Rejs, czyli szczególnie nie chodzę na filmy polskie

Panie Piotrze! Niebywałe jest Pana słuchać, z wielkim utęsknieniem czekam każdej niedzieli w radiu w którym Pan obecnie pracuje, czekam każdego momentu by usłyszeć "Jest niedziela, jest dwudziesta pierwsza" Wychowywałem się z Pana głosem, Pan ukształtował mój gust muzyczny i szacunek do muzyki. Przeczytać wszystko to co Pan opisuje, wszystkie spotkania z tymi zespołami to zaszczyt. Czułem się jak by serdeczny człowiek zaprosił mnie do swojego domu i pozwolił słuchać o jego muzycznym postrzeganiu świata. Dziękuję, piękna podróż!

Piotr Kaczkowski to nie tylko wybitny reżyser teatru wyobraźni, jakim bez wątpienia jest radio. To także, a może przede wszystkim, wybitny dziennikarz muzyczny, obecny w eterze już ponad pół wieku. To wychowawca wielu pokoleń radiowców i miłośników muzyki. To czarodziej słowa, który zapisał się w historii jako niezbywalny skarb polskiej kultury. Książka o której tu mowa, wspaniale uzupełnia powyższe słowa... Gorąco polecam!

Kopalnia żydowskiego humoru, zarówno tom (wieczór) pierwszy, jak i drugi. Autor pogrupował dowcipy „problemowo”, ale tak na dobrą sprawę, dla poprawienia sobie humoru można czytać na wyrywki. Część z nich dowodzi, że Żydzi potrafili śmiać się z samych siebie i krążących o nich stereotypach. Dla miłośników książek ciekawa może być historia Lajba Gelobtera, który starał się o posadę szamesa w boźnicy w Krotoszynie, ale jej nie dostał, bo nie umiał pisać ani czytać. Wyjechał zatem do Berlina, zabrał się za handel, dorobił w czasie wojny tak, że został dyrektorem w Urzędzie zaopatrzenia. „Przy zawieraniu kolejnej umowy przekonano się, że świeżo upieczony dyrektor podpisuje się trzema krzyżykami. - Pan chyba żartuje – roześmiał się kontrahent. - Wcale nie żartuję, nie umiem pisać ani czytać. - To wprost niewiarygodne! Wyobrażam sobie, kim mógłby pan zostać, gdyby pan ukończył choć szkołę ludową … - Kim mógłbym zostać? Szamesem w Krotoszynie.” Poziom jest oczywiście nierówny, ale przynajmniej co drugi dowcip gwarantuje w najgorszym razie uśmiech.

Nie miejsce przypominać tutaj powiedzonka z jednej z najbardziej znanych polskich komedii. Są doskonale znane, wbiły się w zbiorową pamięć. Są celne, a niektóre wręcz ponadczasowe, co świadczy o niewątpliwie znakomitej intuicji reżyserskiej. Pomyśleć, że kiedyś filmy, które kręcił Pan Stanisław Bareja były uważane za kiepskie, za przykład całkowitego braku gustu. A On był bacznym obserwatorem rzeczywistości, którą teraz młode pokolenie ogląda ze sporym niedowierzaniem. Ta książka to hołd złożony reżyserowi, przypomnienie bolesnych kolaudacji, zmaganie o brakującą taśmę filmową, prowadzenie subtelnej gry z cenzurą. Żal ogromny, że kilka pomysłów scenariuszowych, o których wspomina autor, nie udało się pokazać na ekranie. Książka napisana z humorem, widać że jej tworzeniu towarzyszyła ogromna sympatia dla Pana Stanisława i jego dzieł. Przed laty miałem sposobność poznać osobiście autora i wiem, że choć pisaniem zaczął zajmować się hobbystycznie, to zamiłowanie do „bareizmu” jest autentyczne. Nawiasem mówiąc, Pan Maciej Łuczak publikował w latach 1995-1998 bardzo poczytne i zabawne felietony na łamach prawniczego czasopisma „Palestra” w rubryce „Ridiculae sed severe” – gorąco polecam. Bardzo ładnie wydana książka, napisana lekkim piórem, zachęcającym do przewracania kolejnych kartek. Była to bodaj pierwsza „barejowa” biografia na rynku wydawniczym. Być może późniejsze publikacje, choćby autorstwa Macieja Repelowicza są bogatsze, dokładniejsze. Ale ja mam ogromny sentyment do tej pierwszej. Książka doczekała się także drugiego, uzupełnionego wydania w 2007 roku, o nieco zmienionym w stosunku do pierwowzoru tytule: „Miś, czyli świat według Barei”. Warto sięgnąć po tę pełniejszą wersję.

Tak trochę laurkowato, Zapasiewicz nie przepadał za filmem i to widać, teatr, teatr i tylko teatr, zabawne że nie wspomniał w rozmowie ani słowem o rolach u ubóstwianego w naszym kraju Kieślowskiego, czy CK Dezerterach, scenie z Pokorą z którą kojarzy go chyba najwięcej Polaków. Warto puścić sobie po lekturze, Jutubowy odcinek Alfabetu Zanussiego o Zbigniewie, tak dla "krytycznej równowagi" .

Kolejna świetnie napisana przez Łuczaka książka. Autor jest rewelacyjny, sięga do takich szczegółów i prezentuje Czytelnikom takie tajemnice kinematografii polskiej, że czyta się to jednym tchem! Genialne sylwetki Kondratiuka, Himilsbacha i Maklakiewicza na tle produkcji filmowej PRL-u - polecam.

Wyprawa do świata i osób które już się nie pojawiają na tapecie, w nagłówkach, wręcz na marginesie historii. Sam kojarzyłem z rzdka postacie wywoływane z pamięci Marka Nowakowskiego, osoby której się chwała należy bowiem uniknął zarazy komunizmu która zatruwała ówczesne umysły intelektualistów, co świadczy tylko o tym że umysły te wcale wielkie nie były, bardziej pragmatyczne, nastawione na przetrwanie w jakże ciężkich czasach. Mimo braku znajomości książkę tą dobrze się czyta, i ciekawostek sporo można wyłowić jak szczupaka o 5 rano nad rzeką...

Książka w formie wywiadu... Przeczytałem nie z miłości do komunistów, tylko raczej kierowany ciekawością. Kim był Jerzy Urban to raczej każdy wie, interesowało mnie jaki to człowiek i jakie miał życie. Nie został moim idolem ale to nie znaczy, że jednak życie miał dosyć ciekawe i mimo wszystko można się czasem uśmiać.

Czytając tę książkę niejako odruchowo porównywałem ją z "Alfabetem Urbana" i muszę stwierdzić, że ten drugi jest lepszy. Kisiel był niewątpliwie znaczącą postacią w życiu politycznym PRL, ale książka jest dość rozwlekła, czasami wzmianki o różnych osobach są enigmatyczne, w innych przypadkach rażą mnie trochę uwagi "nie znam", "nie spotkałem"... To po co pisać o takich osobach? Nasuwa się wówczas podejrzenie, że Autor opisuje plotki, a nie fakty. Niemniej jednak książkę warto przeczytać, chociażby po to, aby dowiedzieć się, co myślał Stefan Kisielewski.

Jest to według mnie arcydzieło języka polskiego. Barwność potoczystość tej książki trafiają celnie w moją duszę. Nikt tak nie potrafi czarownie gawędzić, jak Antonii Kroh. Wracam do tej książki wielokrotnie, żeby sobie poprawić humor - bo jest dowcipna, śmieszna, żywa. No bo jak tu obalać mity, jak nie ciętą ironią. Kroh, wielki znawca Podhala (może i największy w Polsce - mieszkał tam od dzieciństwa, jest etnografem, wieloletnim dyrektorem Muzeum Zakopiańskiego) dekonstruuje góralszczyznę i stawia na nogi od nowa. Przy tym robi to tak osobiście i uroczo! To kilka książek w jednej - ciekawe opowieści z dorastania warszawiaka wśród górali, krótka historia ludowości góralskiej i jej kompletnie bałwochwalczego uwielbienia przez polską kulturę, zagłębienie w życie codzienne zupełnie różne od mojego. To są same smaczne historyjki, jedna w drugą. Same! "No, tyn Józek, kierowca, legenda zakopiańskiego pekaesu. Józek wiecznie się spóźniał. Jak miał trasę półgodzinną, na przykład do Białki, to się spóźniał godzinę, bo zostawiał autobus pełen ludzi i szedł nad rzekę, żeby porozmyślać. Był z tego znany, więc dawali mu tylko krótkie trasy. Życie małżeńskie miał niezbyt wesołe, baba wiecznie się na niego darła. Tego dnia zbudziła go szarpiąc za włosy, naurągała, śniadanie zrobiła z łaski. Dyspozytor na dworcu też nie był w najlepszym nastroju, bo dwóch kierowców nie przyszło mu do roboty, więc musiał przydzielić kurs do Krakowa Józkowi. Był pełen najgorszych przeczuć i dawał temu wyraz. Józek obiecał, że się nie spóźni, że wszystko będzie jak trzeba, stał ze spuszczoną głową, aż nagle coś w nim pękło, wybiegł z dyspozytorni trzasnąwszy drzwiami, wskoczył do autobusu, zawołał do pasażerów: – Teroz uwidzicie psiekrwie, kielo worcem, siadł za kierownicą i uruchomił silnik. Ustup minęli z prędkością około stu kilometrów na godzinę, baby zaczęły wołać żeby stanął, ale nie stanął ani w Poroninie, ani w Białym Dunajcu przy fabryce, ani przy kościele, ani w Szaflarach, tylko od czasu do czasu odwracał głowę i wrzeszczał: – Zawrzyjciez kufy bezery jedne, rozmowa z kierowcą zabroniona! Minął Nowy Targ; ludziom, którzy rozpaczliwie machali na przystankach, odmachiwał niczym towarzysz Gomułka z trybuny. Od źródła Pociesznej Wody do Chabówki zjechał jak nikt przed nim ani po nim, autobus zarzucał, było ślisko, na tak zwanym zakręcie Mazurkiewicza o mało nie zleciał ze skarpy, ale w ostatniej sekundzie wyrównał. Na Zaborni już czekała banderia milicjantów, razem pognali puściuteńką szosą, Myślenice tylko mignęły, do Krakowa wpadli niby Wyścig Pokoju, ulice puste, żadnego zakopiańskiego autobusu nie witano tak uroczyście, ale co się dziwić, przecie to był absolutny rekord, godzina i dwadzieścia minut. Na dworcu już czekali na Józka kaftaniarze z Kobierzyna. Potem mu dali rentę, mógł se dumać ile chciał." Ja po takich historiach wymiękam. Niech żyje Antonii Kroh, mistrz Polski w gawędzeniu!

Bardzo przyjemna lektura. Sięgając po książkę zastanawiałam się w czym tkwił fenomen sławy Mieczysława Fogga. Biografia wskazuje na to, że był bardzo sympatycznym człowiekiem i tak samo sympatycznie czyta się jego książkę. Trafił do serc Polaków śpiewając pieśni żołnierskie podczas powstania Warszawskiego dając nadzieję i siłę. Po wojnie dużo podróżował (śpiewał nawet Indianom :-D) i wszystko zamknął we wspomnieniach. Polecam!

Przybliżona zostaje postać zapomniana współczesnym ale o statucie już legendarnym za życia. Franciszek Fiszer nie zostawił żadnych dzieł pisanych po sobie ale ten filozof, mistrz życia i dowcipu zapisał się w pamięci największych twórców XX lecia międzywojennego. Piszą o nim Tuwim, Lechoń, Słonimski, Rubinstein, Wittlin, Boy. Myśląc "Ziemiańskia" od razu pokazuje się Fiszer. Miał ogromny wpływ na wszystkich twórców ale jak mówi najlepsza część książki był on przede wszystkim uosobieniem filozofii. Im dłużej czytało się wspomnienia o nim pisane przez artystów tym niestety stawały zię one wtórne bo ileż można o tym że był olbrzymem o wielkim apetycie i jeszcze większym humorze. Naszczęście jak już wspominałem ostatnia część przeznaczona jego filozofii ratuje w pewnym sensie tą książkę bo pokazuje istotę tego człowieka który był nie tylko mistrzem dowcipu ale prawdziwym Sokratesem tamych czasów którego nie dało się zamknąć w epoce.

Dla fanów Kultu i Kazika pozycja obowiązkowa. Choć przez tę parę lat od jej wydania wiele można by do niej dopisać, to porcje faktów/ciekawostek/historii są naprawdę konkretne i mówią wiele o najważniejszych latach twórczości Kazimierza Staszewskiego. Klimat niesamowity. To solidny kawał historii polskiej sceny rockowej. Minusem jest skład - na kolorowych stronach tekst jest często niezbyt wyraźny.

Świetna książka fascynującego człowieka. Sięgnąłem po nią, z ciekawości, widząc na okładce nazwisko, które nieodwołalnie kojarzyło mi się z niczym innym jak tylko z... filmem!!! Na początku zastanawiałem się, czy to nie strata czasu, ale w miarę czytania przypominały mi się programy z udziałem Pana Kałużyńskiego. Pamiętam, że wiedza tego człowieka wykraczała poza ramy mojego postrzegania. Słuchałem jego barwnych opowieści o różnych osobach z wielką uwagą. I ciekaw byłemm czy tu będzie podobnie. Gdy przeczytałem kilka pierwszych linijek, zostałem zassany w wir opowieści i już wiedziałem, że nie będzie w tym straty. Książka składa się z różnych felietonów i nie wymusza czytania od pierwszej do ostatniej strony i tak też zrobiłem. W spisie treści skreślałem przeczytane historie i w miarę kończenia się pozycji nieprzeczytanych zwalniałem tempo by książka się nie skończyła, ale jak to w życiu bywa niejednokrotnie co dobre to i musi się skończyć. I tak też się stało. Po przeczytaniu ostatniego elementu, przypomniało mi się, że przecież można sięgnąć po inną i zobowiązuję się, że to zrobię. Polecam każdemu, który potrafi docenić sztukę filmową. Nie mówię o tym chłamie, który teraz jest nagrywany, ale o klasyce, której Pan Zygmunt był niewątpliwie jednym z większych koneserów.

Ciekawa i napisana niezwykle przystępnym językiem autobiografia :) Nie tak "zabawna" jak zapewne spodziewają się osoby sięgające po nią widząc nazwisko Pana Stuhra - ale świetnych anegdot i zabawnych spostrzeżeń nie brakuje :) Mnie najbardziej zainteresowały fragmenty dotyczące pracy teatralno-filmowej Pana Stuhra i przemyślenia dotyczące zawodu aktora. Z mniejszym zainteresowaniem czytałam fragmenty dotyczące m.in. życia w czasach PRLu czy kwestii politycznych. Książka skłoniła mnie także do zaciekawienia się biografiami wymienionych tam licznie postaci i twórców polskiego filmu i teatru (a co za tym idzie wieloma filmami i spektaklami, które mam nadzieję odnaleźć gdzieś w czeluściach archiwów oraz Internetu). Polecam zwłaszcza wielbicielom Pana Stuhra a także młodym ludziom myślącym o karierze aktorskiej ;)

Biografia Stanisława Barei pióra Macieja Replewicza, to nie tylko życie i twórczość znakomitego, dziś już kultowego reżysera. Głównego bohatera książki poznajemy przede wszystkim poprzez opowieści o jego filmach, które na stałe weszły do kanonu polskiej komedii. Przy okazji zagłębiamy się w kulisy powstawania dzieł Barei, anegdoty o aktorach jego filmów i szczegóły przepychanek z cenzurą. A nad całością jak dziadowski słomiany miś, któremu się oczko odlepiło, wisi szara i beznadziejna, ale miejscami komiczna rzeczywistość PRL. W książce cały czas czuć charakter nie tylko niedorzecznego PRL, ale również państwa zakazów i niewoli. Widać to szczególnie w rozdziale o serialu Alternatywy 4, podczas kręcenia którego gen. Jaruzelski spacyfikował Solidarność i wprowadził stan wojenny. Paradoks polegał na tym, że serial pełen fragmentów jawnie wykpiwających komunę, jako jedyny (lub jeden z nielicznych) był cały czas kręcony po 13 grudnia 1981 roku. Niech kręci, w razie czego trafi na półki – myśleli decydenci. Ta książka to również szerokie tło przedstawiające polską historię doby PRL. Recenzowaną pracę czyta się znakomicie. Opowieść o życiu reżysera wciąga, a wycieczki autora do tematów zbieżnych oraz ukazane anegdoty, tylko wzmacniają satysfakcję z lektury. Książkę Macieja Replewicza można czytać w każdym miejscu i w każdych warunkach. Podczas lektury przypominają się znakomite filmowe wątki, a książka Oczko się odlepiło… skłania czytelnika do jeszcze jednego, dokładnego obejrzenia wszystkich filmów Barei. (https://historia.org.pl/2015/12/01/oczko-sie-odlepilo-temu-misiu-biografia-stanislawa-barei-m-replewicz-recenzja/)

Zygmunt Kałużyński był przeze mnie postrzegany jako lekko sfiksowany (pocieszny), często rubaszny i nierzadko skandalizujący krytyk filmowy. A tymczasem „Pamiętnik orchidei” zawiera jego rozbudowany ogląd Polski i świata począwszy od próby odpowiedzi na pytanie, która wojna światowa była ważniejsza, na pochwale brudu kończąc. W międzyczasie rozprawia się z Ewangelią, działalnością aktorską Karola Wojtyłły i obozem PRL. Ma też swoje zdanie na temat elit finansowych, rozwoju techniki i mechanizmów rynkowych. Przedstawia czytelnikowi ranking dzieł literackich i wyjaśnia dlaczego „Ulisses” został wydany w języku polskim dopiero 50 lat po powstaniu, aby za chwilę rozprawiać szczerze o porno i seksie. Druga część książki to wreszcie to, z czego najbardziej zasłynął: opowiadania o filmach, które uszeregował w dziesięciu wybranych przez niego tematach. Powiecie dużo tego; to prawda, dlatego nie można czytać tej książki ciurkiem. Za dużo w niej informacji do dalszego zgłębienia. Polecam dla osób, którzy nie lubią papki, ale lubią się wgryźć.

Smakowanie tych rozmów, wypowiedzi wielkiego aktora, ale i jakże wielkiego kalibru człowieka, intelektualisty było dla mnie prawdziwą ucztą. To lektura, którą rozpocząłem w leniwe, niedzielne przedpołudnie, a skończyłem dzień później. Piękna odskocznia od bezmyślnej, pochłanianej zwłaszcza za pomocą mediów społecznościowych codzienności, której (zwłaszcza po takiej dozie po prostu mądrości) jest za dużo. Dużo za dużo.

Opowieść z rodzaju młody, wrażliwy i uważny rzucony w okrutny świat rozkazów, dyscypliny i ogólnego bezsensu. Jest tu kilka scenek, kilka obserwacji, można też odnieść wrażenie poczucia wyższości autora, co jest jednak łamane pokorną przedmową oraz fragmentami dwóch opowiadań, namiętnie czytanymi przez kolegów Antoniego z wojska oraz dowodzącymi, że ta wyższość to taka nie była bezpodstawna, bo to złe, strasznie złe rzeczy są. Całość to opis wojska powierzchowny, można przeczytać jako pewien dokument epoki i żeby mieć jakieś pojęcie, co się wówczas działo. Liźnięcie tematu.

Lubię poczucie humoru Stanisława Tyma. Tę zabawę słowem, tworzenie dziwolągów-neologizmów, szukania wieloznaczności i wydobywania z nich absurdów. Książkę połknąłem niemalże na raz. Może i dlatego, że teksty przeplatane są rysunkami autora. Tym wydobył spod łóżka, na którym spała kiedyś Maria Konopnicka, a teraz śpi on, te swoje teksty, które uważa za najlepsze. Ja lubię jego krótką formę. Opowiadanie "No to weźmy" dość drastyczne, a jednoaktówka "Skarb" przeciętna. Nie wszystkie teksty są też na wesoło. Za rozdział "Psy i psychologia", traktujący o szacunku i miłości do tych zwierząt oraz nakłonieniu ludzi do ich zrozumienia, należy się Tymowi pomnik.