Śmierć banderowcom. Krwawa rozprawa z OUN-UPA

Tematyka zbrodni wołyńskiej i nacjonalizmu ukraińskiego stała się w ostatnich latach bardzo popularna wśród historyków i publicystów. Na rynek trafiło mnóstwo publikacji dotyczących tych wywołujących olbrzymie emocje zagadnień. Mimo to, w polskiej historiografii na temat UPA jest wciąż wiele „białych plam”. Marek Koprowski, w swojej książce „Śmierć banderowcom” stara się wypełnić jedną z nich – kwestię rozprawy sowieckich organów represji z ukraińskimi nacjonalistami po 1944 r. Opisuje on więc jak Sowieci polowali na dowódców i członków UPA, zmieniając tę organizację w desperacko walczące o przetrwanie grupki straceńców. Jest tutaj sporo o udanym pozyskiwaniu poszczególnych bojowców UPA i nawet jej dowódców przez bezpiekę, o prowokacjach, „bandach pozorowanych” i o odwracaniu się zwykłych Ukraińców od nacjonalistów. Jest też wątek służby Polaków w jednostkach samoobrony organizowanych przez NKWD. Koprowski poświęca sporo miejsca grze NKGB z unickim metropolitą Andriejem Szeptyckim, który próbował porozumieć się z Sowietami przeciwko UPA, by w ten sposób ocalić swój kościół. Oficerowie sowieckich służb, mimo brutalności stosowanych przez nich metod, sprawiają w książce Koprowskiego często wrażenie „intelektualistów” – zwłaszcza w porównaniu z Nikitą Chruszczowem, opowiadającym się wówczas za masowym wieszaniem ukraińskich chłopów. Czytając opis niszczenia UPA przez Sowietów niektórzy mogą mieć uczucie dziwnej satysfakcji – oto bowiem jedni złoczyńcy wymierzają sprawiedliwość innym zbrodniarzom. Zapewne to wrażenie byłoby silniejsze, gdyby autor dokładnie opisał w swojej książce jak namierzono i zabito Romana Szuchewycza, powojennego przywódcę UPA i jednego z katów Wołynia. Niestety ten epizod został podsumowany w książce Koprowskiego jedynie kilkoma zdaniami. Zabrakło też sprawy likwidacji Stepana Bandery, ale być może zostanie ona opisana w jednej z kolejnych książek Marka Koprowskiego.

Tematyka zbrodni wołyńskiej i nacjonalizmu ukraińskiego stała się w ostatnich latach bardzo popularna wśród historyków i publicystów. Na rynek trafiło mnóstwo publikacji dotyczących tych wywołujących olbrzymie emocje zagadnień. Mimo to, w polskiej historiografii na temat UPA jest wciąż wiele „białych plam”. Marek Koprowski, w swojej książce „Śmierć banderowcom” stara się...

Upadek OUN-UPA

Marek A. Koprowski znany jest mi ze swojej wcześniejszej publikacji o katach Wołynia. Dlatego z wielkim zainteresowaniem sięgnęłam po kolejną propozycję od pana Koprowskiego.

W tejże publikacji autor przybliża czytelnikowi sposoby walki Sowietów z ukraińskimi bojownikami z OUN - UPA, przedstawia etapy krwawej rozprawy z katami ludności polskiej, prezentuje sylwetki najbardziej poszukiwanych i niebezpiecznych przodowników ukraińskich organizacji, jak także odsłania upadek banderowców, których powoli, lecz metodycznie wykończyli Sowieci za pomocą przemyślanych i sprytnych akcji.
W publikacji tej autor porusza także walkę Związku Radzieckiego z cerkwią grekokatolicką i dążenia do połączenia jej z cerkwią prawosławną i oderwania od Watykanu. Wątek cerkwii greckokatolickiej wypływa w tej książce również przy udziale ich niektórych przedstawicieli w zaognianiu sytuacji na terenach im podległych, wspieraniu bojówek UPA, czy popieraniu ich walk, patrz ludobójstwa dokonywanego na Polakach.

"Śmierć banderowcom. Krwawa rozprawa z OUN-UPA" to kolejna udana publikacja historyczna pióra pana Koprowskiego, który przybliża a zarazem uzupełnia wiedzę o ukraińskich nacjonalistach i ich zbrodniach, a w tym przypadku o sprawiedliwości, która dopadła morderców polskiej ludności na Ukrainie. Duża czcionka, przystępny język publikacji sprawia, że książkę czyta się sprawnie. Na uwagę zasługuje solidne wydanie, twarde w obwolucie, szyte, które ułatwia lekturę i ją uprzyjemnia, choć omawiany w niej temat do najprzyjemniejszych nie należy.
Bogata bibliografia i indeks na końcu książki udowadniają ogrom pracy autora, którą włożył w stworzenie tej publikacji. Publikację wzbogacają też zdjęcia czarno-białe, jak i kolorowe wklejki ze zdjęciami, które stanowią ciekawy dodatek do lektury.

Podsumowując, "Śmierć banderowcom" to kawałek porządnej literatury historycznej, która zaciekawi każdego pasjonata historii, zwłaszcza tej związanej ze Wschodem, jak i wszystkich tych, których ciekawi ostateczne starcie Związku Radzieckiego z nacjonalistycznymi ukraińskimi organizacjami i etapy ich likwidacji.
Bardzo dobrze napisana publikacja, gorąco polecam, przede wszystkim historykom !

Za egzemplarz do recenzji dziękuję wydawnictwu Replika.

Upadek OUN-UPA

Marek A. Koprowski znany jest mi ze swojej wcześniejszej publikacji o katach Wołynia. Dlatego z wielkim zainteresowaniem sięgnęłam po kolejną propozycję od pana Koprowskiego.

W tejże publikacji autor przybliża czytelnikowi sposoby walki Sowietów z ukraińskimi bojownikami z OUN - UPA, przedstawia etapy krwawej rozprawy z katami ludności polskiej, prezentuje...

To chyba jedna z ostatnich (choc sądze żę jeszcze nie finalna) publikacji Pana Marka A. Koprowskiego, przybliżająca polskiemu czytelnikowi problematykę ukraińskiego nacjonalizmu spod znaku OUN-UPA (polecam przy okazji jego wcześniejsze książki omawiające całokształt tej tematyki w znacznie szerszej i różnorodnej perspektywie: „Narodziny ukraińskiego nacjonalizmu” ,”Rzeźnicy z OUN-UPA”czy „Akcja Wisła” ) w końcowej fazie II wojny światowej, latach bezpośrednio po niej aż do połowy lat pięćdziesiątych.

„Ukraińskie podziemie jako zorganizowana siła przestało istnieć de facto w 1954 roku, kiedy ostatni przywódca został wydany przez swoich w ręce KGB. Od tej pory działały już tylko niewielkie grupki, nie mające ze sobą kontaktu”.

Prezentowana tu książka „Śmierć Banderowcom. Krwawa rozprawa z OUN-UPA” jak sugeruje sam tytuł odsłania ostatnie akordy tego zbrodniczego i ludobójczego ruchy (my Polacy wiemy o tym najlepiej) będących następstwem zakrojonej na szeroką skalę operacji jaką podjęły radzieckie służby bezpieczeństwa, wsparte aktywnie przez zaprawionych w bojach żołnierzy Armii Czerwonej (rożnych formacji) i byłych komunistycznych partyzantów, mającej na celu rozbicie a następnie likwidację zbrojnych oddziałów Ukraińskiej Powstańczej Armii, poszczególnych przywódców wojskowych i politycznych, związanych z przebywającymi na emigracji przywódcami Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów ze Stefanem Banderą na czele oraz całego dobrze zorganizowanego zaplecza (łączność, aprowizacja, medykamenty, propaganda, sieć podziemnych bunkrów i kryjówek itd.) bez którego funkcjonowanie tych formacji nie byłoby możliwe.

Najpierw ogłoszona w listopadzie 1945 roku amnestia, która doprowadziła do wyjścia z lasu tysięcy członków podziemia a później słynna Wielka Zimowa Blokada raz na zawsze pozwoliły radzieckim organom przejąć inicjatywę w terenie i w sposób bezwzględny (przy aktywnej współpracy, dobrowolnej lub wymuszonej, kolejnych ujawnionych) krok po kroku, rozprawić z tymi, którzy postanowili wciąż kontynuować walkę.

Nie bez znaczenia była też stopniowa, choć z biegiem czasu wyraźnie odczuwalna zmian nastawienia miejscowej ludności, głównie wiejskiej, zmęczonej trwającym latami konfliktem oraz okrutnym terrorem nacjonalistycznych bojówek.

„Terror SB OUN zwiększał demoralizacje w szeregach UPA i skłaniał wielu do współpracy z NKWD. Pierwsi pochodzili głównie z tych rodzin i wsi, gdzie były ofiary SB, gdzie sami zasiali nieszczęście i nienawiść”.

„Kiedy wojna stopniowo dogasała, OUN usiłowała przypominać światu o swoim istnieniu, jednak wcześniejszy terror sprawił, że straciła społeczne poparcie. Jej członkowie nie mogli liczyć na jakąkolwiek pomoc ze strony chłopów, a nawet zaczęli się bać ich donosów”.

W książce pojawia się również ważny wątek (rozwinięty w innych publikacjach autora) dotyczący cerkwi grekokatolickiej, już bez zmarłego metropolity Andreja Szeptyckiego, i postaw jej wyższych hierarchów i zwykłego duchowieństwa, będących, niekiedy, elementem odpowiedzialnym za zaognienie stosunków narodowo- społecznych na podległych im terenach oraz eskalację działań zbrojnych wymierzonych w mieszkańców tych ziem, głównie Polaków i Żydów.

„Cerkwi przyszło zapłacić za dwuznaczną postawę wobec ukraińskiego nacjonalizmu i nadziei pokładanych w ekspansji Adolfa Hitlera na wschód. Część duchownych przeszła na prawosławie, a część do podziemia, stając się, de facto, banderowską przybudówką. Sowieckie służby bezpieczeństwa, wiedząc o wsparciu udzielanym OUN-UPA przez Cerkiew, potraktowały ją jako poplecznika ukraińskiego nacjonalizmu – cel do bezwzględnego zniszczenia”.

Książka oparta jest o bardzo bogaty materiał źródłowy (wzbogacony unikalnymi zdjęciami, wsparty wspomnieniami i świadectwami osób związanych z opisywanymi wydarzeniami) oraz dostępem do nowych dokumentów i akt (polskich, ukraińskich i radzieckich- NKWD, MGB, KGB) co powoduje iż na wiele wydawałoby się znanych faktów rzuca pisarz zupełnie nowe światło. Dodatkowym atutem tej publikacji (ukłon w stronę Wydawnictwa Replika) jest jej naprawdę bardzo dobre wydanie charakteryzujące się porządną twardą oprawą, z obwolutą, bardzo dobra jakość papieru i druku.

Reasumując:

Książka Pana Marka A. Koprowskiego”Śmierć Banderowcom. Krwawa rozprawa z OUN-UPA” to kolejny bardzo solidnie przygotowany i znakomicie napisany owoc pracy badawczej a także kolejny milowy krok na drodze wypełnienia białych plam z dziejów historii najnowszej, nieodłącznie związanych z Polską i polskością.

Gorąco polecam.

To chyba jedna z ostatnich (choc sądze żę jeszcze nie finalna) publikacji Pana Marka A. Koprowskiego, przybliżająca polskiemu czytelnikowi problematykę ukraińskiego nacjonalizmu spod znaku OUN-UPA (polecam przy okazji jego wcześniejsze książki omawiające całokształt tej tematyki w znacznie szerszej i różnorodnej perspektywie: „Narodziny ukraińskiego nacjonalizmu”...

Pan Marek Koprowski znany jest doskonale wielbicielom książek popularnonaukowych. W swych dziełach wielokrotnie podejmuje się tematyk trudnych. Dobitnie uświadamiając o niewygodnej dla wielu prawdzie historycznej. Wielbicielom tej serii znany z dzieł dotyczących ukraińskiego nacjonalizmu.
W najnowszej pozycji "Śmierć banderowcom" przedstawia metody działania, struktury OUN-UPA, a co za tym idzie rywalizację z sowieckimi organami bezpieczeństwa. Wszystko to okraszając sugestywnymi fotografiami. Co jednak dla mnie najważniejsze ukazując sylwetki najważniejszych antybohaterów tego okresu. Podpierając się fragmentami dokumentów. Tym razem NKWD, KGB, MGB . Nie zapomina o roli kościoła, struktur w nim przed laty panujących, dwulicowości banderowców, roli sowietów w ratowaniu naszych rodaków. Bibliografia - jak zwykle zachwyca. Ilość informacji przygniata ciężarem. Nie sposób wszystkiego zapamiętać. Będę do niej wracać. Tytaniczna praca włożona w tę krwawą rozprawkę zmusza do zastanowienia nad tożsamością naszych sąsiadów, rolą wiary w życiu każdego z nas i propagandą jaką byliśmy i jesteśmy karmieni. Dla pasjonatów wydarzeń z tego okresu - rzecz niezwykle warta uwagi( nie tylko ze względu na treść ale i cudowne wydanie).

Pan Marek Koprowski znany jest doskonale wielbicielom książek popularnonaukowych. W swych dziełach wielokrotnie podejmuje się tematyk trudnych. Dobitnie uświadamiając o niewygodnej dla wielu prawdzie historycznej. Wielbicielom tej serii znany z dzieł dotyczących ukraińskiego nacjonalizmu.
W najnowszej pozycji "Śmierć banderowcom" przedstawia metody działania, struktury...

Bardzo dobra książka polecam

Bardzo dobra książka polecam