Zagadka teorii kwantów. Zmagania fizyki ze świadomością

Przejrzałam, ale jednak nie będę czytać. Ostatnio dużo przyswoiłam podstaw z mechaniki kwantowej i tu nie widzę nic nowego. Ostrasza mnie trochę termin wydania 2011. W ciągu ostatnich 3 lat się mnóstwo zmieniło (od 2023 AI).

Przejrzałam, ale jednak nie będę czytać. Ostatnio dużo przyswoiłam podstaw z mechaniki kwantowej i tu nie widzę nic nowego. Ostrasza mnie trochę termin wydania 2011. W ciągu ostatnich 3 lat się mnóstwo zmieniło (od 2023 AI).

Czy rzeczywistość tworzona jest w wyniku obserwacji?

Książka o mechanice kwantowej, jako rozszerzona wersja wykładów przeprowadzonych na wydziale humanistycznym, to chyba ciekawe wyzwanie dla twórcy i odbiorcy. Ponieważ fizyka mikroświata, nieodmiennie od dekad, rejestruje zjawiska przeczące zdrowemu rozsądkowi o obiektach – ich przebywanie w dwóch miejscach jednocześnie, uwspólnianie pewnych ich własności w sposób natychmiastowy, ich pełne istnienie materializujące się dopiero w wyniku aktu obserwacji – to konsekwencje tego wprost wpływają na fundamenty postrzegania świata i pozornie odległe od fizyki dziedziny. Pojęcia świadomości i realności z definicji obejmują nauki biologiczne, filozoficzne czy psychologiczne. Choć fizyka w tych rejonach nie jest prekursorem, to w XX wieku za sprawą mechaniki kwantowej ‘dołożyła trzy grosze’. Bruce Rosenblum i Fred Kuttner, dwaj doświadczeni fizycy, w „Zagadkach teorii kwantów. Zmagania fizyki ze świadomością” dość odważnie i z reguły poglądowo opowiedzieli o ‘ukrytym w szafie szkielecie’ fizyki, czyli o zredukowanej do istoty obserwacji, której interpretacja przenosi niektórych badaczy w niepokojące rejony poznawalności; do epistemologicznych granic.

W książce autorzy nie unikają kontrowersji, szerokiego potraktowania dziwnego świata kwantów. Zanim jednak to czynią, bardzo niestandardowo pokazują w czym tkwi zasadniczy problem. W dwóch literackich mini-opowieściach (str. 25-32, 130-143),prezentują w zupełnie podstawowej formie eksperyment pomiaru, z którego wynika nieracjonalna, choć nieodwołanie prawdziwa, wersja rzeczywistości, w której klasyczny determinizm staje się czymś przybliżonym. Pierwsza jest próbą pokazania nie-oczywistości kwantowej przełożonej na naszą codzienność znaczeń obserwowanej rzeczywistości, z zachowaniem przebiegu wypadków zgodnych z mikroskalą. Kluczowa lekcja, to uzmysłowienie nam paradoksu i ciekawa próba odarcia jego sedna z pokus niepotrzebnych interpretacji i manipulacji pseudonaukowym gdybaniem (str. 31) :

"(...) nauka nie musi wyjaśniać eksperymentów w rzeczywistości niewykonanych, nie musi odpowiadać na pytania w rzeczywistości niezadane (...)"

Druga opowieść jest pogłębionym nieco namysłem nad sednem procesu obserwacji - niepokojącym związkiem aktu pomiaru z wyłanianiem się w jego wyniku rzeczywistości. Rosenblum i Kuttner wielokrotnie przypominają, że nie ma alternatywy dla kwantów, bo w 100% ich ilościowy język sprawdza się w rzeczywistości (jak wyliczają, 1/3 dochodu świata to efekt rozwoju technologii opartych na tej teorii).

Tak przygotowany nieuchronnością paradoksu czytelnik, zachęcony jest następnie do zmierzenia się z kluczowymi założeniami kopenhaskiej ortodoksji i kilkoma popularnymi alternatywami interpretacyjnymi. Fizycy jednocześnie przypominają, że problem kwantowej nieracjonalności powoli zbliża się do naszych skal wielkości i wymaga szerokich interdyscyplinarnych badań. To już nie jest niszowy problem garstki naukowców (*).

Ponieważ w podtytule książka zapowiada kognitywistyczne nawiązania, pojawiają się i trudne problemy, włącznie z wolną wolą. W przypadku tej ostatniej mam kilka zastrzeżeń. Nie definiując, wprowadzają ją fizycy do ścisłego dyskursy i ostatecznie mieszają ten epifenomen z nierozróżnialnością cząstek, jako podstawową właściwością budulców materii (str. 233-234). Zbierając moje zastrzeżenia, muszę jeszcze wspomnieć o dydaktycznie nie najlepszym zaprezentowaniu problemu EPR i natychmiastowego oddziaływania na odległość. W wersji autorów, problem może być dla kogoś początkującego nieczytelny, bo z zaprezentowanego założenia wynika bezpośrednio fakt splątania polaryzacji i nie potrzeba tego wykazywać w pomiarze (str. 204, 295). Myślę, że fizycy zbytnio uprościli kluczową niezgodę Einsteina z tego słynnego artykułu napisanego z Podolskim i Rosenem.

"Zagadka teorii kwantów" w kluczowych fragmentach jest świetną opowieścią o zdumiewających konsekwencjach doświadczalnej nieracjonalności kwantów. Problem z podstawowym eksperymentem i dwiema szczelinami, przez które przelatują fotony/atomy, sprowadzili do istoty i dwóch pudełek, w których odbywa się swoiste prestidigitatorstwo. Pytania o świadomość, która miałaby tworzyć rzeczywistość, czy szukanie alternatyw w psychologii z dysonansem poznawczym (wolna wola kontra niezależność rzeczywistości fizykalnej) to otwarte pytania, nad którymi powinien się czasem zastanowić każdy. Przy okazji, w kilku miejscach ostrzegli wszystkich odbiorców popularnych treści o kwantach przed trywializacjami, oszustwami i zupełnie głupimi pomysłami sprzedawanymi publicznie, czasem jako sensacje. Same analogie między kwantowością o naszą codziennością muszą być dobierane ostrożnie. Publikacje z eksponowanymi hasłami: 'leczenie kwantowe', 'psychiatria kwantowa', 'kwantowe uzdrowienie', 'kwantowy umysł',... to prawie na pewno bzdury nie warte lektury. Na szczęście książka Rosenbluma i Kuttnerra pokazuje granicę oddzielającą fakt od jego interpretacji. A co trudniejsze, ta ostatnia może przy tym być zasadna bądź zupełnie niemożliwa, czyli szkodliwa w odbiorze społecznym. To ważna lekcja namysłu dla spragnionych krzykliwej sensacji, łatwego i zbanalizowanego manipulowania pojęciami, które mają z reguły jednoznaczne umocowanie w naukowej opowieści.

Pracę obu autorów polecam ze względu na ich bardzo poglądowe skupienie się na jednym (zasadniczym) elemencie kwantów - na pomiarze/obserwacji - i implikacjach rzutujących na rozumienie przez ludzi świata. To kawał niepokojącej lektury dla wszystkich.

DOBRE plus - 7.5/10

=======

* Fizycy wspominają, że udało się splątać kwantowo wielkocząsteczkowe obiekty, nawet natury biologicznej. Podają, że w planach jest kwantowa superpozycja niesporczaków (str. 243),a to było w 2011 roku. Ostatnio (grudzień 2021) udało się właśnie te bezkręgowce wprowadzić w próżni i przy temperaturze niemal zera bezwzględnego do stanu superpozycji. Tylko niektóre przeżyły ten eksperyment. Jeszcze więc trochę czasu musimy czekać, by móc 'zapytać' kręgowca rozmiarów kota (tego Schrödingerowskiego) o wrażenia z przebywania w kwantowej nieokreśloności.

Czy rzeczywistość tworzona jest w wyniku obserwacji?

Książka o mechanice kwantowej, jako rozszerzona wersja wykładów przeprowadzonych na wydziale humanistycznym, to chyba ciekawe wyzwanie dla twórcy i odbiorcy. Ponieważ fizyka mikroświata, nieodmiennie od dekad, rejestruje zjawiska przeczące zdrowemu rozsądkowi o obiektach – ich przebywanie w dwóch miejscach jednocześnie,...

Książka "Zagadka teorii kwantów" w przestępny sposób przedstawia paradoksy związane z mechaniką kwantową, omawia najpopularniejsze interpretacje, które starają się wyjaśnić te paradoksy, oraz prezentuje zastosowania praktyczne mechaniki kwantowej i jej związki z kosmologią i filozofią świadomości.

Tematów dużo, książka krótka. Jasne jest więc, że wszystko omówione jest bardzo skrótowo. Większa cześć książki jest mimo wszystko poświęcona mechanice kwantowej i mam wrażenie, że temat jest omówiony wyczerpująco, mając oczywiście na uwadze przyjęty cel, czyli przestępne wprowadzenie w paradoksy mechaniki kwantowej, bez wnikania w jej formalizm matematyczny. Niestety, książka jest pozycją popularnonaukową, a to oznacza uproszczenia i tanią sensację. Do tego dochodzi typowa dla tego typu pozycji ignorancja filozoficzna (co jest problemem, bo poruszane zagadnienia są, właśnie, filozoficzne). Dzieła zniszczenia dopełniają końcowe partie książki, gdzie w kilku rozdziałach autorzy rozprawiają się z czarnymi dziurami, sztuczną inteligencją, wielkim wybuchem, w sumie, to nie wiadomo po co. Także pomimo tego, że autorom nie można odmówić lekkiego pióra, nie polecam tej pozycji. Dużo lepiej będzie sięgnąć po jakieś proste opracowanie naukowe, albo, jak kogoś faktycznie nie interesuje matematyka mechaniki kwantowej, po którąś z książek Heisenberga poświęconych jej interpretacji, na przykład po "Część i całość".

Książka "Zagadka teorii kwantów" w przestępny sposób przedstawia paradoksy związane z mechaniką kwantową, omawia najpopularniejsze interpretacje, które starają się wyjaśnić te paradoksy, oraz prezentuje zastosowania praktyczne mechaniki kwantowej i jej związki z kosmologią i filozofią świadomości.

Tematów dużo, książka krótka. Jasne jest więc, że wszystko omówione jest...

Teoria kwantów jest najlepiej potwierdzoną empirycznie teorią naukową w historii nowożytnej nauki. Jednocześnie najbardziej zdumiewającą. Niels Bohr stwierdził wprost: „Ci, którzy twierdzą, że mechanika kwantowa ich nie szokuje, z pewnością jej nie zrozumieli”. Książka "Zagadka teorii kwantów" jest właśnie dla nich. Jednocześnie Kuttner i Rosenblum analizują jaki obraz świata wyłania się z różnych interpretacji mechaniki kwantowej, w tym tytułowego świadomego obserwatora z interpretacji teorii kwantów Johna von Neumanna. Książka powstała na bazie wykładów z mechaniki kwantowej dla studentów kierunków humanistycznych. Absolutne "must read" :)

Teoria kwantów jest najlepiej potwierdzoną empirycznie teorią naukową w historii nowożytnej nauki. Jednocześnie najbardziej zdumiewającą. Niels Bohr stwierdził wprost: „Ci, którzy twierdzą, że mechanika kwantowa ich nie szokuje, z pewnością jej nie zrozumieli”. Książka "Zagadka teorii kwantów" jest właśnie dla nich. Jednocześnie Kuttner i Rosenblum analizują jaki obraz...

“Zagadka teorii kwantów. Zmagania fizyki ze świadomością” Bruce’a Rosenbluma oraz Freda Kuttnera to pozycja, jak autorzy sami określają, “kontrowersyjna”. Autorzy odnoszą się w ten sposób do prezentowanego przez nich w książce materiału z zakresu fizyki kwantowej oraz jej relacji ze świadomością, jednak sam sposób napisania książki też można uznać za “kontrowersyjny”. Prezentowany materiał w przystępny sposób tłumaczy kolejne zagadnienia z uniwersum fizyki kwantowej: omówiona jest historii fizyki od Arystotelesa i Galileusza, przez Newtona, do Einsteina i Schroedingera; wielokrotnie tłumaczona jest idea paradoksu kwantowego oraz jego konsekwencje filozoficzne; przedstawione są współczesne zastosowania fizyki kwantowej oraz jej metafizyczne interpretacje, w tym mocno wyszczególniona interpretacja kopenhaska. Zebrany materiał wydaje się jednak być wyjątkowo pigułkowy i często bazuje na ogólnikach. Tytułowa świadomość przewija się przez całą książkę, jednak jakby “na siłę”. Ostatecznie więcej o świadomości dowiadujemy się w ostatnich rozdziałach książki. Zanim jednak dotrzemy do końca książki, otrzymujemy ciągłe zapewnienia, że pojęcie “świadomość” jeszcze zostanie wytłumaczone, sami autorzy natomiast ciągle materiałem “wybiegają do przodu”. Książka przez sposób w jaki została zredagowana miejscami jest mało zrozumiała, a wybranie “świadomości” jako punktu przyciągającego uwagę wydaje się być nietrafione.

W pierwszym rozdziale “Zagadki teorii kwantów” Bruce Rosenblum oraz Fred Kuttner, fizycy związani z Uniwersytetem Kalifornii w Santa Cruz tłumaczą genezę powstania książki: “Nasza książka powstała z bardzo obszernego wykładu fizyki dla studentów wydziałów humanistycznych, kończącego się omówieniem tajemniczych własności mechaniki kwantowej”. Z przedmowy dowiadujemy się dodatkowo, że książka była wykorzystywana na wykładach oraz na małych seminariach jako pomoc naukowa. W “Zagadce teorii kwantów” nie znajdziemy żadnych wzorów fizycznych albo długich objaśnień eksperymentów. Zamiast rozdziałów opisujących fizyczne wzory otrzymujemy dwie powtarzające materiał historyjki - skity, których humor zaginął w tłumaczeniu. Niemal połowę książki zajmują wyjątkowo dobre prezentacje kolejnych istotnych dla rozwoju fizyki postaci, każdy rozdział jest opatrzony cytatem znanego fizyka, a w tle przewijają się lekko nawiązujące do tytułowej “świadomości” filozoficzne rozważania dotyczące praw fizycznych rządzących światem. Tytułowa “świadomość” jest wykorzystywana bardziej jako pretekst do zainteresowania osób postronnych zagadnieniami fizyki kwantowej oraz uniwersum fizyki w ogóle. W ujęciu całościowym wybór tytułu książki wydaje się być bardziej zabiegiem marketingowym, mającym przyciągnąć uwagę swoją sensacyjnością.

Książka Rosenbluma i Kuttnera jest wyjątkowo około-fizyczna. Autorzy sporadycznie wykraczają poza fizyczną interpretację teorii kwantów, pomimo częstego nawiązywania do interpretacji filozoficznych, chemicznych czy związanych z innymi dziedzinami naukowymi. Książka wydaje się być niekompletna, w szczególności brakuje bardziej rozbudowanych interpretacji filozoficznych.

“Zagadka teorii kwantów” w przekładzie Tomasza Krzysztonia napotyka kilka barier językowych. Książka Rosenbluma i Kuttnera cechuje się, charakterystyczną dla amerykańskiej literatury popularnonaukowej, narracją pierwszoosobową. Dodatkowo autorzy wprowadzają do swojej książki elementy humorystyczne w postaci rozdziałów - skitów, krótkich historyjek, które w metaforyczny sposób prezentują omawiane zagadnienia teorii kwantowej. Te zabiegi wydają się w większości niepotrzebne i dodatkowo potęgują uczucie, że w ich miejscu mogłyby się znaleźć ciekawsze treści uzupełniające książkę.

“Zagadka teorii kwantów. Zmagania fizyki ze świadomością” Bruce’a Rosenbluma oraz Freda Kuttnera to pozycja przeznaczona dla tych, którzy z fizyką w ogóle mieli mały bądź zerowy kontakt lub zagadnienia fizyki kwantowej kojarzą wyłącznie z sensacyjnych filmów science-fiction. Czytelnik znajdzie w tej książce dobrze napisaną opowieść o wybitnych fizykach oraz o łączącym ich elemencie wspólnym - braku zrozumienia ze strony społeczności naukowej związanym z głoszeniem przełomowych teorii. Dla osób, które choć trochę się orientują w zagadnieniach fizyki kwantowej ta książka może służyć jako angażujący zbiór anegdot oraz przypomnienie materiału, jednak prawdopodobnie lepszym źródłem wiedzy będą liczne podręczniki do fizyki kwantowej. Jedno jest pewne - wiedza prezentowana w książce Rosenbluma i Kuttnera powinna być znana wszystkim.

Jakub Marcjasz

“Zagadka teorii kwantów. Zmagania fizyki ze świadomością” Bruce’a Rosenbluma oraz Freda Kuttnera to pozycja, jak autorzy sami określają, “kontrowersyjna”. Autorzy odnoszą się w ten sposób do prezentowanego przez nich w książce materiału z zakresu fizyki kwantowej oraz jej relacji ze świadomością, jednak sam sposób napisania książki też można uznać za “kontrowersyjny”....

Bardzo wartościowa pozycja. Łatwym i może trochę dziwnym językiem autorzy pogłębili moją wiedzę w tym zakresie. Polecam.

Bardzo wartościowa pozycja. Łatwym i może trochę dziwnym językiem autorzy pogłębili moją wiedzę w tym zakresie. Polecam.

Wynudziłam się przy książce, byłam nastawiona na dużą porcję skomplikowanej wiedzy, a otrzymałam opowieść o dziejach fizyki, zahaczającą o chronologiczny rozwój mechaniki kwantowej, wzbogaconą w dygresje całkowicie zbędne o świadomości, Cricku, komputerach kwantowych, kosmosie, czarnej materii, czarnej energii, zamartwianiu się niepojętością fizyki i brakiem wolnej woli. Bezsens, bezcelowość książki... Wstawianie dialogów, cytatów z „Alicji w Krainie Czarów”, Szekspira i innych poetów, których nie znam, to groteska trochę.
W książce umieszczone były informacje najprostsze, które pojawiają się niemal w większości literatury tej kategorii, takie jak: kot Schrodingera, teoria korpuskularno-falowa, interferencja, elektromagnetyzm, itp.
Uważam, że to pozycja bardziej popularna niż naukowa. Podtytułów, takich jak „Psychologiczna interpretacja mechaniki kwantowej” albo „Czy mechanika kwantowa dostarcza dowodów wspierających mistycyzm?” mogliby się powstydzić prawdziwi fizycy.
Reasumując, prosta książka- pytanie, czy po to, aby była ciekawa i zrozumiała dla zupełnych laików, czy dlatego, że jej autorzy bardziej zasobną wiedzą nie dysponowali?

Wynudziłam się przy książce, byłam nastawiona na dużą porcję skomplikowanej wiedzy, a otrzymałam opowieść o dziejach fizyki, zahaczającą o chronologiczny rozwój mechaniki kwantowej, wzbogaconą w dygresje całkowicie zbędne o świadomości, Cricku, komputerach kwantowych, kosmosie, czarnej materii, czarnej energii, zamartwianiu się niepojętością fizyki i brakiem wolnej woli....

Pozycja niebywale przystępna, bez jakiegokolwiek aparatu matematycznego ukazuje magię teorii kwantów wraz ze wszystkimi jej dziwacznymi konsekwencjami. Sporo świetnych metafor ułatwiających wyobrażenie sobie zjawisk fizycznych w skali najmniejszej z możliwych. W mojej opinii doskonały materiał dla osób bez żadnej wiedzy z zakresu fizyki, chcących pojąć najważniejsze kwestie świata kwantów. Prosty, czytelny język sprawia, że książkę czyta się lekko, tym niemniej autorzy, zważywszy na poruszane zagadnienia, niejednokrotnie zmuszają czytelnika do poświęcenia czasu na zastanowienie się na istotą przedstawianego właśnie zjawiska. Gorąco polecam wszystkim miłośnikom nauki. Warto jednak zaznaczyć, iż osoby nastawione na poznanie matematycznych aspektów powinny poszukać czegoś innego.

Pozycja niebywale przystępna, bez jakiegokolwiek aparatu matematycznego ukazuje magię teorii kwantów wraz ze wszystkimi jej dziwacznymi konsekwencjami. Sporo świetnych metafor ułatwiających wyobrażenie sobie zjawisk fizycznych w skali najmniejszej z możliwych. W mojej opinii doskonały materiał dla osób bez żadnej wiedzy z zakresu fizyki, chcących pojąć najważniejsze kwestie...

Większość rozdziałów poświęcona jest wprowadzeniu w fizykę kwantową (historia jej stworzenia, paradoksy, opis uzradzeń, których działanie opiera się o mechanikę kwantową, różne interpretacje MK).Temat świadomości i jej związków z mechaniką kwantową to zaledwie niewielka część książki, a szkoda.

Większość rozdziałów poświęcona jest wprowadzeniu w fizykę kwantową (historia jej stworzenia, paradoksy, opis uzradzeń, których działanie opiera się o mechanikę kwantową, różne interpretacje MK).Temat świadomości i jej związków z mechaniką kwantową to zaledwie niewielka część książki, a szkoda.

Fantastyczna książka dla osób ktore chcą rozpocząć swoją przygodę z fizyką kwantową.

Fantastyczna książka dla osób ktore chcą rozpocząć swoją przygodę z fizyką kwantową.