Poezje zebrane: Álvaro de Campos

Zobaczyć świat jasnym, prostym i czystym. W swojej panteistycznej potrzebie odczuwania wszystkiego we wszystkim, Fernando Pessoa zawarł tęsknotę do nieokreślonego wszechświata. Chciał dotrzeć aż do głębi rzeczy. Przesiąknięty przy tym obsesją czucia i pragnący większego sensu wiedział, że zadręcza go ból istnienia, że ta błąkająca się wrażliwa dusza jest częścią bez kształtu, zajmującą jakieś nieokreślone miejsce w przestrzeni. Dlatego też poezja Pessoi zagraża swymi metafizycznymi znaczeniami tym, którzy w poszukiwaniu poprawy nastroju wybrali się w podróż po wymieszanym z rzeczywistością śnie. Tymczasem sam Pessoa kpi sobie z tak nieumiejętnie przez nas rozumianych pojęć Przestrzeni i Czasu. On wie, co jest esencją tajemnicy i gdzie należy szukać źródeł wszelkiego niepokoju. Jednak czy w takim razie znajdzie się dla niego miejsce w ciasnocie życia? Spodziewam się, że myślał o wiele szerzej, o nieskończoności.

Czytanie jego wierszy jest ogromnym wysiłkiem dla wyobraźni. Nawet w pewnym momencie wydaje się, że staje się ona bezużyteczna. Poezja Pessoi nie posiada żadnej odczuwalnej zmysłami rzeczywistości ale zapada na nieokreśloną chorobę odczuwania siebie samego. Portugalski poeta z wysokości swojej obojętności zestraja to wszystko i będąc pełnym wszelkiego znużenia kreuje dla czytelników spektakl nieregularności i absurdu. A wykazuje to podobieństwo do opowiadanego przez niego życia, oblanego oceanem Kresu i utrzymanego w konwencji pakowania walizek Donikąd. Wszystko to przypomina, jak daleko od istnienia pozostaje Fernando Pessoa, jak zmęczony i pełen mdłości brzydzi się wszelkim ruchem. Wydaje się, jakby studiował zaczyn swojego upadku, początek wybudzenia z jawy, nie ze snu. To jedynie symbole ale wystarczą do tego, żeby otrzeć się o tajemnicę czasu i z powrotem pogrążyć w całkowitej niewiedzy.

Można by zaryzykować stwierdzenie, że ta poezja osiąga krańce Zewnętrza i próbuje się stapiać z substancją świata. Na tragedii własnego przemijania buduje nowe życiowe normy. Zawieszone gdzieś obok drabiny społecznej, będące bardziej nieokreślone niż określone. W ostateczności wiersze te ukazują niepokój bez przyczyny, jakby próbowały otwierać inną rzeczywistość dla tych, którzy w nieustannym poznawaniu siebie wyczuwają zacięcie się jakiegoś mechanizmu. Sam nie wiem czy w tych wierszach jest więcej poezji czy twardej prawdy o egzystencji. W każdym razie czuję, że w tym ogromnym mrowisku świadomości jedynym przedmiotem i podmiotem jest od sam, Fernando Pessoa, studiujący mechanikę życia samotnik. Jednak wiwisekcja tego jestestwa i nadanie ludzkiej postaci wszystkim niepokojom jest fascynująca. Heteronimy Pessoi to klasa sama w sobie, co prawda odznaczają się niestabilnym stylem i są pełne niekonsekwencji ale dzięki nim możemy mieć pewność, że do tych wierszy banał nie ma wstępu.

Od dawna interesuję się poezją wielkich ołowianych wątpliwości, właśnie takich, jak te niepochodzące od rzeczy widzialnych cienie. Pomimo ciężaru, doceniam umiejętność ich współuczestniczenia w melodyjnym systemie wszechświata, mieszaninie bolesnych pragnień i odmiennych stanów duszy. Nie potrafię odwrócić wzroku od snu Pessoi o wieczności bo wiem, że w duszy tego entuzjasty Wszystkiego tańczą wszelkie dziwności istnienia. Zapewne życie go często bolało a on sam, wychowany przez Wyobraźnię marzyciel, jak nikt inny dostrzegał bezużyteczność sensu. Bo przecież nie jest on niezbędny, w przemierzaniu dróg życia nie musimy się opierać wyłącznie na nim. Po co sens? Do niczego nie należy i z niczym się nie wiąże. To właśnie próbka masochistycznej rozkoszy życia w w wykonaniu Fernanda Pessoi.

Zobaczyć świat jasnym, prostym i czystym. W swojej panteistycznej potrzebie odczuwania wszystkiego we wszystkim, Fernando Pessoa zawarł tęsknotę do nieokreślonego wszechświata. Chciał dotrzeć aż do głębi rzeczy. Przesiąknięty przy tym obsesją czucia i pragnący większego sensu wiedział, że zadręcza go ból istnienia, że ta błąkająca się wrażliwa dusza jest częścią bez...

Odejmuję gwiazdkę tylko dlatego, że nie jest to kolejną Księgą Niepokoju i były momenty, w których zupełnie nie interesowało mnie to, co czytam (słynne wiersze, które wydane zostały za życia). Mimo wszystko się oczywiście czepiam, bo od tej pozycji chciałam absolutnie jak najwięcej pesymizmu i filozofii.
To, co napisał Pessoa, czyta się jak własny pamiętnik odnaleziony po wielu, wielu latach.
Jestem cholernie szczęśliwa, że ktoś kiedyś wpadł na pomysł, by wydać książki tego autora w Polsce. Odkryłam swojego pisarskiego mistrza. Dziękuję.

Odejmuję gwiazdkę tylko dlatego, że nie jest to kolejną Księgą Niepokoju i były momenty, w których zupełnie nie interesowało mnie to, co czytam (słynne wiersze, które wydane zostały za życia). Mimo wszystko się oczywiście czepiam, bo od tej pozycji chciałam absolutnie jak najwięcej pesymizmu i filozofii.
To, co napisał Pessoa, czyta się jak własny pamiętnik odnaleziony po...