Emperor of Rome

Nie tylko ciekawa, ale i dobrze napisana.

Nie tylko ciekawa, ale i dobrze napisana.

Książka dobrze się czyta, zwłaszcza w porównaniu do SPQR, które swego czasu porządnie mnie wymęczyło. Mary Beard nie przekłada po prostu historii ze "starożytnego" na "współczesny", pisząc ciekawą, trochę oklepaną opowieść, ale idzie o krok dalej. Charakterystyczną dla niej cechą i równocześnie wyzwaniem, jakie rzuca czytelnikowi, jest próba czytania między wierszami oraz analiza poszlakowych źródeł, często z różnych okresów, i wyciąganie na ich podstawie przenikliwych wniosków.

Można się od tego odbić (jak ja w przypadku SPQR),można spojrzeć na omawiany temat w zupełnie nowym świetle. Pozycja doskonała dla tych którzy czasem lubią zagłębić się w historię Rzymu, bo chociaż pod względem objętości szaleństwa tu nie ma (380 nie licząc przypisów),Cesarz Rzymu zaspokaja czytelniczy apetyt na świat starożytny.

Książka dobrze się czyta, zwłaszcza w porównaniu do SPQR, które swego czasu porządnie mnie wymęczyło. Mary Beard nie przekłada po prostu historii ze "starożytnego" na "współczesny", pisząc ciekawą, trochę oklepaną opowieść, ale idzie o krok dalej. Charakterystyczną dla niej cechą i równocześnie wyzwaniem, jakie rzuca czytelnikowi, jest próba czytania między wierszami oraz...

Władza cesarska w Rzymie.
„W tych historiach jak w szkle powiększającym ujrzymy obawy związane z cesarską władzą. Nie o samo panowanie nad życiem i śmiercią wszak chodziło; władza cesarska przekraczała wszelkie granice. Mąciła zmysły, a wzrastała w chaosie”.
Można zaryzykować stwierdzenie, że nie ma osoby, która nie słyszałaby o jednym z rzymskich cesarzy. Chociaż panowali kilkanaście wieków temu, imiona wielu z nich na trwale zapisały się w historii. Kaligula, Neron, Kommodus – to nie tylko cesarze Rzymu. To także kreacje literackie, bohaterowie wielu powieści, filmów i seriali. Wyobrażamy sobie często cesarza Rzymu jako krwiożerczego potwora, do cna zepsutego. Jedyną jego pasją i rozrywką jest władza. Władza niczym nieograniczona, władza która uzależnia i odbiera trzeźwy osąd rzeczywistości.
Czy te wyobrażenia są zgodne z prawdą? Jednym słowem, jak w istocie wyglądała władza rzymskich cesarzy? W jakich okolicznościach się narodziła? Czy miała jakieś granice? Dlaczego spotykała i spotyka się z takim zainteresowaniem?
Jeśli chcemy poznać odpowiedzi na te i wiele innych pytań, to bez wahania powinniśmy sięgnąć po rewelacyjną książkę Mary Beard pod tytułem „Cesarz Rzymu. Władanie imperium rzymskim”. Ukazała się ona nakładem wydawnictwa Rebis. Jej autorka jest emerytowaną profesor filologii klasycznej w Cambridge. Polski czytelnik poznał ją za sprawą takich bestsellerów jak „Pompeje” czy „SPQR”.
Tym razem Mary Beard przychodzi z kolejnym rewelacyjnym tytułem, który będzie prawdziwą gratką dla miłośników historii. Autorka ma rewelacyjne pióro, dzięki czemu łączy historię z żywą narracją. Recenzowaną książkę czytamy nie jak nudną rozprawę naukową, lecz jak polityczny thriller. Beard postawiła sobie ambitne zadanie i wykonała je niemal bezbłędnie. Oczywiście dobrze jest orientować się nieco w historii Rzymu, jednak nie jest to warunek konieczny. Mam wrażenie, że ambicją książki jest dotarcie do jak największej liczby czytelników.
Oczywiście książka ta nie może zacząć się inaczej, jak od Juliusza Cezara. Zamyka zaś ją Aleksander Sewer, który władał w latach 222-235. Nie był to oczywiście ostatni z rzymskich cesarzy. Dlaczego więc autorka stawia w tym miejscu kropkę? Dość klarownie sama to wyjaśnia.
Pewną trudnością w odbiorze lektury może być fakt, że nie jest to klasycznie chronologiczna praca. Ma ona charakter raczej problemowy. W dziesięciu rozdziałach autorka zastanawia się, jak tak naprawdę wyglądała władza w Rzymie z perspektywy zarówno rządzących, jak i rządzonych. Na czym polegały więc (i nadal de facto polegają) rządy jednostki? Oczywistym jest, że jeden człowiek – choćby najwybitniejszy – nie jest we stanie kierować całym państwem, każdą jego dziedziną. Jest to po prostu niemożliwe.
Jaki był więc zakres obowiązków cesarza? Jak w ogóle doszło do tego, że Republika – chluba Rzymian – stała się cesarstwem? Mogłoby się to wydawać niemożliwe w sytuacji, gdy najważniejsi urzędnicy republiki pełnili urząd tylko przez rok. Okazuje się bowiem, że ostatnie lata istnienia Republiki to pewnego rodzaju iluzja, z którą zerwał Juliusz Cezar. Zachował pozory, ale zdecydowanie zmienił proporcje. Odtąd najważniejsza była jednostka. Co zatem ze sławnym rzymskim senatem? Jak senatorowie odnosili się do cesarza?
Bardzo ciekawie i skomplikowanie zarazem wyglądała sprawa sukcesji. Nigdy nie sformalizowana, stwarzała wiele możliwości nadużyć. Pisząc o władzy cesarskiej autorka pokazuje pewne uniwersalne mechanizmy rządów jednostki. Czy dziedziczenie ma przewagę nad elekcją? W jaki sposób imperator funkcjonuje na dworze. Czym tak naprawdę jest pałac? Co z pochlebstwami, które utwierdzają cesarza we wszystkich jego decyzjach?
Jedno z banalniejszych pytań brzmi: w jaki sposób cesarze pracowali i jak spędzali dzień wolny? Czy ich jedynym zajęciem było dyktowanie niezliczonych odpowiedzi na listy i petycje? Dlaczego po śmierci zostali uznawani za bogów? Czy była to norma?
„Cesarz Rzymu” to nie tylko barwna opowieść o kolejnych rzymskich cesarzach. To także historie ludzi, którzy ich otaczali – arystokraci i niewolnicy, kupcy i żołnierze, lekarze i nauczyciele. Kobiety – także ich rolę ciężko przecenić. Matki, żony i nałożnice to kolejna barwna grupa postaci. Postaci, które bynajmniej nie były tylko niemymi statystami.
Reasumując, „Cesarz Rzymu” to arcyciekawa książka o władzy cesarskiej w starożytnym Rzymie i o pewnych niezmiennych mechanizmach władzy. Władzy, która nie przestaje fascynować. Zachęcam do lektury.

Władza cesarska w Rzymie.
„W tych historiach jak w szkle powiększającym ujrzymy obawy związane z cesarską władzą. Nie o samo panowanie nad życiem i śmiercią wszak chodziło; władza cesarska przekraczała wszelkie granice. Mąciła zmysły, a wzrastała w chaosie”.
Można zaryzykować stwierdzenie, że nie ma osoby, która nie słyszałaby o jednym z rzymskich cesarzy. Chociaż panowali...

Studium władzy autokratycznej cesarzy rzymskich od Augusta do Aleksandra Sewera. Wnioski i obserwacje przydatne również współcześnie.

Studium władzy autokratycznej cesarzy rzymskich od Augusta do Aleksandra Sewera. Wnioski i obserwacje przydatne również współcześnie.

„Jak zatem rozumiemy rzymskiego cesarza w kategoriach jego czasów, zachowując własny kompas moralny i wypełniając obowiązek oceniania oraz opisywania przeszłości?”

Po książki Mary Beard sięgam z ogromnym zainteresowaniem, wiem, że czeka mnie wspaniała narracyjnie przygoda historyczna, przyjazna i wciągająca, zachęcająca do dalszych dociekań i poszerzania wiedzy. Autorka swobodnie dociera do wyobraźni, sprawia, że komfortowo przenoszę się w czasy starożytności, rzymskich cesarzy i zwykłego ludu. Podoba mi się, że w tej publikacji nie idzie z nurtem osi czasu. Omawia poszczególne zagadnienia z uwzględnieniem wybranych reprezentantów, znaczących zdarzeń i miejsc. Funduje podróż po władzy cesarskiej z pełnym tłem społecznym i historycznym. Przybliża czasy od dynastii jurijsko-klaudyjskiej do dynastii seweryjskiej. Porusza aspekty sprawowania władzy nad ogromnym terytorium, zakres cesarskich obowiązków, imperialnych rządów, ale również zwykłej prozy zarządzania, przyzwyczajeń, upodobań, nawyków, rutyny, przywar i zalet poszczególnych cesarzy. Rozciąga to przez pryzmat poddanych, opinii publicznej, wizerunku w społeczeństwie. We wszystko wplata mnóstwo anegdot ciekawostek, wtrąceń, przywołań, zagadek, żartobliwych porównań i skojarzeń.

Odpowiada mi ujęcie eksploracji świata cesarzy od strony rzeczywistej i wyobrażonej, zwykłej i boskiej, znaczących postaci historycznych a przy tym tylko ludzi. Wkraczam do domów, pałaców, dworów, jadalni, ogrodów, ulic. Przyglądam się pracy, czasu wolnemu, podróżom. Porównuję wygląd z kreowanym wizerunkiem i spuścizną. Przebijam się przez żądzę władzy, korupcję, knowania, ale również ambitne plany, idee i osiągnięcia. Jakże bogata i zróżnicowana jest historia cesarzy. Nic dziwnego, że faktom towarzyszą mity, prawdziwe opowieści przeplatają się ze stereotypami, zaś plotki, przesadne opisy i sensacyjne nuty wciąż inspirują wyobraźnię badaczy, artystów, pisarzy i filmowców. Ludzie w purpurze sprzed dwóch tysięcy lat pozostawili trwały ślad w historii i kulturze, zajmująco odkrywam ich biografie, sekrety, tajemnice, dowody istnienia i potwierdzenia mentalności, a dzięki temu inaczej spoglądam na moją rzeczywistość. Publikację wzbogacają czarno-białe zdjęcia, wstawka z kolorowymi zdjęciami, oś czasu, indeks, drzewo genealogiczne, spis postaci, literatura uzupełniająca, mapy rzymskiego świata, miast i budynków. Do kompletu proponuję zapoznanie się z "SPQR. Historia starożytnego Rzymu" i "Dwunastu cesarzy" tej autorki, oraz z "Religie Rzymu. Historia", którą Mary Beard napisała z Johnem Northem i Simon Price, książki przybliżam na Bookendorfinie.

„Jak zatem rozumiemy rzymskiego cesarza w kategoriach jego czasów, zachowując własny kompas moralny i wypełniając obowiązek oceniania oraz opisywania przeszłości?”

Po książki Mary Beard sięgam z ogromnym zainteresowaniem, wiem, że czeka mnie wspaniała narracyjnie przygoda historyczna, przyjazna i wciągająca, zachęcająca do dalszych dociekań i poszerzania wiedzy. Autorka...

Mam bardzo mieszane uczucia. Z jednej strony, fantastyczna rzecz dla wszytskich którzy uważają że o starożytnym Rzymie wszystko wiemy „na pewno”, owo historyczne „niekoniecznie” czy „to zależy” grzeje miej serce. Z drugiej strony, chyba spodziewałam się czegoś więcej po tej książce, myślałam że autorka skoncentruje się bardziej na idei cesarza Rzymu mniej na realiach rządzenia. To nie jest błąd ale ostatecznie - nie miałam poczucia bym dowiedziała się czego przełomowego, może poza (paradoksalnie) rozdziałem o architekturze pałacu, która pokazuje jak bardzo współczesne myślenie narzuca interpretację antycznej przestrzeni.

Dobra lektura choć może nie dla historyków.

Mam bardzo mieszane uczucia. Z jednej strony, fantastyczna rzecz dla wszytskich którzy uważają że o starożytnym Rzymie wszystko wiemy „na pewno”, owo historyczne „niekoniecznie” czy „to zależy” grzeje miej serce. Z drugiej strony, chyba spodziewałam się czegoś więcej po tej książce, myślałam że autorka skoncentruje się bardziej na idei cesarza Rzymu mniej na realiach...

Autorka omawia rządy, wizerunek oraz rolę cesarzy z perspektywy rządzących od panowania Oktawiana Augusta do Aleksandra Sewera, czyli od 31 roku p.n.e. do 235 roku n.e. Na pewno jest to pozycja, która bardziej mi się podobała od "SPQR" i w moim wewnętrznym rankingu książek Mary Beard bliżej jej do "Pompejów" tejże badaczki.
Chyba pierwszym przymiotnikiem jaki przyszedł mi do głowy podczas lektury był wyraz "obrazowy". Trzeba przyznać, że Beard fantastycznie operuje słowem i wiele jej opisów po prostu robi wrażenie. Można z łatwością sobie wyobrazić cesarskie uczty, dania przypływające na talerzach, badaczka wyjaśnia w jakiej pozycji i jak je prawdopodobnie spożywano. Podobnie rzecz się ma z opisami cesarskich budowli, pałaców, którym przyglądamy się wraz z autorką. Patrzymy też oczywiście na władców podczas pracy, na arenie, na widowni, jak zachowywali się podczas podróży i w jaki sposób uprawiali coś w rodzaju turystyki krajoznawczej. Na wyróżnienie zasługuje też moim zdaniem o wyobrażeniach władców w sztuce, który był dla mnie intrygujący, żeby nie powiedzieć zaskakujący, choćby w kontekście wielkości rzymskich rzeźb. Czytelniczki powinny być zadowolone, bo autorka sporo też pisze o rzymskich kobietach.
Na pewno trzeba też podkreślić świetne wydanie książki, bo zawiera ponad sto ilustracji czy planów cesarskich budowli, które znacznie uplastyczniają czytany tekst.
Szacunek należy się też tłumaczom, że w pozycji historycznej przemycili takie słowa jak "sadełko" czy stwierdzenie "dziś bzyka się córka cesarza". Jest to język delikatnie mówiąc infantylny jak na pracę historyczną, ale też widziałem sporo zachwytów w Internecie, więc skoro historia przez to ma trafiać do większego grona odbiorców, to niech tak będzie. Muszę przyznać, że dzięki tłumaczom uśmiechnąłem się kilka razy podczas lektury.

Autorka omawia rządy, wizerunek oraz rolę cesarzy z perspektywy rządzących od panowania Oktawiana Augusta do Aleksandra Sewera, czyli od 31 roku p.n.e. do 235 roku n.e. Na pewno jest to pozycja, która bardziej mi się podobała od "SPQR" i w moim wewnętrznym rankingu książek Mary Beard bliżej jej do "Pompejów" tejże badaczki.
Chyba pierwszym przymiotnikiem jaki przyszedł mi...

Lepiej się ją czyta niż „Rzym” tej samej autorki. Bardziej pogłębione ale i lepiej napisane/przetłumaczone

Lepiej się ją czyta niż „Rzym” tej samej autorki. Bardziej pogłębione ale i lepiej napisane/przetłumaczone

Bardzo dobra pozycja. Zamiast typowego, chronologicznego omówienia życia i charakteru kolejnych cesarzy autorka skupiła się na konkretnych tematach, takich jak ucztowanie, pałace czy rzeźby i posągi. Bardzo ciekawe było również dla mnie omówienie tego co i kto wpływał na to czy dany władca był oceniany pozytywnie lub negatywnie i na ile jesteśmy obecnie w stanie dotrzeć do tego co jest prawdziwe a co najprawdopodobniej dodane po fakcie.
Ponadto książka zawiera wiele ciekawych ilustracji oraz bardzo bogatą bibliografię pozwalającą odnaleźć kolejne pozycje poświęcone każdemu z tematów. Szczerze polecam.

Bardzo dobra pozycja. Zamiast typowego, chronologicznego omówienia życia i charakteru kolejnych cesarzy autorka skupiła się na konkretnych tematach, takich jak ucztowanie, pałace czy rzeźby i posągi. Bardzo ciekawe było również dla mnie omówienie tego co i kto wpływał na to czy dany władca był oceniany pozytywnie lub negatywnie i na ile jesteśmy obecnie w stanie dotrzeć do...

Beard przygląda się władzy w starożytnym Rzymie, skupiając się na osobach, które ją sprawowały, oraz na systemie, który umożliwił im rządzenie.
Badaczka w swojej pracy zadaje pytania: kim byli cesarze, co motywowało ich decyzje, jakie historie o nich opowiadano, w jaki sposób łączono te opowieści z mitami i sensacyjnymi relacjami. Podobne pytania zadawało sobie zapewne wielu z nas. Antyczny Rzym od stuleci fascynuje naukowców, ale i zwyczajnych ludzi. Pytań dotyczących sprawujących władzę cesarzy, ich życia, konkretnych wydarzeń jest mnóstwo. Beard postanowiłą na część z nich odpowiedzieć.
Historyczka bada mity i legendy otaczające cesarzy, ale nie tylko. Stara się również uchwycić dynamikę władzy w Cesarstwie Rzymskim. W tym celu zadaje wiele pytań i udziela na nie odpowiedzi. Jak wyglądało życie codzienne władców? Jak się żywili, podróżowali, z kim spędzali czas? Autorka z dużą starannością bada te kwestie i przedstawia czytelnikowi bardzo ciekawy obraz funkcjonowania cesarzy w ich prywatnym i publicznym życiu. Porusza także tematykę korupcji, intryg dworskich i stosunków międzyludzkich na dworze cesarskim.
Bardzo ważnym aspektem książki jest analiza relacji między cesarzem a społeczeństwem. W kontekście Cesarstwa Rzymskiego autorka bada, jak bardzo system ten opierał się na wsparciu rozmaitych grup społecznych, takich jak arystokracja, niewolnicy, wyzwoleńcy, żołnierze czy kupcy. Beard stawia pytanie, na ile samodzielni byli cesarze, a na ile ich władza była zależna od innych osób. Wnioski dla wielu osób mogą być zaskakujące.
W książce padają także ważne pytania o szaleństwo i racjonalność cesarzy. Beard przedstawia i ocenia stereotypy traktujące o cesarzach jako niepoczytalnych władcach, których historie przeszły do legendy. Udowadnia, iż częściowo są one pełne okrucieństwa i irracjonalności, a częściowo wręcz odwrotnie. Np. Kaligula, który powszechnie uznawany był za zwyrodniałego szaleńca. Beard oceniła go bardzo ciekawie. Gwarantuję, iż będziecie zaskoczeni.
Na osobną uwagę zasługuje bardzo bogate źródłoznawstwo. Dla mnie, z wykształcenia i pasji historyka i archeologa, to rzecz bardzo istotna. Autorka odwołuje się do wielu klasycznych dzieł autorów takich jak Tacyt, Swetoniusz, Plutarch czy Kasjusz Dion, którzy szczegółowo opisali życie cesarzy i wydarzenia związane z rzymską polityką. Beard analizuje zarówno teksty historyczne, jak i biografie cesarzy, takie jak Żywoty Cezarów Swetoniusza, które są pełne anegdot, często przesadzonych i sensacyjnych. Cesarze ukazywani są w nich jako postaci kontrowersyjne, często niemal mityczne. Beard wnikliwie bada te opowieści, starając się oddzielić prawdę od mitów.
Książka opiera się również na badaniach archeologicznych, które umożliwiają zrozumienie codziennego życia cesarzy i ich dworów. Wskazówki płynące z wykopalisk, takich jak ruiny pałaców, świątyń, mozaiki czy inskrypcje, dostarczają dodatkowych informacji o strukturze władzy i materialnej stronie cesarskiego życia. Beard z powodzeniem łączy te wyniki z tradycyjnymi tekstami literackimi. W ten sposób tworzy pełniejszy obraz starożytnego Rzymu.
W pracy znajdują się także odniesienia do numizmatyki, która odgrywa dużą rolę w badaniu władzy cesarskiej. Beard wskazuje na monetę jako jedno z najistotniejszych narzędzi propagandowych, za pomocą których cesarze komunikowali swoje panowanie i wartości.
Co cenne, historyczka nie tylko korzysta z klasycznych źródeł, ale również krytycznie je analizuje. Zwraca uwagę na to, jak historycy starożytni manipulowali faktami, tworząc mitologie wokół cesarzy, które nie zawsze były prawdziwe. Z jednej strony autorka pokazuje, jak niektóre historie o cesarzach zostały przerysowane i urastały do rangi mitu, a z drugiej strony stara się oddzielić fakty od fikcji. Tym samym ukazuje, jak bardzo władza cesarzy była zależna od publicznego wizerunku i jak historie te były wykorzystywane do budowania określonych narracji politycznych. Sami musicie przyznać, iż takie działanie rządzących jest aktualne nawet w naszych czasach.
Cesarz Rzymu to doskonale napisana książka, która nie tylko rozjaśnia złożoną rzeczywistość władzy w starożytnym Rzymie, ale również zmusza czytelnika do refleksji na temat natury władzy i jej wpływu na społeczeństwo. Beard zachowała doskonałe proporcje między naukową rzetelnością, a przystępną lekturą. To pozycja, która poszerza naszą wiedże dot. starożytnego imperium i ukazuje w jaki sposób Cesarstwo Rzymskie mogło przetrwać tak długo.
http://pasje-fascynacje-mola-ksiazkowego.blogspot.com/

Beard przygląda się władzy w starożytnym Rzymie, skupiając się na osobach, które ją sprawowały, oraz na systemie, który umożliwił im rządzenie.
Badaczka w swojej pracy zadaje pytania: kim byli cesarze, co motywowało ich decyzje, jakie historie o nich opowiadano, w jaki sposób łączono te opowieści z mitami i sensacyjnymi relacjami. Podobne pytania zadawało sobie zapewne...