Dobrzy ludzie w czasach zła

Czaiłam się na tę pozycję kilka lat, ale szczerze mówiąc żal było wydać kilkaset złotych za tak cienką książeczkę. W końcu dostałam na prezent i był to jeden z lepszych prezentów w moim życiu (książkowym). Mimo niewielkiej objętości - dlaczego tak mało, chciałoby się czytać i czytać - książka jest niezwykle interesująca, przedstawia katów tych bardziej znanych i tych "przeciętnych" Ludzi takich jak my, jak nasi sąsiedzi, znajomi, którzy pod wpływem propagandy zaczęli niszczyć i mordować tylko dlatego, że ofiara ma inną narodowość. Koniecznie do przeczytania!

właściwie nie wiem co napisać, ponieważ wrażenia pozostawione przez tę pozycję nie są jednoznaczne – tyle samo na TAK ile na NIE… na TAK: próba obiektywnego oddania zastanej rzeczywistości, bez nachalnych ocen „z pozycji eksperta” i przede wszystkim bez stawiania czytelnika na baczność stylem i najczęściej niestrawnym słownictwem „branżowym”, na NIE: może jednak paradoksalnie te relacje bez oceny są trochę niedorysowane, brakuje w nich emocji, tej soczystości, która jest nieodłączną cechą reportażu… trochę jak same kontury tatuażu – pomysł niby do uchwycenia, ale efekt końcowy nawet nie majaczy w dali, nieścisłości i oczywiste pomyłki w tekście, spolszczanie nazwisk i takie tam… ale jednak razi; to MOGŁA być naprawdę wyjątkowa relacja słowiańskiej duszy o „tym, tam”, ale nie jest. szkoda

Nie liczy się ilość, liczy się jakość. Krótko, na temat, zwięźle, rzeczowo, fachowo, z wielką znajomością tematu. Jednocześnie delikatnie, lekko i swobodnie. Czy można napisać reportaż o straszliwej wojnie, o ludzkich dramatach, o niewyobrażalnej wręcz spirali przemocy tak aby czytelnik miał chwilę na zaczerpnięcie oddechu, na pozbieranie myśli, na poukładanie wydarzeń w głowie, na ułożenie tych wszystkich bałkańskich klocków w całość? Pan Tadeusz Olszański udowadnia, że można. Można się tylko od niego uczyć i podziwiać. Sto kilkanaście stron to zdecydowanie za mało aby nazwać tę pozycję kompendium, nawet nie sposób nazwać tego studium tematu, ale w tym przypadku wiedza na temat wojny bałkańskiej jest tak usystematyzowana i skumulowana, że ma się wrażenie jakoby stron byłoby cztery razy więcej i wiedzy też. Dla osób zainteresowanych tematem wojny bałkańskiej, jak i Bałkanów samych w sobie, pozycja obowiązkowa. Dla osób, które lubują się w literaturze faktu jest to wykładnik tego jak powinna ona wyglądać. Stara, dobra polska szkoła reportażu. Gorąco polecam.

Przeczytałam bardzo wiele książek o Shoah. Nie potrafię ich zliczyć. Były to poruszające, wstrząsające i sugestywne wspomnienia, zatrważające obrazy z przeszłości. Trafiałam też na takie książki, które poprzez język, styl, umiejętności swoich twórców, nie zapadły w pamięć. Tak jest w tym przypadku. Kompletnie nie trafia do mnie estetyka autorki, jej pomysł na (jak to sama określiła) powieść dokumentalną. Dłużyzny na początku odstraszają i zniechęcają. Rozbudowane drzewo genealogiczne, dywagacje na temat przeszłości przedstawicieli jednego rodu nużą. Osią jest tu historia rodziny Tedeschi, a w szczególności Chai, której poruszające losy przeplatają się ze stenogramami wypowiedzi katów i ofiar obozów koncentracyjnych. Mnogość wątków nie jest w tym przypadku przeszkodą, po prostu ich sposób przedstawienia nie przypadł mi do gustu. A wiele można się dowiedzieć z tej książki. Autorka porusza (między innymi) problem Lebensborn, transportów do obozów zagłady, pisze o postawach Kościoła, nazistowskich sposobach na mordowanie. Tak wielu osobom oddaje głos, są tu świadectwa okrutnych fanatyków Hitlera, norweskich wojennych sierot, polskich kolejarzy, tych, którzy byli w obozach, tych, którzy byli potomkami morderców. Każdy głos ważny, każdy pokazuje inną perspektywę. Temat wojny wciąż nie jest zamknięty, to co się stało nie może ulec zapomnieniu, zrozumieniu chyba też nie. Mieszanina narracji, stylów, wątków. Jest ogromna list ofiar żydowskich Włochów, są zdjęcia z tamtych czasów, urywki listów, artykułów, cytaty filmowe. Jest też tragiczna historia Chai, również włoskiej Żydówki, która rodzi syna ze związku z niemieckim kochankiem. Dziecko znika, mężczyzna okazuje się być bestialskim komendantem obozu w Treblince. Wygląda nieprawdopodobnie? Jak niemal wszystko co dotyczy tamtych czasów. Mimo całej pracy jaką wykonała autorka, mimo autentycznych zapisów rozmów i całej zgromadzonej dokumentacji nie będę dobrze wspominała tej książki. Nie podoba mi się jej styl. buchbuchbicher.blogspot.com

Książka z uwagi na moje zafascynowanie Bałkanami, tematyką wojny bardzo mi się spodobała. Uwielbiam literaturę faktu i pod tym względem wcale się nie zawiodłam. Autor dogłębnie opisuje tamtejsze wydarzenia, których był świadkiem. Jedyne co męczy, to fakt, że trzeba się bardzo uważnie wczytywać, bo łatwo stracić wątek i sens. Ponadto niekiedy pisana jest bardzo chaotycznie i autor gubi się sam we własnej ocenie konfliktu. To ostatnie akurat nie dziwi, bo bardzo ciężko opisywać tą wojnę w sposób neutralny..

Książka zawiera wywiady z przedstawicielami władzy oraz ze zwykłymi mieszkańcami ówczesnych republik i obszarów autonomicznych znajdujących się na terytorium Jugosławii. Autor nie ocenia żadnej ze stron konfliktu - pozwala na swobodną wypowiedź każdemu ze swoich rozmówców. Lektura pozwala zrozumieć, iż różnice religijne między mieszkańcami państwa nie były przyczyną wybuchu serii wojen, ale jego skutkiem; prawdziwe podłoże eskalacji konfliktu stanowiły kryzys polityczny po śmierci Marszałka Josipa Broza Tito, wzrost tożsamości narodowej wśród mieszkańców republik, oraz, a może przede wszystkim kryzys gospodarczy (afera agrokomerc, wzrost zadłużenia zagranicznego). W takim środowisku odżyły dawne niechęci potęgowane przez polityków i media (np. odwoływanie się do ludobójstwa Serbów dokonanego przez Ustaszy w Niepodległym Państwie Chorwackim). Równocześnie autor pochyla się nad sytuacją Kosowa - czytelnik sam musi określić czy jego zdaniem racja leży po stronie Serbii, dla której Kosowo stanowi kolebkę państwowości, czy po stronie ludności albańskiej, która już od setek lat zamieszkuje te ziemie stanowiąc 90 % jej mieszkańców. Pozycja stanowi doskonałą bazę dla czytelnika, który jest zainteresowany pogłębieniem wiedzy na temat ww. serii konfliktów.

Chodzi sobie facet po pasie przygranicznym (i nie tylko) i opowiada o tym, co tam widział i kogo spotkał. Wyszła z tego mozaikowa i bardzo melancholijna relacja, tylko z rzadka przetkana co dramatyczniejszymi wydarzeniami. Książka wymaga pewnej wytrzymałości, ale nagradza uważnego czytelnika ciekawymi, wielopłaszczyznowymi opisami miejsc i ludzi, których raczej nie kojarzy się ad hoc z pojęciem „Niemcy”.

(tekst znajduje się na www.rudymspojrzeniemnaswiat.blogspot.com) Odessa transfer to zbiór reportaży trzynastu różnych autorów (Neal Ascherson, Attila Bartis, Mircea Cărtărescu, Nicoleta Esinencu, Karl-Marcus Gauss, Katja Lange-Mϋller, Sibylle Lewitscharoff, Aka Morchiladze, Emine Sevgi Özdamar, Katja Petrowskaja, Andrzej Stasiuk, Takis Theodoropoulos, Serhij Żadan). Na trzynaście sposobów przedstawiono tu Morze Czarne – czyli miejsce, gdzie stykają się różne kultury i religie, gdzie Europa i Azja podają sobie rękę. Tam zbiegają się różnego rodzaju szlaki, spotykają oraz ścierają się różne wpływy i interesy. Jeśli ktoś choć raz był przynajmniej w dwóch państwach, które leżą nad Morzem Czarnym, to wie, jak bardzo różne potrafią być miasta, klimaty i samo wybrzeże. Nie mogę powiedzieć, że wszystkie reportaże podobały mi się jednakowo bardzo. Wśród nich kilka moim zdaniem należy wyróżnić. Przede wszystkim Podbój gościnnego morza Takis’a Theodoropoulos’a. Wydaje mi się, że głównie za oryginalne wplecenie mitu o Jazonie, złotym runie i Medei. Wyspa szczęśliwców Sibylle Lewitscharoff ujęła mnie swoją metafizycznością i zmusiła do zastanowienia, co tak naprawdę autorka miała na myśli. Reportaż, który tak naprawdę wychodzi poza tę formę i zbliża się do opowiadania. Odessa transfer Nicoleta Esinencu początkowo wzbudził niechęć, ponieważ jest zbliżony do wiersza. Jednak już po kilku wersach, wciągnął i aż żałowałam, że już się skończył. Bardzo interesujący sposób na pokazanie realiów życia nad Morzem Czarnym. W Dzieciach z Orlanoka Katja Petrowskaja natomiast przeraziły mnie współczesne sposoby prania mózgu dzieciom. Oryginalne, nie da się ukryć. Z pożytkiem dla kraju – nie będę zaprzeczać. Jakby nie patrzeć fakt indoktrynacji jest tu jednak niezaprzeczalny. Jadąc do Stambułu Andrzeja Stasiuka to moje pierwsze zetknięcie z tym autorem. Pozytywne, aczkolwiek muszę przyznać, że oczekiwałam trochę większego zachwytu. Jednak wszystko jeszcze przede mną. Ciężko opisać każdy reportaż nie zdradzając treści. Podsumowując, wszystkie teksty ujęte w Odessa transfer na pewno warto przeczytać. Szczególnie, jeśli kogoś interesują miejsca nad Morzem Czarnym. Dzięki książce można lepiej poczuć ten klimat i zrozumieć mieszkańców państw tam położonych.

Książka stara aczkolwiek wciąż aktualna, pisana z perspektywy Amerykanina, który przez lata mieszkał w Grecji (wyobraźcie sobie Greka, któremu mówisz, że ich kraj to Bałkany). Zawsze ostrożnie podchodzę do perspektyw obcokrajowców na jakąś kulturę i też nie jestem szczególnie obyta w wiedzy o kulturze Bałkan, jednak historia snuta przez autora mnie wciągnęła. Myślę, że to dość przystępnie napisana książka, która stanowi całkiem dobre podstawowe wyjaśnienie starć kulturowych i historii krajów bałkańskich. Miałam okazję przez jakiś czas mieszkać na Bałkanach i rozmawiać z mieszkańcami i opis autora jest dość zbieżny z moimi obserwacjami, ale czy znawca tematu zgodziłby się z nami? Nie wiem.

Ocena byłaby lepsza, gdyby nie mylne informacje wydawcy. „Sarmackie krajobrazy“ to bynajmniej nie antologia esejów, lecz zbiór różnego rodzaju tekstów, od raczej suchych analiz geopolitycznych, poprzez całkiem udane eseje i trafne reportaże do opowiadań, czyli beletrystyki. Tematem jest oczywiście była Sarmacja, czyli obszar Europy Środkowowschodniej, do którego należą dzisiaj tereny w granicach Polski, Litwy, Białorusi i Ukrainy. Autorzy niemieckojęzyczny „załapali” się z powodów historycznych (Prusy Wschodnie i Małopolska pod zaborem austriackim). Całość przekonuje – sporo tekstów jest na wysokim poziomie i przeczytałem je z dużym zainteresowaniem.

Fascynujący reportaż z kilku podróży autora do zapomnianych przez świat republik Federacji Rosyjskiej. Jakże inny od wspaniałych przygód w egzotycznych zakątkach globu jakie serwują nam Beata Pawlikowska i Martyna Wojciechowska. W "Zagubionym Kosmonaucie" znajdziecie opis szarej i brutalnej codzienności w zapadłych dziurach, o których istnieniu większość świata nie ma najmniejszego pojęcia. Bez ubarwiania, bez moralizatorstwa, za to z dużym dystansem (do samego siebie też) i sporą dawką wyspiarskiego humoru.

Wojna toczy się głównie między marionetkowymi władcami kraju, Czeczenami posłusznymi Rosjanom, a całą resztą Czeczenów. Prawdziwi lub domniemani bojownicy znikają bez śladu, porywani przez gwardię prezydenta Ramzana Kadyrowa lub rosyjską FSB. Åsne poznaje zarówno kulisy, jak i fasadę tego konfliktu. Słucha wstrząsających opowieści czeczeńskich sierot i matek. Przeprowadza wywiad z Kadyrowem. Przy zachowaniu całego dziennikarskiego obiektywizmu i bezstronności Åsne Seierstad staje się kimś więcej niż dziennikarką – staje się świadkiem historii.

Książka rzucająca nowe światło na rozpad Jugosławii. Ważny głos w dyskusji, ale głos nieco kontrowersyjny. Książka ma wyraźny proserbski i antyamerykański charakter. Ale nawet jeśli połowa faktów jest prawdziwa, warto im się przyjrzeć. Wartość poznawczą obniża nieco postać autora, który ze skrajnego lewicowca czy wręcz komunisty stał się zagorzałym zwolennikiem prawicy, twardych rządów Putina i niemieckiej AfD. Neofici są zawsze najgorsi. Ale książkę warto przeczytać.

Kupiona przypadkiem okazała się moją osobistą książką roku. Kalder pisze błyskotliwie, zabawnie i lekko, jednak w żaden sposób nie spłyca to poruszanych przez niego tematów. Pozycja obowiązkowa dla antropologów (zwłaszcza lubiących Nigela Barleya) i wszystkich mierzących się z badawczą pracą terenową.

Moje pierwsze zetknięcie z tą książka było przez jej fragment reklamujący w tygodniku "Angora". Zaciekawiła mnie i kupiłam ją. Spodziewałam się czegoś zupełnie innego niż dostałam. Nie jestem w stanie powiedzieć czy to dobrze czy źle. Gdy trzymałam ją pierwszy raz w rękach liczyłam na lekką i przyjemną książkę o Polsce i polakach lat 90-tych pełną humoru i anegdot. Dostałam dość ciężką w odbiorze opowieść anglika zafascynowanego historią, kulturą i dokonaniami narodu Polskiego. Pełno w tej książce faktów, których próżno szukać w podręcznikach! Ciężko się ją czytało. To chyba jedna z najdłużej przeze mnie czytanych książek bo skończenie jej zajęło mi ok 5 lat. Ale nie żałuję. Choć to nie do końca mój gatunek to jednak warto było ją przeczytać w całości. Polecam szczególnie osobom lubiącym szukać czegoś innego w książkach.

Całkiem ciekawa, ale przede wszystkim jest to książka o autorce. O jej przeżyciach, jej przemyśleniach, jej problemach z organizacją pracy i współpracy itd. Pokazuje kulisy pracy antropologa i tajniki medycyny sądowej, i to bez wątpienia w ciekawy sposób, jednak miejsca zbrodni wojennych są tylko tłem. W moim odczuciu opisywanym zbyt pobieżnie (ale może wynikać to z tego, że historię wojny na Bałkanach znam bardzo dobrze i trudno mnie czymś zaskoczyć).

O tragicznej w skutkach wyprawie górskiej. We wrześniu 1928 roku Filip Halsmann (późniejszy światowej sławy fotograf) wybrał się z ojcem na wycieczkę w Alpy, podczas której ten drugi stracił życie w tajemniczych okolicznościach, a sam Halsmann został oskarżony o morderstwo. Książka bardzo dokładnie relacjonuje wszystkie procesy jakie odbyły się w tej sprawie, punktuje błędy proceduralne, opisuje związane z nią społeczne nastroje, cytuje gazety, pokazuje jaki wpływ na przebieg rozprawy miało pochodzenie oskarżonego (Halsmann był łotewskim Żydem, a rozprawa odbywała się w Tyrolu, gdzie antysemityzm miał się bardzo dobrze),jego raczej odpychający sposób bycia oraz naciski na szybkie zamknięcie sprawy, aby wizja grasującego po Alpach nieznanego mordercy nie odstraszyła turystów. Dużo miejsca poświęcone jest stronie psychologicznej - zwłaszcza mechanizmom powstawania tzw. "fałszywych wspomnień". Reportaż jest bardzo wnikliwy - może nawet aż za bardzo, końcówka wydaje się już trochę męcząco rozwlekła.

Nie można było odczytać z jego twarzy co czuje. Był nieprzenikniony. Uśmiechał się spokojnie, nawet z pewną dozą życzliwości, wpatrywałeś się w ten uśmiech myśląc, że wszystko będzie dobrze, a za chwilę zabierano Cię na egzekucję. Naprawdę dawał się lubić. Miał charyzmę, wszystko co mówił było logiczne, miało sens. Nigdy nie krzyczał. Taki był Saloth Sar kiedy „dorósł” już do swojej politycznej roli. Książka pokazuje jego drogę do władzy. Drogę w cieniu, w drugim szeregu, ale jednak gdzieś na pierwszym miejscu. Ma formę reportażu niż ścisłej biografii. Choć ma już swoje lata to cały czas pozwala przybliżyć się do zrozumienia logiki władzy Czerwonych Khmerów.

Napisana tak, że w piekle, za pokutę grzesznikom powinni ją zadawać. Umordowałam się przy niej jak pies, ale... warto było. Autor (na 560! stronach) przygląda się procesom integracyjnym w otwartym społeczeństwie zachodnim. Zaczyna od Holandii, w której mieszka, ale patrzy szalenie szeroko, na inne kraje (również Amerykę, kraj imigrantów z definicji niejako),różne czasy (kolejne fale migrantów z różnych krajów, w tym z Polski),pokazuje warunki społeczne, a co najcenniejsze, oświetla temat z każdej strony - potrafi pokazać, że to społeczeństwo przyjmujące swoją postawą wobec "innego" tworzy getta, z konsekwencjami istnienia których musi się potem zmagać. Analizuje integrację historycznie, socjologicznie, ale też psychologicznie. Szeroko omawia też kwestię imigrantów muzułmańskich. Książka napisana dziesięć lat temu, u nas wydana w 2010 i wiele się od tego czasu zdarzyło, ale polecam ją, choć ostrzegam, że będzie to ciężka lektura.

Książka opisuje wojnę w dawnej Jugosławii w latach 90. Autor opisuje swoje przygody, które przebył w chorwackim oddziale zwiadowczym. Bardzo dobrze się to czyta, można wczuć się w klimat tamtych lat i wydarzeń. Zastrzeżenia są co do wydania książki (z 2015 roku),bo zbyt często przecinki są w dziwnych miejscach, co trochę przeszkadza w czytaniu. Książka unikatowa, bowiem nie ma w naszym języku zbyt wielu pozycji o wojnie w Jugosławii, a tym bardziej takich, w których autor opowiada o wojnie, w której brał czynny udział, przez co miał później problemy. Zresztą myślę, że i tak nie opisał w niej wszystkiego co zrobił bądź co widział.