Jan Tarczyński

Opracowanie z pewnością pionierskie i poruszające ciekawy temat, ale posiadające kilka irytujących mankamentów. Po lekturze okazuje się bowiem, że o samych zmotoryzowanych działach przeciwlotniczych wiemy niewiele więcej, niż przed lekturą. Nie ma sensownego opisu konstrukcji, nie ma konkretnego spisu taboru (choć tu i ówdzie są podawane numery niektórych wozów),nie ma zbiorczej tabelki z losami poszczególnych pojazdów (choć - sądząc z relacji - są one znane),zabrakło też opinii na temat wartości bojowej sprzętu. Rozczarowują także zdjęcia - nieliczne, dość słabo pokazujące opisywany sprzęt i przede wszystkim niezbyt wyraźne, co dziwi o tyle, że akurat samochodowe działa miały niezłą ikonografię już w roku 1993, kiedy to publikacja Tarczyńskiego po raz pierwszy ujrzała światło dzienne. W tym momencie jaskrawo wybija się na tym tle część dotycząca działań wojennych 1 Dywizjonu Artylerii Przeciwlotniczej Samochodowego (DAPlotSam) - oparta na relacjach szeregu oficerów i podoficerów, pełna detali i faktów. I właśnie ta ostatnia część publikacji jest najciekawsza, bo z niej można się doskonale dowiedzieć o faktycznym stanie polskiego uzbrojenia we wrześniu 1939 - przestarzałego, awaryjnego, w niewystarczającej ilości, chaotycznie wykorzystywanego. Perypetie obsługi kolumny DAPlotSam, nękanej przez nieustanne awarie silników i zawieszenia (resory zastępowano drewnianymi klockami),braki paliwa (niekiedy trzeba je było dowozić wiaderkami),kłopoty z rozregulowanymi urządzeniami celowniczymi i zacinającą się bronią maszynową doskonale potrafią uświadomić przepaść technologiczną między armią naszą, a niemiecką. Szkoda tylko, że przy tym o samej broni przeciwlotniczej jest tu tak mało...