Wizerunek człowieka rudego

Jeśli weźmiemy pod uwagę czystą jakość literacką, antologia ta jest nierówna. Niestety w takim znaczeniu, że większość utworów ciągnie w dół kilka perełek. Z pośród tych perełek na pierwszy plan wybija się „Co się stało z sierżantem Massuro?” – znakomite dziełko Harry’ego Mulischa. Dreszczowiec osadzony w wojenno-kolonialnym sosie bardzo poważnie dotykający takich kwestii, jak istota strachu, czy rola moralności na granicy dwóch światów. Powiało w nim nawet trochę „Jądrem ciemności” Josepha Conrada. Kto czytał cokolwiek Mulischa, nie powinien być zdziwiony tym wyróżnieniem. Zawiodłem się z kolei na drugim z wielkiej niderlandzkiej trójcy – „Niewidomy fotograf” Willema Frederika Hermansa, bardzo kafkowski, wydał mi się mocno przekombinowany i pozostawił wrażenie niepotrzebnego chaosu. Na plus wyróżnię jeszcze „Wymieniamy wszystko” Manuela van Loggema – utwór w bardzo niderlandzki sposób szary, deszczowy i smutny; oraz „Zimno” Antona Koolhaasa – bardzo udana naturalistyczna zabawa w przyjęcie niedźwiedziej perspektywy. Tyle o jakości literackiej, a teraz zaproponuję trochę inną perspektywę – bardziej kulturoznawczą. Miałem tę przyjemność, że pomieszkałem kilka lat w Niderlandach. Czytając ten zbiór, byłem zdumiony pewnymi motywami, tym w jaki sposób przetwarzają je w swojej wyobraźni pisarze z tamtej strony, a przede wszystkim ich powtarzalnością – zwłaszcza, że tak, jak ktoś to określił w którejś z poprzednich opinii, ta antologia to jak antologia polskiej muzyki, w której jest Chopin i Disco-Polo – z czym się w stu procentach zgadzam. Tak więc mamy lasy i piwnice. Lasów w Holandii niemalże nie ma, jak się trafi jakiś mały lasek do przejechania na rowerze w dziesięć minut, to robi za wielki las. Niewiele tam również podpiwniczonych domów (na kilkanaście w których byłem, w różnych miejscach, nowszych i starszych, nie widziałem żadnego). W ten sposób na przestrzenie te spada aura tajemniczości – opowiadanie, które w całości dzieje się w lesie, opowiadanie w którym las ożywa, opowiadanie z piwnicą w tytule, opowiadanie, w którym bohater schodzi do piwnicy, aby zjechać windą jeszcze niżej, a tam dokonać zmiany swojej emocjonalnej tożsamości. Jazda konna – popularna w każdej holenderskiej prowincji, ileż razy mijało się rowerem na ścieżce rowerowej blondynkę na koniu… Więc mamy i konie – jednego również w tytule – w dwóch opowiadaniach pojawiają się niespodziewanie tuż przy oknach domostw, raz koń jest symbolem seksualnym, innym razem zwiastuje apokalipsę. Jak już jesteśmy przy apokalipsie – przynajmniej dwa opowiadania czerpią pełnymi garściami z traumy kalwinistycznego wychowania, i co ciekawe, w obydwóch nadchodząca apokalipsa jako temat miesza się z dyscypliną naukową numer jeden w Niderlandach, czyli z biologią. W ogóle biologizm – pełno go tutaj… Niby ciekawe, ale to nie przypadek, że na tle tego wszystkiego "szczytuje" Harry Mulisch - umysł uniwersalny, Europejczyk o mieszanych korzeniach. Taki jest ten zbiór. Literacko średni, ale całkiem ciekawy jako kulturowa kompilacja. Polecam w całości każdemu zainteresowanemu Niderlandami. Poszukujący dobrej literatury/fani weird fiction, coś dla siebie znajdą, ale będą też przez dziesiątki stron ziewać i zgrzytać zębami.

„Diabeł W Rękopisie” bardziej niż zbiór opowiadań niesamowitych, przypomina zestaw surowych przypowieści i moralitetów o charakterze religijnym. Nadprzyrodzonej grozy z reguły w nich niewiele, w jednym jednak przypadku wszelkie niedostatki zostają nadrobione - za to jak ! „Młody Gospodarz Brown”, bo o nim tutaj mowa, to arcydzieło horroru „paranoicznego", fundament, tak którym Ira Levin zbuduje „Dziecko Rosemary”. Dla tego jednego opowiadania warto zapoznać się z całym zbiorkiem : + „Młody Gospodarz Brown” 10/10 Młody amerykański farmer (z Salem !) umawia się, w tajemnicy przed swą cudowną, młodą żoną Faith (Wiarą!) na spotkanie w lesie z…Szatanem. (Nie bardzo wiemy, dlaczego młodzieniec spotyka się z „księciem wszechrzeczy” - to jeden z tytułów, jakimi obdarzył diabła w opowiadaniu sam Hawthorne - jest to prawdopodobnie metafora jego skrywanych, złych namiętności). Brown razem z Szatanem wyrusza na sabat czarownic. Początkowo mężczyzna waha, się wstydzi, myśli ze zgrozą o swym upadku moralnym, o tym, jak ciężko będzie mu wrócić do bogobojnych, uczciwych i prawych mieszkańców Salem. W trakcie wędrówki Brown, z narastającą grozą pozbywa się kolejnych złudzeń. Spotyka na swej drodze wszystkich, najbardziej szanowanych i pobożnych sąsiadów, księdza, burmistrza, gubernatora. Z rozmowy z diabłem dowiaduje się o mrocznych zbrodniach popełnionych w przeszłości przez dziada i ojca.. Gdy padają wszystkie autorytety, zrozpaczony Brown odwołuje się ostatecznie do myśli o swej ukochanej Wierze (trochę siekierą rąbana alegoria) o tym, jak ufna i pogodna, w różowym czepku we wstążeczkami oczekuje jego powrotu . Ale, o zgrozo, i ona pojawia się na sabacie….Noc przemija, lecz mrok i gorycz w sercu Browna pozostają na stałe. Ostatnie zdanie opowiadania to jeden z najbardziej depresyjnych i nihilistycznych finałów w całej literaturze grozy. „Nie wyryto mu na nagrobku żadnych słów nadziei, albowiem mroczna była godzina jego śmierci”. + Nathaniel Hawthorne, potomek sędziego z Salem, swym surowym, ponurym purytanizmem przesycał całą twórczość. Diabeł, czarownice, Zło w człowieku, to powracające jak refren tematy jego twórczości. Znawcy historii literatury grozy wychwalają powieści Hawthorne’a, głównie „Dom O Siedmiu Szczytach”, często przywoływany jest też gotycki romans „Szkarłatna Litera”, i niektóre opowiadania niesamowite. ale to głównie dla „Młodego Gospodarza Browna” absolutnie cudownego i absolutnie przerażającego, warto do dziś pamiętać o tym autorze. Ponury moralitet, z wyjątkowo prostą, dosłownie przez autora zapisaną myślą przewodnią - „Zło jest naturą ludzkości”, stanowi, jak już pisałem blueprint pod sataniczne horrory paranoiczne XX wieku (z „Dzieckiem Rosemary” jako najbardziej znanym przykładem). Dla takich chwil, dla momentu, kiedy człowiek staje twarzą w twarz z ciemnością, w ogóle warto czytać grozę… PS. Uderzająco podobne opowiadanie paranoiczne napisał ukraiński pisarz epoki romantyzmu, Ores Somow. Swego czasu uważałem „Kijowskie Wiedźmy” (taki jest tytuł) za literacką przeróbkę z Hawhorne’a, ale daty powstania obu utworów (lata 30te XIX wieku) nakazują przypuszczać, że panowie nie znali wzajemnie swej twórczości (a Wiedźmy powstały nawet wcześniej !). Komiks oparty o tekst Domowa, autorstwa Joanny Łańcuckiej, znaleźć można w którymś z numerów OkoLicy Strachu. + Pozostałe opowiadania są znacznie mniej ciekawe, i, co do zasady, pozbawione elementu grozy. Owszem, Szatan powróci jeszcze parokrotnie, przede wszystkim w „Kolei Niebiańskiej”, żartobliwym retellingu sławnej religijnej alegorii „Wędrówka Pielgrzyma” Johna Bunyana, w którym nowocześni „chrześcijanie” zmierzają do bram niebieskich nie w trudzie i znoju, a wygodnie i komfortowo, koleją, zarządzaną i kierowaną przez… no jasne, że Diabła. Rzecz jasna, że to, co przychodzi zbyt łatwo, nie ma wielkiej wartości… Diabeł pojawi się również w finale „Całopalenia Ziemskiego”, kolejnej literackiej paraboli, opisującej światową rewolucję (zaskakująco proroczo…), która przybiera formę gigantycznego ogniska. Płoną na nim wszelkie, odrzucane po kolei rzeczy, tytuły szlacheckie, władza, własność prywatna, prawo, małżeństwo… Na koniec przy płomieniach staje szyderczy Szatan i drwi z daremnych wysiłków - nie da się wyplenić zła, jego źródłem jest bowiem ludzkie serce - „plugawa jamą, z której wyłonią się na nowo wszelkie postacie zła i nieszczęść” (ponury typ z tego Hawthorne’a, nie mówiłem?) W zbiorze znajdują się jeszcze przypowieści o ułudzie młodości i ohydzie starości („Eksperyment Doktora Heideggera”), porażający swym tępym okrucieństwem moralitet o mściwym Bogu („Pogrzeb Rogera Malvina”), dziwaczna historia nawiedzonego dewota, pastora, który, chcąc uzmysłowić światu jego grzeszność postanowił do końca życia nosić czarny welon i nie pozwolił go sobie ściągnąć nawet na łożu śmierci („Czarny Welon Pastora”), cz w końcu pogodna ale nudna i banalna przypowiastka o tym, ż w życiu ważniejsze od bogactwa, władzy i wszelkich zaszczytów jest być dobrym i prostym człowiekiem („Wielka Skalna Twarz”) Bardzo dobre jako zbiór świetnie napisanych, surowych niedzielnych kazań. Jako grozowa rozrywka wypada tak sobie - dla fana literackiego horroru prawdziwą perłą jest tylko „Młody Gospodarz Brown”. Dla niego warto.

Sięgnąłem po ten zbiór w zasadzie dla jednego opowiadania i to zarazem najlepszego wg mnie - Mieszkaniec Carcosy, mitycznego tajemniczego miejsca w którym znalazł się narrator, nie wiedząc jak, nie wiedzą kiedy. Zaczyna pojawiać się niepokój, strach, wątpliwości i pytania oraz wspomnienia z tego miejsca. Reszta opowiadań w porządku, ale chyba nie za bardzo się na nich skupiłem gdyż najbardziej chodziło mi o powyższe opowiadanie. Ale na pewno wrócę do tego zbioru. Następny w kolejce Król Żółci Chambersa na które w dużym stopniu opierał się sezon pierwszy True Detective :)

22 opowiadania amerykańskiego dziewiętnastowiecznego pisarza, Ambrose`a Bierce`a, którego zarówno twórczość, jak i życiorys pełne są tajemnic. Historie pełne grozy, zwłaszcza te nawiązujące do wydarzeń wojny secesyjnej. Te późniejsze, moim zdaniem trochę słabsze, ale wszystkie napisane są pięknym językiem z szacunkiem dla słowa i czytelnika, co zaczyna być coraz rzadsze. Klasyka, która nikomu nie wyrządzi krzywdy.

Zbiór opowiadań z dreszczykiem sprzed ponad 50 lat. Starodawny klimat jest w nich bardzo odczuwalny więc satysfakcję z lektury bedzie miał ktoś kto lubi taki specyficzny, staromodny, dzentelmeński styl prowadzenia narracji. W zbiorze najlepiej wypadają klasyczne opowiadania: Loteria Shirley Jackson - naprawdę zaskakujące i jako jedyne w zbiorku szokujące również dzisiaj, 10/10, Człowiek z południa Roalda Dahla, ktore posłużyło za podstawę do jednego z najslynnieszych odcinków cyklu Alfred Hitchcok przedstawiał a później do nowelki Tarantino w filmie Cztery pokoje, z zaskakujacym pomysłem i zakakujacym finałem, 8/10 Otwarte okno autorstwa Munro (Saki) to super krótkie opowiadanko z wesołym twistem na końcu, 7/10 Wyznanie Algernona Blackwooda robiące wrażenie przede wszystkim wykreowaniem tajemniczego i bardzo niepokojącego klimatu zamglonego Londynu, 7/10, Najniebezpieczniejsze gra Richarda Connela, prekursor nurtu utworów o walce ofiary/przedmiotu polowania o przeżycie, 8/10 Pozostałe utwory to średniaki, nie robią już takiego dobrego wrażenia, nie zaciekawiają, nie zaskakują, ale przeczytać można. 5/10

No proszę, cóż za zbieg okoliczności. Nie minęły dwa tygodnie odkąd skończyłem czytać "Wichrowe wzgórza", a tu całkiem przypadkiem w moje ręce trafia opowiadanie nieznanego w Polsce meksykańskiego pisarza, w którym punkt wyjścia wydaje się niemal identyczny jak ten w powieści Emily Bronte. Relacja dwójki bohaterów nie jest co prawda tak burzliwa i dramatyczna jak ta Heathcliffa i Katarzyny, ale w połączeniu z towarzyszącymi jej wydarzeniami może być dla czytelnika wcale nie mniej emocjonująca. W "Wichrowych Wzgórzach" dominował klimat niepokoju, wynikającego z nieprzewidywalnych zachowań bohaterów o dzikim temperamencie oraz subtelnej obecności zjawisk nadprzyrodzonych, typowych dla powieści gotyckiej. W "Grzybojadzie" zaś stale towarzyszy nam atmosfera snu i baśniowości, której każdy z nas zapewne niekiedy doświadcza zaraz po przebudzeniu, po tym jak śniły mu się rzeczy niby to normalne, ale jednak nie do końca lub też nienormalne całkowicie. Spuszczenie z łańcucha lamparta hodowanego przez pana domu dla jednych w tym opowiadaniu jest rzeczą budząca wielkie przerażenie, a dla innych czymś najnormalniejszym w świecie. Tytułowe grzybojady to osoby wynajmowane do próbowania nieznanych grzybów, by w razie czego to one się zatruły, a nie ich gospodarze. Pani domu spędza przed lustrem swojej toaletki długie godziny na układaniu fryzur, z których żadna nigdy nie jest taka sama. Są to rzeczy, które mogą mieć miejsce w prawdziwym życiu, ale bardziej prawdopodobne jest, że pojawią się raczej w naszych snach. Taki jest właśnie "Grzybojad" Sergio Galindo, króciutkie, pięknie napisane, niemal idealne opowiadanie. Jego jedyną wadą jest chyba tylko to, że jest właśnie tak krótkie. Myślę, że nie przesadzę ze stwierdzeniem, że gdyby autor rozwinął zawarte w nim wątki do rozmiarów powieści, to jego dzieło mogłoby być dla niego tym samym, czym dla Gabriela Garcii Marqueza było "Sto lat samotności".

Opowieści niesamowite z literatury francuskiej są drugą pozycją z serii, którą przeczytałam. Zaczęłam od japońskich i, niestety, wybór opowiadań francuskich podobał mi się mniej. Doceniam mistrzostwo stylu, ale trochę jestem znudzona. Nie ma w tym tomie wiele niesamowitości. Większość opowiadań skupia się na diable i romansach. Niektóre są urzekające np. zachwyciło mnie opowiadanie Gautier o zauroczeniu przedwiekową mieszkanką Pompei, podobały mi się szalenie opowiadania Guy de Maupassanta, ale ogólnie ocieniam ten wybór "tak sobie".

Niezależnie od mojej osobistej oceny, książki z serii „opowieści niesamowite” wyróżniają się dobrą jakością. Wybór opowiadań, tłumaczenie i budowa książki – to wszystko zostało przygotowane z wielką dbałością i poszanowaniem dla czytelnika. Nie inaczej przedstawia się sprawa z „Opowieściami niesamowitymi z języka niemieckiego”. Nie tylko nazwiska autorów są różnorodne, ale także tematyka samych opowiadań. Mściwe zjawy, wątki metafizyczne, abstrakcyjne sytuacje, szaleństwo w różnej postaci, szczypta humoru, pakty z diabłem są tylko małym ułamkiem tego, co czytelnika czeka. Wiele tych niesamowitości powstało właśnie w Niemczech, a te z kolei miały duży wpływ na twórców zagranicznych. Literatura niemiecka kojarzy mi się najbardziej z zakurzonymi klasykami, choć trzeba przyznać, że niektóre opowiadania wydają się mieć zaskakująco nowoczesny klimat. Obok znanych tytułów zaprezentowano także te, które zadebiutowały translatorsko w tej książce. Stwarza to doskonałą okazję do przybliżenia twórczości danego autora. Ma to swoje zalety, ale też wady. Przypomina mi to trochę testowanie próbek zapachowych od perfum, których z dużym prawdopodobieństwem nigdy nie dostanę w postaci butelkowej. Szkoda, ale ci, którzy zadowolą się tymi wybranymi opowiadaniami, znajdą się w dogodniejszej sytuacji. Oczywiście nie należy też zapomnieć o wspaniałym wstępie germanisty Gerarda Koselleka i zapierającej dech w piersiach analizie Macieja Płazy. Panowie wykazali się nie tylko znakomitą wiedzą na temat wybranych utworów, ale także świetną orientacją w omawianym przedziale czasowym.

Mam wrażenie, że Stefan Grabiński jest pisarzem zapomnianym i mocno niedocenianym. Ci , którzy zetknęli się z jego twórczością słusznie nazwali go polskim Allanem Poe. Ten pisarz przełomu XIX i XX wieku jest autorem książek grozy min tego zbioru nowelek. Opowiadania są ciekawe, szczególnie zaskoczyły mnie nowelki ,,kolejowe'', nie często kolej bywa tłem dla opowieści z dreszczykiem, a jednak wyszło to całkiem interesująco. Grabiński nie pisał standardowych powieści grozy, nie ma u niego starych zamków, wampirów itp. U niego groza wkrada się w umysły bohaterów i przejawia się w urojeniach, snach, niepokoju, nakazach wewnętrznych, zgubnych namiętnościach, przeczuciach czy znakach z zaświatów. Dla mnie książka jest ciekawa, podoba mi się, może tylko te niektóre nowelki są za bardzo do siebie podobne , ale zaintrygował mnie ten pisarz na tyle żeby jeszcze go poczytać .

Z pewnością miłośnikom kultury celtyckiej będzie się podobała. Być może nawet kogoś skłoni do zapoznania się z nią. Reszta może mieć problem z percepcją i całość będzie średnio zrozumiała bez znajomości podstaw mitologii celtyckiej. Ja przynajmniej miałem problem z tą książką. Kompromisowo dałem ocenę "dobra", choć może gdybym znał podstawy mitologii celtyckiej oceniłbym ją wyżej.

Obie nowele pisane pięknym językiem z mnóstwem archaizmów. Salamandra mi bardziej przypadła do gustu (solidne 7,5-8) natomiast Cień Bafometa przemęczyłem (naciągane 4). Dla sprawdzenia - bardzo polecam, a jeśli komuś podobają się dzieła E.A.Poe, to i Grabiński mu się spodoba.

Książka dobra, groza na odpowiednim poziomie i odrobina humoru. Wizualne ładna, ilustracje mimo prostoty przypominają prześwietlone zdjęcia robią miłe wrażenie. Na minus pojawiające się błędy np. któż to taki Krapotkin? Rosyjski anarchista to nazywał Kropotkin. Dlatego wydanie robi wrażenie skopiowanego z przedwojennego, bez przejrzenia zawartości, razem z tamtejszymi błędami.

Groza plus fantastyka. Ze względu na datę powstania (1908?!) może przykuć uwagę, ale i nie tylko, bo pomysł jest dość oryginalny. To taka fantastyka nie tyle kosmiczna, co "astronomiczna". Groteskowe stwory z łbami świni trochę nie na plus, ale zostają nomen omen zatopione i zostaje klimat dziwności astronomicznych i czasowych zmian. Jak na początek XX wieku absolutnie niesamowita wyobraźnia autora. Nie znając daty powstania, oceniłbym na lata współczesne 60-70 (pomijając fragment, że inne od nas układy słoneczne są oddzielone próżnia czy eterem; pisarz nie mógł chyba znać jeszcze takiego czegoś jak galaktyki i braku eteru; przebieg życia gwiazdy też raczej nieaktualny obecnej wiedzy, natomiast ciekawy pomysł, że jest jakaś "gwiazda centralna" nadrzędna wobec innych gwiazd, co kojarzy się z czarnymi dziurami w środku galaktyk).

Opowiadania z tego tomu bardziej przypadły mi do gustu, niż te z pierwszego. Na szczególną uwagę zasługują "Peter Rugg, Zaginiony" Williama Austina, "Córka Rappacciniego" Nathaniela Hawthorna, "Co to Było?" Fitza-Jamesa O'Briena, "Trzej Nieznajomi" Thomasa Hardyego i "Otwarte drzwi" Hectora Hugh Munro.

Bardzo dobry i ważny zbiór opowiadań niesamowitych. Przy czym te niesamowitość to nie zawsze groza, czy horror w potocznym rozumieniu. Mamy tutaj dziwactwa Kafki (klasyczne dziwactwo należy dodać), Meyrinka i Doblina, makabreskę Werfela czy psychologiczny koszmar u Heima ale też zupełnie inny wymiar straszności u Brechta. W jakiś sposób ten zbiór powinna przeczytać każda osoba zainteresowana nurtem "weird fiction" tutaj dla odmiany napisanego przez wielu klasycznych autorów. Pewną barierą jest język, szczególnie tłumaczenia opowiadań Meyrinka wyraźnie się zestarzały (są bardziej przyswajalne w zbiorze tego autora pod niemal tym samym tytułem).

Lepsze niż pierwszy tom, częściowo dlatego, że widać, jak pewne tendencje opowiadań fantastycznych czy grozy zdążyły okrzepnąć, a sam styl i język jest już przeważnie bardzo bliski współczesnego, co też ma wpływ na łatwość lektury, bądź co bądź, rozrywkowej. "Władca czasu" został chyba podkreślony głównie ze względu na intrygujący tytuł, bo nie nazwałabym go najlepszym opowiadaniem w zbiorze. Nie jest też bynajmniej najsłabszy, nie o to chodzi. To dobrze napisana cyniczna refleksja o marności świata, jeśli na niego spojrzeć z odpowiednio odległej perspektywy. Najsłabsza jest za to "Moja przygoda na dworze J.O. wojewody wileńskiego ks. Radziwiłła Panie Kochanku" Zagórskiego, oparta na oświeceniowym z gruntu koncepcie: człowiek XIX wieku opowiada zacofanym sarmatom o cudach nauki i techniki. Naiwna, bezczelna wiara w potęgę tych ostatnich irytuje, zestarzała się dość, by trącić myszką, a za mało, by zyskać urok staroświeckości. Najbardziej przypadło mi do gustu, dość niespodziewanie, opowiadanie "Szach i mat!" Niemojowskiego, bo obecny w nim lęk przed automatyzacją, zwycięstwem mechanizmu nad organizmem, zyskuje nowe sensy w czasach straszenia AI. Najzabawniejsza jest "Dziwna historia" Prusa o człowieku pozbawionym na jedną dobę tarcia. "Zapatan" Łozińskiego zwraca uwagę postacią narratora, trzeźwego i bardzo porządnego oficera z czasów stanisławowskich, który doskonale się sprawdza do zdystansowanego relacjonowania osobliwych faktów. Zostają jeszcze dwa dosyć konwencjonalnie romantyczne teksty Dziekońskiego, "Niewidzialny" Wiśniowskiego wykorzystujący motyw szalonego naukowca i dwa opowiadania Grabińskiego, jedno kolejowe, drugie strażackie, brzmiące już zupełnie współcześnie, tak że nie dziwi, że go niedawno zaczęto coraz częściej odgrzebywać. Jakość wydania Alfy oczywiście nadal tragiczna, póki stało na półce, to się trzymało, jak tylko zaczęłam czytać, to się rozkleiło.

,,Kościana ręka" to zbiór 12 zróżnicowanych opowiadań niemieckiego XX-wiecznego pisarza Karla Hansa Strobla, przedstawiciela tzw. czarnego romantyzmu. Każda z przedstawionych tu historii nosi znamiona grozy, makabry, śmierci i niesamowitości. Część opowiadań jest zdecydowanie fantastyczna i niesamowita, do czynienia mamy z siłami nadnaturalnymi, część zaś to historie bardziej realne, niemniej wciąż trzymające w napięciu. Proza Strobla cechuje się wartką akcją, sugestywnie nakreślonym obrazem zdarzeń, miejsc i postaci, bez dłużyzn, za to plastycznie. Fabuła opowiadań wciąga od pierwszych zdań. Każda z historii toczy się w innym miejscu i czasie, są oryginalne, nie ma tu powtarzalności, w związku z czym nie sposób się podczas lektury nudzić. Jeśli ktoś lubi filmy grozy z lat 50 - 70-tych, jest to coś w sam raz dla niego - według mnie opowiadania miały sporo z ich typowego nastroju. Książka na pewno spodoba się także miłośnikom klasyków takich jak Poe czy Stoker. Podsumowując, niniejszy zbiór opowiadań bardzo przypadł mi do gustu i jeśli miałabym okazję, chętnie przeczytałabym coś więcej od tego autora. Uważam, że warto poświęcić wieczór na zapoznanie się z jego twórczością.

Oceniając kontekstualnie i biorąc poprawkę na czasy w jakich powstała - przełomowe, jedne z odważniejszych, choć jeszcze nie stricte horrorowe czy niesamowite, to w większości czuć nadchodzący klimat wyobraźni ludzkiej wiodącej czytelników w inne światy. Uwaga do przedmowy z Wolnych Lektur - Hoffmann nie mieszkał w Bydgoszczy, ale w Bambergu; nieporozumienie wynika zapewne z podobieństwa brzmienia Bamberg i niemieckiej nazwy Bydgoszczy - Bromberg. ;)