Cytat dnia
Pastuszek zapomniał, że jest zwykłym parobkiem. Wstąpił w niego nowy duch i odważnie popatrzył na drogę, którą miał przebyć. Ujrzał tam jedn...
Najnowsze artykuły
Popularne wyszukiwania
Książki i czasopisma
- Wszystkie
- Książki
- Czasopisma
2012
2010
2010
Bôjczi kaszëbsczé. Bajki kaszubskie Janusz Mamelski 
Zbiór szesnastu bajek kaszubskich w wierszowanej adaptacji Janusza Mamelskiego. Przynajmniej niektóre z bajek (a być może wszystkie),jak na przykład „Śledź i flądra”, oparte są na motywach tradycyjnych legend kaszubskich.
Książeczka napisana została w dwóch wersjach językowych – kaszubskiej i polskiej. Bez tłumaczenia polskiego, zrozumienie kaszubskiego oryginału, dla osoby nie znającej tego języka, byłoby dość trudne, jeśli w ogóle możliwe. Pomimo tego, zachęcam do przeczytania na głos również wersji kaszubskiej, co pozwoli zatopić się w melodii tego języka. W ogóle, bajki pisane były chyba najpierw po kaszubsku a później dopiero przełożone na polski, bo w niektórych fragmentach tekst polski różni się od kaszubskiego, a niektóre słowa wersji polskiej do sensu wiersza pasują średnio – jakby były tam wciśnięte nieco na siłę.
Zaletą książeczki są dość ładne, ilustrujące każdą bajkę, akwarele Józefa Olszynka. Choć zając przedstawiony został na dwóch z nich w sposób dość bliski rzeczywistości, co burzy nieco utrwalony w nas podświadomie wizerunek „kłębuszka do przytulania”.
Generalnie, książeczka nadaje się doskonale dla dzieci kaszubskich, które rodzice chcieliby zainteresować ich rodzimym językiem, a wartościowa jest także dla turystów spoza Kaszub, pragnących poznać kulturę i mowę tego ludu.
Bôjczi kaszëbsczé. Bajki kaszubskie Janusz Mamelski
Zbiorek zawiera szesnaście bajek kaszubskich w formie rymowanych wierszyków. Inspiracją niektórych bajek zdają się być legendy kaszubskie (np. o śledziu i flądrze, o chłopie i żabach),inne najwyraźniej bazują na motywach znanych z polskich, czasem nawet europejskich bajek i legend (np. o świerszczu i mrówkach, chociaż książeczka z mojego dzieciństwa zawierała odwrotne zakończenie; o papudze i słowiku - skądś kojarzę wersję z kanarkiem, a historyjkę o ośle znam też w wersji chińskiej lub z bajek narodów ZSRR). Reszta raczej była dla mnie nowa.
Wiersze zostały najwyraźniej napisane po kaszubsku i przetłumaczone na polski - takie w każdym razie było moje wrażenie. To przekonanie pogłębiło się, gdy natrafiłam na słowo "gbur" w polskim tekście, gdy z kontekstu wynikało, że nie chodzi o gburowatego człowieka, a o chłopa, gospodarza (czyli jak to w kaszubszczyźnie).
Najpierw czytałam każdy wierszyk po kaszubsku, a potem dopiero po polsku. Ogólnie bajki są napisane dość prostym językiem, w każdym razie ja musiałam sprawdzić tylko kilka słówek.
Teksty zostały poddane korekcie dwóch profesorów - tym bardziej smutno, że w bajce o parobku są w jednej z początkowych strof po kaszubsku dwie spacje, o koniu i ptakach w polskiej wersji cytat jest niedomknięty, to samo w bajce o pożarze lasu. Plus jedna literówka w stopce redakcyjnej.
Widać, że bajki były pisane dla dzieci - z każdej z nich można wysnuć jasny morał, a większość kończy się nim, nie trzeba więc nawet zbyt wiele myśleć.
Zbiorek jest dla mnie interesujący szczególnie z językoznawczego punktu widzenia. Obserwując kaszubszczyznę można zauważyć, że niektóre spółgłoski zostały miękkie lub twarde (wiesołô - wesoła, dze - gdzie) lub np. przejście ch/k (chtos - ktoś) czy k/cz/g/dż (sniedżi - śniegi, srodżi - srogi, wësoczi - wysoki). W kaszubskim jest też wyraźniej niż w polskim widoczne pokrewieństwo wyrazów żyto i życie.
Książeczka jest bardzo ładnie opracowana (każda bajka jest ilustrowana, osobiście bardzo mi się podobają gąski w życie, wilk, koza, żaby i słowik/skowronek (zależy, która bajka, ale ptak wygląda niemal tak samo). Niekiedy elementy akwareli nie zachowują proporcji (np. ptak na gałęzi jest spory, rak pod drzewem też jakby za duży),jednak to nie przeszkadza aż tak bardzo, a już na pewno nie będzie przeszkadzać dzieciom.
Myślę, że to ciekawa lektura nie tylko dla dzieci, ale i dla osób zainteresowanych językiem czy kulturą Kaszub.
