Wszyscy byli odwróceni

Trudno powiedzieć o prozie Hłaski, że jest porywająca. Ma jednak w sobie jakiś niewytłumaczalny magnetyzm, przynajmniej dla mnie. Styl Hłaski jest szorstki, sugestywny, przesiąknięty pesymizmem , zdecydowanie obcy mojej naturze, ale przez to taki pociągający. Jak już zaczynam czytać, te niełatwe egzystencjalne rozważania nie mogę przestać. "Wszyscy byli odwróceni” to kolejna jego mroczna, pełna rozpaczy i rezygnacji powieść. Tym razem o emigrantach w Izraelu. Ludziach zdecydowanie przegranych, błądzących gdzieś na marginesie życia. Niby trudno znieść brak optymizmu, ale trudno też przestać czytać. Autor sporą dozą życiowego cynizmu niemal powala czytelnika.
W trakcie całej lektury towarzyszy nam poczucie samotności, a stąd już tylko krok do autodestrukcji. To zresztą typowe zjawisko dla Hłaski. Bohaterowie tej opowieści manipulują uczuciami i wchodzą w toksyczne relacje zbudowane z jednej strony na honorze, ale też nie mogące się oprzeć zdradzie. W efekcie niepostrzeżenie zaczynają zmierzać do nędznego końca pod tytułem nieszczęśliwa miłość. Niestety całość prowadzi do konkluzji, że zamiast znaleźć Ziemię Obiecaną na emigracji pozostajemy z niespełnionymi marzeniami. Styl Hłaski jest szorstki, sugestywny, przesiąknięty pesymizmem. To mocna proza z zdecydowanie pesymistycznym wydźwiękięm.

Trudno powiedzieć o prozie Hłaski, że jest porywająca. Ma jednak w sobie jakiś niewytłumaczalny magnetyzm, przynajmniej dla mnie. Styl Hłaski jest szorstki, sugestywny, przesiąknięty pesymizmem , zdecydowanie obcy mojej naturze, ale przez to taki pociągający. Jak już zaczynam czytać, te niełatwe egzystencjalne rozważania nie mogę przestać. "Wszyscy byli odwróceni” to...

Wszyscy są tu tacy... brudni na duszy.

Wszyscy są tu tacy... brudni na duszy.

Hłasko "izraelski" to Hłasko pogrążony, mit losera, aż kipi z dusznej atmosfery nie tylko tej, ale i wszystkich izraelskich powieści. I człowiek się zastanawia ile tu jest autobiografii, ile fikcji literackiej, ile jest zdarzeń z przeszłości tych które się ciągną za autorem (mam na myśli, choćby podkochiwanie się w mężatce),a ile jest tych doświadczeń na świeżo z knajp, miejsc pracy, pogmatwanych przyjaźni. Moim zdaniem powieści z tego okresu jedynie robią wrażenie dojrzalszych. Zastanawiam się też ile jest w nich tęsknoty za krajem. Kończąc dygresje można jeszcze pogdybać czy nie doświadczywszy emigracji dzieła Hłaski byłyby bardziej rześkie i żywe, ale mniej szczeniackie. Tak to tempo jest pełne napięcia, ale przetopione przez nieznośne słońce i ciała zanurzone w oparach alkoholu, oddechy bohaterów ciężkie, włóczęga w takich okolicznościach nie mieć końca, a przemoc i brutalność ocieka zmęczeniem takim stanem rzeczy i stanowi raczej prośbę o równie umęczoną co nieznośnie niekończącą się rozmowę z przyjacielem, kiedy to przeklęte słońce daje sobie spokój, ale duszność (zarówno namacalna, jak i egzystencjalna) nie znika.

Hłasko "izraelski" to Hłasko pogrążony, mit losera, aż kipi z dusznej atmosfery nie tylko tej, ale i wszystkich izraelskich powieści. I człowiek się zastanawia ile tu jest autobiografii, ile fikcji literackiej, ile jest zdarzeń z przeszłości tych które się ciągną za autorem (mam na myśli, choćby podkochiwanie się w mężatce),a ile jest tych doświadczeń na świeżo z knajp,...

Wyśmienita, wciągająca książka. Myślę, że w obecnych czasach niewielu odważyłoby się napisać taką opowieść. Jeśli chodzi o Marka Hłaskę to po lekturze "Wszyscy Byli Odwróceni" i "Piękni Dwudziestoletni" na pewno sięgnę jeszcze po jego następne książki.

Wyśmienita, wciągająca książka. Myślę, że w obecnych czasach niewielu odważyłoby się napisać taką opowieść. Jeśli chodzi o Marka Hłaskę to po lekturze "Wszyscy Byli Odwróceni" i "Piękni Dwudziestoletni" na pewno sięgnę jeszcze po jego następne książki.

Smutna opowieść - o tęsknocie za szczęściem, za poczuciem wolności i godności.
Hłasko pokazuje pokrętną naturę człowieka. Jego podłość, ale i godność – brudne wnętrze, ale i piękno.
Opowieść o emigrantach – zagubionych, próbujących odnaleźć się w obcym kraju.
O dziwnej, pogmatwanej męskiej przyjaźni.
O honorze, zdradzie, nieszczęśliwej miłości. O trudnych relacjach między bohaterami.
Pesymistyczna, „czarna” literatura – może nie dla każdego.
Na pewno skłaniająca do przemyśleń.

PS
„Żył krótko – a wszyscy byli odwróceni” – wiele mówi ten napis umieszczony na grobie pisarza.

Smutna opowieść - o tęsknocie za szczęściem, za poczuciem wolności i godności.
Hłasko pokazuje pokrętną naturę człowieka. Jego podłość, ale i godność – brudne wnętrze, ale i piękno.
Opowieść o emigrantach – zagubionych, próbujących odnaleźć się w obcym kraju.
O dziwnej, pogmatwanej męskiej przyjaźni.
O honorze, zdradzie, nieszczęśliwej miłości. O trudnych relacjach między...

Książka ta, napisana przez Hłaskę już na emigracji, rozpoczyna cykl utworów bardzo odmiennych od dotychczasowej twórczości pisarza. Sceneria zmienia się diametralnie: oto bowiem zamiast zalanych deszczem obskurnych uliczek robotniczych dzielnic Warszawy, mamy tu zalane żarem miasteczka izraelskie, piasek nieodległej pustyni, bohaterów noszących obcobrzmiące imiona. Twórczość, z jaką czytelnik ma tu do czynienia, zdaje się być już dojrzalsza, uwieńczona nowymi doświadczeniami, zderzeniem z innym światem, inną kulturą, innymi ludźmi. Ale czy rzeczywiście wszystko zmieniło się aż tak bardzo?

W końcu bohaterowie, choć nieco bardziej doświadczeni, bardziej styrani życiem, mają wspólne rysy z bohaterami wcześniejszych utworów Hłaski. W ich relacjach nadal dominuje zagubienie, nieufność w stosunku do otoczenia, świadome wyobcowanie, podskórny bunt wobec rzeczywistości, doświadczenie nieszczęśliwej miłości. Przyjaźń, która łączy Ben Dova i Izraela Berga, ma jakieś nie do końca zdrowe podstawy: z jednej strony jeden pomaga drugiemu utrzymać się jakoś na powierzchni życia i nie trafić do kryminału, z drugiej – dzieli ich cała masa niedopowiedzeń. To szorstka przyjaźń, w której mężczyźni ci nadal pozostają tak naprawdę samotni – każdy ze swoimi pragnieniami, koszmarami i ukrytymi myślami. No, a gdy na scenie pojawiają się kobiety, uwikłane w dość zawiłe relacje psychologiczne z bohaterami, wiadomo już, że staną się one przyczyną tragedii i końca tej męskiej przyjaźni…

Książka naznaczona jest sporą dozą pesymizmu (do czego już ten autor zdążył czytelników przyzwyczaić). Kochające się małżeństwo jest jedynie pozornie szczęśliwe, bo na dnie tego związku jak drzazga tkwi pogarda. Źle odczytane intencje, niezrozumiana przez kobiety kwestia honoru i męskiej dumy, pogarda dla otoczenia i chęć ucieczki przegrywająca z jakimś fatalistycznym marazmem i poczuciem beznadziejności – wszystko to razem pokrywa tę pustynną scenerię gęstą, ciężką mgłą cichej rozpaczy. Czy zdecydowanie się na tak drastyczny krok, jak zabójstwo, pozwoli Izraelowi wyrwać się z tego zaklętego kręgu? Czy zrzuciwszy z siebie jarzmo stałej konieczności porównywania siebie do Ben Dova, ciągłym próbom dorównania mu we wszystkim, będzie on mógł wrócić do wizji o realizowaniu swoich marzeń, o ucieczce ze znienawidzonego kraju i powrocie do studiów lotniczych? Powieść kończy się, nie dając odpowiedzi na te pytania. Czytelnik sam musi dopowiedzieć sobie resztę, co w tym przypadku nie jest chyba zbyt udanym zabiegiem literackim. Chyba że, podobnie jak w przypadku Lewandowskiego, pojawiającego się w różnych odsłonach w różnych utworach Hłaski, także losy bohaterów tej powieści będą w taki czy inny sposób kontynuowane w kolejnych emigracyjnych powieściach? Warto się przekonać.

Książka ta, napisana przez Hłaskę już na emigracji, rozpoczyna cykl utworów bardzo odmiennych od dotychczasowej twórczości pisarza. Sceneria zmienia się diametralnie: oto bowiem zamiast zalanych deszczem obskurnych uliczek robotniczych dzielnic Warszawy, mamy tu zalane żarem miasteczka izraelskie, piasek nieodległej pustyni, bohaterów noszących obcobrzmiące imiona....

najlepsza książka jaką kiedykolwiek przeczytałem, kocham, uwielbiam.

najlepsza książka jaką kiedykolwiek przeczytałem, kocham, uwielbiam.