Lukas Bärfuss

Ciekawa lektura. Początkowo nie umiałam poskładać sobie do kupy elementów tej opowieści. Zaczyna się jak powieść obyczajowa, brat bohatera popełnia samobójstwo. Szybko jednak Bärfuss weksluje swoją opowieść z torów rodzinnych na esej na temat samobójstwa, jego społecznych i historycznych konotacji, by za chwilę zrobić kolejny zwrot. Zresztą to bardzo ciekawy fragment tekstu, bo trzeba pamiętać, że Szwajcaria jest krajem, w którym asystowane samobójstwo stało się biznesem. „Jeśli chodzi o śmierć brata, nie było czego żałować. Nie była nieodwołalna, sam jej szukał. Stosowna reakcją byłyby gratulacje: samobójca odniósł sukces i dostał to, czego chciał”, trudno narratorowi odmówić logiki. Przez większą część lektury czułam się zdezorientowana, czy to esej, powieść, nie potrafiłam złożyć w całość wszystkich wątków, nagle znalazłam się w kolonizowanej Australii. Jednak im dalej w las tym bardziej byłam zafascynowana przewodem autora. Co ma wspólnego człowiek popełniający samobójstwo, łagodny koala i australijscy tubylcy? Brak agresji, determinacji, nieprzystawanie, „nieprzydatność” w agresywnym kolonializmie i kapitalizmie? Lucas Bärfuss jest Szwajcarem. Szwajcaria tylko pozornie leży w Europie, przez wieki był to zamknięty kraj, który rządził się swoimi prawami. Bogiem była (jest?) tam praca, pracowitość, porządek, podporzadkowanie. Jeśli nie pasujesz, wypadasz, patrz: Robert Walser, czy Adelaide Duvanel. Jednak Bärfuss nie przeprowadza prostego wywodu, to proza dość wyrafinowana, niezadawalająca się prostymi diagnozami ani bon motami, napisana z, nomen omen, zegarmistrzowska precyzją. Grzegorz Jankowicz, który napisał, bardzo ciekawe, posłowie, zatytułował je „Krytyk raju”. Może to dobre i zwięzłe podsumowanie.