Warszawa na przełomie XIX i XX wieku w pamiętnikach Przygodnego

Książka w zasadzie do pominięcia. Nie jest to żaden przewodnik po mieście, bo praktycznie nie padają tu ani nazwy ulic, ani firm, ani nie ma opisów gmachów. Nie jest to też pamiętnik, bo żadnych konkretnych zdarzeń autor tu nie wspomina. Czym więc jest ta publikacja? Ano zbiorem felietonów z epoki. Dość wodnistych i średnio ciekawych, koncentrujących się na biadoleniu nt. upadku kultury polskiej, wynikającym ze splotu niekorzystnych okoliczności.

Głównie chodzi o to, że w Warszawie wychodziło wówczas najwięcej polskojęzycznych czasopism, ale że panowała cenzura i w zasadzie można było się zajmować jedynie sprawami bieżącymi, i to tymi drobniejszymi, to resztę objętości dopychano np. powieściami odcinkowymi. Literatura więc kwitła i pisarze mogli utrzymać się tutaj z pisania (co było trudne w innych zaborach),ale że panowała cenzura, teksty były trochę wykastrowane, częściowo pozbawione cech narodowych, a do tego aluzyjne, a więc niezbyt zrozumiałe poza Kongresówką. W efekcie - według autora - "piśmiennictwo warszawskie pod względem narodowym jest zagrożone i bez uplanowanych celowo uzupełnień i korektyw za kordonem [granicznym] sprowadzić może na bezdroża całą naszą umysłowość", bowiem produkcja obu pozostałych zaborów jest mikra i tamtejsze pisma przedrukowują utwory twórców warszawskich. Ocenzurowane przez Rosjan.

Reszta to podobne biadolenie nt. upadku poezji, sztuki, sceny dramatycznej i opery, a także szkolnictwa i ogólnie jakości życia publicznego.

Z dzisiejszej perspektywy są to felietony niezbyt wartościowe, ciekawe może dla osób zainteresowanych ówczesnym podejściem do kultury i sztuki. Najlepiej natomiast wypadła część, która dla autora prawdopodobnie była jedynie uboczną ciekawostką, czyli rozdział o stróżach, którzy zostali uznani wręcz za pracowników policji. Interesujący też jest rozdział o cenzurze i kawałki o dorożkarzach i warszawiankach. Ogółem jednak książka rozczarowuje.

Dorzucam plus za zdjęcia i reprodukcje, bo wiele jest tutaj wizerunków nieopatrzonych.

Książka w zasadzie do pominięcia. Nie jest to żaden przewodnik po mieście, bo praktycznie nie padają tu ani nazwy ulic, ani firm, ani nie ma opisów gmachów. Nie jest to też pamiętnik, bo żadnych konkretnych zdarzeń autor tu nie wspomina. Czym więc jest ta publikacja? Ano zbiorem felietonów z epoki. Dość wodnistych i średnio ciekawych, koncentrujących się na biadoleniu nt....

"W Rosji więzienia istnieją na to, aby tym, co nie zostali zamknięci, wydawało się, iż są na swobodzie"

str. 45

"W Rosji więzienia istnieją na to, aby tym, co nie zostali zamknięci, wydawało się, iż są na swobodzie"

str. 45

"Warszawa na przełomie XIX i XX wieku w pamiętnikach Przygodnego",

Nie wiadomo dokładnie kim był Przygodny. Być może to Zygmunt Wasilewski, polityk Narodowej Demokracji, przebywający, zanim powstała książka, przez kilka lat w Warszawie, redaktor naczelny "Głosu", który w 1901 roku przeniósł się do Lwowa, gdzie redagował "Słowo Polskie". To w tej gazecie, w odcinkach, opublikował "Obrazki Warszawskie", bo taki tytuł pierwotnie nosiła wydana niedługo potem książka. Po latach @skarpawarszawska wraz z Archiwum Państwowym w Warszawie, odkurzyła zapiski tajemniczego autora, dołożyła też sporo zdjęć miasta i ludzi je zamieszkujących z przełomu wieków. Zmieniła w końcu tytuł publikacji. Dzięki temu możemy cofnąć się do czasów sprzed ponad stu lat, przespacerować po Krakowskim Przedmieściu, zajrzeć na Pragę czy na Powiśle, sprawdzić co wtedy czytano, jak się bawiono, dlaczego budowano tyle cerkwi czy jak pod zaborem rosyjskim wyglądała chociażby edukacja.

Mój stosunek do Warszawy opiera się na relacjach love/hate. Im bardziej wstecz, tym jestem tym miastem mocniej zaciekawiona. Stąd nie mogłam oprzeć się zajrzeniu do tej publikacji, która w założeniu autora miała być swego rodzaju przewodnikiem po mieście i jego ludziach, przybliżającym zamieszkującym zabór austriacki lwowianom życie warszawiaków. Tych porównań czy też doszukiwania się różnic pomiędzy Kongresówką i Galicją znajdzie się tutaj z resztą więcej.

Świetnie są spostrzeżenia, autora, tym bardziej że niektóre pomimo upływu czasu nie straciły dużo na swojej aktualności. O ruchu ulicznym pisze chociażby tak: "Różne przyczyny składają się na tę niezwykłą ruchliwość ulicy warszawskiej. Przede wszystkim główne dzielnice zbyt są skupione na niewielkiej przestrzeni. (...) Koleje żelazne przecinają ulice i tamują ruch uliczny, a miasto nie zdobyło się dotąd ani na jeden wiadukt, ani na jeden tunel: toteż odcięte przez koleje dzielnice komunikują się przez odległe ulice śródmieścia. Nie ma wreszcie dogodnej komunikacji obwodowej ani dla towarów, ani dla osób; nie ma dworca centralnego. Między odległymi dworcami kursuje cała masa dorożek i wozów. "

Albo taka ciekawostka:" Są ulice, jak Nowy Świat i Krakowskie Przedmieście, gdzie się chodzi tylko po jednej stronie. Niepodobna wprowadzić zwyczaju rozbijania tłumu na oba chodniki, z tego powodu jedna strona ulicy ma sklepy mniej okazałe i tańsze."

Jeśli macie ochotę przespacerować się tym bardziej a może mniej zatłoczonym chodnikiem, którym z pewnością przechadzała się kiedyś Izabela Łęcka, spojrzeć w okna sklepu Stanisława Wokulskiego "Warszawa na przełomie XIX i XX wieku" da Wam tego namiastkę, bo to świetna lektura nie tylko dla varsavianistów.

"Warszawa na przełomie XIX i XX wieku w pamiętnikach Przygodnego",

Nie wiadomo dokładnie kim był Przygodny. Być może to Zygmunt Wasilewski, polityk Narodowej Demokracji, przebywający, zanim powstała książka, przez kilka lat w Warszawie, redaktor naczelny "Głosu", który w 1901 roku przeniósł się do Lwowa, gdzie redagował "Słowo Polskie". To w tej gazecie, w odcinkach,...

Przygodny rysuje nam obraz Warszawy, która straciła już wszelkie nadzieje i ambicje jako miasto-lider polskiego ruchu antyzaborczego. Warszawa jest przygnieciona rosyjskim butem i nie bardzo wie, ani nawet nie szuka sposobu wyjścia spod tego buta.
Nie jest to jednak smutny malunek. Bo ta Warszawa jednocześnie zachowuje i jest dumna ze swego ducha, swojego wyglądu i swego dziedzictwa. Na ten rosyjki but patrzy z wyższością i lekką pogardą, nie daje sobie w kaszę dmuchać. Przygodny widzi ją jako miasto, które znalazło się w złym momencie dziejowym, ale funkcjonuje, wyróżnia się i zachwyca.
W książce mamy masę odwołań do życia w innych zaborach (w końcu poszczególne eseje ukazywały się w lwowskiej prasie) i różnego ich podejścia do polskości. Jest to laurka raczej pozytywna, choć nie bezkrytyczna.

Przygodny rysuje nam obraz Warszawy, która straciła już wszelkie nadzieje i ambicje jako miasto-lider polskiego ruchu antyzaborczego. Warszawa jest przygnieciona rosyjskim butem i nie bardzo wie, ani nawet nie szuka sposobu wyjścia spod tego buta.
Nie jest to jednak smutny malunek. Bo ta Warszawa jednocześnie zachowuje i jest dumna ze swego ducha, swojego wyglądu i swego...

Warta uwagi pozycja, będąca początkowo pomyślana jako przewodnik po Warszawie z czasów zaborów. Trzeba wziąć na to poprawkę, by lepiej zrozumieć intencje autora a także wybór takich a nie innych poruszanych tematów. Na pewnie można się z niej dowiedzieć wielu ciekawych rzeczy o tamtym okresie, wielu zresztą charakterystycznych głównie dla opisywanej tu Warszawy.

Warta uwagi pozycja, będąca początkowo pomyślana jako przewodnik po Warszawie z czasów zaborów. Trzeba wziąć na to poprawkę, by lepiej zrozumieć intencje autora a także wybór takich a nie innych poruszanych tematów. Na pewnie można się z niej dowiedzieć wielu ciekawych rzeczy o tamtym okresie, wielu zresztą charakterystycznych głównie dla opisywanej tu Warszawy.

Bardziej przewodnik niż pamiętnik, ale i tak dobrze że wznowiono. Oby jeszcze w serii udało się wydać więcej ciekawych rzeczy

Bardziej przewodnik niż pamiętnik, ale i tak dobrze że wznowiono. Oby jeszcze w serii udało się wydać więcej ciekawych rzeczy

Znów coś innego, niż się spodziewałam. Czytając opis książki, nastawiłam się, że poznam stroje, rozrywki i zwyczaje dawnej Warszawy. Zaczęło się nawet dość ciekawie. Niestety potem było już coraz nudniej. Opisy miasta i ludzi pod zaborem strasznie się dłużyły. Ledwie dobrnęłam do końca. Gwiazdka na plus za zdjęcia.

Znów coś innego, niż się spodziewałam. Czytając opis książki, nastawiłam się, że poznam stroje, rozrywki i zwyczaje dawnej Warszawy. Zaczęło się nawet dość ciekawie. Niestety potem było już coraz nudniej. Opisy miasta i ludzi pod zaborem strasznie się dłużyły. Ledwie dobrnęłam do końca. Gwiazdka na plus za zdjęcia.

Książka wydana po raz pierwszy w 1903 roku jako przewodnik po Warszawie po stu latach bardziej można zaliczyć jako pamiętnik który opisuje Warszawę a także stosunki w niej panujące. Dzięki autorowi poznamy nie tylko najciekawsze miejsca stolicy ale także jakie utrudnienia mieli mieszkańcy rosyjskiego zaboru. Rusyfikacja, zmuszanie do zapisywania wszelakich nazw, ogłoszeń itp. po rosyjsku i po polsku, wszechobecna cenzura nie tylko w słowie pisanym ale także podczas spotkań publicznych.
Naprawdę dobra pozycja szczególnie, że autor nie jest bezstronny politycznie i wyraża swoje opinie na temat tego co widzi i pisze co powinni naprawić.
Polecam każdemu kogo interesuje historia Warszawy.

Książka wydana po raz pierwszy w 1903 roku jako przewodnik po Warszawie po stu latach bardziej można zaliczyć jako pamiętnik który opisuje Warszawę a także stosunki w niej panujące. Dzięki autorowi poznamy nie tylko najciekawsze miejsca stolicy ale także jakie utrudnienia mieli mieszkańcy rosyjskiego zaboru. Rusyfikacja, zmuszanie do zapisywania wszelakich nazw, ogłoszeń...