Społeczeństwo zmęczenia i inne eseje

Książka Byung-Chul Hana, Społeczeństwo zmęczenia, stała się fenomenem pop-filozoficznym, ale przy głębszej analizie jawi się jako dzieło głęboko problematyczne. Głównym zarzutem, jaki należy postawić autorowi, jest niemal całkowite zarzucenie myślenia przyczynowo-skutkowego. Han buduje efektowne metafory, które jednak wiszą w próżni, ponieważ autor świadomie rezygnuje z rzetelnej metodologii, którą znamy z klasyki myśli humanistycznej.

Metodologiczna pustka: Han kontra Giganci
W zestawieniu z takimi myślicielami jak Claude Lévi-Strauss, Zygmunt Bauman czy Erich Fromm, Han wypada blado pod względem rygoru intelektualnego. Wyżej wymienieni autorzy, choć różni, zawsze starali się ukazać mechanizm: konkretna przyczyna (zmiana struktury pokrewieństwa, przejście od płynnej nowoczesności do konsumpcjonizmu, transformacja charakteru społecznego) wywoływała określony skutek.

Han natomiast staje w całkowitej kontrze do takiej tradycji. On nie wyjaśnia, dlaczego coś się dzieje – on jedynie arbitralnie stwierdza stan rzeczy. Jego „społeczeństwo pozytywności” to termin chwytliwy, ale niezakorzeniony w żadnej pogłębionej analizie historycznej czy socjologicznej. Podczas gdy Bauman analizował procesy dezintegracji więzi społecznych, Han jedynie poetycko narzeka na ich brak, co czyni z jego eseistyki raczej literaturę piękną niż rzetelną diagnozę społeczną.

Romantyzowanie przeszłości i błąd generalizacji
Większość koncepcji Hana to w istocie naiwne romantyzowanie przeszłości. Autor sugeruje, że kiedyś istniał czas „głębokiej nudy” i kontemplacji, który kapitalizm nam odebrał. Jest to błąd logiczny oparty na nadmiernej generalizacji. Han rzutuje doświadczenia wąskiej grupy uprzywilejowanych intelektualistów z przeszłości na całą ludzkość, ignorując fakt, że dla większości społeczeństwa dawne czasy były okresem walki o przetrwanie, a nie „kontemplacyjną sielanką”.

Co więcej, jego diagnoza powszechnego narcyzmu wydaje się poważnym błędem poznawczym. Han widzi w autowyzysku przejaw narcyzmu, całkowicie ignorując współczesne zjawisko „płatków śniegu”. Dzisiejsza kondycja młodego pokolenia to nie narcystyczne samouwielbienie, lecz skrajna kruchość, lęk przed światem i potrzeba nieustannej ochrony. Autor nie dostrzega tej różnicy, wrzucając wszystko do jednego worka z napisem „pozytywność”.

Mit „Społeczeństwa Paliatywnego”
Szczytem nielogiczności Hana jest jego koncepcja społeczeństwa paliatywnego. Autor twierdzi, że w dobie współczesnego kapitalizmu nagle „wymyśliliśmy” sobie chęć unikania bólu za wszelką cenę. To kompletna bzdura, stojąca w sprzeczności z całą historią medycyny i biologii.

Ludzie zawsze dążyli do minimalizacji cierpienia i przedłużania życia.

Postęp medycyny nie jest wynikiem „kapitalistycznej fanaberii”, lecz naturalną konsekwencją rozwoju nauki i instynktu samozachowawczego.

Sugestia Hana, że dawniej ból był „bardziej autentyczny” lub lepiej zintegrowany z życiem, jest próbą mistyfikacji cierpienia. To, co Han nazywa „unikaniem bólu/unicestwienia”, jest po prostu racjonalnym wykorzystaniem dostępnych narzędzi do zachowania zdrowia. Przypisywanie temu zjawisku mrocznych, systemowych intencji kapitalizmu jest logicznym fikołkiem, który nie wytrzymuje konfrontacji z rzeczywistością.

Podsumowanie
Społeczeństwo zmęczenia to zbiór impresji, a nie solidna teoria. Han, odrzucając logikę przyczynowo-skutkową na rzecz efektownych haseł, tworzy produkt idealnie skrojony pod dzisiejsze czasy: krótki, łatwy do cytowania i utwierdzający czytelnika w poczuciu bycia „ofiarą systemu”. Jednak jako kontynuacja myśli strukturalistycznej czy krytycznej, książka ta jest porażką – zamiast analizować mechanizmy świata, Han jedynie romantyzuje własne nim rozczarowanie.

Książka Byung-Chul Hana, Społeczeństwo zmęczenia, stała się fenomenem pop-filozoficznym, ale przy głębszej analizie jawi się jako dzieło głęboko problematyczne. Głównym zarzutem, jaki należy postawić autorowi, jest niemal całkowite zarzucenie myślenia przyczynowo-skutkowego. Han buduje efektowne metafory, które jednak wiszą w próżni, ponieważ autor świadomie rezygnuje z...

Nie wiem co myśleć.
Z jednej strony „Społeczeństwo zmęczenia” okazało się dla mnie rozczarowaniem i jestem tą lekturą niepocieszona. Nie chodzi mi o to, że wizja kreślona przez Hana jest niepocieszająca, bo to żadne zaskoczenie. I wina w tym nie autora (pewnie trochę też),ale tego co sama sobie wymyśliłam, że w tych esejach odnajdę i co usłyszałam od innych polecających te teksty.
Z drugiej strony doceniam niektóre eseje, zgadzam się z diagnozami, parę fragmentów zapamiętam szczególnie. Ale forma podania , powtarzalność i niekiedy nazbyt (przynajmniej dla mnie!) skomplikowany tok rozumowania (tam gdzie autor zaczyna dywagacje o ontologii bytu czy Heglu np.) zwyczajnie mnie zmęczyły (heh) i trochę skonsternowały. Nie była to porywająca rzecz i pewnie nie miała taką być, a mimo to mi przykro. Może kiedyś do niej wrócę i docenię tę formę bardziej, a może nie.

Nie wiem co myśleć.
Z jednej strony „Społeczeństwo zmęczenia” okazało się dla mnie rozczarowaniem i jestem tą lekturą niepocieszona. Nie chodzi mi o to, że wizja kreślona przez Hana jest niepocieszająca, bo to żadne zaskoczenie. I wina w tym nie autora (pewnie trochę też),ale tego co sama sobie wymyśliłam, że w tych esejach odnajdę i co usłyszałam od innych polecających...

""We współczesnym społeczeństwie pracy i wydajności, wykazującym cechy społeczeństwa przymusu, każdy prowadzi swój własny obóz pracy.

rozwój kapitalistycznej choroby od nie wolno do możesz - radykalna diagnoza człowieka jako oprawcy i jednocześnie ofiary siebie samego...

eseje
- Społeczeństwo zmęczenia
- Psychopolityka
- Agonia Erosa
- Wypędzenie Innego
- O pięknie
- Topologia przemocy
- W stadzie
- O transparentności
- O zapachu czasu
- O rytuale

""We współczesnym społeczeństwie pracy i wydajności, wykazującym cechy społeczeństwa przymusu, każdy prowadzi swój własny obóz pracy.

rozwój kapitalistycznej choroby od nie wolno do możesz - radykalna diagnoza człowieka jako oprawcy i jednocześnie ofiary siebie samego...

eseje
- Społeczeństwo zmęczenia
- Psychopolityka
- Agonia Erosa
- Wypędzenie Innego
- O pięknie
-...

Nie jest to przystępna, współczesna storytellingowa eseistyka, czy inkluzywna pop-filozofia, na co przyznaję trochę liczyłem. Styl Hana jest bardzo konkretny, gęsty, zimny - taka stereotypowa mieszanka wymagającego azjaty z Niemcem. Przy tym dużo odwołań do innych filozofów, np. Heideggera czy Nietzschego. Trochę mnie wymęczył, ale ostatecznie było warto. Tematy poruszane w książce bardzo ciekawe i aktualne - szczególnie podobały mi się eseje o społeczeństwie paliatywnym i transparencji. Nieco mniej "Agonia erosa", ale ja generalnie nie lubię tych rozkmin o erosie także u innych autorów. Istotnie - w książce występuje wiele powtórzeń, lecz ja akurat odbieram to jako plus, ponieważ utrwaliło mi pewne idee. Diagnozy Hana są często bezkompromisowe i mało zniuansowane, chociaż generalnie pod dużą częścią byłbym skłonny się podpisać.

Nie jest to przystępna, współczesna storytellingowa eseistyka, czy inkluzywna pop-filozofia, na co przyznaję trochę liczyłem. Styl Hana jest bardzo konkretny, gęsty, zimny - taka stereotypowa mieszanka wymagającego azjaty z Niemcem. Przy tym dużo odwołań do innych filozofów, np. Heideggera czy Nietzschego. Trochę mnie wymęczył, ale ostatecznie było warto. Tematy poruszane w...

Koniec roku upływa mi pod znakiem gatunków, po które nigdy nie sięgam: publicystyki i biografii. Zacznijmy od "Społeczeństwa zmęczenia" Byung-Chul Hana.

Główna teza Hana brzmi: żyjemy w "społeczeństwie osiągnięć", które nade wszystko ceni pozytywność i odrzuca koncept Innego na rzecz postawy typu "każdy inny wszyscy równi". Filozof bada wpływ takiego punktu widzenia na nasz stosunek do pracy, miłości, polityki, działalności internetowej, nauki, informacji, ciała i zdrowia czy cierpienia i bólu.

Człowieka będącego "podmiotem osiągnięć" Han wielokrotnie określa jako tego, który jest "zbyt żywy, żeby umrzeć i zbyt martwy, żeby żyć", wobec czego jego egzystencja sprowadza się do przeżycia (w znaczeniu: przetrwania). Ponieważ nie ma już miejsca na negatywność, to presja osiągnięć płynie z wewnątrz - jednostka staje się sama dla siebie zarazem katem i ofiarą. Archetypem uosabiającym ten stan jest Prometeusz, zniewolony marzeniem o wolności i skazany na nieustanne ataki swojego alter ego - orła wyjadającego wątrobę. W tej mentalności Han widzi przyczyny współczesnej epidemii depresji i narcyzmu.

Panie Hanie, myślę sobie, jak wyjść z tego kołowrotka autoprzemocy? Gdzież jest, poeto, ocalenie, że tak zapytam Miłoszem? Wierzę, że znajdę odpowiedź w innej książce Hana: "Duch nadziei", po którą na pewno sięgnę, bo diagnozy Hana ze "Społeczeństwa zmęczenia..." są tyleż trafne co przygnębiające. Chciałabym znaleźć wyjście.

Koniec roku upływa mi pod znakiem gatunków, po które nigdy nie sięgam: publicystyki i biografii. Zacznijmy od "Społeczeństwa zmęczenia" Byung-Chul Hana.

Główna teza Hana brzmi: żyjemy w "społeczeństwie osiągnięć", które nade wszystko ceni pozytywność i odrzuca koncept Innego na rzecz postawy typu "każdy inny wszyscy równi". Filozof bada wpływ takiego punktu widzenia na...

Książkę czytałem po raz pierwszy w 2023 roku. Zdecydowałem się na napisanie nowej opinii, po tym jak sięgnąłem po nią po raz drugi. Ocena spadła o jedną gwiazdkę.
Zgadzam się z niektórymi diagnozami autora. Książka za drugim razem wydała mi się jednak mało przystępna. Dużo w niej też powtórzeń.
Jej styl jest na tyle męczący, że czasem miałem wrażenie, iż czytam jakieś masło maślane i mało z tego dla mnie wynika.
Nie zachęca do sięgnięcia po inne książki autora.
Zdecydowanie bardziej odpowiada mi styl pisania pana Tomasza Stawiszyńskiego. Do jego książek chętnie wracam. Pisze on zdecydowanie bardziej przejrzyście.

Najciekawsze dla mnie cytaty z książki "Społeczeństwo zmęczenia":

"Rozpoczynający się XXI wiek to, patrząc z perspektywy patologii, nie tyle wiek bakterii czy wirusów, ile neuronów. Krajobraz patologii nowego stulecia wypełniają choroby układu nerwowego, takie jak depresja, zespół nadpobudliwości z deficytem uwagi (ADHD),zaburzenie osobowości typu borderline czy syndrom wypalenia zawodowego."

"Dzisiejsze wzorce do naśladowania nie przekazują żadnych wartości wewnętrznych, propagują jedynie zewnętrzne wymiary, którym usiłujemy sprostać, nawet za cenę gwałtu na samych sobie".

"Żyjemy w społeczeństwie wzmagającej się samotności i odosobnienia, za którymi stoją narcyzm i egoizm. Także zaostrzająca się konkurencja międzyludzka oraz zanikająca solidarność i empatia odosobniają ludzi. Samotność i brakujące doświadczenie bliskości jedynie wzmagają ból. Być może chroniczne bóle, podobnie jak zadawane sobie rany cięte, są krzykiem ciała domagającego się uwagi, bliskości, miłości i wymownie świadczą o tym, jak rzadko dzisiaj doświadczamy dotyku. Brakuje nam widocznie uzdrawiającej dłoni Innego."

"Depresja to patologiczny, typowy dla człowieka późnej nowoczesności, objaw niepowodzenia w stawaniu się samym sobą. Jednak do depresji prowadzi też niedostatek więzi, charakterystyczny dla społecznej fragmentacji i atomizacji."

"Nasz świat stał się domem towarowym, galerią.
Zastawiamy świat rzeczami o coraz mniejszym znaczeniu i z coraz krótszą datą ważności. Świat dusi się w rzeczach. Ten dom nie różni się wiele od domu wariatów."

Książkę czytałem po raz pierwszy w 2023 roku. Zdecydowałem się na napisanie nowej opinii, po tym jak sięgnąłem po nią po raz drugi. Ocena spadła o jedną gwiazdkę.
Zgadzam się z niektórymi diagnozami autora. Książka za drugim razem wydała mi się jednak mało przystępna. Dużo w niej też powtórzeń.
Jej styl jest na tyle męczący, że czasem miałem wrażenie, iż czytam jakieś...

Jedna z najlepszych książek, jakie czytałam - mistrz.

Jedna z najlepszych książek, jakie czytałam - mistrz.

Trochę się zgadzam i trochę nie zgadzam z autorem, ale problemem tej książki, moim zdaniem, jest dobór esejów. Wiem że wybrano je tematycznie, ale ponieważ jest to zbiór publikacji a nie książka snsus stricto, to znajdziemy tu dużo powtórzeń. Naprawdę dużo. Powtarzają się dosłownie całe zdania i cytaty. Wielokrotnie się powtarzają. Może lepiej by się to czytało gdyby jednak trochę zróżnicować tematy.

Trochę się zgadzam i trochę nie zgadzam z autorem, ale problemem tej książki, moim zdaniem, jest dobór esejów. Wiem że wybrano je tematycznie, ale ponieważ jest to zbiór publikacji a nie książka snsus stricto, to znajdziemy tu dużo powtórzeń. Naprawdę dużo. Powtarzają się dosłownie całe zdania i cytaty. Wielokrotnie się powtarzają. Może lepiej by się to czytało gdyby jednak...

Bardzo dobra książka filozoficzna. Podczas czytania miałam wrażenie, że trafnie opisuje współczesne społeczeństwo, którego jestem przedstawicielką. Filozofia, która jest przyjemna, którą czyta się z wypiekami na twarzy.

Bardzo dobra książka filozoficzna. Podczas czytania miałam wrażenie, że trafnie opisuje współczesne społeczeństwo, którego jestem przedstawicielką. Filozofia, która jest przyjemna, którą czyta się z wypiekami na twarzy.

Nie wiem co to miało być. Kiedyś na studiach czytałem Habermansa i szczerze go znienawidziłem. Tutaj jest podobnie. Całą tą książkę czyta się jak dowolny wykwit szkoły frankfurckiej - topornie, dziwnie i bez większego zrozumienia.

Nie wiem co to miało być. Kiedyś na studiach czytałem Habermansa i szczerze go znienawidziłem. Tutaj jest podobnie. Całą tą książkę czyta się jak dowolny wykwit szkoły frankfurckiej - topornie, dziwnie i bez większego zrozumienia.