Eugenia Kuzniecowa

W powieści „Nim dojrzeją maliny” Eugenii Kuzniecowej centrum wszechświata stanowi stary, tonący w zieleni dom babci na ukraińskiej prowincji. To tutaj, w poszukiwaniu ratunku przed życiowym chaosem, zjeżdżają się trzy kuzynki: Mia – sprawia wrażenie najbardziej poukładanej, jednak ucieka przed wizją stabilizacji i ostatecznych decyzji w swoim związku. W wiejskim ogrodzie szuka odpowiedzi na pytanie, czy „dorosłość” musi oznaczać rezygnację z wolności. Marta – matka dwójki dzieci, która próbuje odnaleźć siebie na nowo po rozpadzie małżeństwa. Jest zmęczona rolami, jakie narzuca jej społeczeństwo, i pragnie jedynie ciszy, którą oferuje dom z dzieciństwa. Lalka – najmłodsza, buntownicza i nieco ekscentryczna, wnosi do relacji nutę świeżości, ale i ona skrywa pod maską pewności siebie lęk przed niepewną przyszłością. Babcia (Teodora) – milcząca, niezwykle silna nestorka rodu, która swoją obecnością spaja te trzy rozchwiane biografie. Jest strażniczką rytuałów, które dają dziewczynom poczucie bezpieczeństwa. Sytuacja kobiet jest zawieszeniem w próżni – to „wakacje od życia”, podczas których kuzynki zajmują się gotowaniem, doglądaniem ogrodu i niekończącymi się rozmowami. W tle jednak pobrzmiewają echa współczesności: nieobecni mężczyźni, zmiany społeczne i wiszące w powietrzu poczucie, że ten letni azyl nie może trwać wiecznie. Największą siłą prozy Kuzniecowej jest jej niezwykła zmysłowość. Autorka operuje językiem w taki sposób, że czytelnik niemal fizycznie czuje zapach konfitur, upał letniego popołudnia i chłód starych murów. To literatura „haptyczna”, niezwykle plastyczna i sugestywna. Kolejnym atutem jest mistrzowskie kreowanie relacji. Kuzniecowa unika taniego sentymentalizmu; więzi między kobietami są pokazane w sposób autentyczny – pełen drobnych złośliwości, humoru, ale i bezgranicznego wsparcia. Styl autorki jest lekki, błyskotliwy i przesycony specyficznym, ciepłym sarkazmem, który sprawia, że mimo braku wartkiej akcji, od lektury trudno się oderwać. Książka świetnie oddaje też ducha współczesnej Ukrainy, łącząc tradycyjną mentalność z nowoczesnymi dylematami młodego pokolenia. Przyznając ocenę 7/10, muszę wskazać na znaczną statyczność narracji. Dla czytelnika przyzwyczajonego do wyraźnych punktów zwrotnych, „Nim dojrzeją maliny” może wydać się książką o „niczym”. Fabuła jest tu jedynie pretekstem do odmalowania nastroju, co sprawia, że w środkowej części powieść nieco traci impet i zaczyna dreptać w miejscu. Niektóre wątki poboczne, zwłaszcza te dotyczące mężczyzn w życiu bohaterek, wydają się potraktowane po macoszemu – są zaledwie naszkicowane, co pozostawia pewien niedosyt informacyjny. Można odnieść wrażenie, że autorka tak bardzo skupiła się na budowaniu atmosfery ogrodu, że momentami zapominała o domknięciu konstrukcyjnych ram opowieści. „Nim dojrzeją maliny” to powieść-kołdra. Jest ciepła, otulająca i daje czytelnikowi poczucie bezpieczeństwa, którego wszyscy czasem szukamy w literaturze. To hołd złożony kobiecej sile i rodzinnym korzeniom, napisany z ogromną klasą i wyczuciem. Mimo braku spektakularnych zwrotów akcji, książka Eugenii Kuzniecowej zostaje w pamięci jako piękny, literacki pocztówka z miejsca, do którego każdy z nas chciałby wrócić przynajmniej na jedno lato.