Nieznany Świat 08/2024 (404)

W numerze:

Suma wszystkich strachów
O Kosmitach (nazywanych też nie-ludzkimi inteligencjami),o których mówi się coraz poważniej, o równie poważnie traktowanych zagrożeniach ze strony sztucznej inteligencji oraz tym, czy dawnym twórcom fantastyki naukowej udało się trafnie przewidzieć czasy zarówno nasze, jak i te, które jawią się na horyzoncie, Marek Żelkowski rozmawia z Wojtkiem Sedeńko, miłośnikiem i znawcą fantastyki naukowej oraz wydawcą. Jego zdaniem postęp trochę wymknął się nam spod kontroli: – Przerażająco prezentuje się skala i – przede wszystkim – szybkość zmian. Nikt, naprawdę nikt, nie ogarnia całokształtu. Jakiś czas temu wpadł mi w ręce wywiad ze Stanisławem Lemem, w którym mówił, że zrezygnował z czytania wszystkich czasopism naukowych i śledzenia kierunków rozwoju nauki, bo on – człowiek renesansu – nie był w stanie nadążać za postępem naukowym. A to było w latach 60. ub. w.!

Celtyckie bursztyny
W Europie osadnictwo Celtów weszło w szczytową fazę w III w. p.n.e. Dotarli także na ziemie polskie, zakładając osady na obszarach współczesnej Opolszczyzny i Dolnego Śląska. Funkcjonowały tam zakłady bursztynników, którzy zaopatrywali w ozdoby i wyroby z jantaru swoich rodaków w innych częściach Europy. Polscy Celtowie mieli znaczny wpływ na rozwój gospodarczo-kulturalny naszych ziem i przekazali swą spuściznę kolejnym ludom, które się tu osiedlały. Śladem materialnym po nich są nie tylko liczne znaleziska archeologiczne, ale np. również rzeźby kultowe na Ślęży. O Celtach w kraju nad Wisłą pisze dr Joanna Bochaczek-Trąbska.

Świat jako prywatne ranczo Billa Gatesa
– Ma o sobie napoleońskie mniemanie – mówi o nim jeden z jego przeciwników. Jest też jednym z najbogatszych i najbardziej wpływowych ludzi świata. Filantropem, który jednak nie znajduje poklasku ani zrozumienia u opinii publicznej. Założyciel Microsoftu stał się wręcz kimś w rodzaju wroga publicznego dla społeczności internetowej, głównie za sprawą wypowiedzi i działań podczas pandemii. Przypomnijmy, że Fundacja Gatesów dziwnym trafem przeprowadziła ćwiczenia-symulacje na wypadek pandemii wirusowej choroby układu oddechowego, dosłownie tuż przed pojawieniem się COVID-19. Ale Bill Gates to również filantro-kapitalizm, fałszywe obietnice postępu oraz własna wizja tego, w którą stronę powinna kierować się ludzkość… ⇒ czytaj artykuł

Bóg AI
Ostatnio słychać więcej ostrzeżeń i obaw przed sztuczną inteligencją, aniżeli zachwytów i peanów, tym bardziej, że naprawdę zaczęła odbierać ludziom pracę. Co gorsza, problem z jej zrozumieniem i przewidzeniem dalszego rozwoju pogłębia fakt, że efekty badań nad AI trafiają na rynek z kilkuletnim opóźnieniem, często z powodu rynkowej konkurencji. Co kryje się w laboratoriach firm pracujących nad tzw. silną sztuczną inteligencją? I czy umożliwi ona niewyobrażalny wręcz postęp całej ludzkości, czy tylko da zyski i władzę tym, którzy zrozumieli i opanowali tę technologię? – zastanawia się dr Marcin Kozera ⇒ czytaj artykuł

Piekło w Baiae
Oczy współczesnych sejsmologów i wulkanologów nieustannie zwrócone są na Pola Flegrejskie. Gdyby doszło do erupcji tamtejszego superwulkanu, Europa pokryłaby się warstwą popiołu i zapanowałaby wulkaniczna zima. Ten groźny region od czasów antycznych budzi podziw i strach, a tamtejsze uzdrowiska nadal przyciągają tłumy. Prawdziwą zagadkę stanowi jednak tunel, zaślepiony na rozkaz Marka Agryppy. Tajemniczy korytarz mógł prowadzić do kwatery prawdziwej Sybilli. Prawdziwej, czyli tej, o której Heraklit z Efezu, pięć wieków przed Chrystusem napisał, iż szalonymi ustami głośno mówiąc rzeczy bez uśmiechu, nieozdobione i nieuperfumowane, tysięcy lat dosięga głosem za sprawą Boga…

Buszowanie w bezkresie ogrodu o rozwidlonych ścieżkach
O przygodzie, jaką niesie życie, z Romanem Warszewskim – podróżnikiem, dziennikarzem, pisarzem – rozmawia tropicielka Nieznanego, Anna Ostrzycka. Punktem wyjścia do rozmowy z dobrym znajomym naszych Czytelników, jest uhonorowanie go medalem Gloria Artis. Roman Warszewski wielokrotnie docierał nie tylko na krańce świata, ale również zdawał relacje z miejsc i od ludzi, których otaczała mgła tajemnicy i legendy…