Antyczne opowieści, czyli mitologia w komiksie – „Antygona” i „Dedal i Ikar”

Kulturowe dziedzictwo Europy – „Illiada” i „Odyseja”

Najstarszymi źródłami wiedzy o mitologii greckiej są dzieła Homera i Hezjoda. „Illiada” i „Odyseja”, „Theogonia” – „Narodziny bogów” to kanoniczne teksty, które wpłynęły na rozwój cywilizacji europejskiej. Jednak mitologia, w ludzkiej historii i kulturze obecna od kilku tysięcy lat, pozostaje podatna na przekształcenia, modyfikacje, inspiracje. Wniknęła tak głęboko w nasze codzienne życie, iż czasem nie zdajemy sobie sprawy, że pewne jego aspekty opisujemy, a nawet oceniamy przy pomocy pojęć i odniesień pochodzących z mitologicznej domeny. Mitologia grecka, później poprzez mitologię rzymską, która z niej wiele zaczerpnęła, weszła do dziedzictwa kultury europejskiej i jest w dalszym ciągu obecna w różnych przejawach życia społecznego. Starożytni próbowali wyjaśnić siły rządzące światem. Magiczne opowieści spełniały funkcję poznawczą, światopoglądową, a także sakralną. Do historii olimpijskich bogów, które dla polskich czytelników zebrał i opracował między innymi nieodżałowany Zygmunt Kubiak, a także Jan Parandowski, nawiązywali również współcześni twórcy. Tolkien, C.S. Lewis, Rick Riordan, Zbigniew Herbert, Carl Gustav Jung… Kulturowe dziedzictwo Europy stało się podstawą nowej formuły – opowieści graficznych.

Pragnienie wolności i sprawiedliwości – Antygona, Dedal i Ikar

Niezwykle przejmująca historia miłości – do rodzeństwa i ojczyzny, próba zdefiniowania istoty patriotyzmu, a także marzenie o wolności, które jest silniejsze, niż cokolwiek innego. Nawet strach przed śmiercią. Oto podstawa niezwykłej historii Antygony, a także Dedala i Ikara. I to właśnie słynne opowieści stały się inspiracją dla komiksowej serii „Świat Mitów”, która właśnie debiutuje na polskim rynku dwoma albumami: komiksową interpretacją losów bohaterki najsłynniejszej sztuki Sofoklesa – Antygony oraz historią o locie Dedala i Ikara ku wymarzonej wolności. Oryginalnie wydana we Francji pod kierownictwem francuskiego filozofa i publicysty Luca Ferry’ego, a w Polsce dostępna za sprawą wydawnictwa Egmont. O młodym Ikarze i jego ojcu Dedalu opowiada pierwszy komiks w serii, przedstawiający długą i krętą drogę obu mitycznych postaci do ich finałowego lotu ku wymarzonej wolności. Scenariusz komiksu napisała artystka i rysowniczka Clotilde Bruneau, natomiast rysunki wykonała włoska rysowniczka Giulia Pellegrini.

Drugim tytułem w serii jest „Antygona”. Wielu uczniów i wielu dorosłych bardziej niż z greckim mitem kojarzy Antygonę ze sztuką Sofoklesa, która od dziesięcioleci znajduje się w programach lektur szkolnych. Wydaje się zresztą, że problematyka wolności, prawo do własnego zdania, siła słowa, potęga kobiecości stanowią tematy niezwykle dziś aktualne i ważne. Scenariusz albumu napisała, tak jak w przypadku „Dedala i Ikara” Clotilde Bruneau, natomiast rysunki wykonał włoski rysownik Giuseppe Baiguera. Twórcom w niezwykły sposób udało się zrekonstruować najważniejsze założenia starożytnych opowieści, a jednocześnie nadać całości bardzo atrakcyjny charakter. Komiksowa formuła potrafi działać hipnotyzująca. Elegancka, precyzyjnie odwzorowana warstwa graficzna, scenograficzne detale, odwołania do klasyki – oto wartości, które stanowią walor publikacji. A to dopiero początek.

Poznanie prawdy, niezwykła lekcja historii, czyli odkrywanie starożytnych opowieści

Kim jesteśmy – jaki właściwie jest cel ludzkiego życia? Czy ludzka egzystencja musi być naznaczona bólem i strachem? Skąd brać siłę do walki? Gdzie upatrywać nadziei? W mitologicznych opowieściach zapisano niezwykle aktualne pytania, na które wciąż poszukujemy odpowiedzi. Zarówno „Antygona”, dramat odnoszący się do żelaznego kanonu, nazywany tragedią władzy, jak również niezwykle interesująca historia o Dedalu i Ikarze, to teksty, które potrafią oddziaływać na bardzo różnych poziomach, utrwalać się w świadomości coraz to nowych pokoleń. Okazuje się jednak, że dwa wspomniane komiksy w serii „Świat Mitów” to jednak nie wszystko. Bo już wkrótce do rąk czytelników dotrze jeszcze w tym roku w formie komiksu „Iliada”, a później kolejne tytuły: „Edyp”, „Odyseja”, „Gilgamesz” i inne. Poznanie prawdy, niezwykła lekcja historii – o życiu człowieka, fundamentalnych wartościach, systemach filozoficznych innych kultur, czyli odkrywanie starożytnych opowieści. Komiksowe albumy potrafią w niezwykły sposób odnosić się do kanonu tekstów kultury. Antyczne opowieści zyskują na znaczeniu, zwłaszcza że nawiązują do nich również twórcy z bardzo nieoczywistych gatunków. Choćby serii superbohaterskich o Batmanie, „Avengers”, Thorze czy Supermanie.

Mitologiczne wzorce, czyli superbogowie

Podobni do ludzi, a jednak bardzo od nich różni. Potężni, choć tragiczni. Nieśmiertelni. Starożytni bogowie i herosi istnieją także we współczesnych wyobrażeniach, o czym przekonać możemy się za sprawą sztuki komiksowej. Okazuje się, że antyczna mitologia, wciąż rozpowszechniona i odkrywana w kulturze popularnej, stanowi prawdziwy skarbiec literackich motywów, które przepisywane są w różnych formach i artystycznych konwencjach. Na przykład komiksowych seriach z wydawnictwa DC oraz Marvela. Mieszkańcy Asgardu i władca Atlantydy, czyli odpowiednio „Thor”, „Loki”, a także „Aquaman”. Ale nie tylko. Wszak do mitologii greckiej wprost odnosi się opowieść o wojowniczej Wonder Woman, a nawiązania oraz inspiracje znajdziemy też za sprawą komiksów o Supermanie, a nawet Batmanie. Bo też starożytne historie o śmierci, miłości, sile przeznaczenia można przetwarzać w bardzo nieoczywisty sposób. Historia „Antygony”, a także „Dedala i Ikara” to dopiero początek.

Opowieści, dzięki którym można dotrzeć do nowych pokoleń

Dzielny wojownik, oddany mąż, kochająca żona, mądra bogini wojny, niestrudzony marzyciel. W mitologii greckiej znajdziemy archetypy, czyli wzorce postaci. A dodatkowo stale powracające motywy – starożytne historie o śmierci, miłości, sile przeznaczenia. W centrum opowieści herosi, potężni, choć tragiczni, którzy walczą zarówno o życie, prawdę, jak i honor. Wydaje się, że mity, zwłaszcza greckie, skrywają jeszcze wiele tajemnic, twórczych interpretacji. Bo też chcąc poznać źródło mitu o niestrudzonym Syzyfie, o wielkości i człowieczeństwie Prometeusza, okoliczności powiedzenia o pięcie Achillesa, upadku Ikara i puszce Pandory, a także niezłomnej Antygony, najczęściej musimy szukać literackich źródeł. Komiksowe opowieści są tymczasem nie tylko doskonałym uzupełnieniem, ale również artystycznym poszukiwaniem – nowej formy, języka, dotarcia do kolejnych pokoleń czytelników.