Konflikty narodowe i wewnętrzne w II Rzeczypospolitej. Konflikty z sąsiadami, opór mniejszości narodowych, strajki chłopskie i robotnicze. Mroczne...

Tak jak się należy, książka przedstawia nie tylko sam przebieg zamachu majowego, lecz także przyczyny i następstwa; okres kilku lat przed 12.05.1926, jak i po. W tej właśnie kwestii największą zaletą jest dla mnie poziom szczegółowości - dokładnie taki, jak oczekiwałem; na tyle sporo informacji, by dość wszechstronnie poznać te wydarzenia, ale również bez przeładowania faktami, datami, nazwiskami itp. Praca na pewno nie wyczerpuje tematu, bo pewnie jest jeszcze sporo niuansów wokół ówczesnej sytuacji społeczno-politycznej, lecz teraz dla mnie to było w sam raz. No i też przesadnie nie umniejszając; jakieś podstawy z historii Polski i świata na pewno trzeba mieć. Styl autora nie przeszkadza, w tym także opis działań wojskowych był dla mnie przejrzysty. Nie ma stronniczości, a wręcz przeciwnie - wydarzenia opisywane są możliwie neutralnie, czyli bez gloryfikowania ani demonizowania żadnej ze stron. (Co nie zmienia faktu, że to, co zrobił wówczas obóz piłsudczykowski jak ulał wypełnia kryteria wojskowego zamachu stanu - i w takich sprawach jak ta autor konsekwentnie trzyma się litery prawa). Warto pochwalić też to, że w książce jest trochę fotografii. Dopatrzyłem się jednego błędu merytorycznego: nieprawidłowy rok uwięzienia posłów opozycji w twierdzy w Brześciu. Czyli podany jest 1929, a powinno być 1930. DD/MM się zgadza, więc tym bardziej nie wiem, co tu się stało. Myślę, że warto dokształcić się w tym kierunku, np. dzięki niniejszej książce, bo w całej otoczce wokół zamachu majowego można znaleźć naprawdę sporo wymownych klamer i analogii. Ja jestem zachęcony tematem i na pewno w przyszłości sięgnę po więcej książek historycznych o II Rzeczypospolitej.

Bardzo rzetelna pozycja o powstaniu listopadowym. Rzuciła i wyjaśniła mi kilka faktów, o których wcześniej nie miałam pojęcia lub też głębiej się nad nimi nie zastanawiałam. Analizuje pod wieloma kątami szanse na wygranie tego powstania i jestem aż zaskoczona, że były one tak duże.

Bardzo dobra pozycja prof. Strzelczyka o ludzie Longobardów z doskonałej historycznej serii PWNu. Omawia dzieje Longobardów od legendarnych początków gdzieś w sąsiedztwie półwyspu Jutlandzkiego poprzez wędrówkę do Panonni aż po Królestwo Longobardów w Italii. Większość to oczywiście dzieje Longobardów w Italii ze względu na dostępność danych źródłowych. Szeroko omawiamy jest również materiał źródłowy i autorzy - zgłasza Pawłowi Diakonowi autorowi historiografii Longobardów poświęcono w książce wiele miejsca. Ciekawa, dość spójna i nie zanudza. Polecam pasjonatom wczesnego średniowiecza.

Konkretne wydanie książki W. Chrzanowskiego pt. „Kronika Słowian. Wielkie Morawy, Kraj Wiślan i Czechy 805-955” jest o tyle cenne, iż w porównaniu z późniejszymi edycjami jest wzbogacone o interesujący rozdział opisujący wczesnośredniowieczne dzieje dynastii Przemyślidów. Autor zawarł w nim opis próżni politycznej powstałej po upadku Moraw w konsekwencji najazdu Węgrów-Madziarów, a następnie przedstawił losy poszczególnych praskich książąt jednoczycieli Czech, począwszy od Borzywoja przez Spitygniewa, Wratysława, Ludmiłę, Drahomirę, Wacława, po Bolesława I Srogiego – dziadka Bolesława I Chrobrego, za sprawą jego matki Dobrawy. Jest to nieformalny wstęp do kolejnej książki W. Chrzanowskiego pt. „Polanie”, którego brakuje mi w kolejnych wydaniach. Rozdział ten dość oględnie, ale zarazem wyczerpująco prezentuje znaczną część powolnego procesu jednoczenia Czech, który zdaniem autora ostatecznie zakończył się dopiero w 996 r. podbojem Libic – gniazda rodu Sławnikowiców. Swego czasu ród, z którego wywodzili się znani w dziejach Polski św. Wojciech, Radzim Gaudenty i Sobiesław, rywalizował z Przemyślidami o władzę nad Czechami. Po lekturze wskazanego tekstu łatwiej nam zrozumieć późniejsze poczynania Bolesława Chrobrego i słuszną decyzję Mieszka I w sprawie zawarcia sojuszu z naszymi południowymi sąsiadami.

Całkiem solidna porcja faktów, podana w przystępnej formie. Książka ta opisuje bądź co bądź jedną z najważniejszych postaci w naszej historii. Fakt, że ta postać całkowicie zawiodła powinien dawać jeszcze bardziej do myślenia. Jak to się mogło stać, że ludzie pokroju Rydza-Śmigłego zajmowali takie stanowiska. Niestety, w tej pozycji odpowiedzi na takie pytania nie znajdziemy, za to dowiedzieć się można wielu rzeczy o byłym marszałku. Polecam, zwłaszcza że raczej ciężko znaleźć książkę o takiej tematyce.

Książka wybitnego polskiego historyka zajmującego się wczesnym średniowieczem poświęcona pierwszemu władcy ziem polskich. Jerzy Strzelczyk ma duży dar słowa choć w tej pozycji nie ukazał go w pełni  miejscami opracowanie nie jest łatwo przyswajalne choć książka należy do pozycji popularnonaukowych. Na podstawie skąpych źródeł próbuje zbudować narrację na temat pierwszego władcy oraz wydarzeń jakie towarzyszyły jego panowaniu. Dość szczegółowo omawia okoliczności chrztu Mieszka i jego najbliższych oraz relacje z książętami niemieckimi, które w dużej części zdefiniowały jego panowanie. Jest też autorski opis profesora słynnego Dagome Iudex. Książka jest pozycją obowiązkową dla tych co chcą wiedzieć jak z rozlicznych ziem tej części Europy próbowano organizować coś co nazywa się dzisiaj Polską. 

Biografia Świętopełka I Wielkiego pt. „Świętopełk I Wielki. Król Wielkomorawski (ok. 844-894+)” autorstwa nieocenionego Witolda Chrzanowskiego, który wsławił się publikacją wielu książek z zakresu średniowiecznej Słowiańszczyzny i Republiki Rzymskiej, skupia się nie tylko na tytułowej postaci, ale również na Morawach, które w IX w. osiągnęły apogeum w zakresie organizacji państwowej. Świętopełk został w książce przedstawiony jako ambitny władca, który dzięki naturalnej charyzmie i talentom przywódczym skutecznie rozgromił ościenne potęgi (na czele z Frankami),w konsekwencji czego ostatecznie dane mu było swoje skronie zwieńczyć królewskim laurem. Autor skrupulatnie rozważa wiele hipotez na temat rozwoju i funkcjonowania Wielkich Moraw w omawianym okresie, a także prezentuje własne domysły (całkiem zasadne) w zakresie tematu pracy. Niewątpliwie książka stanowi hołd na rzecz tego wymienionego wcześniej walecznego monarchy morawskiego i w mojej ocenie jest godna polecenia.

Dosyć przyzwoicie opracowana historia kiedyś tak bliskiego nam państwa i narodu litewskiego (o czym w drugiej połowie XIX w., a szczególnie między wojnami światowymi, nie ma już mowy). Książka nie jest zbyt obszerna, jest to raczej skrótowe kompendium wiedzy o najważniejszych wydarzeniach z dziejów Litwy. Z uwagi na taką, a nie inną formację ideologiczną autora, wiek XX najsłabiej opracowany. W zasadzie, jeśli ktoś chce dowiedzieć się czegokolwiek o historii tego państwa to można spokojnie sięgnąć po tę pracę, aczkolwiek uważam, że poszczególne monografie, zwłaszcza dotyczące okresu unii polsko-litewskiej, napisane już w latach 90-tych i później, dadzą dużo więcej potencjalnemu czytelnikowi. Książek tych jest naprawdę sporo, gdyż okres nowożytny cieszy się wśród polskich historyków sporym „wzięciem”, zarówno jeśli chodzi o relacje Koroniarzy z Litwinami, jak i politykę Rzeczpospolitej Obojga Narodów jako taką. Reasumując, wielkim entuzjastą pióra historycznego Jerzego Ochmańskiego nie jestem i raczej nie będę.

Autor nie ukrywa, że treść książki to jedynie hipotezy. Brak źródeł nigdy nie pozwoli na jednoznaczne określenie skąd wzięli się Piastowie w Polsce i jak krzewiło się chrześcijaństwo. Stąd tak wiele pytań jakie tu padają nigdy nie znajdzie opowiedzi. Tym niemniej przyjęte przez autora założenia mają podstawy i mogą być ciekawą próbą opisania początków państwa. Nie przytłaczanie czytelników dużą ilość faktów, oraz dodatkowo przystępny język sprawiają, że jest to jedna z ciekaszych książek popularno-naukowych poświęconych tym czasom. Warto po nią sięgnąć.

Lektura warta polecenia, tym bardziej, że putinowska wersja "Świętej Rusi" robi obecnie niezłe zamieszanie, a flirt zachodniej prawicy z ideą Putina jako kogoś w rodzaju "Wielkiego Inkwizytora", który naprawi zgniły Zachód, jest jak najbardziej aktualnym tematem. Poza tym książka jest krótka a zarazem bardzo treściwa.

Plusy pracy - Ilustracje, naprawdę dobre. - Ciekawe przedstawienie, uzbrojenia walczących stron. - Opis wojskowości Połowców. - Dobre mapy. Minusy pracy - Nadmierna skrótowość w przedstawieniu bitwy. - Brak omówienia źródeł, do dziejów bitwy. - Skrótowe przestawienie politycznych uwarunkowań wojny. Podsumowując, niezbyt wyróżniająca się z serii Osprey 'a, książka popularnonaukowa.

Z natury mam dystans do okresu rozbicia dzielnicowego bo za nic nie jestem w stanie spamiętać wszystkich szczegółów związanych z panowaniem różnych książąt w mnogości polskich dzielnic. Stąd moja awersja do biografii książąt tej epoki. Czasem jednak staram się ją przełamywać i zwykle z dobrym dla mnie skutkiem. Tym razem trafiłem na naprawdę dobrą książkę poświęconą Henrykowi IV dziedzicowi Śląska. Jest to biografia postaci zarysowana na szerszym tle całej epoki, szereg rozdziałów jest poświęconych sprawom społecznym, gospodarczym, przemianom kulturowym i umysłowym. Autor również dobrze wkomponował w narracje tło międzynarodowe (zwłaszcza wątek czeski i rodzącą się dynastie Habsburgów) oraz wzajemne relacje pomiędzy poszczególnymi władcami dzielnicowymi. Całość jest spójna. Wielkim walorem jest jeżyk książki. Podczas lektury miałem nieodparte wrażenie, że czytam wielkich mediewistów francuskich. Mam już pełny obraz życia księcia Henryka, życia mojego miasta Wrocławia, życia mieszczan i chłopów w tym pięknym okresie rozkwitu średniowiecza.

Książki opisujące cały okres istnienia Krzyżaków można policzyć na palcach jednej ręki. Wszystkie traktują o jakimś wybranym aspekcie działalności tego zakonu: albo są to wojny z Polską, albo działalność w Prusach bądź Inflantach. Nie ma natomiast publikacji, która omawiałaby całościowe dzieje zakonu. Jeśli już takie książki się spotka to są one albo nieaktualne tj. pisane przed rokiem 2000 albo ich ceny są zaporowe (a najczęściej jedno i drugie). Książka Boockmana to panaceum na ten deficyt książek o Krzyżakach. W krótkich rozdziałach mamy omówioną historię tego zakonu - słowem: krótko i węzłowato ale... chyba aż za bardzo. Wobec deficytu publikacji o Krzyżakach, autor mógł bardziej rozwinąć temat, rozpisać się, rozwinąć niektóre wątki (momentami aż się o to prosiło). Podsumowując: "Zakon krzyżacki" to książka niewielka (zaledwie 199 stron) na temat trzeciego wielkiego zakonu w średniowieczu. Czytając ją ma się wrażenie, że potencjał tematu nie został wyczerpany ale przynajmniej dzieje tego zakonu zostały potraktowane w całości (skrótowo ale jednak w całości). Dobre i to w sytuacji gdzie publikacji o Krzyżakach praktycznie nie ma.

Synteza historyczna naprawdę rozbudowana. Mnogość źródeł ładnie rozpisana. Czytając książkę wie się skąd autor ma taką wiedze i się ją po prostu rozumie. Bardzo dobre wprowadzenie do rządów Chlodwiga. Przedstawienie rzymskości Franków ich obyczajów i mentalności, dlatego zrozumienie przyczyn działań nie sprawiały problemu. Samo panowanie tytułowego władcy zrobione szczegółowo i wydaje mi się, że naprawdę solidnie. Jedynie ujarzmienie Turyngów przez koalicję frankońsko-burgundzką zostało słabo poparte źródłami i prawo salickie oraz Brewiarz Alaryka dosyć słabo poruszone.

Książka stanowi ciekawe wprowadzenie do tematu życia późnośredniowiecznych mieszczan, każdy rozdział w zasadzie stanowi wartościowy wstęp do tematyki mieszczańskiej epoki późnego średniowiecza. Polecam z tą książką zacząć przygodę każdemu, kto jest tą tematyką zainteresowany. Szczególnie, że każdy rozdział kończy się odnośnikami bibliograficznymi.