Raport z oblężonego Miasta i inne wiersze

„Hemofilia” Czesławowi Miłoszowi „Szpital w Okresie Błędów sklecony z pustaków w ramach akcji „dogonić i przegonić Zachód”, był pustakiem- gigantem, który padł na plecy powalony ceglicą (rodzaj apopleksji) i czekał teraz na ostatnie namaszczenie cementem chmur- by inną ostatnią rzecz, tchnienie, wydały nozdrza jego samogłosek (pustak ma tę parę otworów zawsze) albo USTA ziejące jeszcze bardziej symetrycznie w słowie PUSTAK. W tych szkolnych latach miałem jedno w głowie: nie chemię, ani Boże broń, trygonometrię, nauki, jak twierdziłem zbędne mi kompletnie, lecz słowa, ich kontury, konszachty, koneksje - chyba że, oczywiście, myślałem o seksie, (…)". s. 491. Stanisław Barańczak, „Wiersze zebrane”, Wyd. A.5, Kraków 2007. W zbiorze, jak napisze wydawca R. Krynicki, znajdziemy wszystkie wiersze poety zawarte w książkach poetyckich, od „Korekty twarzy” przez „Jednym tchem”, „Atlantydę” do „Podróży zimowej” i „Chirurgicznej precyzji”. Z nowych wierszy zamieszczono „Hemofilię” (fragm. powyżej), wiersz dedykowany Czesławowi Miłoszowi. W Aneksie zaś „Parę przypuszczeń na temat poezji współczesnej” i tekst „Tablica Macando”. Czytelnik ma się nad czym pochylić, ponad 500 stron wyjątkowej poezji, niełatwej, wymagającej, poezji zmuszającej do spojrzenia na siebie, drugiego człowieka i świat z bliższej i dalszej perspektywy. Perspektywy poety, którego zdjęcie widnieje na okładce w towarzystwie uczepionych u ramion gołębi (zdjęcie wykonała, jak przeczytamy na okładce, Anna J. Barańczak). Wielość skrzydeł (widocznych i symbolicznych) - to dla poety- skala poetyckiego kunsztu. Jak przeczytamy w „Paru przypuszczeniach na temat poezji współczesnej”: „poezja tym różni się od innych sposobów użycia słowa, że w tych samych rozmiarach tekstu potrafi zmieścić więcej znaczeń. (...)Wiersz, strofa, linijka jest kompresorem, który sprasowuje treść,wycieka woda, zostaje wielowarstwowa cegiełka sensu”. (s. 508,) Myśl na miarę poety, a samochodowe skojarzenia na miarę męskiej pasji. Poezja Barańczaka zostaje i zmusza, zostaje i towarzyszy, zostaje i ... Poezja Barańczaka- klasa sama w sobie. Skala Nobla. 10/10

Nie będę ukrywać, że po poezję sięgam dość rzadko, większość wierszy, które znam, pamiętam jeszcze z czasów szkolnych i uniwersyteckich. Postanowiłam jednak to zmienić i na dobry początek sięgnęłam po utwory Wisławy Szymborskiej. Bardzo dużo jej wierszy zostało mi w pamięci z licealnych lekcji polskiego, a w czasie mojego Erasmusa w Bolonii miałam okazję uczestniczyć w zajęciach z włoskim polonistą Andreą Ceccherellim, dzięki którym mogłam spojrzeć w nowy sposób na polską poezję, szczególnie na wiersze Szymborskiej i Miłosza. Teraz spotkałam się z poezją już jako bardziej dojrzała (mam nadzieję) i ukształtowana osoba, a refleksje z lektury "Wierszy wybranych" Wisławy Szymborskiej ujęłabym następująco: - Jaka jest rola poety wedlug Szymborskiej? Nazywanie świata w nowy sposób, zadawanie pytań tam i zmuszanie do refleksji wobec zdarzeń i rzeczy dla innych osób zwyczajnych i codziennych. - Wiersze Szymborskiej są bardzo esencjonalne, w minimum słów zawiera maksimum znaczenia. - Szymborska to mistrzyni słowa, potrafi rzeźbić w nim, grać nim, żonglować, rytm jej wierszy jest precyzyjny, często stosuje powtórzenia, gry słów, nic nie jest w jej poezji przypadkowe. - Szymborska dziwi się światem nieustannie, nie zadowala się tym, co wydaje się oczywiste, ona drąży i wciąż się zastanawia, a co by było gdyby? A jeśli nie byłoby tak, to jakby było? Co by musiało się stać, żeby? - dużo w mojej książce podkreśleń fraz, które chwycily mnie za serce, wiersze, które najbardziej zapamiętam, to na pewno "W biały dzień", "Ludzie na moście", "Minuta ciszy po Ludwice Wawrzyńskiej" "Nic darowane".

Leśmian jest poetą bardzo nierównym- ma w swoim dorobku zarówno wiersze przepiękne i genialne zarazem, jak i niezbyt ciekawe, żeby nie napisać: nudne. W swojej twórczości jest jednak konsekwentny i specyficzny na swój leśmianowski sposób, choć na przestrzeni lat wyraźnie widać zmianę tak w światopoglądzie poety, jak i jego charakterze. Choć wielu woli czytać ten zbiór losowo, ja polecam jednak chronologicznie- zauważanie stopniowych zmian (czy też rozwoju) jest bardzo ciekawym doświadczeniem. Leśmian był jednym z wybitniejszych poetów XX-lecia Międzywojennego i warto go znać; myślę, że każdy wrażliwy na poezję doceni jego poziom i zaintryguje go specyfika autora.

Ostatni niedoczytany dotychczas zbiór Herberta, nadrobiony w dniu jego 100 urodzin. Herbert paradoksalnie, mimo swojej schyłkowości pogodny, czasem wręcz żartobliwy, powracający do regularności i rymów. Jednocześnie cały czas to niekwestionowany mistrz egzystencjalnego porażenia: "Do Henryka Elzenberga w stulecie Jego urodzin", "Obłoki nad Ferrarą" czy "Kalendarze Pana Cogito" są tego doskonałymi przykładami. Wszystkiego najlepszego, mistrzu.

Wysmakowana, wysublimowana proza metafizyczna. Porusza, zmusza do myślenia, nie daje spokoju. Drąży ścieżki nieodkryte, próbuje rozjaśnić "jądro ciemności". Zbiór opowiadań, których mottem przewodnim jest śmierć, prowokuje do rozmyślań nad istotą ludzkiego losu. Prawie każde opowiadanie to małe arcydzieło. Wybitne! Dla ginącego plemienia poszukiwaczy "innego wymiaru".

Uwielbiam poezję Zbigniewa Herberta, więc po latach wróciłem do niezapomnianego "Studium przedmiotu". Na szczęście utwory do których zalicza się wiersze i prozę poetycką, nie są tak skomplikowane jak spuścizna Czesława Miłosza, uprzednio przeze mnie czytana. W tym długim, ponad 80-stronicowym tomiku znajdziemy lirykę wysokich lotów. Wprawia ona w zachwyt wysublimowaną formą, stonowanym, mądrym przekazem. To nieprzeciętnie klarowna poezja, każde słowo ma swą barwę, kształt, wydaje dźwięk lub pachnie. Czytelnikowi zostaje zrozumieć sens głębszy, co nie zawsze jest proste. Mojemu rozumieniu wymyka się tytułowe "Studium przedmiotu". Autor zastanawia się nad rolą przedmiotów, ich naturą, właściwościami. Bada swój stosunek względem nich. "Studium przedmiotu" zostało wydane tylko dwa razy, w 1961 i 1995 roku. Uważam za spore nieporozumienie, brak wznowień tak wszechstronnej twórczości, twórcy wielokrotnie nominowanego do Literackiej Nagrody Nobla. Tomikowi stawiam zasłużone 10/10.

Jeden z ostatnich tomów Czesława Miłosza. Dojrzała, wciągająca i nieustannie zachwycająca. Mój ulubiony wiersz "Gdziekolwiek". Poeta mierzy się z wielopiętrowymi wymiarami ludzkich światopoglądów oraz doświadczeń wynikających z biologi, wieku, czy wiary (lub jej braku). Pamiętam jak wkrótce po premierze kupiłam sobie ten tom do mojej domowej biblioteczki. Noblista z najwyższej półki.

"Wysoko sobie cenię dwa małe słowa 'nie wiem'. Małe, ale mocno uskrzydlone. Rozszerzające nam życie na obszary, które mieszczą się w nas samych, i obszary, w których zawieszona jest nasza nikła Ziemia". Tak mówiła poetka, gdy odbierała Literacką Nagrodę Nobla w 1996r. Jej poezja jest właśnie taka, nieustannie zadziwiona światem. Podmiot liryczny zadaje z pozoru naiwne pytania, aby poruszyć sprawy, które wydają się już dawno zbadane i wyjaśnione. Czy na pewno wszystko już na ten temat wiemy? Poetka reinterpretuje od nowa elementy otaczającego nas świata. W jej wierszach ten świat zaczyna być tajemniczy, ciekawy, nigdy do końca nie zgłębiony. Podziwiam w utworach Szymborskiej ironię, sceptycyzm, szacunek wobec przyrody, poczucie humoru i dystans jaki miała wobec siebie samej. Zawsze też imponowała mi jako osoba, ceniłam jej skromność, zwyczajność, niechęć do bycia na świeczniku i to, że przyznanie jej najważniejszej nagrody literackiej nazywała z humorem"tragedią sztokholmską", która ją dotknęła. Ta mistrzyni poetyckiego paradoksu i lapidarności doprowadziła do perfekcji umiejętność zawarcia w kilku słowach treści, o których można by było pisać elaboraty. Szymborska tworzyła wiersze zdyscyplinowane, powściągliwe emocjonalnie, ale nie wyzute z emocji. Każde słowo w jej utworach jest na swoim miejscu, każde jest odpowiednie, nigdy nie uprawiała poetyckiego gadulstwa (co zdarzało się w późnych wierszach innych poetów np. u Różewicza, Miłosza, Herberta). Nigdy nie pisała z rozpędu, unikała jak ognia patosu. Udowodniła, że poezja tworzona przez kobietę, nie musi być "omdlewająca", czym dokonała przełomu we współczesnej polskiej poezji "kobiecej", która od czasów Haliny Poświatowskiej była zaetykietowana właśnie jako "omdlewająca"(termin pożyczony od Agaty Puwalskiej). Kiedyś Wisława Szymborska powiedziała tak o swojej poezji: "Zawsze, kiedy piszę, mam uczucie, jakby ktoś za mną stał i stroił błazeńskie miny. Dlatego bardzo się pilnuję i unikam, jak mogę wielkich słów." I taka jest właśnie jej poezja opisująca zwyczajnymi słowami rzeczywistość, która pozostaje nieoczywista i zawsze coś nieoczekiwanego można w niej dostrzec. Przyznaję, że straciłam kontakt z twórczością poetki powstałą po "tragedii sztokholmskiej", ale z pewnością to nadrobię. Mam wiele ulubionych wierszy Wisławy Szymborskiej i często do nich powracam, ale chyba najbardziej przenikliwym i przerażającym jest utwór "Nienawiść". Zawiera on uniwersalne memento szczególnie ważne dla nas, żyjących obecnie w tak "ciekawych czasach". Jest w tym wierszu ostrzeżenie, które budzi grozę i którego nie można zbagatelizować. NIGDY. ( 12)

Wreszcie udało mi się przemęczyć przez poezję Miłosza. Bardziej z obowiązku niż dla przyjemności, bowiem jego styl całkowicie mi nie siadł. To nie jest metafizyczny, nieokreślony Leśmian bądź lekka jak piórko Pawlikowska-Jasnorzewska. Miłosz pisze poezję reakcyjną, dla nas już mocno historyczną i ciekawą chyba tylko jedynie ze względu na historię właśnie. Nie twierdzę, że te wiersze są złe. W perspektywie zdarzeń, które Miłosz opisuje, są wielkie. Obawiam się jednak, że dla współczesnych mogą okazać się zbyt anachroniczne.

Na początek pewna historia. Najwięcej czytam książek z biblioteki. Ponieważ często nie mogę się powstrzymać i wypożyczam za dużo na raz, to muszę robić następujący numer. Oddaje i od razu ponownie zabieram (czas biegnie od nowa od zera). Z tym tomikiem (80 stron) musiałem zrobić to dwa razy. Mój rekord świata. Ale nie żałuję. Mam już kupiony wybór wierszy autora i na pewno będę wracał. J. M. Rymkiewicz jest dla mnie największym poeta przełomu wieku. Poezja to nie moja najmocniejszą strona, ale wszystko warto czytać. A w szkole z języka polskiego miałem tróję i to czasem ledwie.

Z tego zbiorku sześciu opowiadań tak naprawdę przeczytałam 3 (Wieżę, Pietà dell'Isola i Księcia). Niełatwe, "gęste" ni to nowele, ni eseje, dość trudne w odbiorze, pozostawiły smak satysfakcji. Wiele w nich niejednoznaczności i możliwości odczytania. Na pewno nabrałam apetytu na inne książki Herlinga-Grudzińskiego. (Trzy pozostałe opowiadania, zbyt przekombinowane, zmęczyły mnie) Interesujące wyzwanie, 6/10

Książka ta ma charakter elegijny, refleksyjny i żałobny. Treść związana jest ze śmiercią (ale i życiem) matki Tadeusza Różewicza. Zawartość stanowią wiersze, wspomnienia, listy braci, dziennik samego Tadeusza, a także wspomnienia samej matki Stefanii. Podejrzewa się, że autorem tych wszystkich tekstów jest Tadeusz. Czytając wspomnienia Stefanii z pobytu na wsi do czasu urodzenia Tadeusza miałam skojarzenia z słynnymi już dzisiaj "Chłopkami". Wyłaniał się obraz skrajnej biedy, brudu, znojnej pracy. Autor opisuje matkę jako zaradną życiowo kobietę, dbającą o dzieci i dom, niezwykle pracowitą. Postać ojca pojawia się, jednak bardzo enigmatycznie. Główny wątek tego zbioru stanowi choroba i śmierć matki oraz rozpacz i wyrzuty sumienia samego Tadeusza oraz żołoba. Wszystko to jest bardzo wzruszające. Ostatnie zdanie w książce: "To, co w naszym domu było najdroższe i najpiękniejsze, to Mama."

Przedmiotem opisu w poezji Barańczaka jest, jak zwykle świat: zwyczajny, banalny i osobiście doświadczony. Najważniejsze jest to, co zostało zobaczone lub usłyszane. Nawet pojęcia ogólne i abstrakcyjne, jak czas, historia, piękno oraz dusza ubierane są w tym zbiorku w konkrety. W wierszach tego tomu ogromną rolę odgrywa opisowość, a nawet narracja, poeta używa dużo, dużo, bardzo dużo słów, mnoży dygresje, nakłada je na siebie wieloma warstwami. Jako bystry obserwator i humorysta często wskakuje w rolę interpretatora rzeczywistości. Wiersze stają się małymi esejami, nierzadko polemicznymi nawiązującymi do innych dzieł literackich czy muzycznych. Ta wielosłowność staje się niemal prozą ubraną w formę vilanelli (vilanella to wymagający szczególnej precyzji wiersz składający się z sześciu strof, w którym wersy pierwszy i ostatni pierwszej zwrotki w następnych powracają w rozmaitych wariacjach). Z pewnością istotny jest tu wiersz zatytułowany "Z okna na którymś piętrze ta aria Mozarta", będący wstępem do całego tomu. Dobiegająca z jakiegoś okna melodia Mozarta staje się symbolem nieśmiertelności piękna w świecie podlegającym terrorowi historii i polityki ("A w tej samej chwili / waliły się i z gruzów wstawały mocarstwa"). Tak jakby Mozart miał ocalać świat, może miał mu przydawać sensu, a na pewno wyrywać go z banału zwyczajności. Świat jest równocześnie banalny, pospolity, brzydki i wspaniały, godzien zachwytu. Może jest to sprzeczność, ale zarazem to przecież nieodłączna cecha świata. Dlatego w poezji Barańczaka, kunszt formy zderzony jest ze zwyczajnością kolokwialnego języka i z prozaicznością obserwacji zwyczajnej rzeczywistości. Na uwagę i wielkie brawa zasługuje zabawny tekst "Problem nadawcy" nawiązujący do "Zemsty" A. Fredry, w którym podmiotem lirycznym staje się Dyndalski komentujący na swój sposób komiczną scenę pisania listu dyktowanego mu przez Cześnika. Podoba mi się także pomysł zastosowany w tekście "Dialog duszy i ciała" oraz bardzo specyficzny humor zaprezentowany w utworze - instrukcji zatytułowanym "Tekst do wygrawerowania na nierdzewnej bransoletce noszonej stałe na przegubie na wypadek nagłego zaniku pamięci". Ten utwór jest ironiczny, dosadny i z chirurgiczną precyzją opisujący rzeczywistość, mógłby mieć tytuł: "Instrukcja obsługi świata dla idealistów". Przyznam jednak, że tęsknię do dawnego Barańczaka, oszczędnie dobierającego słowa, do poety jakiego znam z czasów, gdy pisał utwory takie jak np."Czyste ręce". I aż kusi mnie, aby zacytować tu mój ulubiony fragment z "Biografiołów", gdzie można znaleźć „Podstawowe utwory W. Szekspira, przystępnym sposobem streszczone i dla celów mnemotechnicznych w formę wierszowaną przyodziane”. Tam Barańczak wybornie operuje ascetyczną formą, jest arcymistrzem minimaksu (minimum słów, maksimum znaczeń) i prezentuje humor, który rzuca na kolana. Żeby nie być gołosłowną przytoczę moje ulubione streszczenie "Romea i Julii" ;) 🔰"Rody Werony: wraży raban. Młodzi: hormony. Starzy: szlaban. Mnich: lekarstwem zielarstwo? Finał: trup grubą warstwą." Właśnie odrobiny takiej wersji twórczości Barańczaka brakuje mi w zbiorze "Chirurgiczna precyzja" 😉 P -49

Tom dostałam w podstawówce, w roku 2003, widnieje jeszcze na nim podpis mojego wychowawcy i dyrektora szkoły (niestety już nie żyją). Dobrze, że go wtedy nie przeczytałam, bo standardowo nic bym z tego nie zrozumiała. Poezji nie powinno się czytać zbyt wcześnie. Nawet teraz wydaje mi się, że nie jestem jeszcze na tyle dojrzała, żeby zrozumieć naszego narodowego poetę tragicznego. To oksymoroniczne, bo sam Baczyński umarł młodo, bardzo młodo, przeżyłam go więc już o kilka lat. Niesamowity talent, umiejętność przelewania swojego wielkiego strachu, ale i odwagi, która ten strach pokonuje, na papier. Targały nim namiętności, smutek, żal, ale i chęć doświadczenia tego, co nieuniknione. Bardzo podobają mi się żołnierskie motywy tej poezji, patriotyzm, tak różny od tego, co tu się z nim wyprawia teraz. Piękne wiersze, nie wszystkie równie dobre, ale większość jednak wybitnych. Nie przepadam za rymami w poezji, ale te są wyjątkowe, dojrzałe i doskonale skomponowane, zarówno technicznie, jak i merytorycznie.

Szczęście Coś srebrnego dzieje się w chmur dali. Wicher do drzwi puka, jakby przyniósł list. Myśmy długo na siebie czekali. Jaki ruch w niebiosach! Słyszysz burzy świst? Ty masz duszę gwiezdną i rozrzutną. Czy pamiętasz pośpiech pomieszanych tchnień? Szczęście przyszło. Czemuż nam tak smutno, Ze przed jego blaskiem uchodzimy w cień? Czemuż ono w mroku szuka treści I rozgrzesza nicość i zatraca kres? Jego bezmiar wszystko w sobie zmieści, Oprócz mego lęku, oprócz twoich łez...

PRZEŁOMOWY TOMIK WIERSZY W TWÓRCZOŚCI TADEUSZA RÓŻEWICZA, W LITERATURZE POLSKIEJ I ŚWIATOWEJ.TADEUSZ RÓŻEWICZ STWORZYŁ NOWY JĘZYK POEZJI OPISUJĄCY BARBARZYŃSTWO DRUGIEJ WOJNY ŚWIATOWEJ.JĘZYK PROSTYCH SŁÓW,OBRAZÓW,POZBAWIONY NIEMAL METAFOR I ZBĘDNYCH ORNAMENTÓW.NAGI,SUROWY,BIAŁY WIERSZ BEZ RYMÓW I KLASYCZNEGO RYTMU.WIERSZ POZORNIE OSCHŁY,A EMOCYJNY:WYRAZY EKSPLODUJĄCE OGROMNĄ WRAŻLIWOŚCIĄ.MŁODY TADEUSZ RÓŻEWICZ TO TWÓRCA CZWARTEGO SYTEMU WERSYFIKACYJNEGO W POEZJI POLSKIEJ."NIEPOKÓJ" TO TOMIK,KTÓRY OTWORZYŁ POECIE NIEBO POEZJI.

Pozostawione przez Poetkę utwory do dziś urzekają niepowtarzalnym klimatem.❤ Ukazują wrażliwość, kruchość, ale i siłę Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskamiej. 💛 Czytane po latach nabierają nowych znaczeń. 💜 Któraż Poetka potrafi tak subtelnie opowiadać o Miłości duchowej, erotycznej, o tym jak piękna może być cisza w objęciach dwojga kochanków jak Ona? Maria Pawlikowska-Jasnorzewska jest jedną z tych nielicznych poetek, które pisząc o miłości naprawdę o niej piszą. W jej interpretacji słowa "kocham cię", "pocałunek", "tęsknota" nie są pustymi, banalnymi frazesami. 💗🩷💙🩵🩶🤎💜❤️🧡💛💚

Zbiór wierszy i poematów Juliusza Słowackiego - kilka bardziej znanych, jak "Beniowski" czy "Król Duch", kilka jedynie we fragmentach, jak przekład "Iliady" Homera. Dobry przykład twórczości Słowackiego, wiersze przeróżne, ale wszystkie w jego stylu.

Konstanty Ildefons Gałczyński to człowiek, który ma zdolności do pisania poezji i sztuk scenicznych. Wiersze są wesołe i sprośne, a czytelnik, jeżeli odbiera je bardzo poważnie, ma słuszność do podjęcia obrazy na autora. Konstanty Ildefons Gałczyński lubuje się w absurdzie i tworzeniu innowacyjnych strof – robi to umiejętnie. Jeden z tytułów brzmi "Strasna zaba", a podtytuł "wiersz dla sepleniących". Pierwsze utwory są z 1926 roku, a ostatnie z 1953 roku (wtedy śmierć zabiera autora). Według mnie, po części ta twórczość stanowi odzwierciedlenie proletariatyzacji poezji – to cecha czasu (przełom wieków XIX i XX) w którym wyrasta Konstanty Ildefons Gałczyński. Wyraźną zmianę w tematyce widać we wrześniu 1939 roku, gdy wybucha druga wojna światowa, kiedy niemieckie wojska siłą zajmują tereny polskie.