Człowiek w matni

Całkiem porządny kryminał w stylu tak starym, że czytając, ma się przed oczami czołówkę "Kobry". Angielska powojenna klasa średnia, humor, mało postaci, dość irracjonalna zagadka, dużo dialogów. Dziś już lekko trąci kurzem, ale czyta się przyjemnie.

Kilka lat temu oglądałem film – „Nieznajomi z pociągu” i nawet nie wiedziałem , że film powstał na podstawie książki i , gdy w końcu książka trafiła w moje ręce postanowiłem przeczytać i powiem szczerze , że ogólnie historia jest dobra , ale jednak film jakoś bardziej przypadł mi do gustu. W książce zabrakło tego klimatu , który miał film

Duluth, ty nieodpowiedzialny człowieku! Nadgorliwość nie popłaca - na pewno nie w stosunku do młodych pisarek ;) Dobrze się czytało, książka na jedną noc. Akcja wciąga. Tylko główni bohaterowie Iris i Peter - zachowują się coraz gorzej z kolejnym tomem, porządne małżeństwo... jasne...

Earl Derr Biggers to amerykański pisarz książek kryminalnych, m.in. o detektywie Charlie Chanie. W 5 tomie jego przygód (nie trzeba znać poprzednich),pt. „Charlie Chan prowadzi śledztwo”, zabiera swoich czytelników w podróż dookoła świata, podczas której seria tajemniczych morderstw zakłóca spokój jej uczestników. Z wyzwaniem, jakim jest zdemaskowanie zabójcy, mierzy się Charlie Chan - chiński policjant z Honolulu. Czy mistrz dedukcji stanie na wysokości zadania i rozwiążę kolejną detektywistyczną zagadkę oraz unieszkodliwi mordercę? Opowieść o losach podróżników niezwykle mnie zaciekawiła, a niespodziewany rozwój wydarzeń sprawił, że do ostatnich stron nie byłam w stanie zgadnąć, który spośród podejrzanych jest sprawcą licznych zabójstw. Książka idealna jest dla osób kochających kryminały i ceniących sobie długie jesienne wieczory spędzone w towarzystwie dobrej książki. J.M. Szkolny Klub Recenzenta

Teatr Sensacji „Kobra” był kultowym cyklem sensacyjnych telewizyjnych przedstawień teatralnych. 70 lat temu 6 lutego 1956 ruszyła machina sensacyjnej kobry, początkowo spektakli na żywo(wartkiej akcji towarzyszyły więc czasem niepożądane atrakcje, jak na przykład zapadnięty fotel pod Andrzejem Łapickim albo atak kaszlu Tadeusza Plucińskiego, dopiero od 1962 roku przedstawienia rejestrowano na taśmach.) i trwała do 1993 i ponownie od 2013. W latach 50. i 60. XX wieku jeden z najpopularniejszych polskich programów telewizyjnych(oczywiście był jeden kanał, potem dwa). W tym czasie 95 % widzów śledziło "Kobrę" i ulice wyludniały się w Polsce. Inicjatorką cyklu była redaktorka TVP - Illa Genachow, czwartek, legendarny wąż z czołówki zaprojektowany przez Eryka Lipińskiego, animacja Witolda Giersza, muzykę skomponował Francis Poulenc. Zaczeło się od „Zatrutych liter” Agathy Christie po „Było dziesięciu Murzynków” (dzisiaj tytuł "Było.ich dziesięciu" po 2020 roku oficjalnej zmianie prawnuka pisarki). Był to fenomen telewizji: oglądalność sięgała 95% widzów, a w 144 spektaklach padło… 400 trupów. Wśród filarów „Kobry” był Józef Słotwiński - „polski Hitchcock”, twórca ponad 100 spektakli. Cykl miał też swoje odmiany: sensacyjną i fantastyczną - i był prawdziwym „oknem na świat” w socrealizmie peereelu. Scenografia, rekwizyty, kostiumy, charakteryzacja i nazewnictwo rodem z zachodu, brytyjskie klimaty czy amerykańskie. Na ekranie pojawiały się największe gwiazdy polskiego teatru i filmu, m.in. Krzysztof Chamiec, Edmund Fetting, Edward Dziewoński, Wiesław Gajos, Roman Wilhelmi, Emil Karewicz, Irena Kwiatkowska, Aleksandra Śląska, Andrzej Łapicki i inni. W jubileuszowym 2026 roku Teatr Telewizji pokaże premiery: „Wnuczkę Picassa” Juliusza Machulskiego oraz „Wszystko czerwone” Joanny Chmielewskiej w reżyserii Krystyny Jandy. "Rzeczywistość nas męczyła, nudziła, mierziła", przyznawał Janusz Majewski, tłumacząc popularność czwartkowych wieczorów z "Kobrą". Zainteresowanie zbrodnią i występkiem było dla władzy podejrzane, więc w przypadku "Kobry" wskutek interwencji funkcjonariuszy Komitetu Centralnego po 1960 roku zmniejszono liczbę premier – kryminalne czwartki emitowano nie cztery, a dwa razy w miesiącu. W treść sztuk ingerowała też niekiedy cenzura. 70 LAT TEATRU SENSACJI "(...)— Oczywiście, że tylko to mogła zrobić — usłyszałem jak przez mgłę głos Pawła. — Teraz wszystko zostanie zatuszowane. Prawidłowo, po „callinghamowsku” załatwione. Nie słuchałem dłużej. Stałem nieruchomo, opierając się o krzesło i myślałem: Nigdy w coś takiego nie będę w stanie uwierzyć. Po chwili jednak, mimo całego wstrząsu, grozy, zamętu i ku memu wielkiemu zdumieniu przekonałem się, że jednak uwierzyłem... Kobieta, która zawsze miała rację, przy której każdy wydawał się głupi, winny i bezwartościowy... Idealna Żona. Do samego końca, do ostatniej chwili. Przecież telefonowała jeszcze do pani Mallet, pomagała mi we wszystkim, dzielnie grała do końca swoją rolę, mimo iż wiedziała, że wszystko to jest już tylko upiorną komedią. A wreszcie,na samym końcu, wypowiedziała swoje własne epitafium: „Zawsze pragnęłam stać się godną córką mojego wielkiego ojca”(...) (...)Przez chwilę myślałem o tej sprawie, jako o nieoczekiwanym, dziwnym wykrzywieniu stosunków, stawiających w zupełnie odmiennym świetle samego C. J., Sandrę, Pawła i Daphne. Stopniowo jednak, z niewiarygodnym podnieceniem, zorientowałem się, że to może mieć bardzo ważne znaczenie dla sprawy społeczeństwo (...) Dreszczowiec z satyrą na amerykańskie społeczeństwo, obnażające zamożny i wpływowy dom z układami i "ostatni sprawiedliwy" Bill Hardind w walce z machiną korupcyjno-malwersacyjno-niemoralną. Czyta się szybko i dobrze. Polecam spektakl z cyklu "Kobra". Teatr Sensacji Kobra pod tytułem "Jego dwie żony" z premierą 12 grudnia 1974 roku w reżyseria Stanisława Zaczyka. Czarno - biały obraz. Scenariusz i adaptacja to zasługa Marii Jurkowskiej i Mareka Bessera. Scenografia i kostiumy doskonale oddają zamożność i gustowny styl posiadłości, styl historyzmu. Piękne toalety pań, Monika Sołubianka w roli Daphne niczym Jacky Kennedy, Alicja Bobrowska w roli Sandry Flower błyszczy (to.też ostatnia rola pierwszej powojennej zwyciężczyni konkursu Miss Polonia 1957 roku),dalej urocza Pola Raksa , Jerzy Kamas w trenczach czy Stanisław Mikulski jako porucznik, zasługa Józefa Napiórkowskiego. Oprawa muzyczna znakomicie oddaje klimat, nastroje i napięcie dreszczowca przez Andrzeja Fronczaka. Obsada aktorska Jerzy Kamas jako Bill Harding Jadwiga Polanowska jako Betsy Pola Raksa jako Angelika Roberts Stanisław Mikulski Porucznik Trant Henryk Bąk jako Nelson Callingham Monika Sołubianka jako Daphne Callingham Alicja Bobrowska jako Sandra Flower Wojciech Duryasz jako Paul Flower Barbara Bargiełowska jako Helen Reed Barbara Klimkiewicz jako Ellen Krzysztof Kalczyński jako James Lumb Helena Bortnowska jako Pani Schwartz Elżbieta Burakowska   Patrick Quentin nie był jedną osobą, lecz pseudonimem literackim grupy autorów piszących powieści detektywistyczne w tzw. Złotej Erze Kryminału. Główne postacie stojące za tym nazwiskiem to:  Richard Wilson Webb (1901–1966): Inicjator serii, który preferował pisanie w duetach. Hugh Callingham Wheeler (1912–1987): Najważniejszy współpracownik Webba, który od lat 50. XX wieku pisał pod tym nazwiskiem samodzielnie. Wheeler był również wybitnym dramaturgiem i autorem librett do musicali :"Sweeney Todd" , " A Little Night Music". Współpracowniczki w grupie to Martha Mott Kelley oraz Mary Louise Aswell, podpisywały pseudonimem Patric Q. Kluczowe serie i bohaterowie Autorzy napisali kilka popularnych cykli, z bohaterami: Peter Duluth, najsłynniejszy bohater z serii „Puzzle”),inspektor Timothy Trant, dr Hugh Westlake.   Wybrane dzieła: "Szept w ciemnościach "(A Puzzle for Fools, 1936) – debiut serii z Peterem Duluthem. "Upiory w teatrze" (Puzzle for Players, 1938). "Czarna wdowa" (Black Widow, 1952) – doczekała się słynnej ekranizacji w 1954 roku. "Mój syn mordercą? "(My Son, the Murderer, 1954). "Człowiek w matni "(The Man in the Net, 1956).  "Jego dwie żony" (polskie publikacje to 1963 rok, 1972 i 2003 roku).

Już od pierwszych stron wciągnęła mnie bardziej niż słynny i przereklamowany Sokół Maltański, który jest średni szczerze mówiąc. Tutaj intryga i jej rozwiązanie są o wiele ciekawsze. Mamy tu sporo barwnych postaci; wciągające wątki porąbanej rodzinki. Również były detektyw i jego żona budzą większą sympatię niż Sam Spade. Tylko tytuł słabo dobrany; ów papierowy człowiek (w sensie chudzielec - The thin man) jest tylko wspomniany pod koniec. O ile Sokół mnie trochę znudził, o tyle tutaj nie mam dość i chętnie poczytałbym o dalszych losach Nicka i Nory Charles. Co prawda jest to ostatnia książka Hammetta, ale po jej zekranizowaniu nakręcono kilka kontynuacji i serial.

Ależ ten MacDonald namotał!!!. Zaczęło się dość nietypowo i niekryminalnie. Lew Archer wyjaśniając zagadkę zniknięcia młodej kobiety odkrywa kolejne tajemnice bogatej, wpływowej rodziny.Potem, jakby na drugim planie, pojawiają się jednak zagadkowe morderstwa.Ponieważ cała narracja opiera się na rozmowach, więc właściwie wyjaśnianie wiąże się się z zaciemnianiem. Miałam wrażenie, że było tego trochę za dużo. Największą zaletą "Śpiącej królewny" są dla mnie bardzo trafne i błyskotliwe obserwacje ludzkich zachowań , reakcji i postaw. MacDonald ma naprawdę dobre zacięcie psychologiczne. Jak na dobry kryminał książka jest niewystarczająca, ale to świetna powieść obyczajowa z wątkami kryminalnymi i wieloma tajemnicami.

Zaczyna się niewinnie- od zaginionego obrazu zaginionego malarza. A potem szybko akcja nabiera tempa i na podstawie wielu zapętlonych zdarzeń i informacji Lew Archer musi odgadnąć jaki obraz widnieje na właściwej stronie gobelinu.. Zaś ludzie, których przesłuchuje mocno mu to utrudniają. To typowy kryminał detektywistyczny z dużą ilością wątków, komplikacji, tajemnic i fałszerstw .I jak zwykle Archer nie daje się zwieść pozorom a jego zmysł obserwacyjny i przenikanie psychologicznych barier pomaga rozwiązać tę niewiarygodnie pogmatwaną łamigłówkę. A największą zaletą stylu autora jest dla mnie właśnie sposób w jaki Archer rozmawia z ludźmi.

Ależ to był wciągający kryminał . Ciężko było się oderwać od lektury . Autorka znakomicie wodziła mnie za nos ,i przyznam szczerze że ups ....zaspojlerować ? A może jednak zostawić to ziarno niepewności ? Co mogę zdradzić ? Książka zaczyna się od tego że zaginął mężczyzna ... Ciała nigdy nie odnaleziono , o morderstwo była podejrzewana żona ,ale niczego jej nie udowodniono. A może uciekł po tym jak prawie zbankrutował ,porzucając żonę i dzieci ? ... Po dziesięciu latach zostaje znalezione ciało w lodowni . I tutaj pojawia się pytanie ,czy to ciało zaginionego dziesięć lat temu mężczyzny ,a może kogoś kto też zaginął w tym miasteczku ? Bo pojawia się i taka możliwość ... Świetny angielski kryminał . Moim zdaniem warto sięgnąć . Jest to moje drugie spotkanie z tą autorką a kolejne książki czekają na półce .

Podczas remontu w mojej bibliotece, w najdalszym zakamarku najstarszej szafy znalazłam kilka skarbów - książek dla dorosłych, które trafiły tam jako dary lub w zamian za zagubione książki. Większość tytułów i autorów zupełnie mi nieznana. Zabrałam się więc do nadrabiania zaległości. I od razu trafiłam na zupełnie nieoczekiwaną perełkę. Książka Heleny Sekuły po raz pierwszy została wydana w 1984 roku. Napisana z rozmachem "Barakuda" zaskakuje nowoczesną narracją, pięknym językiem i barwnością opisów. Cały pomysł opiera się na ciągłej mistyfikacji, płynnym przechodzeniu z jednego przebrania w kolejne, z jednego miejsca w kolejne (akcja rozgrywa się w Polsce, Francji, Austrii, USA) i na przeskakiwaniu w czasie, czego odbiciem w formie jest prowadzenie narracji z kilku punktów widzenia - każdy rozdział opowiada inny bohater, znający tylko wycinek rzeczywistości, która dopiero na końcu łączy się w całość. Myślałam, że przeczytam przeciętny kryminał, a znalazłam polifoniczną powieść awanturniczą. Niesłychane! W "Barakudzie" nie ma detektywa, nie ma typowej zagadki, choć książka zaczyna się od morderstwa. Książka, co nie znaczy akcja, bo jak napisałam wyżej, przeskakujemy w czasie i przestrzeni. Nietypowa, nowoczesna forma podkreśla ten kalejdoskop czasu, miejsc i postaci. Dawno nie czytałam czegoś tak ściśle tworzącego całość formy i treści. Kapitalne, bo polifoniczność zwykle kojarzyłam z powieścią psychologiczną, a okazuje się, że w powieści sensacyjnej ta forma sprawdza się fantastycznie. Fabuła "Barakudy" opowiada o losach rodziny Stunningtonów, bogatych Amerykanach, mających polskie korzenie, a właściwie jej najmłodszego członka, szukającego prawdy o swoim pochodzeniu. W te poszukiwania wplątuje się kilka przypadkowych i kilka nieprzypadkowych postaci, niektóre pomagają, inne przeszkadzają w odkryciu prawdy. A jaką rolę w tym zamieszaniu odegra tytułowa Barakuda? I kim jest? Pojawia się na samym początku i znika, żeby odnaleźć się w zupełnie innym miejscu i czasie. Zagadkowa postać o wielu twarzach. I tej jednej prawdziwej. Ciekawą formę, ciekawą treść na szczęście podkreśla bardzo dobry styl i bogaty, barwny język Heleny Sekuły, dzięki czemu całość jest naprawdę wyjątkową literacką przygodą. Jak to się stało, że dotychczas nie trafiłam na tę autorkę? Nie wiem. Ale warto było!

Bardzo przyjemny kryminał w starym stylu. Jest zagadka, całkiem satysfakcjonujące rozwiązanie, nawet sporo wątków, a inspektor Scotland Yardu jeździ pociągiem po kraju. Takie to były czasy. Bardzo dobrze się czytało, choć niektóre działania służb i wnioski były może nie tyle niespodziewane, co czasem następowała Deus Ex Machina - pomoc znikąd. Tym niemniej, bardzo dobrze się bawiłem.

Niewątpliwie jest to kryminał wciągający i trzymający w napięciu do końca (azaliż nie od samego początku). Motyw zamknięcia grupy ludzi w określonych warunkach i konieczność rozwiązania przez nich samodzielnie zagadki we własnym gronie, chociaż ograny w popkulturze, dobrze się tutaj sprawdza. Sama intryga również jest ciekawa, autorka rzetelnie przygotowała się do zadania pod kątem wiedzy o psychologii jednostki w grupie oraz w pojedynczych relacjach ludzkich. Mały problem jest w wykonaniu. Nieco za dużo rzeczy czytelnik dowiaduje się o bohaterach i wydarzeniach w ramach niezbyt subtelnej narracji deus ex machina, jak również z punktu widzenia poszczególnych bohaterów, którzy w oka mgnieniu są w stanie wychwytywać niuanse osobowości i zachowań osób, z którymi stykają się po raz pierwszy w życiu. Za dużo się dzieje "bo tak", a nie że wynika to z fabuły. Autorka całkiem zgrabnie wybrnęła z istnienia dziur logicznych, niemniej teatralność i umowność scenerii i zdarzeń nie umyka czytelnikowi od początku do końca. Dużą wartością dla czytelnika może być refleksja odnosząca się do tego w jaki sposób ludzie wpływają na siebie, swoje wybory i losy. Czytało się przyjemnie, całkiem niezła to była rozrywka.

Jonathan i Patrick otrzymują zaproszenie do starej posiadłości w Kimberley, własności multimilionera, od pokoleń budującego fortunę na kopalniach diamentów. Lekko, zabawnie, precyzyjnie i treściwie. Co więcej, spółka autorów bawi się treścią i puszcza oczko do czytelnika. Intrygę kryminalną rozwiązałam w połowie, jakkolwiek zmylił mnie ogrodnik Oswald. Bardzo dobra rozrywka, kryminał wydany w latach 80-tych. Uśmiecham się na wspomnienie.

Intrygujący thriller psychologiczny, który wciąga od pierwszej strony. Książka opowiada o mrocznej tajemnicy rodzinnej, której wyjaśnienie prowadzi do dramatycznych wydarzeń i przewrotów fabularnych. Chase z mistrzowską precyzją prowadzi narrację, budując napięcie i trzymając czytelnika w niepewności aż do ostatnich stron. Główna postać, były detektyw próbuje rozwikłać zagadkę przeszłości, co sprawia, że książka nie tylko dostarcza emocji, ale także skłania do refleksji nad znaczeniem winy i kary. Styl autora jest prosty, a jednocześnie plastyczny, co pozwala czytelnikowi wciągnąć się w akcję bez zbędnych dłużyzn.

To jest właśnie coś, co lubię. Mroczna i bezwzględna Mallory, której w ogóle nie obchodzą przepisy albo obchodzą, lecz tylko po to, by wiedzieć jak je obejść i nie zostać złapaną. Historia dziewczyny, która w przeszłości była ulubieńcem wszystkich. Miła, roześmiana duszeczka posiadająca wielką wrażliwość, by dostrzec, a potem zaprzyjaźnić się z autystycznym chłopcem imieniem Ira. Wówczas pewnie nikt by jej nie podejrzewał o to, że jednym spojrzeniem może sprowadzić pewnego siebie człowieka do wielkości dwóch cali. Mallory, której ludzie boją patrzeć się w oczy. A z drugiej strony szali delikatny z charakteru Charles, dostrzegający zawsze jakieś pozytywy i dobro w najbardziej podłym człowieku świata. Mężczyzna, który kocha swoją przyjaciółkę i gotów zrobić dla niej wszystko, mimo że ona ciągle go krzywdzi.

Akcja toczy się w małym, francuskim miasteczku,, gdzie wszyscy się znają, a życie towarzysko toczy się głównie w kawiarence "Abricot", gdzie właściciel serwuje pyszne rurki z brzoskwiniowym kremem. I summa sumarum wszystko wokół tych pysznych rurek się kręci. Autor z gracją przeprowadza nas przez historię zaginionej broszki i dwóch tajemniczych morderstw - wszyscy mają alibi i jednocześnie wszyscy są podejrzani. Czyta się lekko i z zaciekawieniem.

Jako że moja Ola szpera w literaturze francuskiej, i to z różnych półek, czasem i na mój pulpit coś spadnie, co z tego gmerania się wyłania. Spadł Japrisot, niegdyś ponoć bardzo poczytny, dziś raczej zapominany, bo autorzy literatury rozrywkowej rzadko okupują komórki czytelniczej pamięci długo po premierze ostatniej książki. Zapominamy o nich, tak to już jest i nie ma co płakać, bo i nad czym... No ale czasem się wraca, i to jest przyjemne, jeśli tylko czasem. Bo Japrisot pisarz to ciekawy, a jego klasyczny (pociągowy, jak u Agathy, jak u wielu innych "kryminalistów") thriller oferuje czytelnikowi o wiele więcej niż zagadkę policyjną (na zagadkach jakoś nie potrafię się skupić, nudzą mnie, widocznie brak mi ścisłego umysłu dążącego do precyzji i dopasowania wszystkich(!) elementów układanki). Układanka układanką, a wypowiadane w pierwszej osobie spowiedzi kilku osób dramatu, spowiedzi dotyczące ich kolei losu, ich małych sukcesów i dużych klęsk, ich nadzieje i rozczarowania, ich na zmianę szarpania się i godzenia z losem budują mądrą i satysfakcjonującą powieść, nieco popsutą klasycznym policyjnym śledztwem na koniec, ale co tam, że deser niesmaczny, ważne, że główne dania - pierwszorzędne.

Ilość stron: 607 To druga książka tej autorki jaką przeczytałam. Pierwsza czyli „Intrygi i żądze” nie podobała mi się za bardzo. Do lektury zachęcił mnie opis na okładce. Pomyślałam, że może będzie lepsza od poprzedniej. I jest dużo lepsza. Bardzo dobrze się to czyta. Teraz napis na okładce „nowa Agatha Chrisie” ma sens. Ta książka podobnie trzyma w napięciu i dużo się dzieje. Zakończenie bardzo zaskakujące. Polecam każdemu. Ciekawe cytaty: „Pamięć jest jak film – wyraziście ukazuje poszczególne obrazy; na dobranym i jaskrawo oświetlonym tle postaci odgrywają określone role, tocząc wyuczone i niezmienne dialogi, lecz brak jej przejść łączących oddzielne epizody w całość.” (str 60) „Jedyną nieśmiertelność zapewnia pamięć żyjących. Jeżeli splamiona jest koszmarem i złem, wtedy umierają naprawdę.” (str 454) „Wciąż na nowo zadziwiają mnie zdolności aktorskie tak zwanego szarego człowieka.” (str 457) Miłość, zawsze miłość, pomyślała Kate. Może wszyscy tego szukamy. A jeśli nie znajdziemy jej wystarczająco wcześnie, wpadamy w popłoch, że nie spotkamy jej do końca życia.” (str 591) „Miłość to dodatek, a nie organiczna część istnienia.” (str 591) „Dobrze od czasu do czasu uświadomić sobie, że nasz system sądowniczy jest dziełem człowieka, a zatem ręka sprawiedliwości bywa ułomna. Prawo zazwyczaj bywa zwycięża jedynie w ograniczonym stopniu.”(str 607)

Cały czas trzyma w napięciu. Świetnie napisana książka. Autorka zna realia świata policyjnej pracy (amerykańskich) detektywów – z politycznym tłem włącznie. Detektyw Joe Peters nie ufa nikomu, ma wrażenie, że wszyscy kłamią, ale stara się dotrzeć do prawdy. Jedni policjanci są „sztampowi” – od razu ustalają na podstawie swojego wyczucia rozwiązanie morderstwa, a w przeciwieństwie do nich Joe Peters podważa wszystkie narzucające się innym hipotezy - co w rezultacie doprowadza go do szukania rozwiązania zagadki podwójnego morderstwa w czasie (prawie przymusowego) urlopu. Aby rozwiązać tę zagadkę, Joe Peters musi cofnąć się do innych, nie do końca prześwietlonych spraw z przeszłości, znaleźć powiązania miedzy ludźmi i naprawdę nie może wierzyć nikomu… Świetnie skonstruowana fabuła. Mottem tej książki może być zdanie: „nie wierz nikomu”. Tłem jest pokazanie problemów „świata policji” – począwszy od nacisków politycznych, poprzez stosowanie przez policjantów nieczystych metod z psychologicznym wymuszaniem fałszywych zeznań, i w końcu na odseparowywaniu prawdy od fałszu. Wciąga. Słuchałam w wykonaniu świetnego lektora – Ryszarda Nadrowskiego.