Bardzo literacki esej filozoficzny, pozycja dziś już klasyczna - i wciąż dająca do myślenia!
Już na początku pojawia się słynne zdanie: “There is but one truly serious philosophical problem and that is suicide’’. Camus zaznacza, że stwierdzić, czy życie jest czy nie jest warte przeżywania, równa się odpowiedzieć na fundamentalne pytanie filozofii. Ależ początek! I rzeczywiście, bardzo dużo po sobie obiecuje ta książka - któż nie chciałby znać odpowiedzi na fundamentalne pytania?
Camus zauważa, że zabicie siebie jest jak wyznanie: wyznanie, że życie nie jest warte zachodu. Świadomy wybór śmierci zakłada, że ktoś rozpoznał, nawet instynktownie, absurdalny charakter nawyku, brak jakiegokolwiek głębszego powodu by żyć, bezużyteczność cierpienia. Camus podkreśla, że zanim powstanie pojęcie „absurdu” jako myślowy konstrukt, czujemy go — jak niepokój, uczucie wykorzenienia, nagłe zdziwienie wobec istnienia. To nie lęk, nie rozpacz, ale właśnie „to uczucie”: Nie da się go łatwo zdefiniować, bo nie jest to strach, depresja czy religijne zwątpienie — to egzystencjalne napięcie między przyzwyczajeniem do życia a nagłym poczuciem jego bezsensu. Camus kreśli przedmiot eseju jako relację pomiędzy absurdem i samobójstwem, stopień, w jakim samobójstwo jest odpowiedzią na ten absurd.
Samo stwierdzenie, że życie jest absurdem, nie oznacza jeszcze, że należy popełnić samobójstwo. Ale - pyta Camus - jakie są logiczne konsekwencje takiego stwierdzenia? I co oznacza życie w zgodzie z tą świadomością, pozostając wobec siebie uczciwym? Nabywamy nawyk życia, zanim nabędziemy nawyk myślenia. Konstatacja, że życie nie ma sensu, nie zawsze prowadzi do samobójstwa, nawet wtedy, kiedy ktoś twierdzi, że samobójstwo jest rozwiązaniem absurdu. Istotę tej sprzeczności Camus upatruje w akcie ucieczki od absurdu. Według niego typowym sposobem ucieczki jest nadzieja. Nadzieja na inne życie, na które trzeba sobie zasłużyć, albo oszustwo tych, którzy nie żyją dla samego życie, ale dla jakiejś wielkiej idei, która to życie przekroczy, uwzniośli, nada sens. Ale dla niego wszystkie te rozwiązania to ucieczka.
Autor szkicuje postawy innych filozofów egzystencjalnych - Jaspersa, Szestowa, Kierkegaarda, Husserla - tych, którym podobnie jak jemu nieobce jest poczucie absurdu i brak sensu istnienia. Zarzuca im, że nie potrafili wytrwać w absurdzie, do którego sami doszli. Każdy z nich ucieka od swojego rozpoznania - w religię, metafizykę, irracjonalność. Taką postawę nazywa "filozoficznym samobójstwem" - wprawdzie nie dokonali oni ostatecznego aktu pozbawienia się życia, ale pozbawili życia swoją żywą myśl, zdradzili racjonalność i wybrali nieracjonalne wyjaśnienia.
Camus nie chce zdradzać siebie i swojej myśli i wybiera inną drogę - wierność absurdowi. A zatem: człowiek może odrzucić złudzenia wynikające z tęsknoty za jednością, sensem, boskością, ale nie może zrezygnować z pragnienia, które wobec nich odczuwa. Nie ucieka w metafizykę, religię, które dają złudne nadzieje, ale uczciwie przyznaje się do tej tęsknoty. Pragnienie rozumienia, świadomość, pytania o sens oddzielają go od reszty natury - od drzew czy zwierząt, które do tego świata po prostu należą, ale nie pytają o sens. Podstawą konfliktu jest świadomość tego oddzielenia. I właśnie dlatego - jeśli uznaję to za prawdę, powinienem zachować tę świadomość, uważność na to oddzielenie. Właśnie wtedy absurd staje się obecny w życiu człowieka i znajduje w nim swój dom. W tym momencie umysł może porzucić jałową ścieżkę jasnych, ale abstrakcyjnych dociekań i zająć się życiem. Świadomość absurdu prowadzi do obecności w codziennym życiu - bez uciekania od niego, ale w jego obecności.
W poszukiwaniu "absurdalnego człowieka" Camus sięga do filozofii, literatury, teatru. A jego wzorem staje się mitologiczny Syzyf. Postać, której bezowocny trud kojarzy nam się raczej z poczuciem nieszczęścia, jakąś piekielną karą, którą odbywa wtaczając głaz pod górę, tam i z powrotem, w nieskończoność. Czy Syzyf może być szczęśliwy? W pierwszym odruchu każdy powie, że nie, ale... No właśnie - aby zrozumieć (i poczuć) camusowską postawę wobec absurdu (czyli sprzeczności między pragnieniem sensu i tego sensu brakiem),trzeba mocno zanurzyć się w jego filozoficznych dociekaniach. Jest to lektura raczej wymagająca i potrzeba skupienia i cierpliwości, żeby wgryźć się w tę camusowską metodologię. Ale złapanie jego "myśli" na pewno wynagrodzi ten trud. Od siebie napiszę tylko, żeby nie traktować tej lektury jako jakiejś "objawionej prawdy", ale dzieło zanurzone w konkretnym miejscu i konkretnym czasie, jedną z propozycji na poczucie bezsensu istnienia .
Szukamy ofert...
3081 
1328 
OPINIE i DYSKUSJE o książce Sztuka powieści
7.5
7.5
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo to„Sztuka powieści” to eseje i rozmowy Milana Kundery na temat rozwoju i transformacji europejskiego powieściopisarstwa na przestrzeni lat. Pierwsze wydanie książki pochodzi z 1986 roku i z pozoru może wydawać się nieaktualne, ale nic bardziej mylnego. Kundera wnikliwie analizuje przemianę, jaka nastąpiła w twórczości literackiej powołując się na Cervantesa, Tołstoja, Kafkę, Gombrowicza czy samego siebie oczywiście. Niezwykle ciekawie czytało się jego analizę twórczości literackiej przed i powojennej, i jak owa tragedia wpłynęła na tematykę i styl pisarski. Możemy przeczytać o psychologii postaci i o tym, jak istotne są w tworzeniu bohatera zjawiska zewnętrzne, które wpływają na jego osobowość.
Kundera dokonuje analizy literatury, by wskazać istotę rytmu, podkreślając, iż tworząc swoje powieści inspiruje się twórczością muzyczną, z którą wiążę się wszak jego edukacja. Z lekką pogardą opisuje swoje doświadczenia z tłumaczami, którzy za wszelką cenę usuwali z jego powieści powtórzenia, które autor umieszczał tam celowo, bez nich, bowiem sens zdania tracił na wartości, nie wybrzmiewało to, co chciał przekazać.
Zastanawiał się również nad istotą interpretacji i naszego dążenia do niej po przeczytaniu każdej powieści. Mamy bowiem tendencje do szukania odpowiedzi, do jednej konkretnej wizji np. kto był tym złym w powieści? Dlaczego stało się to, co się stało? Musimy znać odpowiedzi, interpretować i traktować historię zero-jedynkowo, zamiast po prostu wczuć się w powieść, przeczytać ją i uznać, że.
Powieściopisarstwo rządzi się innymi prawami. Tzn. nie daje nam gotowych rozwiązań, nie musi być również całkowicie zgodne z rzeczywistością historyczną. Ważne wczucie się w historię, to co dzięki nie przeżyjemy.
Wszystkie rozważania toczone są językiem niezwykle inteligentnym, ale nie pozbawionym poczucia humoru i dystansu, o czym świadczy, choćby przytoczony przeze mnie powyżej cytat. Warto przeczytać przemyślenia Kundery i tego, jakie zabiegi stosował w swojej twórczości i w jakim celu. Mam tu na myśli, choćby rozważania w „Nieznośnej Lekkości Bytu” które oddzielały historię właściwą od dygresji autora. Dla niektórych może być nieco nużące powtarzanie przykładów, dla mnie jednak, każdorazowo, były one ukazane w inny sposób, odkrywając inne warstwy danej twórczości.
Polecam zapoznać się z tą pozycją, zwłaszcza po lekturze, którejkolwiek z powieści Kundery.
„Sztuka powieści” to eseje i rozmowy Milana Kundery na temat rozwoju i transformacji europejskiego powieściopisarstwa na przestrzeni lat. Pierwsze wydanie książki pochodzi z 1986 roku i z pozoru może wydawać się nieaktualne, ale nic bardziej mylnego. Kundera wnikliwie analizuje przemianę, jaka nastąpiła w twórczości literackiej powołując się na Cervantesa, Tołstoja, Kafkę,...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toWarta uwagi garść cennych spostrzeżeń na temat roli powieści i powieściopisarzy, kilka komentarzy także na temat tłumaczeń. Cześć "Sześćdziesiąt pięć słów" stanowi klucz do zrozumienia punktu widzenia Kundery na główne zagadnienia poruszone w jego twórczości.
Warta uwagi garść cennych spostrzeżeń na temat roli powieści i powieściopisarzy, kilka komentarzy także na temat tłumaczeń. Cześć "Sześćdziesiąt pięć słów" stanowi klucz do zrozumienia punktu widzenia Kundery na główne zagadnienia poruszone w jego twórczości.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toCiekawa książka, chociaż powieści dominują, jeśli chodzi o twórczość Milana. Źródło ciekawych cytatów.
Praktyczna wiedza jak pisać, aby stworzyć coś naprawdę wyjątkowego. Każda niezależna jednostka, wybitna indywidualność, chcąc nadać swojemu życiu większy sens, musi odrzucić wszystko, co nie ma żadnego celu.
Również autor nie żałował napisać małego paszkwilu na blok wschodni, a zwłaszcza ZSRR, gdzie Rosja Bolszewicka narzucała swój system innym narodom, tworząc sztuczny twór.
Myślę też, że wielu współczesnych artystów mogłoby przeczytać. Kundera wyraża się jasno, utwór powstający z wykorzystaniem już istniejącego to zwykły kicz. Takich należałoby wieszać! Przyznaję, że mnie samemu nie podoba się ten zabieg.
Żyje się raz, nie ma możliwości powtórzyć tego ponownie. Niewykluczone, że coś z poprzedniego życia przechodzi we współczesne. Moim zdaniem najważniejsze, czego wymaga od nas los, to wypełniać życie najtreściwiej, jak się da.
Krótka i przyjemna lektura na niedzielę. Filozofii Milana nigdy dość.
Ciekawa książka, chociaż powieści dominują, jeśli chodzi o twórczość Milana. Źródło ciekawych cytatów.
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toPraktyczna wiedza jak pisać, aby stworzyć coś naprawdę wyjątkowego. Każda niezależna jednostka, wybitna indywidualność, chcąc nadać swojemu życiu większy sens, musi odrzucić wszystko, co nie ma żadnego celu.
Również autor nie żałował napisać małego paszkwilu na blok...
I zabawne, i mądre, a bardzo rzadko przemądrzałe. Czeski Houellebecq? A może na odwrót - jego obecny współrodak to francuski Kundera? Jeden wniosek z książki - Milan K. wielki erudytą jest. Takich ludzi będzie coraz mniej.
I zabawne, i mądre, a bardzo rzadko przemądrzałe. Czeski Houellebecq? A może na odwrót - jego obecny współrodak to francuski Kundera? Jeden wniosek z książki - Milan K. wielki erudytą jest. Takich ludzi będzie coraz mniej.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo to„Sztuka powieści” Milana Kundery to książka o książkach i to taka, po której nabiera się ochoty na kolejne literackie eksperymenty (przyznam szczerze, że zanęcony wypowiedziami Mistrza do listy autorów do przeczytania dopisałem Brocha – Lunatyków i Śmierć Wergiliego). Zbiór esejów, wywiadów i wykładów, zawierających literackie rozważania wszelakie, ale przede wszystkim to opowieść o samym Kunderze, o Jego „ja” w Jego książkach i innych „ja” w książkach innych autorów, to pewien manifest, odpowiedź na pytanie „jak napisać książkę”. To także liczne nawiązania, omówienia i odwołania do twórczości Cervantesa, Kafki, Brocha, czy Gombrowicza, rozmowy o kontrapunktach powieściowych, narracji onirycznej i jedności kompozycji.
Nie tylko dla miłośników Kundery i wybitnych znawców Jego twórczości.
„Sztuka powieści” Milana Kundery to książka o książkach i to taka, po której nabiera się ochoty na kolejne literackie eksperymenty (przyznam szczerze, że zanęcony wypowiedziami Mistrza do listy autorów do przeczytania dopisałem Brocha – Lunatyków i Śmierć Wergiliego). Zbiór esejów, wywiadów i wykładów, zawierających literackie rozważania wszelakie, ale przede wszystkim to...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toNie dajcie się zwieść! To przede wszystkim Kundera o Kunderze. Erudycyjną interpretację historii rozwoju europejskiej powieści dostajemy w pakiecie. Ale jest to w głównej mierze "śmieszny manifest" powieściopisarza. "Śmieszny" kunderowsko, czyli: 1) zdystansowany do siebie ("nie-liryczny", niepewny odpowiedzi) 2) odkrywający tragizm w śmieszności. Gogol: jeśli długo i uważnie przyglądać się jakiejś śmiesznej historii, staje się ona coraz bardziej smutna; Ionesco: potworność od komiczności dzieli niewiele.
Zawsze miałem problem z Kunderą. Czytałem, lubiłem, jarałem się, ale potem mało co zostawało - poza wrażeniem ulotności. A tutaj, proszę bardzo, dostajemy instrukcję obsługi, Kundera się sam wyjaśnia. Jest w tym może jakiś leciutki paradoks, że czuł potrzebę ułożenia tej pozycji (są tu rozmowy, eseje o Brochu i Kafce, aforystyczny zbiór istotnych dla niego słów, wykład),bo przecież w wielu miejscach podkreśla, że powieściopisarz powienien schować się za swoim opus. No, ale to łatwo obronić: jest to pełnoprawna składowa jego twórczości, takie wejście na meta poziom po prostu.
Postulat Kundery: powieść powinna zajmować się tylko tym, czym tylko powieść może się zajmować. A jest to ukazywanie nieodkrytych wcześniej możliwości istnienia w świecie. Dlatego dla Kundery tak ważny jest Kafka, Broch, Gombrowicz, Musil.
Kundera mówi tak: powieść od początków swojego europejskiego istnienia (nowoczesny Cervantes) zajmuje się sposobami istnienia "ja". ("Wszystkie powieści wszystkich czasów pochylają się nad tajemnicą <<ja>>.")
1) Boccaccio (przednowoczesny): człowiek wyróżnia się, gdy działa inaczej niż inni. 2) Diderot: Kubuś nie rozpoznaje sam siebie, tzn. jest kimś innym, niż myśli, że jest. "Między nim, a jego czynem rysuje się szczelina". 3) Powieść eksplorująca życie wewnętrzne: Samuel Richardson, Goethe (Werter),Stendhal. Stracony czas Prousta, czyli nasza pamięć. Joyce, czyli nasza chwila obecna (Joyce umieszcza mikrofon w głowie Blooma). A potem 4) postproustowski Kafka: nic nie wiemy o K.! Kafka pyta o możliwości w świecie totalnego uwarunkowania. Kundera idzie za Kafką i Brochem: można ująć "ja" poprzez akcję lub poprzez życie wewnętrzne, ale można także przez badanie "istoty jego egzystencjalnej problematyki". To jest zerwanie z realizmem psychologicznym, zerwanie z zasadą, że czytelnik ma uwierzyć złudzeniu i brać fikcję za rzeczywistość.
Metoda Kundery: 1) medytacja (powieść definiuje kluczowe pojęcia, definiujące egzystencję bohaterów, medytacja to pytanie o te słowa),2) refleksja: aforyzm, litania (słowo staje się muzyką, powtórzenie),metafora (nienadużywana, definiuje kluczowe momenty),3) zagęszczenie. "Stawiam sobie nakaz w duchu Janacka [przyjaciel, kompozytor], oczyścić powieść z automatyzmów powieściowej techniki [przedstawienie bohatera, środowiska, tła historycznego, wprowadzanie nieistotnych epizodów], z powieściowego werbalizmu, zagęścić ją."
Zbyt wiele wątków, żeby spamiętać. Więc hasłowo: tożsamość naszej części Europy, ekspansja kiczu w sensie Brocha, pisarz - powieściopisarz, lekkość jako kluczowe pojęcie, kwestie tłumaczenia, związki muzyki z komponowaniem tekstu, waga powtórzeń i niezgoda na synonimy, agelaste od Greków i Rebelais'go - ci, którzy się nie śmieją; agelaści tkwią w przekonaniu, że prawda jest jasna, a oni wiedzą, kim są).
Cienka gruba rzecz, do której chciałbym wracać.
Co teraz? Kundera zaintrygował mnie Brochem (Lunatycy) i samym sobą (kolejne podejście do NLB byłoby ciekawe teraz, na świeżo). Oświetlił Gombrowicza - modernistę. Ferdydurke jako "najbardziej olśniewające obnażenie archetypu nowoczesności". Modernizm pozbawiony złudzeń awangardy. Gombrowicz "radośnie smagający polskość", dojrzałość kultury, na którą nigdy nie zdobyli się Rosjanie, a zdobył się też Mann po wojnie; powieść z natury jest ironiczna, drażni, bo odbiera pewność.
Fragment z 65 słów: "POWIEŚĆ. Wielka forma prozy, w której autor, poprzez doświadczalne ego (postacie) zgłębia do końca kilka wielkich tematów egzystencji."
Nie dajcie się zwieść! To przede wszystkim Kundera o Kunderze. Erudycyjną interpretację historii rozwoju europejskiej powieści dostajemy w pakiecie. Ale jest to w głównej mierze "śmieszny manifest" powieściopisarza. "Śmieszny" kunderowsko, czyli: 1) zdystansowany do siebie ("nie-liryczny", niepewny odpowiedzi) 2) odkrywający tragizm w śmieszności. Gogol: jeśli długo i...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toFajna rzecz, szczególnie dla tych, którzy nie tylko lubią czytać książki, ale interesują się literaturą jako taką i nie mając dużej wiedzy, chcą się dowiedzieć czegoś nowego. Pozycja z pewnością pomocna dla maturzystów, jest bowiem esej o twórczości Franza Kafki, padnie pytanie o sens powieści i czy w dzisiejszych czasach ma ona jeszcze jakieś znaczenie. Po przeczytaniu czuję, że poszerzyłam swoją wiedzę, z drugiej strony nie było tego za dużo, za gęsto. Kundera to ciekawy powieściopisarz, więc polecam się zmierzyć z jego twórczością. "Zmierzyć" nie - "zapoznać", bo nie zawsze jest łatwo (choć nie w tym przypadku, ale, jak to mówią, wyjątek potwierdza regułę).
Fajna rzecz, szczególnie dla tych, którzy nie tylko lubią czytać książki, ale interesują się literaturą jako taką i nie mając dużej wiedzy, chcą się dowiedzieć czegoś nowego. Pozycja z pewnością pomocna dla maturzystów, jest bowiem esej o twórczości Franza Kafki, padnie pytanie o sens powieści i czy w dzisiejszych czasach ma ona jeszcze jakieś znaczenie. Po przeczytaniu...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo tow kółko i to samo
w kółko i to samo
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toDwa pierwsze eseje warte analizy. Reszta przegadana. Męczyłam się szczególnie z dwoma ostatnimi i podziękowaniem z nagrodę.
Dwa pierwsze eseje warte analizy. Reszta przegadana. Męczyłam się szczególnie z dwoma ostatnimi i podziękowaniem z nagrodę.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo to