Warszawa niezaistniała

Świetna książka dla każdego, ale szczególnie dla architektów i różnego rodzaju miejskich planistów i urzędników. Książka co prawda bazuje głównie na przykładach amerykańskich i to sprzed dekad jednak podstawowe założenia, które opisuje są w znakomitej większości aktualne wszędzie i zawsze. Informacji i wskazówek jest cała masa. W zasadzie jest to instrukcja jak planować i zarządzać miastem, żeby dobrze się w nim żyło. Opisuje rzeczy, o których pewnie większość ludzi nawet by nie pomyślała i moim zdaniem ciągle nie myśli nawet dzisiaj planując miasta. A więc jest jak najbardziej aktualna. Jedna gwiazdka odjęta za czasami zbyt akademickie pisanie w drugiej części książki (były momenty nudy i za bardzo podchodziło to pod jakąś pracę doktorską pod względem przyjemności czytania).

Recenzowana książka stanowi ciekawe zjawisko: jej autor, słynny architekt holenderski, napisał manifest post-factum dla niebosiężnych wizji nowojorskich budowniczych! Manifesty były popularne w sztuce końca XIX oraz początku XX wieku i objaśniały ludziom, co dopiero zostanie stworzone. A tu do praktyki dorobiono teorię po wielu latach. Lecz jakaż wspaniała jest ta teoria..! Zacznę od ważnej uwagi: nie jest to historia urbanistyki Nowego Jorku. Wiele rzeczy zostało nieuwzględnionych lub pominiętych. Zamiast tego książka skupia się na paru obszarach, głównie Manhattanie i Coney Island. Dotyczy czasów, gdy tworzono głównie wieżowce w stylu Art Deco, a nie szklane prostopadłościany, którym początek dał Mies van der Rohe. Nie poświęcono w niej miejsca słynnym, wielkoskalowym i bardzo kontrowersyjnym reformom Roberta Mosesa i polemizowaniu z nimi przez Jane Jacobs. Autor nie pisze w kierunku chronologicznym, lecz raczej rozprawia o kolejnych obszarach. Zaczyna od organizowanych na Coney Island wesołych miasteczkach, by potem skierować uwagę ku szeregowi wieżowców, poświęcając każdej budowli osobne akapity zapełnione garścią głębokich uwag i rzucając światło na trudno dostrzegalne czynniki. Na sam koniec opisano wizyty Salvadora Dalego i Le Corbusiera w Nowym Jorku oraz to, co z nich (nie) wyszło. Zarazem twórca dostrzega w owych wesołych miasteczkach zaczątki bujnego kapitalistycznego systemu dostarczania rozrywki, który nie spocznie i będzie się rozwijał wszerz i wzdłuż – hen wysoko, aż ku niebu! Oprócz nakreślenia historii obiektów czasem już nieistniejących Koolhaas wspomina niezrealizowane wizje. Możemy ujrzeć projekt wieżowca autorstwa Gaudiego (który wygląda, że nigdy nie był tworzony z myślą o realizacji – była to raczej wizualizacja, która deweloper chciał zaprezentować w celach autopromocji) oraz o zatrważającym projekcie „specyficznej Wenecji” Corbetta. W owej „Wenecji” miejsce wód zajęłyby drogi wypełnione samochodami i parkingi. Dla pieszych przewidziano specjalne platformy na pierwszych piętrach wieżowców. Celem architekta było odciążenie ruchu. Trzeba przyznać, że w swej wizji poszedł dużo dalej niż Moses… Miasta to nie tylko budowle; są one tworzone przez ludzi dla ludzi. Nie umknęło to autorowi. „Deliryczny Nowy Jork” to nie tylko książka techniczna, dużo uwagi poświęcono w niej kwestiom społecznym (choć ludzie są tu głównie rozpatrywani jako klienci). Wydaje mi się, że podejście Koolhaasa stanowiło inspirację dla Grzegorza Piątka. Książkę kończy opis wizyt Dalego i Le Corbusiera w Nowym Jorku. Ta część może zdać się nieco mniej zrozumiała wielu czytelnikom, ale wydaje mi, że autor chciał powiedzieć, iż Nowy Jork był na tyle dziwnym i sztucznym miastem, że prowokacje Dalego nie robiły na nikim wrażenia. Zaś Le Corbusier, gwiazda i samozwańczy mesjasz architektury snuł wizje „naprawy” miasta. Z jego pomysłów zrodził się gmach ONZ. Zbiegło się to z końcem projektowania wieżowców w dawnym stylu. Koolhaas wspaniale operuje piórem – jego dzieło doskonale się czyta, choć wymaga skupienia. Trzeba mocno zaprząc do pomocy wyobraźnię, by ujrzeć oczyma umysłu opisywane obszary. Z tego powodu lektura ta nie będzie każdemu odpowiadać, podobnie jak fakt, że traktuje ona tylko o części dziejów nie tak dużego fragmentu miasta. Jednak gorąco ją polecam miłośnikom architektury i urbanistyki oraz Nowego Jorku!

Książkę powinno się czytać wraz z dostępem do internetu, żeby na bieżąco oglądać wszystko, o czym pisze autor. Dzięki temu lektura to czysta przyjemność! Rybczyński w obiektywny sposób przedstawia to, jak działa architektura - co się na nią składa, jakie elementy i w jaki sposób mogą być kształtowane (barierki już nigdy nie będą po prostu barierkami!), porusza także tak ulotne zagadnienia jak styl i smak. Gorąco polecam jako wejście w świat architektury.

Fantastyczne przypomnienie o tym, co w urbanistyce najważniejsze. Cieszę się, że po nią sięgnąłem – dobrze jest sobie uświadomić, jak tworzyć przestrzenie naprawdę przyjazne mieszkańcom. Mimo że autor jest ekspertem, książka jest napisana językiem zrozumiałym dla każdego. Polecam każdemu, kto chce lepiej zrozumieć swoje miasto. Ode mnie 8/10.

Co jeśli autor jest równocześnie architektem i rysownikiem, a pisze o dziejach budownictwa? W tej niesamowitej książce rysunki odgrywają równoważną rolę z tekstem, Knothe świetnie i zabawnie tłumaczy zarówno skomplikowane problemy techniczne, jak i trendy estetyczne architektury.

Książka mimo swoich lat jest bardzo aktualna. Daje sporo do myślenia, pokazując jak elementy urbanistyki wpływają na życie ludzi i odwrotnie. Cudownie, że dodane zostały zdjęcia/plany, które jeszcze lepiej obrazują poruszane zagadnienia. Bardzo przydatna literatura dla osób zajmujących się projektowaniem nowych przestrzeni mieszkalnych czy miejskich, tak aby przestrzeń sprzyjała wspólnemu funkcjonowaniu między budynkami.

Wszystko co można zarzucić książce wyjaśnił Filip Springer w przedmowie. Ta publikacja jest napisana wybitnie z perspektywy północno-amerykańskiej, w której koncepcja miasta odbiega o tej europejskiej. Dużo refleksji jest trafnych, ale niezbyt odkrywczych. Zachwyt nad poczynaniami kolumbijskich władz delikatnie mnie mierzi, w mojej prywatnej opinii, wartość nawet najlepiej zaprojektowanego przestrzennie miasta spada do zera przy współczynnikach przestępczości charakterystycznych dla tego regionu i czułbym frustrację, gdyby burmistrz mojego miasta promował kolarstwo zamiast rozwiązywać złożone problemy społeczne.

Paradoksalnie nie jest to wcale książka łatwa w lekturze. O ile Olga Drenda bardzo dobrze czuje się na polu antropologii kulturowej i bez problemu łączy mniejsze obserwacje w większe zjawiska, a potem z łatwością potrafi przyrównać je do zagranicznych trendów stosując odpowiednie klucze dopasowania, problem pojawia się w innym miejscu. Mianowicie opisy przedmiotów, stylów czy obrazów są napisane tak, że dają mało wyobrażenia. Są kiszeniem się we własnym sosie: stosowanie wielu przymiotników dzierżawczych od nazw własnych nie daje realnych informacji dla średnio zorientowanego czytelnika, a zdjęcia są rozmieszczone tak, że nie zawsze pokazują to, co trzeba, wtedy, kiedy trzeba. Ostatecznie więc kończy się na sfrustrowanym googlowaniu, które zaburza przyjemność czytania. Tym niemniej poza tym zarzutem nie mam więcej uwag do Duchologii. To książka, która pozwala zrozumieć wiele kontekstów, dodaje mnóstwo ciekawostek i uwag autorskich, zawiera rozmowy z interesującymi osobami, które mogły mieć znaczny wpływ na życie ludzi schyłku PRL i początku transformacji, a ich personalia często nie przebijały się do szerszej świadomości (fotografowie, designerzy, marketingowcy). Bardzo dobra robota ze strony Olgi Drendy.

Made in Polonicum Czytając takie pozycje jak „hawaikum - w poszukiwaniu istoty piękna” nie sposób przeoczyć walorów estetycznych, zważywszy na jej znakomite wydanie. Począwszy od fotomontażu na okładce, przez gigantyczną ilość wysokojakościowych fotografii, które zajmują niemal połowę publikacji, aż po przejrzyście i sensownie zaprojektowane wnętrze — należy przyznać, że Wydawnictwo Czarne utrzymuje wysoki poziom swoich opracowań. Pod redakcją m.in. prof. Agaty Pankiewicz (wykładającej na Wydziale Grafiki ASP w Krakowie) zebrano jedenaście esejów jedenastu różnych autorów z pogranicza sztuki, filozofii, historii oraz dziennikarstwa wszechstronnie pochylających się nad rodzimą egzotyką z importu. Książka ta, przeznaczona do czytania i oglądania, stanowi niewielki album nasycony koszmarkami, które tak sprytnie wtopiły się w nasz polski krajobraz i świadomość, że wydają się już ich stałym elementem. Każda wypowiedź podejmuje skomentowanie prowincjonalnej groteski z innej strony i niekoniecznie bezlitośnie. Znaczna większość artykułów odnosi się do niej wyrozumiale, z dystansem. Jedynie w kpiarskim rozdziale „Krytyka wydziaranego rozumu” pióra Marcina Smerdy, który zgryźliwie znęca się nad subkulturą blokowisk, przyrównując dresy do tubylczych ludów i nazywając ich Innymi, wyczuwa się raniący sztylet sarkazmu. Lecz jak pisze we wstępie Filip Springer: „okropna to lektura, ale niezbędna, by zrozumieć manowce, na jakie prowadzi nas takie koślawe skupienie się na Innym zamiast na sobie” (s.46). Filozoficzne wprowadzenie pomnikowym tekstem Józefa Tischnera może być dla niektórych zaskoczeniem, w końcu miało być o łabędziach z opon, o hotelu “Piramida” w Bolesławcu, domach-kostkach czy PGR-ach pomalowanych na jaskrawe barwy. Tropikalny bzik okazuje się mieć korzenie w melancholii. Tischner nazywa ją “sarmacką”, podkreślając swojskość oraz cień pozornej odwagi, z jednoczesną świadomością nadchodzącej porażki. Owa nastrojowość dzieli się na prozaiczną nudę smętnej codzienności i nieustanną tęsknotę do barwnej Utopii, której poszukiwania w części zostają poddane zgodzie na zastane warunki. Kolejne rozdziały poszerzone o taką perspektywę, wydają się następnymi etapami studium nad fantazmatycznym podejściem do upiększania przestrzeni, z podkreśleniem tęsknoty do jakiegoś nieosiągalnego absolutu. Tak oto, pochylając się nad brutalną architekturą realnego socjalizmu, który opanował polskie wsie, zasiewając krajobraz betonowymi domami z płaskim dachem, nie można przeoczyć inwencji mieszkańców w wyborze obłędnych pigmentów. To „jaskrawe kolory malowane w skali domów” jak pisze Marta Urbańska, omawiając agresywne barwy fasad budynków mieszkalnych na przykładzie obrazu Witkacego “Marysia i Burek na Cejlonie”. Ten drobny manewr jest oswobodzeniem spod dogmatu wszechobecnej szarości i sprzeciwem wobec kontynuacji codziennego banału. Podobnie ma się sytuacja z ogrodami, w których irracjonalne zabiegi estetyczne powołują do życia bajkowe scenografie, jak wspomniane wyżej, moje ulubione łabędzie z opon, gipsowe postumenty papieża wśród krasnali i jelonków czy wreszcie nieszablonowe żywopłoty stylizowane na pudle albo drzewka bonsai. Zresztą, nie tylko na wsi można wypatrzeć tę potrzebę egzotyki, której uosobieniem jest instalacja Joanny Rajkowskiej na rondzie gen. Charles’a de Gaulle’a w Warszawie. Podróżując po Polsce podobne palmy można znaleźć w przydrożnych zajazdach, będących przykładem brawurowego eklektyzmu w wydaniu przeskalowanych muchomorów, dobudówek w formie wieży z blankami, samolotów z demobilu pod banerem “Miami Laguna” czy niektórych domach weselnych w postaci neodworów. Kuszące tropiki szepczą nie tylko przez plastikowe daktylowce czy parapetowe orchidee i kaktusy, to niezaspokojenie rozbrzmiewa, chociażby w egipskim wystroju baru z zapieskami. O historii magnetyzmu ciepłych krajów możemy przeczytać w dowcipnym rozdziale Ziemowita Szczerka, który przytacza enigmatyczną opowieść o próbach skolonizowania przez rodaków zamorskich obszarów. Rozmyśla również nad Polską, która teoretycznie posiada kolonie, szczególnie uwiodła mnie wizja fiata cinquecento, zaparkowanego w buszu albo szyldy z odzieżą na wagę w orientalnym słońcu. Tsunami fantazji w wolności twórczej, nawet jeśli ma być brakiem umiaru i naiwną wrażliwością, nadal będzie trwać w naszej przestrzeni. Bo sztuka powinna być inkluzywna, nawet ta podwórkowa, jak mówił Hasior: „Proszę w tym domu nawet nie wymawiać słowa kicz. Nigdy! (...) To wyraz arogancji, oceny z pozycji salonów, zadufania. Słowo, które obraża, dyskwalifikuje, A co dyskwalifikuje? Zjawiska cudowne, najbliższe ziemi, wyrastające z potrzeby piękna. (...) prywatne światy (...) głośno mówiące do przechodnia, któremu ofiarują tę swoją wizję piękna".

super książka, dużo ciekawych przemyśleń. Gdyby była wydana na lepszym papierze z kolorowymi ilustracjami byłaby naprawdę piękna, tak urok niektórych zdjęć ginie w monochromie. Szkoda, że na końcu nie ma bibliografii oraz przypisów, nawet przy cytatach. Autor powołuje się na wartościowe pozycje, które warto byłoby przejrzeć.

Wspaniala, obszerna, arcyciekawa, mistrzowsko wywazona, swietnie przetlumaczona i pieknie wydana. Swietny wybor fotografii. Opus magnum. Nie zdawalem sobie sprawy ze nie jest to juz ksiazka nowa, stopka redakcyjna podaje rok 2005, a od tego czasu Wroclaw zmienil sie bardzo. Ksiazka jakims cudem mnie ominela, mieszkam bowiem za granica. Od tego czasu wydano wiele nowych ksiazek na temat tzw. Ziem Odzyskanych i wiele z nich niestety niespecjalnie wartosciowych, wrecz amatorskich. Zastanawia mnie czy Wegrzy sa w stanie napisac podobna ksiazke o Bratyslawie czy o Nowym Sadzie, a Polacy o Wilnie czy Lwowie, Chyba jeszcze nie. To chyba wynika z tego ze okolicznosci opuszczenia tych miejsc byly inne. Na takie duzo glebsze pojednanie w tamtych regionach jeszcze musimy poczekac. Ksiazka Thumma jest tak obszerna ze trudno odniesc sie do kazdej tematyki po kolei. Jako wroclawianina, zainteresowaly mnie losy budynkow, proces i planowanie odbudowy, poszczegolne miejsca, ktore lubie, znam, wspominam, pamietam. Nie znalem historii zmuszania ludzi do zmian imion i nazwisk, wczesniej o takich sytuacjach slyszalem w kontekscie historii dalekich miejsc, np. Indonezji czy Tailandii gdzie osoby o chinskich nazwiskach zmuszono to zmiany nazwiska na bardziej lokalne. Podobnie zmuszono bulgarskich muzulmanow to zmiany nazwsik na slowianskie. Znam bardzo dobrze z wlasnego doswiadczenia ta niesamowita zmowe milczenia dotyczaca przeprowadzki z Kresow. Nikt z rodzicow i dziadkow mi nigdy nie pokazywal na ktorym dworcu wysiedli, gdzie na poczaku mieszkali, co bylo ruina, co i jak jedli, co odbudowywali. "Poniemieckie" rupiecie byly wszedzie, ale raczej w formie ksiazek, gazet, nut, pianin, monet, lamp, a krany byly "kalt' i "warm". Znane mi byly te wywozki dziel sztuki "do Polski". Dzis jeszcze w krakowskich muzeach co drugi oltarzyk i figurka to "szkola slaska", "Wroclaw". Z drugiej strony, jak sam autor zaobserwowal, atmosfera miasta, jego "wielokulturowosc" jest raptem uzywana w celach komercyjnych, co dodalo pewnej obcosci. To co bylo kiedys uboga wspolnota wypedzonych jest obecnie europejskim miedzynarodowym miastem w ktore jednak wraz z dobrobytem niebezpiecznie powoli wkracza pewna anonimowosc i pewne zadowolenie z siebie, wczesniej zupelnie mu nieznane. Ale jednak trzeba podkreslic ze wlasnie to nowoczesnosc tego miasta tworzy warunki do jego pomyslnej przyszlosci. Wracajac natomiast do ksiazki, to lektura absolutnie obowiazkowa kazdego kto ma jakikolwiek glebszy zwiazek z Wroclawiem.

Książka, która otworzyła mi oczy na subtelność sztuki komponowania przestrzeni miejskiej, na szeroką gamę narzędzi i środków, które ma w swym arsenale urbanista. Napisana pięknie i zrozumiale, Wejchert zwraca się w niej do czytelnika, jak do przyjaciela.

Podsumowanie wszystkich najważniejszych informacji zawartych w pozostałych książkach z serii miasto szczęśliwie: zieleń, bliskość, brak rozproszenia, komunikacja miejsko-rowerowa. Dobrze sie czyta ze względu na osadzenie historii w polskich miastach( idealne dla mieszkańców Krakowa i Łodzi) Polecam jako wstęp do tematu. Must have dla urbanistów, architektów.

Obiektywizmu tej pozycji ocenić nie mogę, niemniej była to, górnolotnie ujmując, intelektualna uczta. Leder stara się odpowiedzieć na pytanie, które, z moich obserwacji, rzadko kiedy sobie zadajemy - na które wielu znajomych, gdy ich dla testu zaczepnie pytałem, nie było w stanie dokładnie odpowiedzieć - czyli jak w Polsce narodziła się klasa średnia i czemu jej kondycja jest tak kulawa i niepewna, czemu mamy problem z ustaleniem własnej tożsamości i gdzieś tam jesteśmy zawieszeni między ciągłym gonieniem Zachodu i uciekaniem przed Wschodem. Centralną tezą książki jest to, że konstytutywne dla formowania się klasy średniej wydarzenia, w odróżnieniu od krajów o wysokiej samoświadomości typu Francja, nie były udziałem Polaków, tj. wydarzyły się, jak to określa autor, transpasywnie(zmiana zaszła realnie, ale sprawczość była jakby "poza nami": my staliśmy się beneficjentami/przegranymi procesu (zależy jak na to patrzeć), którego nie zrobiliśmy własnymi rękami, więc i nie do końca umiemy go włączyć w sensowną opowieść o sobie. W praktyce dokonało się to, jak pisze Leder, poprzez ręce okupanta niemieckiego, a potem radzieckiego. Stą∂ właśnie “prześniona rewolucja”. 
Wykorzystując narzędzia psychoanalizy autor tłumaczy, jakie zjawiska podświadomości zbiorowej zostały w ten sposób skatalizowane, czytaj: czemu Zagłada, a także późniejsza rewolucja ziemiańska (czyli rozpad dawnego porządku opartego o ziemiaństwo aka szlachtę jako klasę -> wywłaszczenia, przesunięcia własności, reforma rolna i ogólnie demontaż “pańskości" jako realnej struktury społecznej,) pozwoliły na przemianę pola symbolicznego (jedno z Lacanowskich pojęć, których w książce jest bardzo dużo; wszak to właśnie psychoanaliza Lacanowska została tutaj wykorzystana jako teoria krytyczna, btw. może to trochę przytłoczyć, bo jest tego dużo i żeby zrozumieć dobrze książka, trzeba ieć trochę backgroundu) oraz imaginarium Polaków i jak to wpłynęło na to, kim jako naród jesteśmy. Dla mnie pozycja obowiązkowa, o której dużo rozmyślam i która w duży sposób wpłynęła na moje myślenie o tożsamości narodowej oraz o historii i pozycji Polski.

Profesor Jerzy Eisler umiejętnie łączy opowieść o kolejnych przywódcach PZPR z historią PRL. Nie stroni od ciekawostek, kreśli barwne portrety pierwszych sekretarzy. To się po prostu czyta! Dałbym 10, ale wydanie dość siermiężne, kiepski papier, brak zdjęć.

Kiedy czyta się o przyczynach I Wojny Światowej - wiadomo, zawsze te same fakty: Sarajewo, morski wyścig zbrojeń. .a ten genialny esej historyczny, opowiada o tym, co było "pod spodem" materialnej historii, ale było równie ważne. To książka o ideologiach obydwu stron wojny. Dużo wiedzy o historii, duchu czasu, o kulturze, także dużo uproszczeń, ale od tej lektury, kiedy słucham Strawinskiego - słyszę już więcej i lepiej rozumiem

O czym jest ta pozycja wie każdy (albo łatwo się domyśla), trudno ją zresztą ocenić ponieważ jest to pozycja bardziej kronikarska niż typowo książkowa czy reporterska. Bez wątpienia jest to wraz z książką „Nadludzkiej poddani próbie” Joanny K.M. Hanson podstawowa pozycja, z którą powinien zapoznać się każdy przed jakąkolwiek rozmową o okupacji niemieckiej lub Powstaniu Warszawskim. Nie znajdziemy w niej wielkiej polityki czy rozgrywek militarnych, a opowieść o „zwykłych” ludziach i ich „zwykłym” dniu codziennym. Wiedząc o tym możemy dopiero podjąć próbę oceny postępowań ludzi podczas wojny (i to tylko próbę). P.S. Wersja z 1988 jest już wolna od jakiś wielkich wpływów cenzury. Bzdurne są pojawiające się opinie, że jest w niej dużo fragmentów propagujących poprzedni ustrój (przynajmniej w tym wydaniu z 1988 roku). To, że kilkukrotnie autor pisze o AL. czy PPR nie oznacza propagandy komunistycznej, bo jednocześnie informacje o AK czy Rządzie w Londynie są normalnie podawane podlewki propagandowej.

Mniej więcej do połowy czyta się bardzo dobrze. Gdy autor zaczyna wchodzić na wątki zbiorowej psychoanalizy książka staje się bardzo trudna w odbiorze. Autor ma tendencje do popisywania się swoją wiedzą, tworząc trudne do zrozumienia konstrukty, powołując się na licznych autorów i źródła, przez co niektóre fragmenty są trudne w odbiorze. Moim zdaniem zmarnowany potencjał ciekawej pracy. Niemniej warto się zapoznać chociażby do pewnego momentu.

Niesamowicie inspirujące rozmowy ze wspaniałymi, kochającymi literaturę osobami. Tłumaczkami i tłumaczami literatury pięknej. Dwanaście rozmów. Dwanaście światów. Dwanaście podejść i definicji przekładu literackiego. Wszystkie rozmowy mnie zachwycały, ale ostatnia w tomie, z Janem Gondowiczem, wprawiła mnie w euforię. Erudycja, poczucie humoru, lekkość, wnikliwość, miłość do literatury. To książka dla każdego, kto kocha czytać, bo ona uczy, nienachalnie, jak czytać uważnie, głęboko nie tracąc przy tym przyjemności obcowania z tekstem i wyobraźnią autora/autorki i tłumacza/tłumaczki. I cała masa cytatów, które warto zapamiętać: „…muszę wpychać pierzynę do naparstka” Jan Godnowicz „Sukcesu nie odniosłem, ale nie tracę nadziei” Jan Gondowicz „Nie wiem i nie doskwiera mi, że nie wiem” Piotr Sommer „Zdanie bywa nieprześcignionym nośnikiem różnych subtelnych możliwości,” Piotr Sommer „Chodzi o odkrywanie tego, co jest wartością samą w sobie, a nie o wyłączne skupianie się na tym, co przyniesie nam w jakiejś perspektywie wymierną korzyść.” Jerzy Jarniewicz „Stereotypowe myślenie sprawia, że pozostajemy na bezpiecznym poziomie uogólnień” Jerzy Jarniewicz „Nie ma na świecie lepszego zajęcia niż bawienie się w wielkiej piaskownicy języka” Małgorzata Łukaszewicz „Dobrze mi robi cisza i inne niedzisiejsze atrakcje.” Michał Kłobukowski „Ludzkie życie pozbywa się stopniowo substancji, materii, autentycznego przeżywania na rzecz ersatzów” Ireneusz Kania „Każdy z nas marnuje nieprawdopodobną ilość czasu! Przy czym za marnowanie nie uważam na przykład chwil lenistwa, włóczenia się wiele godzin po lasach i polach…” Ireneusz Kania. Jak widzicie te wywiady to nie tylko erudycyjne opowieści o pracy tłumacza i trudach i przyjemnościach tłumaczenia tekstów, ale, może przede wszystkim, o patrzeniu na literaturę i życie, jako splatających się nierozerwalnie wartościach.

Interpretacja dziejów oraz próba poszukiwań recept na przyszłość z lewicowego punktu widzenia w zwięzłym publicystycznym opakowaniu. Ciekawe, nawet jeśli ideowo to nie moja działka. Krytyka systemu polityczno-gospodarczego Rzeczpospolitej Obojga Narodów interesująca i dość celna. Na temat komunizmu i Solidarności autor też pisze ciekawie, nawet jeśli z wieloma rzeczami fundamentalnie się nie zgadzam. Gorzej z tytułowymi wizjami przyszłości tutaj mam typowe dla dzisiejszej lewicy mętne, przeintelektualizowane teorie, które niespecjalnie tworzą spójną koncepcję...