-
Artykuły
Wiosna z książką – kwietniowe premiery, które warto poznać
1 -
Artykuły
Dlaczego poziom czytelnictwa w Polsce nie rośnie? Raport Biblioteki Narodowej
17 -
Artykuły
Wakacje pełne magii - weź udział w akcji recenzenckiej i przenieś się do magicznego świata
2 -
Artykuły
Czytamy w święta. 3 kwietnia 2026
378
-
Patronat LC -
Patronat LC
Teoria i praktyka powrotów, czyli że jednak z tą rzeką to faktycznie dwa razy nie zawsze warto
Sytuacja człowieka czytającego porównywalna jest z próbą zapakowania sprzętu na dwumiesięczną wyprawę kajakowo-wspinaczkową drużyny harcerskiej do renault twingo. Wszystkiego się po prostu nie da.
Podaż nie tyle przekracza czasowe możliwości statystycznego śmiertelnika, ile je po prostu miażdży. Ciągle pojawią się nowe książki, które mizdrzą się do nas okładkami, szeleszczą zalotnie stroniczkami, prężą ku nam swe grzbiety, wabią blurbami, wodzą na pokuszenie pierwszymi zdaniami, budzą ciekawość, zaintrygowanie, a czasem od razu namiętność, co to domaga się spełnienia w akcie czytania. Samych nowości, mimo domniemanego kryzysu, jest tyle, że głowa boli. A przecież są jeszcze książki, cośmy je dawno kupili, i wciąż czekają na przeczytanie. Są biblioteki publiczne i biblioteczki znajomych. I są też książki, które już kiedyś czytaliśmy, ale mielibyśmy ochotę do nich wrócić.
Tęsknota za ponowną lekturą budzi się we mnie co jakiś czas, a właściwie to pewnie nigdy nie zasypia, ale przeważnie jestem stanowczy i po prostu nie pozwalam sobie na takie powroty. Jednak ostatnio uległem, w końcu był okres świąteczno-sylwestrowy, kiedy ludzie zasadniczo skupiają się na robieniu sobie dobrze, więc i ja uznałem, że co tam, też sobie pofolguję. I wyjąłem z półki Wszystkie opowieści kosmikomiczne Itala Calvino.
Tu mała deklaracja-kontekstualizacja. Opowieści kosmikomiczne mieszczą się w najwyższych kręgach mojego osobistego elitarnego klubu naj, ale tak naj-najulubieńszych lektur, to jakby członkowie domu panującego w monarchii, purpuraci w Watykanie, czy posiadacze platynowo-złoto-diamentowej karty kredytowej Banku Literatury. Uwielbiam tę książkę i zawsze, gdy o niej myślę, skacze mi tętno z emocji. Jednak – tu się odsłonię – czytałem tylko pierwszy zbiorek tych opowieści (w wydaniu Muzy) i od lat trzymałem w gotowości pełne wydanie z Amberu, gdzie są i te teksty zasadnicze, jak i kontynuacje. I tym postanowiłem się uraczyć na koniec roku.
Nie chcę się nad tym rozwodzić, bo wciąż na myśl o tym, co się stało, zaczyna mi latać szczęka, łzy nabiegają do oczy i mam ochotę ryknąć jak Charłamp, kiedy informował Kmiciców o zgonie małżonki M. Wołodyjowskiego, więc powiem krótko: wynudziłem się. O ile pierwsze, te znane już opowiadania wciąż działają, to te następne – jakoś w ogóle. Jednym słowem, zamiast triumfalnego spotkania po latach – gorycz i porażka.
A mogłem sobie na czas przypomnieć, co noblista peruwiański, Vargas Llosa, pisał o sięganiu po lektury z dzieciństwa: wprawdzie do Nędzników wrócił i było super, ale do Trzech muszkieterów ponownie podchodzić się nie odważył. Ech, trzebaż było skorzystać z doświadczeń starszych!
Przykre to zajście uzmysłowiło mi, jak słuszne są te oklepane frazesy, że tyle książek, ilu czytelników, że każdy z nas inaczej tę samą książkę czyta, że są w literaturze miejsca niedookreślone, który my sami sobą uzupełniamy. Wszystko to święta racja! Książki są przecież sobą oraz tym, czym byliśmy, jakeśmy je czytali, i jeśli po drodze się w nas coś pozmieniało – to się to może przy czytaniu drastycznie obnażyć.
Plus jednak jest taki, że – przynajmniej ja tak mam – ponowne odczytanie, jeśli bywa słabsze, dość szybko ustępuje, i w miejsce rozczarowania, powraca jednak pierwotny zachwyt. Mistrz i Małgorzata też aż tak nie rozwalał za drugim razem, jak za pierwszym, ale teraz, kiedy i od jednej i od drugiej lektury czas zleciał, pamiętam jednak bardziej ten cielęcy zachwyt licealny, niż chłodniejszą analizę po latach. Tak mam też z innymi: Carpentierem, Garcíą Márquezem, Cortázarem. I choć upłynęło raptem kilkanaście dni już czuję, jak mi ten nowo odczytany Calvino, ustępuje Calvinowi po raz pierwszy czytanemu. I to jest dobre.
Podobnych zaników pamięci wszystkim Państwu życzę!
komentarze [17]
Wracam raczej do ulubionych książek niż autorów, i są to raczej krótkie rzeczy: "Sklepy cynamonowe", "Martwe dusze", Steinbecka raczej "Myszy i ludzie" niż "Na wschód od Edenu". Ostatnio do szacownego towarzystwa dołączył Cormac McCarthy, "Drogę" w oryginale po prostu pochłonąłem.
Mam też plan wrócić do paru lektur sprzed lat (Lem, Camus), ale bieżące skutecznie mnie...
