Cytat dnia
Z mediów wiemy stosunkowo dużo o tym, co się dzieje na świecie, w Korei czy w Iraku, ale daleki wschód Słowacji to dla nas wciąż zagadka. Te...
Najnowsze artykuły
Artykuły„Ostatni smrek” Marii Gąsienicy-Zawadzkiej trzyma w napięciu do ostatniej strony
1
ArtykułyNie jesteśmy skazani na powtarzanie błędów, ale jesteśmy na to podatni2Artykuły
Gdy prawdy powiedzieć nie możesz, a kłamać nie chcesz
1
ArtykułySportowa opowieść o sile dziecięcego charakteru – „Akademia Piłkarska. #1 Gra się zaczyna”2
Popularne wyszukiwania
Książki i czasopisma
- Wszystkie
- Książki
- Czasopisma
2019
2019
Słoń na Zemplinie. Opowieści ze Słowacji Andrej Bán 
Zemplin to najdalej wysunięty na wschód region historyczny i etnograficzny Słowacji. Sama nazwa Zemplin pochodzi od dwóch słów: zem (ziemia) i plna (płodna) czyli oznacza płodną ziemię.
Niestety dzisiejszy Zemplin stał się ziemią zapomnianą...
Z Bánem zwiedzamy Słowację począwszy od krańców wschodnich, od dawnej granicy czechosłowacko-radzieckiej, gdzie niszczeje węzeł kolejowy w Czernej, wsławiony negocjacjami komunistów z Pragi i Moskwy w 1968 roku. Potem objeżdżamy miasteczka i wsie, oglądając je trochę jakby zza szyby autokaru. Tu usłyszymy o lokalnym biznesmenie gangsterze, o burmistrzyni z dyktatorskimi zapędami czy spojrzymy na zalew, pod którym spoczywają rusińskie wsie, albo zwiedzimy Mikulasz, gdzie narodziła się słowacka świadomość narodowa.
Słowacja jawi się jako kraj, w którym właściwie kontakty polityczne zapewniają bezkarność i bogactwo, gdzie panują korupcja i strach. Nikt się nie sprzeciwi lobby myśliwskiemu, a policja nie będzie reagować, gdy potężny i dobrze ustawiony biznesmen zagarniać cudze pole, by pobierać za nie unijne fundusze, za to nader chętnie funkcjonariusze pobiją niepokornego Roma, bo uprzedzenia wobec nich wciąż mają się dobrze. Oprócz tych dużych tematów Bán zauważa wiele zjawisk drobniejszych: choćby próby ratowania pamięci o rusińskich wsiach zniszczonych pod budowę zalewu czy gromadkę słowackich pustelników próbujących samowystarczalności. Podkreśla niechęć Słowaków do przybyszów, do inności, a równocześnie brak dbałości o własny język.
Autor robi wszystko w finezyjny sposób. W reportażu nie brakuję komizmu i poczucia absurdu. Dostajemy więc instrukcję jak pozyskać dotację rolniczą na asfaltowy parking, oraz historię o tym, że policja interweniowała w sprawie zwłok...zająca, a biznesmen z Novégo Mesta zapragnął kupić słonia.
Andrej Bán jest wobec swojego kraju bardzo krytyczny, ale też w pewien sposób czuły. Pokazuje nam jacy są Słowacy i jak się im żyje w ich własnym kraju. To swojego rodzaju podróż w czasie i przestrzeni.
Po jej przeczytaniu część czytelników jest zszokowana, a druga część mile zaskoczona. Książka z powodu nieprzyjemnego tematu jest dosyć smutna, ale prawdziwa. Dlatego warto przeczytać.
Słoń na Zemplinie. Opowieści ze Słowacji Andrej Bán
Słuchałem ostatnio rozmowy z Jerzym Haszczyńskim, autorem niedawno opublikowanego reportażu o współczesnych Niemczech i powiedział on tam, że Niemcy to kraj o którym w Polsce pisze się najmniej, w kontekście "zwykłych Niemiec", a nie polityki. No, może oprócz Słowacji. I tak się składa, że byłem właśnie w trakcie lektury tej książki, o sąsiedzie, którego, kolektywnie, znamy najmniej.
I choć jestem już bogatszy o 300 stron wiedzy na temat Słowajci, to wydaje mi się, że do Litwy czy Czech w moim rankingu najlepiej znanych sąsiadów nadal jej trochę brakuje. Mam znajomych Słowaków, znajomych, którzy w Słowacji żyli, sam jeździłem kilkukrotnie, widziałem coś więcej niż stoki narciarskie po drugiej stronie Tatr, a jednak Słowacja jest dla mnie nieokryta, niejasna i w pewnym stopniu terra incognita. Może i nie oczekiwałem od "Słonia na Zemplinie", że poprawi moją wiedzę w znaczący sposób. Nie jest to w końcu "Historia Słowacji", a "Opowieści ze Słowacji". Mam jednak nieodparte wrażenie, że gdybyśmy chcieli "Słonia..." przerzucić do Polski to nasz "Słoń" byłby "Krokodylem z Kociewia" napisanym przez Tomasza Lisa z gościnnymi rozdziałami Zbigniewa Stonogi.
Słowacji, którą opisuje Ban jest bliżej, nie pryzmierzając, do Armenii albo Kirgistanu. Jest to kraj kontrastów, czasem strasznych wydarzeń, mafii, dyskryminacji językowej i etnicznej i politycznej korupcji. Ta książka to spowiedź słowackiego reportera, który opisał pół świata, ale nie opisał swojej ulicy, swojego sąsiada i po latach bierze się za to, przesiąknięty tym żalem i pewnym niedosytem tego, gdzie się narodził. Mimo wszystko polecam, bo znaleźć książkę o Słowacji, która nie byłaby opracowaniem naukowym, ciężko i "Słoń" w jakimś stopniu tę lukę zapełnia.
