Świat w mroku. Pamiętnik ojca dziewczynki w zielonym sweterku

Wstęp - zeznanie wówczas ośmioletniej Krystyny Chiger, córki autora, Ignacego. Swoje dziecięce i szczere odczucia z pobytu w kanale, kierowała w stronę wysłanniczki Żydowskiej Komisji Historycznej.
I ten wstęp w moim mniemaniu jest jedynym pozytywem.
W dalszej kolejności opowieść kontynuuje Ignacy Chiger. Niestety robi to w dość reporterski sposób. Wyczuwa się zdystansowany, pozbawiony emocji styl.
Dużo o ogóle społeczeństwa, mało o sytuacji rodzinnej. Dopiero pod koniec autor porusza temat kanału, z równoczesną jako taką subiektywną oceną.
Szczerze niedowierzam, że książkę napisał Chiger. Osoba, która przeszła przez mocno traumatyczne przeżycia nie pisze w tak "wyuczony", suchy sposób. Da się zauważyć wkład osób trzecich.
Całkowicie niepotrzebne zdjęcia z filmu "w ciemności", które nie mają żadnego przełożenia na rzeczywistość. Swoją drogą film próbowałam obejrzeć, jednak...no cóż, brak słów.
Na szczęście są też te realne, z okresu miedzywojennego, oraz wojennego, jak i z albumu rodzinnego Ignacego Chigera, zatem dostałam powiedzmy, rekompensatę.
Czytanie idzie topornie, taka też według mnie jest ta książka.
Niestety jestem rozczarowana.
Wielka szkoda, był potencjał...

Wstęp - zeznanie wówczas ośmioletniej Krystyny Chiger, córki autora, Ignacego. Swoje dziecięce i szczere odczucia z pobytu w kanale, kierowała w stronę wysłanniczki Żydowskiej Komisji Historycznej.
I ten wstęp w moim mniemaniu jest jedynym pozytywem.
W dalszej kolejności opowieść kontynuuje Ignacy Chiger. Niestety robi to w dość reporterski sposób. Wyczuwa się...

Swoje wspomnienia z przetrwania piekła podzielił Ignacy Chiger na etapy. Pierwszy to sowiecka okupacja Lwowa, która, aczkolwiek przykra i obfitująca w straszne wydarzenia, okazała się zaledwie przedsionkiem niewyobrażalnej żydowskiej drogi przez mękę pod rządami Niemców. W mieście mieszkało sto pięćdziesiąt tysięcy Żydów, mniej jedynie niż w Warszawie i Łodzi. Gettem rządzili kolejno coraz więksi zwyrodnialcy. Strzelali do ludzi na ulicach, urządzali tzw. akcje deportacyjne, w wyniku których różne grupy trafiały do obozu zagłady w Bełżcu lub na pobliskie Piaski, gdzie wszyscy byli rozstrzeliwani. Gdy najgorszy z panów życia i śmierci, Josef Grzymek, zarządził dla niepoznaki koncert i przedstawienie teatralne, po czym rozprawił się z żydowskimi policjantami, wiadomo było, czym się to skończy.

Ignacy Chiger, kochający mąż, Pauliny, i ojciec siedmioletniej Krysi oraz czteroletniego Pawełka, był człowiekiem przedsiębiorczym i zaradnym. Trochę też w podbramkowych, groźnych sytuacjach sprzyjało mu szczęście. Przed likwidacją getta zbudował kilka bunkrów, w których mogli chować się zagrożeni egzekucjami i wywózkami. Wraz z kilkoma osobami przebili się do kanału ściekowego, aby przygotować sobie i rodzinom drogę ucieczki przed ostateczną zagładą. Zanim jeszcze zeszli pod ziemię, odkryli ich trzej kanalarze. Głównie dzięki jednemu z nich, Leopoldowi Sosze, do tragedii nie doszło. Kanalarze przyrzekli, że pomogą im urządzić się i przetrwać najgorsze. I tak się stało.

W kanałach usiłowało się chronić wiele setek nieszczęśników. Umierali z głodu i wyczerpania, wychodzili w końcu na powierzchnię, licząc na cud. Zginęło trzy tysiące osób. W getcie też nikt nie przeżył. Leopold Socha, Stefek Wróblewski i Jerzy Kowalow pomogli grupie około dwudziestu, która potem stopniała do jedenastu. Kupowali im żywność, a gdy pojawiały się nowe zagrożenia, wynajdywali kolejne miejsca. Mimo że wszystkie były cuchnące, wilgotne i pełne szczurów, przetrwali, czternaście miesięcy, aż do wyzwolenia Lwowa przez armię radziecką.

Zapiski z kolejnych kręgów piekła prowadził Ignacy Chiger regularnie, ale przy przeprowadzce z Polski do Izraela wszystkie zaginęły. Ostateczna wersja wspomnień jest więc zapisem przefiltrowanym przez pamięć, i to po trzydziestu latach. Ukończył Pamiętnik w 1975 roku, sześć miesięcy przed swoją śmiercią. Drukiem ukazał się Świat w mroku dopiero w roku 2011. Wcześniej, w 1990 roku, na podstawie Pamiętnika Chigera, uzupełnionego przez relacje pięciorga wówczas jeszcze żyjących oraz dzieci niektórych innych przymusowych mieszkańców lwowskich ścieków, brytyjski dziennikarz Robert Marshall napisał In the Sewers of Lvov (W kanałach Lwowa). To na tej książce oparła Agnieszka Holland scenariusz filmu W ciemności (wszedł na ekrany w 2011). Przedtem, w 2008 roku, we współpracy z Amerykaninem Danielem Paisnerem, Krystyna Chiger opublikowała po angielsku swoją Dziewczynkę w zielonym sweterku. Ale w rzeczywistości jedną z najwcześniejszych relacji z czternastu miesięcy koszmaru w kanałach, które przyniosły cud ocalenia, złożyła ośmioletnia Krysia przed wysłanniczką Żydowskiej Komisji Historycznej w Krakowie. Tata Krzysi, bo tak się do niej zwracał, przytacza w całości protokół z tego zeznania we Wstępie. Wspomina również, że historią ich pobytu w kanale ściekowym zainteresował się już w 1945 roku radziecki publicysta Włodzimierz Biełajew. Nie tylko pisał o kanalarzach i ich podopiecznych w gazetach, chciał nawet kręcić z Amerykanami film na ten temat. Zimna wojna zniweczyła te plany. Kończy się Świat w mroku opisami późniejszych losów niektórych uczestników wojennych wydarzeń oraz krótką historią Żydów we Lwowie.

Choć także u Ignacego Chigera kulminacją jest walka w kanałach o życie, w odróżnieniu od dwóch innych wspomnianych książek i filmu, jego opis mrocznego świata obejmuje, objętościowo mniej więcej podobne, trzy etapy. Jest to przy tym relacja surowa, nie ubarwiona żadnymi fabularnymi elementami. Nie stroni jednak autor od surowych ocen i to nie tylko dwóch okupantów, zarówno konkretnych ludzi, często bestii, z którymi los go zetknął, jak i ich mocodawców. Pisze dużo o strasznych zachowaniach Ukraińców, pod obydwoma okupacjami, i o polskich antysemitach, którzy według jego obserwacji, także po wojnie bez żadnych zahamowań demonstrowali swój stosunek do Żydów, zupełnie jakby w pełni podzielali ideologię i sposób jej wdrażania w życie wobec narodu żydowskiego przez hitlerowskich okupantów. Nie pomija również niegodziwych zachowań w getcie niektórych Żydów, na czele z policją żydowską (używa nazwy milicja). Bez skrępowania szafuje opiniami, czasami bardzo krytycznymi, pod adresem współtowarzyszy kanałowej niedoli. Zdaniem niektórych rozmówców Roberta Marshalla nie wszystkie negatywne oceny są sprawiedliwe, mogą wynikać z nieznajomości pewnych faktów. Dla Ignacego Chigera absolutnie niekwestionowanym bohaterem był Leopold Socha. A jedyną świętość w życiu, dla której gotów był na wszelkie poświęcenia, stanowiła jego rodzina.

Mimo, a może dzięki niewyszukanemu stylowi narracji, Pamiętnik jest niesamowitym, przejmującym świadectwem, Zagłady i Ocalenia, nieludzkiej bestialskiej podłości i zwykłej człowieczej przyzwoitości. Aby ocenić inne spojrzenia, człowieka z zewnątrz i pamięć dziecka, konieczne jest przeczytanie także dwóch pozostałych książek o tym, jak we Lwowie śmierdzące kanały stały się sanktuarium życia.

Swoje wspomnienia z przetrwania piekła podzielił Ignacy Chiger na etapy. Pierwszy to sowiecka okupacja Lwowa, która, aczkolwiek przykra i obfitująca w straszne wydarzenia, okazała się zaledwie przedsionkiem niewyobrażalnej żydowskiej drogi przez mękę pod rządami Niemców. W mieście mieszkało sto pięćdziesiąt tysięcy Żydów, mniej jedynie niż w Warszawie i Łodzi. Gettem...

Rzetelnie, przez naocznego świadka i uczestnika wydarzeń opisany czas wojny we Lwowie. Najpierw chaos po wkroczeniu Armii Czerwonej, potem potworności okupacji niemieckiej, aż do wyzwolenia, które zresztą też nie okazało się sielanką. Warto przeczytać.

Rzetelnie, przez naocznego świadka i uczestnika wydarzeń opisany czas wojny we Lwowie. Najpierw chaos po wkroczeniu Armii Czerwonej, potem potworności okupacji niemieckiej, aż do wyzwolenia, które zresztą też nie okazało się sielanką. Warto przeczytać.

Pamiętnik mocno podparty historycznymi faktami.

Pamiętnik mocno podparty historycznymi faktami.

Przeczytałam również "Dziewczynkę w zielonym sweterku" Krysi Chiger, córki Ignacego i to całkiem przyjemne, czytać relację tych samych wydarzeń widzianych najpierw oczami dziecka, później dorosłego mężczyzny, bo w takiej kolejności czytałam. Książka bardzo ciekawa i przyjazna dla czytelnika. Zdecydowanie polecam.

Przeczytałam również "Dziewczynkę w zielonym sweterku" Krysi Chiger, córki Ignacego i to całkiem przyjemne, czytać relację tych samych wydarzeń widzianych najpierw oczami dziecka, później dorosłego mężczyzny, bo w takiej kolejności czytałam. Książka bardzo ciekawa i przyjazna dla czytelnika. Zdecydowanie polecam.

Rodzicielstwo to rola piękna i trudna.To czas bezwarunkowej miłości do dziecka,w którym stajemy się uczniami i nauczycielami. Jesteśmy uczniami,bo już do końca życia będziemy pobierać lekcje jaką da nam własne dziecko.Lekcje pokory,bezwarunkowej miłości,a przede wszystkim tej niezachwianej ufności jaką obdarza rodzica dziecko oraz tego,że każdy dzień to wielka radość z poznawania otaczającego je świata. Stajemy się nauczycielami starając się zapisać i wpoić najpiękniejsza i najmądrzejszą treść i wartość życia w tak niewinną i czystą księgę jaką jest nasze dziecko.Uczymy je każdego dnia miłości,szacunku i podziwu do otaczającego świata,przyrody i ludzi.Jak każdy rodzic chcemy,by dziecko wyrosło na mądrego,dobrego i szczęśliwego człowieka o bogatym wnętrzu i osobowości.


Tego wszystkiego chcieli nauczyć swoich dzieci ze zdwojoną mocą Paulina i Ignacy Chigerowie, rodzice małej Krysi- dziewczynki w zielonym sweterku.Co począć,gdy w rolę w troskę,miłość i opiekę nad dziećmi wkrada się wojna?Jak ochronić te małe istotki, przed którymi piękno życia dopiero stałoby otworem gdyby nie sieją strach i trwogę wojna?Z tym pytaniem i trwogą wojny uczyło się radzić tych dwoje młodych rodziców,chroniąc jednocześnie to co najcenniejsze miłość i nadzieje,którą daje dwójka najmniejszych i najdzielniejszych dzieci jakimi są Krysia i Pawełek.Ponadludzką wolą wytrwałością i pomysłowością starają się chronić swoje Dwa Najcenniejsze Skarby,które są przedłużeniem dotychczasowego życia i istnienia, z którego nie pozostało już żadnego śladu. Jak ochronić dwa małe skarby,kiedy na górze wojna zbiera swoje krwawe żniwo pozbawiając rodziców swoich dzieci i na odwrót.Jak w huku bomb i ciemności wlać w dziecięce serduszka nadzieję,że jeszcze przyjdzie piękny czas,kiedy zobaczą kwiaty słońce i las...Jak nauczyć miłości do ludzi w czasie,gdy człowiek człowiekowi wilkiem,a w gruzy wali się świat?


Oni na przekór innym ludziom i wszelkim przeciwnościom jakie niesie ze sobą trud życia w kanałach trwają dzięki niewidzialnej rodzicielskiej i wzajemnej ochronnej tarczy miłości.To miłość do dzieci dawała im siłę i wolę walki,by w tak nieludzkich warunkach przeżyć kolejny dzień.To oni rodzice na medal, stworzyli swym dzieciom mały podziemny świat w miejscu,gdzie życiu niektórzy dorośli mówili...PAS. Wiedzieli jedno przeżyją lub zginą,ale zawsze Razem.To rodzicielstwo najwyższej próby,gdzie śmierć każdego dnia czai się za plecami,a miłość do dzieci nie zna granic.
Dwoje Młodych Ludzi.Rodziców na Medal.Wydarło własne Dzieci z Objęć Wojny. To cudowna książka.Czy coś więcej potrzeba???

Rodzicielstwo to rola piękna i trudna.To czas bezwarunkowej miłości do dziecka,w którym stajemy się uczniami i nauczycielami. Jesteśmy uczniami,bo już do końca życia będziemy pobierać lekcje jaką da nam własne dziecko.Lekcje pokory,bezwarunkowej miłości,a przede wszystkim tej niezachwianej ufności jaką obdarza rodzica dziecko oraz tego,że każdy dzień to wielka radość z...

Bardzo wzruszająca i wstrząsająca. Życie niewyobrażalne w dzisiejszych czasach.

Bardzo wzruszająca i wstrząsająca. Życie niewyobrażalne w dzisiejszych czasach.

Historia rodziny Chigerów opisana z perspektywy ojca Dziewczynki w zielonym sweterku nie zrobiła na mnie tak wielkiego wrażenia, jak wspomnienia Krystyny Chiger. O nie.
Największe wrażenie zrobił na mnie sposób przedstawienia przez autora wszystkich tych wydarzeń.
Wow.
Już na wstępie Ignacy Chiger zapowiada, że nie miał żadnego zacięcia literackiego, nie chciał nawet opowiadać o swoim ocaleniu w sposób stricte literacki. Nie miał aspiracji, by zostać pisarzem. Niemniej jednak w "Świecie w mroku" pojawiają się najróżniejsze odwołania do innych dzieł, w tym raz padło nawiązanie do Szekspira! Z daleka widać, że autor był człowiekiem wykształconym i oczytanym.
To, co spotkało Chigera, jego żonę i dzieci mogło napisać tylko samo życie. Nic więcej. Zwłaszcza te fragmenty z jego życia, kiedy grał w niebezpieczną grę z Josefem Grzimkiem, katem z lwowskiego obozu pracy.
Polecam - nie jako aneks do "Dziewczynki w zielonym sweterku", ale jako odrębną całość.
Dłuższa opinia tutaj: --> https://czechozydek.wordpress.com/2015/07/18/zapomniane-recenzje-1/

Historia rodziny Chigerów opisana z perspektywy ojca Dziewczynki w zielonym sweterku nie zrobiła na mnie tak wielkiego wrażenia, jak wspomnienia Krystyny Chiger. O nie.
Największe wrażenie zrobił na mnie sposób przedstawienia przez autora wszystkich tych wydarzeń.
Wow.
Już na wstępie Ignacy Chiger zapowiada, że nie miał żadnego zacięcia literackiego, nie chciał nawet...

Książka o historii Żydów walczących w kanałach Lwowa o własne życie.
Dobrze zdana relacja, wzruszająca i jednocześnie dająca nadzieję na człowieczeństwo, które nie wymarło w człowieku nawet w tak ciężkich warunkach jak wojny i prześladowania.

Książka o historii Żydów walczących w kanałach Lwowa o własne życie.
Dobrze zdana relacja, wzruszająca i jednocześnie dająca nadzieję na człowieczeństwo, które nie wymarło w człowieku nawet w tak ciężkich warunkach jak wojny i prześladowania.

po przeczytaniu "Dziewczynki w zielonym sweterku" czekałam na "Świat w mroku", ciekawa punktu widzenia jej ojca - osoby bardziej świadomej, lepiej pamiętającej to wszystko. ale po kupieniu i przeczytaniu kilkudziesięciu stron zostawiłam tę książkę na prawie rok. ciężko mi stwierdzić, czemu. ;)

"Świat w mroku" to świetne uzupełnienie losów właścicielki zielonego sweterka - Chiger przez większą część książki opisuje losy swojej rodziny na początku wojny, w getcie, swoje zmagania w różnych pracach. przywołuje wiele wspomnień, dotyczących siebie, swoich bliskich i ludzi, z którymi był w jakiś sposób związany. to niesamowite, jakim zaradnym i pomysłowym był człowiekiem - w tych strasznych czasach, pod olbrzymią presją, będąc na celowniku jednego z niemieckich sadystów. fani historii znajdą w jego wspomnieniach sporo informacji o sytuacji politycznej; rzeczy, których mała dziewczynka siłą rzeczy nie dostrzegała i nie rozumiała.

opisy życia w kanałach są mniej emocjonujące niż w "Dziewczynce...", chociaż idealnie uzupełniają się nawzajem. tak to już chyba jest, że wspomnienia dziecka ruszają nas bardziej; a może odczułam to dlatego, że znałam całą historię i mogłam być spokojna o losy tych ludzi?

warto przeczytać historię Chigera i jego rodziny. wola życia w połączeniu z koszmarnymi warunkami budzą podziw.

po przeczytaniu "Dziewczynki w zielonym sweterku" czekałam na "Świat w mroku", ciekawa punktu widzenia jej ojca - osoby bardziej świadomej, lepiej pamiętającej to wszystko. ale po kupieniu i przeczytaniu kilkudziesięciu stron zostawiłam tę książkę na prawie rok. ciężko mi stwierdzić, czemu. ;)

"Świat w mroku" to świetne uzupełnienie losów właścicielki zielonego sweterka -...