Wygnaniec. 21 scen z życia Zygmunta Baumana
„Zygmunt Bauman stał się w Polsce nieomal symbolem okresu stalinizmu; ulubionym obiektem hejtu ze strony odradzających się organizacji nacjonalistycznych oraz demaskatorskich zabiegów historyków i publicystów, biorących udział w przenicowywaniu opowieści o najnowszej historii Polski w duchu antykomunizmu”.
Outsider, który kochał ojczyznę bez wzajemności. Bezdomny odrzucony przez kraj. Niepokorny odmawiający wyrzeczenia się tego, co inni potępiali. Napiętnowany Polak żydowskiego pochodzenia idący własną ścieżką. Major KBW z czarnej legendy.
O tym dowiedziałam się później.
Najpierw były eseje „Obcy u wrót” i „Retrotopia”, które objawiły mi piękno umysłu ich autora. To, czym zachwycał się świat – wpływowy myśliciel, humanista, na którego przekaz powołał się Franciszek II, autor setek publikacji czytanych na całym świecie, wybitny socjolog, a dla niektórych filozof społeczny. Zakochałam się w jego umyśle, języku „mówienia o krzywdach i niesprawiedliwości w dzisiejszym świecie”. W jego logice, precyzji formułowania wniosków i umiejętności krytycznego polemizowania z innymi. Był dla mnie „czułym narratorem” z wiedzą socjologa pomagającym mi zrozumieć otaczające mnie zjawiska socjologiczne.
Erudytą inteligentnie tłumaczącym mi świat.
Wrzucony przez Polskę fizycznie i mentalnie w wir historii stał się „ofiarą konstruowania antykomunistycznej Polski po komunizmie, zarządzania pamięcią zbiorową i narracją o przeszłości”, a zarazem świadkiem polskiej historii politycznej, który przeżył, a mimo to, z determinacją do końca życia twierdzącym - „gdyby raz jeszcze miał dokonać wyboru swojej drogi po wojnie, wybór byłby taki sam”.
Dlaczego?
Musiałam znaleźć odpowiedź na to pytanie. Zwłaszcza że było ich więcej. Chociażby dotyczących podobnych mu zelotów jak Leszek Kołakowski („Herezja”),Jacek Kuroń („Listy jak dotyk”),Krzysztof Pomian, Wiktor Woroszylski („Dzienniki” tim I i II) czy Ryszard Kapuściński („To nie jest zawód dla cyników”, „Jeszcze dzień życia”) wymienianych przez autora, którzy takich konsekwencji nie ponieśli. Wręcz przeciwnie – zdobyli uznanie w kraju. Jednak to bohater tej monumentalnej biografii (ponad 900 stron!) stał się marionetką, której można wypominać, przypominać, wypraszać ze spotkań i deprecjonować pod każdym względem.
Autor zapewnił mnie już na początku – „Spróbuję tu opowiedzieć, co w istocie się wydarzyło i jakie były okoliczności wypadków prowokujących oskarżenia i osobliwy ostracyzm. Spróbuję oddzielić to, co wiemy, od niewiadomego; czarną legendę od wiedzy możliwej do zweryfikowania”.
Życie bohatera biografii ujął w 21 odsłonach.
Podtytułowych scenach tematycznie rozbudowanych w odpowiadających im zagadnieniach, szczegółowo i kontekstowo omawiających dorastanie, los, osobowość, charakter, dorobek zawodowy, środowisko naukowe, życie rodzinne, udział w historii i pasje. Autor zastosował przy tym zasadę pisania biografii, opierając się na sugestiach innych, jako biografii moralnej według krytyka literackiego Michała Pawła Markowskiego czy współistniejącej z historią w rozumieniu socjologicznym Zygmunta Baumana. Ta pierwsza, by zrozumieć lepiej innych ludzi, a ta druga, by pokazać interakcję i dynamikę jednostkowego życia uwikłanego w wir historii.
To dlatego życie bohatera biografii kreślił na szerokim tle wydarzeń politycznych Polski i świata.
Dzięki temu stworzył częściowo „opowieść o Polsce Ludowej, choć może bardziej polemika ze sposobami mówienia o niej”. W efekcie powstała nie tylko biografia, co przejmujący obraz człowieka uwikłanego w historię Polski, która decydowała o jego tożsamości. Tragiczny dla tytułowego „wygnańca”, ale dla mnie fascynujący swoją niezłomnością pomimo rozczarowań. Wierny swoim wyborom i decyzjom do końca, pomimo boleśnie odczuwanych konsekwencji. Autor zbudował go dzięki wywiadom z 72 osobami, rozmowom z Zygmuntem Baumanem, jego spisanym wspomnieniom i źródłom drukowanym podmiotu i przedmiotu (publikacje, artykuły, listy, zdjęcia),które umieszczone w aparacie informacyjnym książki zajęły ponad czterdzieści stron w formie listy, wykazu źródeł cytatów i różnych bibliografii.
Otrzymałam pełną, a przez to nieprostą odpowiedź na moje pytanie, które odkryło szerszy kontekst – problem, jaki ma Polska z zagadnieniem „Bauman i nacjonaliści”.
Zdania pisane kursywą są cytatami pochodzącymi z książki.
naostrzuksiazki.pl
Artykuły
Artykuły
Artykuły
Artykuły
Szukamy ofert...
460 
457 
OPINIE i DYSKUSJE o książce Całkiem zwyczajny kraj. Historia Polski bez martyrologii
Technicznie książka jest napisana idealnie - tłumaczy zagadnienia od samego trzonu, nie zanudza zbytnią ilością liczb, sprawnie wydziela i przechodzi płynnie pomiędzy okresami w historii Polski. Niestety autor upodobał sobie, aby co jakiś czas dawać silny wyraz swoim poglądom politycznym (co nie powinno mieć przecież miejsca w książce o historii). Moralizuje czytelników, podając często totalnie nieobiektywne powody, dlaczego Endecy, Balcerowicz czy PiS nie mieli racji.
Technicznie książka jest napisana idealnie - tłumaczy zagadnienia od samego trzonu, nie zanudza zbytnią ilością liczb, sprawnie wydziela i przechodzi płynnie pomiędzy okresami w historii Polski. Niestety autor upodobał sobie, aby co jakiś czas dawać silny wyraz swoim poglądom politycznym (co nie powinno mieć przecież miejsca w książce o historii). Moralizuje czytelników,...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toAmerykański historyk z polskimi korzeniami obiecuje „historię Polski bez martyrologii” – czyli w końcu coś bez oklepanego „Polska Chrystusem narodów”, powstań i cierpienia. Brian Porter-Szűcs w swojej książce pokazuje, że wiele rzeczy, które uważamy za „tylko polskie”, działo się też gdzie indziej w Europie.
Autor konsekwentnie powtarza, że nie ma takiego tworu jak „Polacy” – jednolity, wieczny naród z jedną duszą. Są tylko historie konkretnych ludzi: chłopów, robotników, Żydów, Ukraińców, inteligencji. Aczkolwiek, chciałbym zauważyć, że te pojedyncze losy składają się potem na zbiorową pamięć i tak – można (i trzeba!) mówić o wspólnej historii Polski.
Niestety, mimo iż historia tego „tworu” jest ciekawa, z książki wiało nudą i… „niezręcznym” brakiem obiektywizmu. Najgorzej jest w ostatnim rozdziale. Tam już nie ma „to bardziej skomplikowane”. Jest jawne opowiedzenie się po jednej stronie współczesnego sporu politycznego. PIS dostaje po łapach za odgrzewanie martyrologii i „jedynie słusznego patriotyzmu”. Ale o degrengoladzie rządów PO autor wspomina tylko tyle, że były „nudne”. Serio? Tylko nudne?? :)
Kolejna sprawa – kwestie żydowskie. Dostają tyle miejsca, jakby to był jeden z najważniejszych wątków całej polskiej historii. Rozumiem, że relacje polsko-żydowskie to trudny temat, ale autor wraca do polskiego antysemityzmu jak do refrenu. Skoro sam powtarza, że nie ma jednej historii Polski, tylko wiele historii różnych ludzi – to jak można mówić o „polskim” antysemityzmie jako czymś spójnym i trwałym? To się po prostu nie klei.
Po lekturze wcale nie miałem wrażenia, że Polska to „całkiem zwyczajny kraj”. Wręcz przeciwnie – ta historia jest wyjątkowa. Bo przecież historia każdego kraju jest wyjątkowa na swój sposób :) Porter-Szűcs próbuje wszystko wpasować w europejski schemat, ale niektóre polskie zakręty (rozbiory, wojenna pożoga, Solidarność, transformacja) po prostu nie dają się tak łatwo „unormować”.
Na koniec jeszcze trochę smaczków o polskiej "wspólnotowej" ksenofobii. Ciekawe, jak dziś autor odniósłby się do rezerwy (czytaj: niechęci),jaką Polacy czuli i czują wobec Rosjan. Czy to też byłaby „ksenofobia”, którą trzeba piętnować, czy jednak zrozumiała (i – patrząc na historię – momentami prorocza) reakcja na konkretne doświadczenia?
Podobnie z Unią Europejską. Dla autora pozostawanie w UE to właściwie jedyna sensowna droga rozwoju. Jakiekolwiek szukanie alternatyw poza unijnym mainstreamem pachnie już nacjonalizmem. No nie wiem… czy naprawdę nie ma innych opcji? Czy każdy, kto pyta „a co jeśli…”, od razu jest podejrzany?
I wreszcie wątek „głosu z zewnątrz”. Autor sam pisze, że jednostkowy głos gościa z zagranicy może być nieobiektywny i krzywdzący. Zgadzam się z nim w 100%. Perspektywa z zewnątrz bywa odświeżająca, pozwala zobaczyć to, czego my – zanurzeni w swoich sporach i mitach – nie dostrzegamy. Ale ma też swoją cenę. Porter-Szűcs, choć ma polskie korzenie, patrzy bardzo „zachodnio” (trochę patrzący z góry liberał-kosmopolita, trochę progresywny intelektualista). Momentami czuć, że to spojrzenie kogoś, kto może pozwolić sobie na relatywizowanie traum, bo nie są one częścią jego własnego doświadczenia, częścią życia tu i teraz.
Podsumowując: warto przeczytać i skonfrontować swój ogląd na historię kraju. Ale szczerze? Z lektury mocno wiało nudą. Bardzo dużo niedopowiedzeń, wrzucania „oczywistości”, które oczywistościami wcale nie są. I szczerze wątpię, żeby przeciętny Amerykanin – pierwotny odbiorca książki, który nie zna polskiej historii ponad podstawowe hasła – w ogóle się w tym odnalazł.
To książka ważna, ale nie wybitna. Odbrązawia – lecz sama nie jest wolna od ideologicznego tonu.
Amerykański historyk z polskimi korzeniami obiecuje „historię Polski bez martyrologii” – czyli w końcu coś bez oklepanego „Polska Chrystusem narodów”, powstań i cierpienia. Brian Porter-Szűcs w swojej książce pokazuje, że wiele rzeczy, które uważamy za „tylko polskie”, działo się też gdzie indziej w Europie.
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toAutor konsekwentnie powtarza, że nie ma takiego tworu jak „Polacy”...
Historia Polski opowiedziana przez obcokrajowca, niezaangażowanego emocjonalnie w polsko - polskie spory. Choć analiza przyczyn i skutków niektórych wydarzeń, choćby wybuchu Powstania Warszawskiego jest moim zdaniem zbyt uproszczona, to na pewno warto poświęcić czas na przeczytanie tej książki.
Historia Polski opowiedziana przez obcokrajowca, niezaangażowanego emocjonalnie w polsko - polskie spory. Choć analiza przyczyn i skutków niektórych wydarzeń, choćby wybuchu Powstania Warszawskiego jest moim zdaniem zbyt uproszczona, to na pewno warto poświęcić czas na przeczytanie tej książki.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toPodobała mi się ta książka. Historii tłuczonej datami i bitwami nie znosiłem w szkole. Nigdy nie zrozumiałem do końca co się działo w przeszłości - ta książka, razem z kilkoma innymi pozwala mi z ciekawością spojrzeć na historię. Raz, że jest opowieścią. Dwa, że nikt nie używa tu historii do sprzedawania mi żadnej ideologii (poza oczywistą niechęcią autora do PISu, którą osobiście podzielam, ale nie zostanie niezauważona 🙂). Trzy, że daje szersze spojrzenie i usadza naszą historię w kontekście, czego zupełnie brakuje podczas nauczania w szkołach. Bardzo fajna książka. Audiobook zrealizowany wzorowo. 🙂
Podobała mi się ta książka. Historii tłuczonej datami i bitwami nie znosiłem w szkole. Nigdy nie zrozumiałem do końca co się działo w przeszłości - ta książka, razem z kilkoma innymi pozwala mi z ciekawością spojrzeć na historię. Raz, że jest opowieścią. Dwa, że nikt nie używa tu historii do sprzedawania mi żadnej ideologii (poza oczywistą niechęcią autora do PISu, którą...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toBardzo ciekawe spojrzenie na Polskę, a własciwie na ludzi mieszkających na jej obszarze. Takie boku, pewne rzeczy lepiej widać jednak z boku.
Bardzo ciekawe spojrzenie na Polskę, a własciwie na ludzi mieszkających na jej obszarze. Takie boku, pewne rzeczy lepiej widać jednak z boku.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toBardzo dobrze porządkuje wiedzę z lekcji historii, natomiast wbrew zapowiedzi z okładki, nie jest szczególnie demitologizująca czy obrazoburcza. Autor jest skrzętnym w narracji i stara się zachować obiektywizm w osądach, choć wydawało mi się, że trochę dużo uwagi poświęcał antysemityzmowi.
Mimo wszystko lektura warta polecenia, szczególnie tym, którzy w swoich poglądach skręcają za bardzo w prawo.
Bardzo dobrze porządkuje wiedzę z lekcji historii, natomiast wbrew zapowiedzi z okładki, nie jest szczególnie demitologizująca czy obrazoburcza. Autor jest skrzętnym w narracji i stara się zachować obiektywizm w osądach, choć wydawało mi się, że trochę dużo uwagi poświęcał antysemityzmowi.
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toMimo wszystko lektura warta polecenia, szczególnie tym, którzy w swoich poglądach...
Całkiem zwyczajny kraj. to książka prowokująca już samym tytułem – bo odbiera Polsce to, do czego przywykliśmy najbardziej: wyjątkowość opartą na cierpieniu. Brian Porter-Szücs, amerykański historyk od lat zajmujący się Europą Środkowo-Wschodnią, proponuje narrację chłodną, zdystansowaną i świadomie „odbrązowującą”.
Autor nie neguje tragedii ani przemocy wpisanych w polskie dzieje, ale konsekwentnie umieszcza je w szerszym, europejskim kontekście. Zabory, wojny, komunizm czy transformacja przestają być „polską klątwą dziejową”, a stają się doświadczeniami porównywalnymi z losami innych narodów. Porter-Szücs pokazuje Polskę jako kraj nowoczesny, pełen sporów, sprzeczności i zwyczajnych interesów, a nie wieczną ofiarę historii.
Największą siłą książki jest jej klarowność i odwaga w podważaniu narodowych mitów. Słabszą stroną, momentami zbyt akademicki ton i uproszczenia, które mogą drażnić czytelników silnie przywiązanych do narracji martyrologicznej. To jednak cena za świeże spojrzenie.
Całkiem zwyczajny kraj nie jest książką „przeciw Polsce”, lecz przeciwko myśleniu, które zamyka historię w roli moralnego alibi. To lektura potrzebna zwłaszcza dziś, gdy przeszłość bywa narzędziem polityki, a nie refleksji. Jedna z moich ulubionych książek historycznych.
Całkiem zwyczajny kraj. to książka prowokująca już samym tytułem – bo odbiera Polsce to, do czego przywykliśmy najbardziej: wyjątkowość opartą na cierpieniu. Brian Porter-Szücs, amerykański historyk od lat zajmujący się Europą Środkowo-Wschodnią, proponuje narrację chłodną, zdystansowaną i świadomie „odbrązowującą”.
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toAutor nie neguje tragedii ani przemocy wpisanych w...
Jestem tą książką zarówno zachwycona, jak i trochę rozczarowana. To lektura obowiązkowa, żeby troszkę naświetlić historię Polski pod innym kątem niż szkolny, z drugiej strony mam wrażenie że autor dokonał tutaj mimo wszystko nadal solidnej autocenzury.
Za mało na temat federalizmu z okresu w dwudziestolecia międzywojennego, za mało o akcji Wisła. Mam też wrażenie, że im bliżej czasów współczesnych, tym robi się grzeczniej. Z jednej strony to rozumiem, z drugiej oczekiwałam więcej.
Bardzo wartościowa książka, nawet biorąc pod uwagę pewne mankamenty, ale dla osoby co nieco zaznajomionej już z tą odmitologizowaną wersją historii, tą wersją mniej instrumentalną a bardziej realną, prawdopodobnie nie będzie ona zaskoczeniem.
Jestem tą książką zarówno zachwycona, jak i trochę rozczarowana. To lektura obowiązkowa, żeby troszkę naświetlić historię Polski pod innym kątem niż szkolny, z drugiej strony mam wrażenie że autor dokonał tutaj mimo wszystko nadal solidnej autocenzury.
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toZa mało na temat federalizmu z okresu w dwudziestolecia międzywojennego, za mało o akcji Wisła. Mam też wrażenie, że im...
Przyjemna książka, ale trochę nie wiem po co ona jest.
Autor chce w niej przeciwstawić się propagandzie o Polsce jako Chrystusie narodów i o wielkim cierpieniu jakie spotykało Polaków, no ale każda książka historyczna to robi, a takie ckliwe narracje pojawiają się jedynie w mediach i wśród polityków, ewentualnie w szkole. Autor nie wchodzi w jakieś konkretne rozmontowywanie mitów, tylko przy okazji opowiada, że polskie tragedie w skali świata nie były niczym wyjątkowym, a ciemne okresy historii też wcale nie były tak jednoznacznie złe, ale przede wszystkim po prostu przedstawia najważniejsze wydarzenia z historii Polski od zaborów po 3RP.
Przyjemna książka, ale trochę nie wiem po co ona jest.
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toAutor chce w niej przeciwstawić się propagandzie o Polsce jako Chrystusie narodów i o wielkim cierpieniu jakie spotykało Polaków, no ale każda książka historyczna to robi, a takie ckliwe narracje pojawiają się jedynie w mediach i wśród polityków, ewentualnie w szkole. Autor nie wchodzi w jakieś konkretne...
- autor umiejscawia historię Polski w szerszym, światowym kontekście, co pozwala spojrzeć na nią bardziej obiektywnie, z dystansu
- holistyczne podejście do ewolucji społecznej na przestrzeni kolejnych dziesięcioleci
- napisana lekko, interesująco
- miałem wrażenie, że lata '45-'66 omówiono mniej dokładnie, z dużym skupieniem na pozytywach i tylko krótkim wspomnieniu negatywów
- odświeżające nawiązania do Keynesa w różnych kontekstach - zauważyłem, że takie zestawienie również działało balansująco względem głównonurtowych opowieści o historii
- brak choćby wzmianki o uwłaszczeniu nomenklatury, aferze Rywina, zmiany w sądownictwie ukazane jednostronnie - ogólnie historia III RP potraktowana bardziej publicystycznie, politologicznie i socjologiczne, a mniej historycznie
- całościowo nie można powiedzieć, że jest to obiektywny zapis polskiej historii, jednak zdecydowanie stanowi wartościowy kontrapunkt względem powszechnej edukacji i utrwalonych w naszym społeczeństwie przekonań - coś jak wychylenie wahadła w drugą stronę, żeby łatwiej znaleźć środek
- autor umiejscawia historię Polski w szerszym, światowym kontekście, co pozwala spojrzeć na nią bardziej obiektywnie, z dystansu
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo to- holistyczne podejście do ewolucji społecznej na przestrzeni kolejnych dziesięcioleci
- napisana lekko, interesująco
- miałem wrażenie, że lata '45-'66 omówiono mniej dokładnie, z dużym skupieniem na pozytywach i tylko krótkim wspomnieniu...