcześnie czyta się to jednak znakomicie jako świadectwo epoki, czasów, których wielu nie tylko nie pamięta, ale nie miało szans doświadczyć (akcja, jak sądzę, dzieje się w drugiej połowie lat siedemdziesiątych ubiegłego wieku). Pal sześć archaiczny styl pracy redaktorów gazet, jak również jeszcze bardziej archaiczny proces druku (choć sama pracowałam w mediach doby przedcyfrowej, montując materiały radiowe przy pomocy żyletki, musiałam sprawdzić w słowniku kim, do diabła, był metrampaż?!),ale te składkowe pół literka, obalane w godzinach pracy tak przez pracowników umysłowych, jak i fizycznych! Te dzieci puszczane samopas i odszczekujące się dorosłym, jak również wprowadzające z premedytacją w błąd organy ścigania! Te liczne i niedziwiące nikogo romanse, w godzinach pracy i poza nimi, będące czymś tak naturalnym jak to, że w segregatorze w gabinecie naczelnego przechowuje się kaszankę! Wyraźnie widać też w książce oznaki zbliżającego się przełomu, choć raczej przeczuwanego niż pewnego. Autorka zmarła na początku lutego 1986 roku, być może dlatego nie bała się wprowadzić do „Mszy…” szeregu odważnych, jak na owe czasy, wątków. Jednym z bohaterów jest tu robotnik skazany po poznańskich protestach w 1956 roku, który wyrasta na postać tragiczną. Wspomniany wcześniej ksiądz (a była to grupa zawodowa mocno w tamtych czasach inwigilowana i nielubiana przez władzę) jest bohaterem zdecydowanie pozytywnym, podczas gdy w szeregach milicji roi się (choć zdecydowanie w tle) od czarnych charakterów. I tylko żal, że wypowiedziane przez jednego z bohaterów zdanie: „Każdy fach, gdzie łatwo pokazać siłę, szybko może świnię zrobić z człowieka”, jest nadal, mimo zmiany ustroju i upływu czasu, tak boleśnie aktualne.

Astrid Brands prowadzi swój pensjonat ręką żelazną, a reguły są proste: pensjonariusze mają mieć spokój, ciszę, intymność, no i muszą być dość majętni. Tutaj nie ma miejsca na szaloną zabawę czy skandale. Chętnych nie brakuje, choć przed sezonem jest to akurat kilka osób. Jedną z nich jest lekarz policyjny i jednocześnie narrator opowieści. Pensjonariuszką jest też Maria Jansson, Szwedka polskiego pochodzenia, legenda szwedzkiego biznesu. To ona złamie zasady pani Brands pozwalając się zamordować w swoim pokoju. Śledztwo – co nie uchodzi uwadze narratora – prowadzi młody, niedoświadczony oficer. Póki co ma on jedynie mnóstwo domysłów, które niczego nie wyjaśniają i sprzecznych teorii, które podsuwa mu wybitny dziennikarz i wspomniany lekarz. Naciski „z góry” na szybkie odnalezienie sprawcy nie pomagają, a kiedy okazuje się, że sprawca nie powiedział ostatniego słowa wydaje się, że śledczy jest już na prostej drodze do spektakularnej porażki. Choć ofiar przybywa, śledczy nie wydaje się być przytłoczony, wkrótce okaże się, że wcale nie jest takim żółtodziobem na jakiego wygląda... Ciekawy kryminał w dość przewrotnej formie napisany. Autor od razu sprawę podaje nam na tacy strzegąc jednocześnie sposobu jego wykrycia, a poczynania śledczego wcale nie są oczywiste. Choć akcja toczy się w środowisku hermetycznym (skromna grupa świadków i zamknięty obszar działania) nie przytłacza monotonią. Kilka zwrotów akcji ma kosmetyczny wydźwięk, bo sprawca to „pewniak”, to jednocześnie plus i minus dramaturgiczny. Samym Szwedą też się „przykleiło”: ich święte oburzenie, że w tak cywilizowanym kraju zabójstwa mógł dokonać tylko dziki imigrant na co, co i rusz, zwracają uwagę oficjele, paradoksalnie przypomina współczesną Polskę z tym histerycznym przekonaniem o wspaniałości nieskończonej.

Cały czas trzyma w napięciu. Świetnie napisana książka. Autorka zna realia świata policyjnej pracy (amerykańskich) detektywów – z politycznym tłem włącznie. Detektyw Joe Peters nie ufa nikomu, ma wrażenie, że wszyscy kłamią, ale stara się dotrzeć do prawdy. Jedni policjanci są „sztampowi” – od razu ustalają na podstawie swojego wyczucia rozwiązanie morderstwa, a w przeciwieństwie do nich Joe Peters podważa wszystkie narzucające się innym hipotezy - co w rezultacie doprowadza go do szukania rozwiązania zagadki podwójnego morderstwa w czasie (prawie przymusowego) urlopu. Aby rozwiązać tę zagadkę, Joe Peters musi cofnąć się do innych, nie do końca prześwietlonych spraw z przeszłości, znaleźć powiązania miedzy ludźmi i naprawdę nie może wierzyć nikomu… Świetnie skonstruowana fabuła. Mottem tej książki może być zdanie: „nie wierz nikomu”. Tłem jest pokazanie problemów „świata policji” – począwszy od nacisków politycznych, poprzez stosowanie przez policjantów nieczystych metod z psychologicznym wymuszaniem fałszywych zeznań, i w końcu na odseparowywaniu prawdy od fałszu. Wciąga. Słuchałam w wykonaniu świetnego lektora – Ryszarda Nadrowskiego.

Po „Aksamitne pazurki” otwierające cykl powieściowy „Perry Mason” pióra Erle’a Stanley’a Gardnera, kolejnego (po Johnie Grishamie) amerykańskiego prawnika i pisarza (1889-1970) sięgnąłem dlatego, że miałem dostęp do audiobooka wydanego przez „Agorę” w serii „Mistrzowie słowa”. Głosu temu wydaniu użyczył Andrzej Łapicki. Co ciekawe, wydawca nie ujawnia autora tłumaczenia. W tym wypadku może i dobrze, o czym dalej, lecz zarazem jest to ciekawy przyczynek do krytycznych, i to bardzo, rozważań o kondycji nie tylko polskiego rynku wydawniczego, ale i inteligencji. Mistrzowie słowa w zestawieniu z przeświadczeniem, że tłumacz nie jest ważny? Bez komentarza. No, może poza takim, że to nowa moda, gdyż stare audiobooki, nagrywane jeszcze na taśmach magnetofonowych, miały zawsze podane jako rzecz bardzo istotną, z jakiego tłumaczenia (a najczęściej i wydania) korzysta lektor. Ta nowa moda to kolejny obraz tego, jak inteligencja zmienia się w pseudointeligencję. No, pojechałem sobie po wydawnictwie, a teraz wróćmy do książki. „Aksamitne pazurki” to klasyczna powieść detektywistyczna, w dodatku klasycznie amerykańska, oba wyrażenia w ich jak najbardziej pozytywnym rozumieniu. Klasyczna, a więc jeden trup, bez zbędnego okrucieństwa, zboczeń, flaków i seryjnych zabójców, bez wydumanych motywów, profili psychologicznych, CSI, i całego tego nowomodnego chłamu. Perełka dla miłośników gatunku, więc nie będę wspominał fabuły, by nie psuć nikomu niepowtarzalnego smaku nowości. Głównym bohaterem cyklu jest Perry Mason, ikoniczny amerykański prywatny detektyw, lecz nie nadużywający przemocy, co sprawia, iż nie jest to postać za bardzo sztampowa. Świetnie za to wykreowana jest protagonistka tej konkretnie powieści, czyli pani od tytułowych pazurków. Akcja rozwija się w spokojnym tempie, wciąga powoli, daje czas na smakowanie atmosfery. Świetnie się tego słucha... Lektor, też klasyczny w interpretacji, sprawdził się na piąteczkę. Tłumaczenie też byłoby świetne, gdyby człowiek był ciemny jak tabaka i nie odróżniał pistoletu od rewolweru. Już z kontekstu domniemywałem, że tłumacz kompletnie nie radził sobie z odróżnieniem tych dwóch całkowicie odrębnych rodzajów broni strzeleckiej i stosował je na wyczucie. No i kompletnie poległ. Sprawdziłem w oryginale – w tekście ze dwa razy chodziło o rewolwer, a kilkanaście razy (może kilkadziesiąt, w każdym razie cała reszta) o pistolet. To tak, jakby tłumacz książki kucharskiej tylko dwa razy „trafił” z tym, co widelec, a co łyżka, w całym zaś pozostałym tekście zamiast łyżki pisał widelec. To kolejny bardzo interesujący przyczynek do dyskusji o inteligencji. Tłumacz wykształcony, profesjonalista, a tutaj takie rzeczy… Jak widać wiedza nie ma niczego wspólnego z inteligencją. Inteligentny człowiek przede wszystkim ma świadomość, gdzie kończy się jego wiedza, i gdy musi poza nią wyjść, to ją uzupełnia. A może to kwestia zadufania i arogancji? Nie wiem, ale widzę, że to bardzo częste u polskich tłumaczy literatury – myślą, że wszystko wiedzą, a mają braki nawet na poziomie pierwszych trafień z googla. W dodatku braki, z których nie zdają sobie sprawy. A może to jest jak w moim ulubionym motto „Ignorance is pride and pride is ignorance”? No, ponarzekałem, ale co zrobić, gdy łyżka dziegciu w beczce czegoś pięknego? Mimo tego jakże denerwującego aspektu, „Aksamitne pazurki” polecam, i to nie tylko miłośnikom powieści detektywistycznej, ale w ogóle lubiącym dobrą literaturę, zwłaszcza typowo amerykańską. Klimat jest nie do podrobienia. Sam już planuję poczytać (lub posłuchać) następną powieść o Perrym Masonie. źródło: https://klub-aa.blogspot.com