Stefan Żeromski
Stefan Żeromski pochodził ze zubożałej rodziny szlacheckiej herbu Jelita. Wychował się w Ciekotach w Górach Świętokrzyskich. Jego ojciec Wincenty Żeromski przed powstaniem utracił majątek i aby utrzymać rodzinę, został dzierżawcą folwarków. W 1863 roku wspierał Polaków walczących w powstaniu styczniowym. Żeromski stracił matkę w 1879, a ojca – 1883.
W czasie powstania styczniowego w bitwie pod Czarncą zginął Gustaw Saski (1846–1863),brat cioteczny Stefana Żeromskiego.
W roku 1873 dziewięcioletni Stefan trafił na rok do szkoły początkowej w Psarach. W 1874 roku rozpoczął naukę w Męskim Gimnazjum Rządowym w Kielcach; jego nauczycielem był m.in. Antoni Gustaw Bem. Z tego okresu pochodzą jego pierwsze próby literackie – wiersze, dramaty, przekłady z literatury rosyjskiej. Zadebiutował w 1882 roku w numerze 27 „Tygodnika Mód i Powieści” przekładem wiersza Lermontowa i w „Przyjacielu Dzieci” wierszem „Piosenka rolnika”. Trudności finansowe i początki gruźlicy spowodowały, że gimnazjum ukończył w 1886 roku bez uzyskania matury. W tym samym roku rozpoczął studia w Instytucie Weterynarii w Warszawie (uczelnia nie wymagała matury). Tam zetknął się z ruchem socjalistycznym, działał m.in. w tajnej akcji oświatowej wśród rzemieślników i robotników.
Pod koniec 1908 roku Stefan Żeromski i Rafał Radziwiłłowicz złożyli propozycję Józefowi Piłsudskiemu wstąpienia do wolnomularstwa. Sugerowane związki S. Żeromskiego z wolnomularzami nie znajdują potwierdzenia w bardziej wiarygodnych źródłach, a oparte są na szczegółowym opisie przyjmowania nowego członka do loży wolnomularskiej zamieszczonym w Popiołach. Najprawdopodobniej konsultantem tego fragmentu był jego szwagier – Rafał Radziwiłłowicz, brat żony Oktawii.
W 1889 roku zmuszony został porzucić studia z powodów finansowych i zaczął pracować jako guwerner w domach ziemiańskich, między innymi w Łysowie (obecnie gmina Przesmyki koło Siedlec) i w Nałęczowie. Od roku 1889 jego utwory ukazywały się na łamach Tygodnika Powszechnego, Głosu, Nowej Reformy.
W 1892 roku przebywał krótko w Zurychu, Wiedniu, Pradze i Krakowie. Jesienią tego roku ożenił się z Oktawią z Radziwiłłowiczów Rodkiewiczową, którą poznał w Nałęczowie, po czym wyjechał z żoną i jej córeczką z pierwszego małżeństwa do Szwajcarii, gdzie objął posadę zastępcy bibliotekarza w Muzeum Narodowym Polskim w Rapperswilu. Tam powstawały m.in. Syzyfowe prace. W Szwajcarii zetknął się m.in. z Gabrielem Narutowiczem, Edwardem Abramowskim. W latach 1895 i 1898 ukazały się zbiory opowiadań Żeromskiego.
Na przełomie XIX i XX wieku przyjeżdżał do Kielc z myślą o zamieszkaniu w mieście i prowadzeniu tam działalności kulturalnej. Być może to pod jego wpływem Leon Rygier założył tygodnik postępowo-demokratyczny „Echa Kieleckie”, w którym ukazały się przedruki Ech leśnych i Zemsta jest moją... Żeromskiego.
Po powrocie do kraju w roku 1897 pracował jako pomocnik bibliotekarza w Bibliotece Ordynacji Zamojskiej w Warszawie. Ukazały się wówczas Syzyfowe prace. W 1899 roku Żeromskim urodził się syn Adam. W tym samym roku ukazali się Ludzie bezdomni. W 1904 roku wyszła powieść Popioły, której sukces wydawniczy pozwolił Żeromskiemu porzucić pracę w Bibliotece Ordynacji i przenieść się wraz z rodziną prawie na rok do Zakopanego. Mógł całkowicie poświęcić się pracy pisarskiej. Od chwili wybuchu rewolucji 1905 roku w Królestwie Polskim działał w organizacjach demokratycznych i socjalistycznych, zbliżył się wówczas do Polskiej Partii Socjalistycznej. Ruchowi rewolucyjnemu z lat 1905–1907 poświęcił kilka swoich prac, m.in. opowiadania: Sen o szpadzie, Nagi bruk i Nokturn oraz dramat Róża. Żeromski zainicjował założenia Uniwersytetu Ludowego, organizował kursy dokształcające dla uczniów szkoły rzemieślniczej, w jego domu, tzw. Chacie, prowadzono ochronkę i tajną szkołę. Z jego inspiracji w Nałęczowie powstała robotnicza grupa teatralna pod przewodnictwem rzeźbiarza i publicysty Józefa Gardeckiego. Grupa wystawiła zakazaną wówczas sztukę – III część Dziadów. Wśród widzów był m.in. Bolesław Prus.
W 1909 roku wyjechał z rodziną do Paryża, gdzie mieszkał trzy lata. W 1910 roku podpisał się pod listem otwartym w sprawie pochowania ciała Juliusza Słowackiego na Wawelu, po odmowie biskupa krakowskiego Jana Puzyny. Po powrocie do kraju osiedlił się w Zakopanem. Uczestniczył w zjeździe w Zakopanem w sierpniu 1912 roku, na którym powołano Polski Skarb Wojskowy. W 1913 roku założył nową rodzinę z poznaną w 1908 roku malarką Anną Zawadzką. Owocem tego związku była córka Monika. Po wybuchu I wojny światowej zgłosił się do Legionów Polskich, jednak nigdy nie brał udziału w walkach. Wrócił do Zakopanego. Wspólnie z Janem Kasprowiczem i Medardem Kozłowskim stworzył Organizację Narodową. Działał w pracach Naczelnego Komitetu Zakopiańskiego. Był prezydentem Rzeczypospolitej Zakopiańskiej. 31 lipca 1918 roku zmarł na gruźlicę jego dziewiętnastoletni syn Adam. Żeromski zadedykował mu tekst publicystyczny o tematyce społeczno-politycznej pt. Początek świata pracy.
22 października 1920 roku został członkiem Obywatelskiego Komitetu Wykonawczego Obrony Państwa. W niepodległej Polsce Żeromski zamieszkał w Warszawie, gdzie brał znaczący udział w życiu literackim. Uczestniczył, wraz z Janem Kasprowiczem, w akcji przedplebiscytowej w regionie Powiśla celem przyłączenia tych terenów do Polski, między innymi w Iławie, Suszu, Prabutach, Kwidzynie, Sztumie, Grudziądzu i wielu innych miejscowościach Warmii, Mazur i powiatów nadwiślańskich (Powiśla). Był delegatem na zjazd Związku Zawodowego Literatów Polskich 4 lutego 1922 w Warszawie. Był inicjatorem projektu Akademii Literatury, Straży Piśmiennictwa Polskiego, a w 1925 roku został założycielem i pierwszym prezesem polskiego oddziału PEN Clubu. W latach dwudziestych osiedlił się w Konstancinie-Jeziornie pod Warszawą w willi Świt, a w 1924 prezydent Stanisław Wojciechowski przydzielił mu trzypokojowe mieszkanie na drugim piętrze Zamku Królewskiego w Warszawie. W 1922 roku ukazała się powieść Wiatr od morza, za którą otrzymał Państwową Nagrodę Literacką, a w 1924 roku powieść Przedwiośnie.
Filister honoris causa polskiej korporacji akademickiej Pomerania.
Zmarł 20 listopada 1925 r. Tego dnia – na dwa tygodnie przed własną śmiercią – Władysław Reymont napisał:
Dzisiaj umarł Żeromski, cios to dla mnie okrutny z wielu powodów. Umarł na serce. Był o parę lat starszy ode mnie, ale miał szaloną wolę życia i energię. Strata ta polskiej literatury niezastąpiona. Uwielbiałem Go jako genialnego pisarza. Naturalnie, ta nagła śmierć źle podziałała i na mój stan zdrowia. Teraz bowiem na mnie przychodzi kolej umierania.
Żeromski został pochowany na cmentarzu ewangelicko-reformowanym w Warszawie (F/4/24). W 1928 roku otwarto w Nałęczowie muzeum poświęcone pisarzowi.
Zobacz stronę autora
Szukamy ofert...
OPINIE i DYSKUSJE o książce Doktor Piotr
100. rocznica śmierci autora to był dobry pretekst do sięgnięcia po kolejne jego dzieło. Tym razem króciutkie.
100. rocznica śmierci autora to był dobry pretekst do sięgnięcia po kolejne jego dzieło. Tym razem króciutkie.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toAudiobook.
Wspaniała nowela o relacjach i więzach łączących ojca i syna. Tytułowy Piotr stawia ponad wszystko uczciwe życie ale czy warto i jak to wpłynie na niego i kontakt z ojcem???
Warto było odsłuchać, polecam.
Audiobook.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toWspaniała nowela o relacjach i więzach łączących ojca i syna. Tytułowy Piotr stawia ponad wszystko uczciwe życie ale czy warto i jak to wpłynie na niego i kontakt z ojcem???
Warto było odsłuchać, polecam.
Dominik był niegdyś szlachciem zarządzającym posiadłością, teraz jest dozorcą na kolei, tęskniącym za synem Piotrem, który wyjechał na naukę medycyny w Anglii. Marzy o powrocie syna i to marzenie się ziszcza, niestety, gdy syn przyjeżdża i odkrywa, że ojciec wysyłał mu pieniądze, które zarobił na oszustwie, postanawia wrócić do Anglii, żeby spłacić dług za ojca.
Dominik był niegdyś szlachciem zarządzającym posiadłością, teraz jest dozorcą na kolei, tęskniącym za synem Piotrem, który wyjechał na naukę medycyny w Anglii. Marzy o powrocie syna i to marzenie się ziszcza, niestety, gdy syn przyjeżdża i odkrywa, że ojciec wysyłał mu pieniądze, które zarobił na oszustwie, postanawia wrócić do Anglii, żeby spłacić dług za ojca.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toCiekawa nowela ukazująca jednocześnie ważne dla nas relacje, więzi, jednocześnie szerszą perspektywę kulturową. Co jest ważniejsze? I jak odnaleźc w tym rozwojonym swiecie siebie? Polecam!
Ciekawa nowela ukazująca jednocześnie ważne dla nas relacje, więzi, jednocześnie szerszą perspektywę kulturową. Co jest ważniejsze? I jak odnaleźc w tym rozwojonym swiecie siebie? Polecam!
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toTytułowy doktor Piotr Cedzyna to nie lekarz, lecz zdolny i uczciwy oraz wrażliwy na krzywdę społeczną inżynier wykształcony w szwajcarskim Zurychu. Motorem akcji opowiadania jest przebiegły warszawski przedsiębiorca Teodor Bijakowski, który potrafi dorobić się fortuny. Zarządcą jego interesu jest zubożały szlachcic Dominik Cedzyna wylewający swój żal na dorosłego syna (tytułowego Piotra, którego zdrobniale nazywa Piotrusiem) i okoliczności zmian obyczajowych oraz ekonomicznych w otaczającym go świecie. Czy jego rozgoryczenie jest słuszne? Czy jego wieloletnie postępowanie jest godne? Czy można je uznać za usprawiedliwione? Nie czuję, by ta nowela wnosiła coś ważnego do mojego życia.
Tytułowy doktor Piotr Cedzyna to nie lekarz, lecz zdolny i uczciwy oraz wrażliwy na krzywdę społeczną inżynier wykształcony w szwajcarskim Zurychu. Motorem akcji opowiadania jest przebiegły warszawski przedsiębiorca Teodor Bijakowski, który potrafi dorobić się fortuny. Zarządcą jego interesu jest zubożały szlachcic Dominik Cedzyna wylewający swój żal na dorosłego syna...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toAutor przedstawia trzech symbolicznych bohaterów, mamy modelowego przedstawiciela szlachty, inteligencji i człowieka biznesu (przemysłowca). Tragizm kryje się w tym, że żaden z przedstawionych bohaterów nie jest postacią pozytywną. Dominik Cedyński i Teodor Bijakowski to osoby skupione na własnym interesie, nie przejmujące się problemami społecznymi. Nie zależy im na podniesieniu cywilizacyjnego poziomu kraju. Dominik myśli tylko o chwalebnej przyszłości swojego rodu, zaś Bijakowski szybko zapomina , iż sam pochodzi z plebsu i nie podejmuje żadnych starań o poprawę losu ubogich. Na tym tle wyróżnia się Piotr. Chce on oddać pieniądze robotnikom, ale jednocześnie zaczyna gardzić swoim ojcem, chociaż ten dopuścił się malwersacji nie dla własnych korzyści, a dla Piotra.
Obraz społeczeństwa, wyłaniający się z opowiadania jest przejmujący i wręcz nihilistyczny. Stanowi wezwanie, skierowane do wszystkich warstw społeczeństwa, do poprawy zgubnych nawyków i porzucenia egoizmu.
Autor przedstawia trzech symbolicznych bohaterów, mamy modelowego przedstawiciela szlachty, inteligencji i człowieka biznesu (przemysłowca). Tragizm kryje się w tym, że żaden z przedstawionych bohaterów nie jest postacią pozytywną. Dominik Cedyński i Teodor Bijakowski to osoby skupione na własnym interesie, nie przejmujące się problemami społecznymi. Nie zależy im na...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toBardzo przyjemna nowelka o relacji ojca z synem. Mniej więcej w podobnym czasie czytałem "Nagi sad" Myśliwskiego, więc oba te utwory dobrze się dopełniały. Ale nie jest to tylko nowela o tęsknocie Dominika Cedzyny za synem. Fajnie w opowieść wpleciona jest historia Teodora Bijakowskiego, który dzięki nauce oraz pracy dorobił się sporego majątku. Kontrastuje to ze zubożałymi szlachcicami Cedzyną oraz Polichnowiczem od którego Bijakowski odkupuje majątek i zakłada kamieniołom.
Bardzo przyjemna nowelka o relacji ojca z synem. Mniej więcej w podobnym czasie czytałem "Nagi sad" Myśliwskiego, więc oba te utwory dobrze się dopełniały. Ale nie jest to tylko nowela o tęsknocie Dominika Cedzyny za synem. Fajnie w opowieść wpleciona jest historia Teodora Bijakowskiego, który dzięki nauce oraz pracy dorobił się sporego majątku. Kontrastuje to ze zubożałymi...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toKolejna nowela Stefana Żeromskiego na mojej półce, tytułowy doktor Piotr to młodzieniec, który dostał lukratywną ofertę pracy za granicą, co najzwyczajniej w świecie oznacza opuszczenie kraju oraz swojego ojca. Dominik, zdeklasyfikowany szlachcic czyli właśnie ojciec Piotra nie może się pogodzić z zaistniałą sytuacją. ,,Doktor Piotr" to nowela ukazująca konflikt pokoleniowy oraz zmiany statusów społecznych oraz reformy uwłaszczeniowej, Żeromski bardzo dobrze w swoich dziełach ukazuje właśnie takie zmiany. Postać ojca była mocno irytująca a sposoby w jakie zdobywał pieniądze na edukację syna były bardzo niemoralne, jednak jestem wstanie zrozumieć czemu postąpił tak a nie inaczej z perspektywy moich czasu, jednak z perspektywy jego czasów to okradanie i wyzyskiwanie najbiedniejszych grup społecznych było prawdopodobnie inaczej postrzegane.
Kolejna nowela Stefana Żeromskiego na mojej półce, tytułowy doktor Piotr to młodzieniec, który dostał lukratywną ofertę pracy za granicą, co najzwyczajniej w świecie oznacza opuszczenie kraju oraz swojego ojca. Dominik, zdeklasyfikowany szlachcic czyli właśnie ojciec Piotra nie może się pogodzić z zaistniałą sytuacją. ,,Doktor Piotr" to nowela ukazująca konflikt pokoleniowy...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toBardzo dobry opis relacji między ojcem i synem. Oparta na zasadzie kontrastu, poruszająca jednocześnie wiele kwestii, pokoleniowej, społecznej, reformy uwłaszczeniowej. Postać Ojca trochę mnie irytowała, ale tak miało być.
Bardzo dobry opis relacji między ojcem i synem. Oparta na zasadzie kontrastu, poruszająca jednocześnie wiele kwestii, pokoleniowej, społecznej, reformy uwłaszczeniowej. Postać Ojca trochę mnie irytowała, ale tak miało być.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toJeszcze raz Żeromski udowadnia, że jest świetnym obserwatorem przemian społeczno-politycznych. Świadkiem swojej epoki. Wspaniałym psychologiem dusz i co najważniejsze świetnym Pisarzem przez duże P.
Jeszcze raz Żeromski udowadnia, że jest świetnym obserwatorem przemian społeczno-politycznych. Świadkiem swojej epoki. Wspaniałym psychologiem dusz i co najważniejsze świetnym Pisarzem przez duże P.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo to