Gambit Jaruzelskiego. Ostatnia tajemnica stanu wojennego

Nie jestem fanką historycznych książek - gubię się w datach, nazwiskach… ale bardzo chętnie zgłębiam kwestie m.in. psychologii społecznej, uzależnień - i to skłoniło mnie do przeczytania tej książki. Wciągnęła mnie bardzo, a nawet zachęciła mnie do dalszego zgłębiania historii… :)

Dość chaotyczna książka przede wszystkim o działaniach służb amerykańskich w rywalizacji najpierw z ZSRR a później z Rosją. Ten etap zimnowojenny wydawałby się najciekawszy, ale jest o dziwo tego mało, połowa książki jest o Rosji Jelcyna i Putina, a całość nie jest jakaś obszerna. Pojawia się dużo opinii, że książka ma charakter propagandowy, no i trochę tak jest. W ostatnich rozdziałach autor idzie już na całość analizując to jak Rosjanie wybrali Trumpa na prezydenta, pisząc bezpośrednio o jego powiązaniach z Moskwą, ale też w całej książce autor zdecydowanie za mało pisze o Rosji, a dużo uwagi poświęca Ameryce, z czego wyłania się obraz Rosji dość pasywnej, ale bardzo skutecznej, a Ameryki agresywnej, która działa ciągle w chaosie i popełnia błędy. Na lekcję historii zimnej wojny książka zdecydowanie się nie nadaje.

Nie spodziewałam się takiej bomby. Strasznie smutna książka. Ciągle towarzyszyło mi pytanie bez odpowiedzi "dlaczego?". Dlaczego człowiek potrafi być taki wobec drugiego, własnego rodaka i dlaczego ludzi pomimo miażdżącej większości nie potrafią się zbuntować. Pierwszy raz czytałam historię Polski w takim wydaniu. Dopiero teraz uczę się prawdziwej historii naszego kraju, w szkole niestety mydlą nam oczy. Po prostu nie mogłam uwierzyć, że było aż tak źle. Wiele to jednak wyjaśnia patrząc na dzisiejsze czasy. Obserwuję Pana Kamila Janickiego już od jakiegoś czasu i podziwiam Go za ogromną wiedzę i sposób, w jaki potrafi ją przekazać. "Pańszczyzna" to powinien być podręcznik historii w szkołach.

Biografia czołowego dziennikarza, a potem działacza politycznego w PRL-u to ciekawy przyczynek do historii PRL-u. Urodzony w 1926 r., syn wielkopolskiego chłopa Rakowski doświadczył śmierci ojca rozstrzelanego przez Niemców na początku wojny. Po wojnie został na krótko oficerem politycznym, wtedy to związał się na całe życie z komunizmem. Jego gwiezdny czas zaczął się w tygodniku 'Polityka', którego redaktorem naczelnym był od 1958 r. do 1982 r. Pismo realizowało linię partyjną, ale też było otwarte na świat, publikowało ciekawe treści, sprzyjało tzw. rewizjonistom, którzy chcieli liberalizacji systemu. A sam Rakowski, dzięki małżeństwu z wybitną skrzypaczką Wandą Wiłkomirską wszedł gładko na salony warszawskie. Był to człowiek pełen sprzeczności. Z jednej strony jako redaktor naczelny 'Polityki' stworzył znakomite, powszechnie czytane pismo. Z drugiej strony był przekonanym komunistą wierzącym w ustrój, ale jasno widział wady realnego socjalizmu i pragnął go reformować, na przykład decentralizować gospodarkę. Te zapędy reformatorskie bardzo nie podobały się aparatowi partyjnemu, który nie lubił Rakowskiego także za inteligencję i znajomość języków obcych. Wreszcie marzył Rakowski o karierze politycznej, ale wszelkie próby wejścia do rządu – jak spodziewana nominacja na ministra kultury w latach 70. – były utrącane przez aparat partyjny. Był to też polityk pechowy, wszedł na salony władzy (został wicepremierem) w lutym 1981 w czasie karnawału Solidarności. Ten partyjny liberał musiał być twardy w rozmowach z Solidarnością, ale nienawidził go partyjny beton. A potem, w czasie stanu wojennego firmował twardą politykę reżimu Jaruzelskiego, wtedy to kompletnie odwróciły się od niego salony warszawskie, co boleśnie przeżył. Został premierem w 1988 r, gdy komuna już upadała, jego rząd wsławił się likwidacją Stoczni Gdańskiej, ale też reformami gospodarczymi otwierającymi pole dla uwłaszczenia nomenklatury. A potem był ostatnim I sekretarzem KC PZPR, który wypowiedział znamienne słowa: sztandar wyprowadzić. Ten niewątpliwie utalentowany i ambitny człowiek mógł zrobić wielką karierę polityczną w innych czasach. Jego jedynym wielkim osiągnięciem życiowym pozostało redagowanie tygodnika 'Polityka'. Książka jest bardzo dobrze napisana, pan Przeperski wykonał naprawdę wielką pracę dokopując się do wielu źródeł. To ważny przyczynek do dziejów PRL

Faktycznie urywa się jakby w połowie. Nie jest to pełnoprawne studium tematu, co raczej pierwsza część - autor skupia się tylko na wierzeniach prehistorycznych oraz wierzchniach bliskiego wschodu (Mezopotamia, Egipt, Persja, Judaizm, Chrześcijaństwo, Islam). Nie pojawia się tutaj próba wyjaśnienia religii kultur takich jak kultura indyjska, chińska czy też wierzeń obu Ameryk przed kolonizacją. A szkoda, bo to co otrzymujemy jest naprawdę bardzo dobre. Autorowi udało się mnie wciągnąć, mimo że dwie poprzednie książki odłożyłem w połowie, więc miałem jakiś kryzys czytelniczy. Tak jak pisali poprzednicy, książka kończy się niespodziewanie, bo w połowie wchodzi bibliografia. Niemniej, uważam, że jest to lektura warta czasu, skłaniająca do przemyśleń.

Przeczytana jako inspiracja przed kolejną wyprawą na Łotwę (czy już też trzeba poprawnie politycznie pisać „w Łotwę”?) i Estonię. Tym razem trasa miała omijać z daleka oczywistości typu Ryga czy Tallin, więc wymagała staranniejszego planowania. „Kresy północy” czyta się przyjemnie (pomijając repetycje wynikające pewnie z pracy w duecie i słabej korekty),ale niestety lektura nie dostarczyła przekonujących argumentów za zmianą wcześniej zaplanowanej marszruty. Tym bardziej, że ostańce polskości nie są w tamtych rejonach tak imponujące i przemawiające do wyobraźni jak te spotykane w Wilnie czy Lwowie, a z próżnego i Salomon nie naleje. „Kresy północy” miały jednak wpływ na pozycje zamawiane z menu knajp. I muszę się zgodzić z autorami, że np. śledź z białym serem i ziemniakami (Kartupeļi ar siļķi un biezpienu) czy deser z ciemnego chleba i bitej śmietany (Rupjmaizes Kārtojums) to wbrew pozorom coś, za czym można po powrocie tęsknić.

Przez tę książkę czytelnik rzeczywiście przedziera się z mozołem, choć nie jest to udręka. Informacje przytaczane przez autora są ciekawe, zwłaszcza wątek o działalności gospodarczej KGB, ale na tę publikację trzeba poświęcić więcej czasu. Lepiej też wiedzieć nieco więcej o Rosji Putina zanim sięgnięmy po ten tytuł, ponieważ bez tej wiedzy zrozumienie i łączenie kropek w poszczególnych rozdziałach zabierze jeszcze więcej czasu.

Uwielbiam takie książki. Major Żychoń był pewnie człowiekiem nie bez wad, skaz. Bez wątpienia był wielkim patriotą. Żył w ciężkich czasach, kiedy niepodległa Polska dopiero się tworzyła. Stworzył nowoczesne struktury wywiadowcze, których zazdrościł cały ówczesny świat. Niestety jak to często bywa "swoi" nie do końca mu ufali. Skończył tragicznie...a może nie skończył ? Czcimy rotmistrza Pileckiego, czcijmy i majora Żychonia. Jak dla mnie to jest gotowy materiał na film, serial. POLECAM !!!

Wybitna książka uznana za najważniejszą polską publikację archeologiczną 2021 roku w plebiscycie Archeologii Żywej i ciężko się z tym wynikiem nie zgodzić. To, że jej nakład rozszedł się jak świeże bułeczki, też o czymś świadczy. Można byłoby zarzucić autorowi (na co sam, jeśli dobrze pamiętam, zwracał uwagę),że ciężko określić, dla kogo ta pozycja powstała. Z jednej strony jej język jest dość specjalistyczny i z powodu ogromu terminów i informacji może być zbyt ciężki dla przeciętnego czytelnika; z drugiej jest zbyt pobieżny dla znawców tematu i profesjonalnych archeologów. Według mnie prof. Buko zdołał osiągnąć złoty środek, który zadowoli zarówno laików, jak i historyków. Sam, chociaż liczyłem na coś bliższego powieściowemu stylowi C.W. Cerama, nie miałem problemu z odbiorem i pochłonąłem książkę z wielkim zainteresowaniem. W końcu otrzymaliśmy dokładną i, co najważniejsze, podpartą faktami pozycję opisującą początki państwa polskiego. Aż dziw bierze, ile sekretów i informacji skrywa nasza ziemia. Pewnie nigdy nie poznamy całej prawdy o tamtych czasach i legendy pozostaną jedynie legendami, ale dzięki tej książce, przynajmniej niektóre fakty w końcu mogą wyłonić się z mglistej przeszłości. Btw. jeśli ktoś zdecyduje się sięgnąć po książkę, warto (zarówno przed, jak i po lekturze) obejrzeć webinar autora o rywalach Piastów na profilu YT Archeologii Żywej.

Nie jest to publikacja przełomowa. Można po nią sięgnąć w celu porównania polskiej odmiany pańszczyzny z carską. Różnic nie uświadczymy wiele, ponieważ mechanizmy były z reguły bardzo podobne. Autor przytacza tu wiele anegdot z ziemiańskich posiadłości znanych carskich urzędników oraz szlachty. Reasumując - można się zdecydować na tę książkę, ale nie jest to pozycja obowiązkowa.

Świetna książka o naszym południowym sąsiedzie o tym jak sobie radził w trakcie II wojny światowej. Wiedza o tym jest raczej niewielka gdyż Czesi i Słowacy przeżyli wojnę jako kraj wasalny względem III Rzeszy (Protektorat). Ale zastanawiające było dla mnie to, że w przestrzeni publicznej nigdy nie przypięto im łatki kolaborantów, a przynajmmniej łatka taka nie była taka silna jak ta przypięta Francuzom czy Norwegom. Czytając książkę próbowałem znaleźć uzasadnienie dla tego fenomenu. Autor bardzo sprawnie prowadzi narrację w ujęciu przede wszystkim chronologicznym. Ale nie skupia się na suchych wydarzeniach ale pokazuje tło sytuacji i rysy psychologiczne głównych bohaterów (przywódców czeskich i ich niemieckich nadzorców). Polecam do przeczytania każdemu kto chciałby za wszelką cenę bronić i uzasadniać daninę krwi jaką złożył polski naród w czasie ostatniej wojny.

Na pewno dowiedziałam się, że krakowska wytrzeźwiałka znajduje się na ulicy Rozrywki i jest to pokłosie nazwy karczmy, która tam kiedyś była. ▫️ A tak już na poważnie. Jeśli pominiemy nieustanną prywatę autora, krasomówcze wstawki i romantyzowanie stanu chłopskiego, jak to wcale nie był taki zły (autor przecież sam wywodzi się z chłopstwa i wie jaka to ciężka praca, a szczególnie jak ciężka była jeszcze kilka dekad temu),docieramy do kawału porządnej wiedzy. ▫️ Znajdziecie tu wszystko. Od tego jak wyglądała pańszczyzna, przez to jak bogatsi chłopi się z niej wykupywali. Do tego mamy miliony dowodów na to, że niedola chłopska to nie była rzecz nieodwracalna, a brak możliwości chłopa wyjścia poza obręb folwarku to była rzecz niemożliwa. Owszem, chłopstwo to był najniższy stan i jakiekolwiek romantyzowanie przez autora jak to wszystko się da, niczym 16-letni kołcz z tiktoka, możemy nadal pomiędzy bajki włożyć i trochę dziwi mnie taka narracja z ust historyka, to faktem jest, że stan chłopski nie był tylko uciskiem i niedolą. Był niewydolny i taka jest prawda. Jednak pojedyncze jednostki, jak kmiecie, z bogatszych i lepiej usytuowanych regionów podróżowały, na przykład Wisłą do Gdańska z towarami i potem spowrotem do swoich wsi.

Bardzo dobrze napisana, ale nieprzemyślanie złożona książka. Jest to zbiór niepowiązanych artykułów przerobionych z naukowego rejestru na popularnonaukowy. Niestety brakuje zarysowania tła, spójności, spojrzenia na całość zagadnienia; mamy za to bardzo dogłębne analizy wąskich zagadnień. Mimo tej poważnej edytorskiej wady książka jak najbardziej do polecenia. Odkrywa przed czytelnikiem naprawdę ciekawe fakty i oferuje świeżą perspektywę i głęboką, nietuzinkową interpretację dziejów. Czasem wychodzi brak obiektywizmu Autora, na przykład z mało naukową, zbyt wyraźną antypatią wyraża się o Piłsudskim, ale są to już drobne "przewinienia" pisarskie i nie wpływają negatywnie na odbiór całości.

Gdy zobaczyłem tą książkę na półce w Empiku, od razu zapisałem sobie ja na swojej liście "do przeczytania". Bardzo ciekawi mnie temat przedwojennej, międzywojennej Polski i Warszawy. Niestety trochę się zawiodłem. Książka oparta jest na dość fajnie zbudowanych, krótkich i zwięzłych rozdziałach poświęconych różnym aspektom życia przedwojennych mieszkańców Polski. Oczekiwałem jednak wielu ciekawostek, nieznanych faktów. Książka ta jest jedynie zebraniem suchych faktów w całość, nie do końca przedstawionych w przyjemny do lektury sposób. Oczywiście, można z niej wyciągnąć sporo ciekawych rzeczy, ale jednak niesmak pozostał. Myślę, że taki temat ma ogromny potencjał i mam nadzieję, że ktoś kiedyś lepiej podejdzie do tematu i wyda porządną publikację.

Pozycja, która na pierwszy rzut oka nie jest z tych samo wpadających w rękę. W szczególności dla kogoś nieukierunkowanego na daną tematykę. Jednak końcowa ocena jest nadwyraz pozytywna gdyż autor okazał się osobą o rozległej perspektywie dzięki, której otrzymaliśmy szeroki wachlarz sytuacji oraz doli czy niedoli chłopskiej warstwy społecznej na przestrzeni wielu okresów historycznych. Książka zachęca a nawet wręcz zmusza do zastanowienia się jak ważna jest w stukturach kraju, regionu ignorowana brać chłopska, która z ziemistej szarości nie nagle lecz powoli i niezauważalnie i jak właśnie się zastanowić to i nie z własnej woli stać się może ową złowrogą "Czernią". Lub odwrotnie tarczą i mieczem w dobrej sprawie.

Bardzo nowatorskie opracowanie poświęcone naszej jagiellońskiej stolicy pisane z ciekawej perspektywy: relacji między przestrzenią cywilną, a militarną w przestrzeni miejskiej. Książka napisana przez kapitalnego historyka i wcale nie gorszego pisarza – Andrzeja Chwalbę obejmuje długi przełom wieków XIX i XX (1850-1914). Poza początkowym rysem historycznym autor skupił się na sednie definiowanym przez tytuł – wzajemnej zależności między miastem rozumianym jako przestrzeń życia ludzi w ich wymiarze społecznym i gospodarczym, a częścią jego przestrzeni dedykowanej potrzebom wojskowym. Kapitalnie wyszukuje zależności przyglądając się budowie fortów, rozbudowie garnizonów, organizowaniu i stałym powiększaniu koszar, ciągle próbując uchwycić tego wpływ na bieżące funkcjonowanie miasta. Aby wejść głębiej w problematykę przygląda się życiu żołnierzy, organizacji wojska, szuka rytmu życia wojaków zestawiając go ze sposobem i stylem życia ludność cywilnej. Wprawne pióro profesora powoduje, że książkę czyta się  i szybko i miło.

Znakomita książka. Każda miniatura jest rzetelna, esencjonalna i składa się na mozaikę codzienności Gdańska sprzed stu lat. Każdy znajdzie tu coś dla siebie - są baseny, kajaki, radio, taksówki, stacje benzynowe, zeppelin, hazard, muzea, galerie handlowe, a nawet Brazylia. Żeby nie zrobiło się zbyt nostalgicznie Autor kończy książkę rozdziałami o Nocy Kryształowej i o prześladowaniach Polaków w WMG. Pozycja godna polecenia każdemu miłośnikowi historii Gdańska.

Ostatnia książka-esej autorstwa wybitnego, francuskiego mediewisty, Jacquesa Le Goffa. Niedługa, ale jak zawsze treściwa i interesująca. Tytuł może być nieco mylący, bo choć sprawa periodyzacji historii pojawia się od samego początku i zajmuje sporą część książki, to głównym jej tematem jest koncepcja "długiego średniowiecza", którego zwolennikiem był Le Goff. Według niego średniowiecze wcale nie zakończyło się pod koniec XV wieku narodzinami Renesansu, lecz trwało aż do połowy XVIII wieku. Rozważania na temat periodyzacji historii w przeszłości i obecnie przechodzą płynnie w dociekania na temat tego kiedy w ogóle pojawiły się koncepcje i określenia "średniowiecza" oraz "Renesansu", a także jak te okresy były i są postrzegane (zwłaszcza "mroku" tej pierwszej i "jasności" czy "postępu" tej drugiej). W końcu autor przedstawia i udowadnia swoją tezę o "długim średniowieczu". Według niego Renesans stanowi ostatni podokres "długiego średniowiecza", ponieważ, 1) wbrew klasycznemu poglądowi, idee humanistów i różne "przełomy" wywodzą się wprost ze średniowiecza i 2) "przełomowe" wynalazki, odkrycia czy idee realny przełom spowodowały o wiele później. Za prawdziwy początek nowej epoki autor uznaje raczej czas Oświecenia, rewolucji francuskiej i rewolucji przemysłowej, które rzeczywiście wprowadziły trwałe zmiany w myśleniu, polityce i społeczeństwie oraz w gospodarce. Na zakończenie Le Goff odpowiada na pytanie postawione w tytule - tak, można i trzeba zachować periodyzację, bo jest ona potrzebna do uprawiania historii, jednak nie powinno się jej traktować jako sztywnych ram i nieprzekraczalnych granic. Co tu dużo mówić, czytanie Le Goffa jest, jak zawsze, samą przyjemnością. Mimo ilości informacji wiedza ta nie przytłacza, zwłaszcza że podana jest w przystępny, klarowny sposób. Mimo że autorstwa profesjonalnego historyka, wcale nie trzeba mieć wykształcenia kierunkowego żeby zrozumieć o czym pisze. Z jego tezami można polemizować i się nie zgadzać z koncepcją "długiego średniowiecza", ale i tak moim zdaniem warto się z nimi zapoznać, tym bardziej że nie jest to długa książka. Jeżeli ktoś jest jakkolwiek zainteresowany średniowieczem, Renesansem, albo historią ogólnie, to mogę śmiało polecić.

wersja audio Widząc okładkę i opis książki byłam niemal pewna, że będzie to rozmowa rzeka lub lekki reportaż. Byłam pewna, że będzie to rzecz idealna do słuchania gdzieś tam w przerwie od pracy, przy bieganiu, albo sprzątaniu... Przestrzeliłam..., ale pozytywnie. Nie wiem zresztą skąd pojawiła się we mnie myśl, że to będzie lekka rozmowa naznaczona ogólnikami, bo okładka okładką, ale opis jest dość jasny. Rozmowa między profesorem Chwalbą, a Panem Wojciechem Harpulą to właściwie rozmowa akademicka. Panowie zaczynają swoją rozmowę startując od czasów Złotej Ordy. Sama książka jest naszpikowana ciekawymi, ale bardzo szczegółowi faktami. Panowie oprowadzają nas po kolejnych wydarzeniach, epokach, i postaciach tak jakbyśmy byli częścią rozmowy, nie ma tu tonu mentorskiego, Dyskutują też bardzo dużo o relacjach między poszczególnymi postaciami historycznymi, tłumaczą, stawiają tezy. Ten ostatni fakt sprawia, że rozmowa dla osób zainteresowanych historią może może być niezwykle ciekawa, bo nie tylko jest pozycją informacyjną, ale też taką, która historyka może ciut zastanowić i sprawić, że zajmie stanowisko wobec wyciąganych tu wniosków. W skrócie rzecz jest bardzo ciekawa, ale jest też to naprawdę solidna, bardzo szczegółowa ksiaążka historyczna, a nie typowy lekki wywiad rzeka i to warto wiedzieć. Wersja audio jest przygotowana fenomenalnie, ale przez dużą ilość dat i nazwisk, chyba lepszym wyborem jest e book lub książka papierowa.