Przeszłość zagarnia swoje piękne dzieci

Tosiek wprowadziła do młodej poezji sprawne splątanie czyjeś wizji z twoją emocją ,pomaga to w zachowaniu autentyczności i w dotknięciu świata po drugiej stronie przez czytelnika. Tosiek porusza typowe motywy kobiecości z niespotykaną dotychczas fascynacją latami 20-tymi. Ten tomik ma drobny problem polegający na tym że wiersze nie zapadają w pamięć jest on dobrym pokazem umiejętności autorki ale też raczej niezbyt dobry na wyrywki ,choć uważam że ludziom którzy chcą poznać nową poezję polską Tosiek może przypaść do gustu.

Cebulica „Nie ja, idiotko, nie własne ja. Ale my, my-fale niebieskości jak drwina z nieba: dlaczego tak cenisz swój głos, skoro być czymś pojedynczym to być prawie niczym”. (…) (s. 20.) Louise Gluck, Dziki irys, przekł. Krystyna Dąbrowska, Wydawnictwo a5, Kraków 2024. Dziki irys (2024) L Gluck - to trzeci tomik poetycki po Araracie (2021) i Zimowych przepisach naszej wspólnoty (2022), wydany w Polsce, wszystkie w tłumaczeniu Krystyny Dąbrowskiej. W ostatnim dzieli się swymi refleksjami na temat samego przekładu, ale także zaplanowanego, jednakże nieodbytego spotkania z Noblistką. Wielka strata, wielka szkoda! (Tuż przed drugą próbą kontaktu, w październiku 2023 roku tłumaczka zderzyła się z tragiczną informacją o śmierci poetki). W znakomitym „Castingu na ogrodnika” K. Dąbrowska pisze o Dzikim irysie jako najsłynniejszym tomiku poezji Gluck, z 1992 roku, uhonorowanym Nagrodą Pulizera. Już pierwsze spotkanie z „Dzikim irysem” potwierdza w całej rozciągłości, że obcujemy z dziełem poetyckim najwyższych lotów (autorka otrzymała Nagroda Nobla w 2020 r.). W zbiorze liczącym kilkadziesiąt niewielkich rozmiarów wierszy mieści się cały świat. Tym światem jest ogród pełen kwiatów, od tytułowych irysów, przez cebulicę, fiołki, polne kwiaty, czerwony mak, koniczynę, stokrotki, białą różę, wilec, do srebrnej i białej lilii. W poetyckim ogrodzie (mającym realny odpowiednik) słyszymy różne głosy (polifoniczność ma znaczenie). Głos w pierwszym rzędzie oddaje się roślinom, mówi też Ogrodniczka, pojawiająca się wraz z mężem Johnem i synem Noahem. Tematem rozmówi jest życie (jego siła, ale i kruchość), z odwołaniem do zmysłów, erotyzmu i eteryczności. Jest i miejsce na głos Najwyższego. W „Wycofującym się wietrze” Bóg – Ojciec, pierwszy Stwórca Ogrodu, biblijnego Raju, konstatuje: „Gdy was stworzyłem, kochałem was, teraz mi was żal. Dałem wam wszystko, czego potrzebowaliście: ziemię za posłanie, pled błękitnego powietrza - (…)”. A sama Gluck: „Nie mogę kochać tego czego nie pojmuję, a ty co wyjawiasz?” Tomik „Dziki irys” poza zwykłą skalą ocen. Dzieło w mistrzowskim wydaniu!

Poezja w ostatnich latach nie ma się tak dobrze - głównie za sprawą dominacji komercji, bo łatwiej, prościej, czasem przyjemniej - jak proza, nawet słabiutka. Ale ten tom wierszy (queerowych, choć nie do końca trzeba je tak czytać) może stanowić kroczek w stronę ponownego zainteresowania się ta maleńką, skondensowaną formą przekazu literackiego. Autor sprytnie łączy to, co w poezji poetyckie, a tym, co akurat modne w kulturze masowej. Właśnie wspomnianą sferę queer mam na względzie. O ile w prozie ten temat zdążył się oswoić, w poezji jakby raczkuje. Warto zatem zajrzeć, przeczytać, tu i ówdzie się zachwycić, bo naprawdę warto.

Wypożyczyłem na początku listopada 2025 tomik wierszy, aby się upewnić, że wciąż nie lubię poezji. Ale okazało się, że w sumie trochę lubię. Jest wiele wierszy, które mają klimat pożegnania, zupełnie jakby autorka wiedziała, że koniec nadejdzie już wkrótce. Poetka zmarła w lipcu 2025, dożywając 94 lat.

"Trzy kobiety" czytało mi się jak najlepszą powieść (wiersze jako urywki, wycinki jakiejś dłuższej formy literackiej). Jestem jedno pokolenie młodszy niż autor, ale pamiętam jeszcze czasy, gdy znajomi, sąsiedzi, czy krewni odwiedzali się bez zapowiedzi, spędzając długie chwile na rozmowach tet a tet lub na wspólnym oglądaniu telewizji. Mogłem więc bez trudu zweryfikować, na ile świat "bardotek pod papugami" rzeczywiście istniał i jak bardzo poblakł. Obecna tu młodzieńcza fascynacja kobiecością przedstawiona z perspektywy lat, przywołuje na myśl filmy Tornatore i wespół z nimi zostaje w odbiorcy na zawsze.

Uważam ten tomik za naprawdę dobry autorka pisze w nim z niezwykłą lekkością o dorastaniu. Każdy jej wiersz to podróż przez poszczególny etap życia ,ta podróż jest bardzo mglista i pełna upiększaczy od strony warsztatu. Nie brakuje tu wierszy ścierających postać autorki z rzeczywistością oraz takich które odczuje ogół. Debiut Łęmpickiej jest bardzo dobrym tomikiem godnym polecenia wszystkim pogrążonym w nostalgii tudzież szukających nowej Szymańskiej

Chciałabym tak otaczający mnie świat, jak robi to Małgorzata Lebda w najpiękniej wydanym tomiku swojej poezji 🏞️DUNAJ CHYŁE POLA🏞️ Nie sięgam po tomiki poezji zbyt często. Prawdą jest również to, że nie są one tak intensywnie promowane jak proza. Jednak odkąd poznałam Mer de Glace, czyli poprzedni zbiór wierszy autorki - jestem pewna, że sięgnę po każdy kolejny. To poezja medytacji, kontemplacji chwili, która wydarza się tu i teraz, jest unikalna, ulotna, a jednocześnie nasycona emocjami, obrazami krajobrazu oraz doznaniami z ciała. Tytułowe chyłe pola nie są jedynie ukazaniem formy terenu, stoją tu przede wszystkim jako metafora schyłku życia, kruchości i przemijania - nie tylko człowieka, ale i natury, traktując śmierć jako nieodłączną, konieczną oraz potrzebną część życia wszyskich żywych organizmów. Lebda maluje surowym słowem pejzaż fascynujący, a zarazem straszny - prawdę o istnieniu. 🙋‍DLA KOGO🙋‍♀️ Dla osób, które lubią poezję blisko natury- lecz bez romantyzowania i nostalgii, za to z uważnością pełną niezbyt wygodnych prawd. Magda🦙

Te tajemnicze, całkowicie osobne wiersze, wprawiły mnie w zachwyt. Ale nie jednorazowy, tylko w jakiś sposób ciągły, bo wracam do nich myślami i rozważam, już czas jakiś. To nie są tylko pojedyncze, mocne słowa, ułożone w poetycki, zgrabny szyk, to całe ciągi słów, wymykające się interpretacji, i dobrze. To jakby zupełnie nowy język, który dopiero powstaje. Przepiękne.

Nie znałam Tomasza Różyckiego, poety, najpierw bowiem przeczytałam jego "Złodziei żarówek". Bardzo mi się ta powieść podobała, uznałam, że warto sięgnąć i po wiersze, zwłaszcza że "Hulanki & Swawole" weszły do finału Nike. Musiałam dość długo czekać w kolejce bibliotecznej, co w sumie napawa mnie optymizmem. Wiersze zaś, gdy już zaczęłam je czytać, niekoniecznie wzbudziły takie odczucia, zapowiadane też przez tytuł. W kilku utworach są nawiązania do karczmy o takiej nazwie, w której, jak i w Mickiewiczowskim "Rzymie" można "ćmić lulki" i "tumanić", i gdzie nawet "na dnie kielicha wytrącił się mefisto", ("Istny Niemiec"). Wiele tu również nawiązań mitologicznych, jest Kalipso, Odyseusz, Hermes, wracamy do źródeł. Z kolei wiersz "Cel" przypomina w pierwszym wersie wpis Słowackiego "W pamiętniku Zofii Bobrówny". Jest jednak mroczny, a nawet "czarny", jak musiałby być atrament, by napisać wiersz. "Niech mnie nie proszą o wiersz przyjaciele" - kim są? To żołnierze walczący w Ukrainie. Ten temat wraca w wielu wierszach, niektóre są dedykowane konkretnym osobom. Pomiędzy snajperami, dronami, uchodźcami, obroną Azowstalu jest i "obrona poezji, z powodu której dzieje się tyle co nic". Jak zauważa poeta w prozie poetyckiej, bo i ten gatunek pojawia się w tomie, "poezja nie jest dobrym kryterium prawdy". Co w takim razie nią jest, gdzie jej szukać? Może w miłości? Choć znów poeta mówi: "Nie mam dobrego zdania o miłości", przestrzega przed zakochaniem się w "Spince" czy w wierszu "Maj, zakwita step". A Bóg, gdzie jest? - "trochę pusty w środku", "dyktuje nam świat", "opowiada kosmos" i "nadal majsterkuje świat w szopie". Pięknie to wszystko pokazuje poeta w kolejnych obrazach, metaforach, porównaniach, każe zastanowić się nad okropnościami wojny, ale i nad pięknem natury i życia, jednak życia. "Co przeciw śmierci" pyta Różycki i odpowiada: " Jak najwięcej życia, tańce, światło (...) miłość". Warto zatrzymać się dłużej na tych 69 wierszach, wrócić do tych, które wcześniej przykuły uwagę, zainteresowały bardziej niż inne. Mam swoje ulubione, zamieściłam tu cytaty z niektórych. Czytam kolejny raz, otwieram się na nowe doznania, poszukiwania może innych znaczeń. Kolejki w bibliotece nie ma, nikt z czytelników na razie nie czeka na "Hulanki & Swawole", mogą zostać na dłużej u mnie - "Poezja jest głodem, ma przydatności do spożycia nieczytelny termin..."

Niesamowite wiersze. Taka będzie nowa poezja, a może nawet nowa literatura. Skoro maszyny potrafią wytworzyć kunsztowne treści, to nastąpi tych kunsztownych treści nieuchronna inflacja. A cenne stanie się nie rzeźbienie w słowach (bo ileż w końcu można?), ale umiejętne operowanie brakiem i ciszą.

Prozinki przeczytałam jednym tchem. Może trochę szkoda, że tak szybko i bezceremonialnie w jeden wieczór!:) tym bardziej polecam, czyta się świetnie. Zbiór zawiera wybór wierszy oraz kolekcje krótkiej formy prozatorskiej, prozinek (to nazwa własna autorki). Tytułowe prozinki są lekkie i zabawne, także do refleksji, zwłaszcza gdy wiemy, że ich autorką była osoba ociemniała (straciła wzrok w dorosłym już wieku). Twórczość Stańczakowej siłą rzeczy oscyluje wokół życia naznaczonego niepełnosprawnością. Pisze o wszystkim co ją otacza i dotyczy, nierzadko bawi się słowem, dostrzega humor sytuacji, ale też boleje nad utratą pełnego widzenia. Sporo rozważa, rozmyśla (także w wierszach) o tożsamości osób pozbawionych możliwości widzenia (a może lepszym słowem będzie: g r o k u j e świat w ciemności na nowo). Pisanie z pewnością stało się dla niej swoistą terapią. A dla czytelnika spora z lektury nauka, jeśli jesteśmy otwarci. Po latach okazało się, że pisarstwo Stańczakowej określa się jako pionierskie — o tym wszystkim można dowiedzieć się z książki wnuczki poetki, p. J. Sobolewskiej pt: Jadwiga. Opowieść o Stańczakowej. Warto przeczytać najpierw biografię — na marginesie: jest znakomita ! — a dopiero potem zajrzeć do twórczości poetki. Inaczej to się w głowie wtedy układa :)

Widmowa intymność Urszuli Honek W tomiku „Poltergeist” Urszula Honek powraca do tego, co w jej poezji najmocniejsze: do szeptu, do ciszy po kimś, kto odszedł, a jednak wciąż jest. Do niewidzialnych ruchów powietrza, dzięki którym można odróżnić pustkę od obecności. To poezja pisana w przestrzeni między światem żywych a światem zmarłych – i o tym, jak bardzo oba się przenikają. Honek nie konstruuje klasycznej opowieści o żałobie. Jej język nie jest lamentem ani próbą uporządkowania doświadczenia straty. To bardziej ciąg rejestracji drobnych, czułych momentów, w których umarli – bliscy, ale też ich cienie, wspomnienia, echa – powracają materialnie: w cieniu na chodniku, w dreszczach, w skrzypieniu drzwi. „Chcę myśleć o niej jak o żywej” – pisze w jednym z wierszy i to zdanie wyznacza ton całego tomu. Bohaterka liryczna nie tyle rozpamiętuje, co zamieszkuje przestrzeń nawiedzoną, a nawiedzenie jest tu formą miłości. Motyw poltergeista, czyli ducha, który nie tyle straszy, ile komunikuje swoją obecność poprzez drobne zakłócenia codzienności, staje się metaforą pamięci o tych, którzy odeszli. Nie jest to pamięć monumentalna – raczej codzienna, krucha. Wiersze takie jak „Inni” czy „Dom na wzgórzu” rejestrują ten stan zawieszenia ze szczególną delikatnością. Lęk miesza się z potrzebą kontaktu, a nocne czuwanie z gestami miłości: przejściem do łóżka zwierzęcia, trzymaniem go „obiema rękoma za łapę”, wypowiadanym wreszcie po miesiącach „nie wierzę, że jej nie ma”. Dużą siłą tomu jest to, jak Urszula Honek łączy elementy realistyczne z widmowymi. Opis zwyczajnych przedmiotów – żelu do mycia, cieni do powiek, bezbarwnego błyszczyka – nabiera tu intensywności. W wierszu „Mama” te przedmioty stają się niemal relikwiami, a jednocześnie z brutalnością przywołują doświadczenia graniczne, o których bohaterka nie potrafi mówić wprost. Właśnie w takich momentach ujawnia się niezwykła wrażliwość poetki: jej świadomość, że przedmioty przechowują więcej niż słowa. W końcowych partiach tomu, zwłaszcza w wierszu oznaczonym „III”, widmowość zyskuje wymiar apokaliptyczny. Świat, w którym zostają tylko szkielety zwierząt i skrzypiące szafki, zdaje się projekcją skrajnej tęsknoty – tak intensywnej, że prowadzącej do fantazji unicestwienia wszystkiego, co nie jest miłością. Ten ton, choć mroczny, nie przytłacza – u Honek destrukcja jest zawsze drugą stroną przywiązania, a groza podszyta jest czułością. „Poltergeist” to tom niezwykle spójny, przejmujący i zaskakująco intymny. Urszula Honek nie potrzebuje metafor o wysokim napięciu – jej siła tkwi w tym, co nieoczywiste, w ruchach niemal niezauważalnych. To poezja pisana w półmroku, w którym widać nie tylko to, co realne, ale i to, co zostało utracone, lecz nadal – poprzez dźwięk, cień, przeciąg – istnieje. Nie dziwi więc, że wrażliwość tego tomu została dostrzeżona także przez kapitułę Nagrody im. Wisławy Szymborskiej, do której „Poltergeist” trafił jako nominowany. To potwierdzenie, że Urszula Honek tworzy dziś jedną z najważniejszych i najsubtelniejszych poetyk współczesnej literatury. Jeśli duchy istnieją, to właśnie takie jak u Honek: ciche, proszące o światło, utkane z miłości.

Wybór stand-upów, książka Justyny Bargielskiej (Biuro Literackie 2023) jest jak podglądanie sąsiada przez okno – ciekawość tego, jak wygląda niezakłócone i nieskrępowane niczym życie jest większa niż poczucie wstydu. Bezprecedensowo zostajemy więc wrzuceni w potencjalność zdarzeń, w tygiel możliwych doświadczeń i przeżyć, rozciągających się gdzieś między elektryzującym bitem na infolinii, rozsadzaniem sansewierii i katatonią fakapu. Bargielska w jednym z wywiadów zaznaczała, że autobiograficzność jest szansą na powiedzenie tego, co trafi do ludzi[1] i zdaje się, że w najnowszej książce kolejny raz sięga po tę strategię. Autorka ponownie opisuje mikroświat uparcie drążący makroświat, gdzie przepływ zdarzeń – i opisanie ich – są aparatem poznawczym świata. Prywatność – przeżywanie roli matki, niespełnienia i diagnozy – przedstawia się jako ważny element twórczości autorki. Warszawska poetka zresztą z tym nie kryje, wręcz przeciwnie – staje przed nami w blasku reflektorów jako standuperka i mówi chodźcie, porozmawiajmy o wszystkim, co może boleć. Bargielska jest nastawiona na wychwytywania: świata, detali, środków ciężkości, z których rodzą się wiersze. Bargielska eksploatuje tematy dobrze znane w jej twórczości, robi to jednak na właściwy sobie sposób – autoironicznie i bardzo intymnie. To zbiór pewnych sytuacji, historii i emocji, które kształtują narratorkę rezygnującą z oporu, pozwalając doświadczeniom przez siebie przejść: Cierpienie jest jak brzydki, głupi mężczyzna, któremu się opierasz, opierasz, wreszcie wykończona mówisz: bierz mnie, jestem twoja, na co cierpienie mówi: eluwa, ja spierdalam. Katatonia fakapu, s. 8. Na styku utworów znajdziemy więc historie z SOR-u, odejścia rzeczy i ludzi, wizyty u lekarzy i ,,kozetkowe rozmowy z psychiatrą”, czy wiersze znajdujące się niedaleko siebie w tomie (Diagnoza i Katatonia fakapu), z których jeden jest zapisem konsultacji w epizodzie depresyjnym, a drugi w epizodzie maniakalnym. Te mikrocięcia, fajerwerki słowne zawarte w skondensowanych formach i ciągłym zmienianiu frazy sprawiają jednak wrażenie jedności tematycznej, ale także ulotności rzeczy i ludzi. Poszczególne teksty łączy ze sobą jednak przede wszystkim osoba narratorki. Marta Koronkiewicz w recenzji Bach for my baby w „Dodatku literackim”, charakteryzowała podmiotkę z tamtego tomiku jako kobietę z Dating sessions, matkę i żonę z China shipping i Dwóch fiatów oraz kochankę z Bach for my Baby. Te postacie uzupełniają się i są także dobrze widoczne w najnowszej książce, jednak do tej trafnej charakterystyki warto dodać jeszcze jedno określenie: podmiotka z bagażem doświadczeń. Bargielska na swoją scenę wychodzi przede wszystkim jako ludzka istota z pewnym zestawem doświadczeń i mówi: przydarzyło mi się to i ,,grunt, że ja pamiętam i opowiem każdemu, kto mnie zechce słuchać” (Gdzie to zgłosić). Jej ,,człowieczość” jest charakteryzowana przede wszystkim właśnie przez swoje emocje, jak i doświadczenia, które te emocje wywołują: ,,Bardzo trudno jest zrobić z nagości kostium i dlatego ją cenię. Oczywiście nagość może być wystylizowana, wyestetyzowana i tak dalej, ale mam nadzieję, że moja taka nie jest”. To nie jest poezja uniwersalizacji – to po prostu poezja Bargielskiej, w której to bohaterka filtruje rzeczywistość, ale również do tej rzeczywistości przynależy: ,,W naszych opisach ciemnej materii”; ,,Opowiem ci o tobie” oznajmi Bargielska. Narratorka jest więc częścią naszego świata, wspólnota została nawiązana, dystans został skrócony. W Wyborze…, ponownie spotykamy charakterystyczną narratorkę z ,,bargielskim” zestawem cech. Chodzi tu przede wszystkim o wspomnianą już autoironię, komizm, i, jak na standupera przystało, pewną charyzmę i znajomość, która trzyma nas przykutych do miejsca. To bohaterka, która przeżyła utratę dziecka, mężczyzny i gdzieś pomiędzy jakiejś części siebie. Adam Lipszyc w tekście dotyczącym głównie afektu żałobnego i jego relacji z językiem w twórczości Bargielskiej (między innymi o Obsoletkach i trzech pierwszych tomach poetyckich) potraktował narratorkę jako bohaterkę żałobną. Wysunął on interpretację, według której najważniejszą rolę w poezji Bargielskiej gra ironia, służąca nie wyrażeniu cierpienia, a rozdzieraniu języka, by stworzyć w nim miejsca na stratę. W poezji Bargielskiej jednym z najczęściej poruszanych tematów była właśnie dotkliwość śmierci, szczególnie tej w najbardziej przyziemnym wymiarze: martwy jest chrabąszcz, gołąb szarpany przez wrony, sąsiad i dziecko w malutkiej trumience. Bargielska w Wyborze… nie wyraża jednak sprzeciwu wobec śmierci, a raczej przyznaje, że ,,owszem, poginęli, zobaczymy, co się da z tym zrobić”. Wybór… to jednak nie tylko znajoma bohaterka, ale również charakterystyczna dykcja, przywodzącą na myśl nieco nerwową, pośpieszną konwersację, pełną popkulturowych scenariuszy, snów, zagadywania, wciągania nas w rozmowę. To w końcu wielkie narracyjne domino, poezja wtrąceń, formy potocznej i fragmentacji, również ruchu, który manifestuje się nie tylko przez urywkowe formy, ale także czyny bohaterki: wysiada ona z tramwaju, z autobusu, wychodzi, wchodzi i odchodzi z pomieszczeń, ale w żadnym wypadku nie ucieka, a raczej przygląda się pewnym wydarzającym się doświadczeniom i płynnie przechodzi do kolejnego, ale równie ważnego. Na pierwszy rzut oka w nowym tomiku warszawskiej poetki jawi się jasno podzielona dychotomia między – nazwijmy to roboczo – jasnością a ciemnością. W wyobraźni Bargielskiej pojawia się ten lukrowany obraz, w którym miejsce jest dla stosów słoneczników i miłości do dzieci, a z drugiej strony jest również wszechobecna śmierć. Elementami tej przechwyconej rzeczywistości są nie tylko zdarzenia, ale także pewne figury, często przynależące do sfery sacrum, które od lat wraca w poezji jak i prozie Bargielskiej: to przychodzące na ratunek figury aniołów, nawiązania do ostatniej plagi egipskiej czy Jezus, figury egzystujące na tej samej płaszczyźnie co królicza łapka czy czarne koty przynoszące nieszczęście. Tymczasem nie chodzi tu raczej o tworzenie tej dychotomii, a raczej przedstawienie jej jako integralnej części świata: ,,pewne porównania są lepsze niż inne i w moim przypadku zdecydowanie lepsze są te, które są związane ze sferą sacrum, ponieważ ja jestem zżyta z tą sferą. W żaden sposób moje zestawienia nie są obrazoburcze“. Tak jak w stand-upach, u Bargielskiej nie ma tematów, o których się nie rozmawia. Świadomie unikam tu słowa ,,tabu”, słowa dość nadużywanego w recepcji książek Justyny Bargielskiej. Bargielska, owszem, skupia się przede wszystkim na tematach marginalizowanych, egzystujących w sferze wstydu, tajemnicy i szeptów, tematach, które nie mają przestrzeni, by się w pełni objawić, ale to tematy mimo wszystko obecne w dyskursie. Warszawska autorka kieruje uwagę na rzeczy wstydliwe wydarzające się w codzienności, na zakłopotanie i fakapy, na gulę w gardle, która pojawia się gdy ktoś pyta, co się stało. Bargielska mówi więc o tematach, które są omijane, ale współcześnie już nie przemilczane. Jednym z nich jest doświadczanie rodzicielstwa w sposób, który nieczęsto funkcjonuje w mediach i nie jest wpisany w ,,poprawne” schematy. Bargielska nie mówi w końcu ani o lukrowanym macierzyństwie, gdzie prawdziwym darem i spełnieniem kobiecych marzeń jest dziecko, ani nie chyli się do postawy, w której rodzicielstwo jest pasmem poświęceń. W Wyborze… autorka staje gdzieś pośrodku, między przywiązaniem i miłością do dzieci, a utratą autonomii i własnego Ja. To świetnie widać w niezwykle wrażliwym i bezbronnym tekście Wahadło, wahadełko, w którym bohaterka snuje plany ucieczki z dziećmi w świat drezyną z muzeum, jednocześnie prosząc je, aby te jej nie zostawiły. Z tego wiersza wybija jednocześnie nie tylko przerażenie podmiotki, ale także przerażenie dzieci. Bargielska przedstawia moment zniesienia rodzica z piedestału, na którym postawiło je dziecko, a jednocześnie przejmujący strach matki do której dociera pełna waga formy, którą przyjęła – rodzica, opiekuna – i to, co z nią się wiąże; zawiązanie pewnej zależności od swojej latorośli. I mimo że Bargielska jest już ,,trochę gdzie indziej” w twojej twórczości niż podczas tworzenia Obsoletek, to wciąż doświadczenie macierzyństwa odbija się w tym, co pisze. Jak zresztą sama zauważa w wywiadzie dla Biura Literackiego: […] ta książka to, między innymi, zapis czegoś w rodzaju rodzicielskiej porażki. Konfrontowanie dziecka z niedoskonałością rodzica, kiedy tę konfrontację inicjuje rodzic, niemający dłużej sił ukrywać, że nic nie jest w porządku, to potwornie bolesny proces. Ostatni wiersz w książce jest jednak dość zaskakującym zwieńczeniem tego standuperskiego wystąpienia. W zamykającym wersie Bargielska wspomina: Wtedy przypominam sobie tę legendę o nas, którą opowiadają od początku legend. Lubisz marchewkę? Lubię. A z rosołu? Również. I ja lubię marchewkę. Zatem jest nadzieja. W przywołanym już wywiadzie Oli Kołodziejek z Justyną Bargielską, pytająca stwierdza, że ,,W swoim niepowtarzalnym stylu budujesz napięcie i nigdy nie wiadomo, czy na końcu nastąpi detonacja bomby, fajerwerku czy śmiechu. Bywa, że wszystkiego naraz”. W tym rozumieniu końcówka wiersza Randka (to nawet nie jest ona) wydaje się nadzwyczaj ważna, a nawet w pewien sposób fundamentalna. Ta cenna uwaga Kołodziejek jeszcze bardziej podkreśla brak jakiegokolwiek następstwa, rozładowania napięcia żartem, puentą czy fajerwerkiem językowym, ,,podsumowania” wiersza tak tożsamego z twórczością Bargielskiej. Po wszystkich fakapach, opisach odejścia od rzeczy, ludzi i mimo samotności – istnieje nadzieja, a także – że tak polecę Camusem – jakieś piękno, któremu można być wiernym. Co ważne, to nie jest naiwna wiara, że wszystko skończy się happy endem, a raczej zwykła, pokorna nadzieja, że jakieś ,,potem” kiedyś nastąpi. Nadzieja na porozumienie między ludźmi, budowane na detalach czegoś, co może przetrzymać nawet audyt czarnej materii. I to dopiero jest rocket science! Bargielska w Wyborze stand-upów stoi na scenie i mówi chodź, opowiem ci o mnie i opowiem ci trochę o tobie, i o tym wszystkim, co nas może łączyć. Wybór…, ostatecznie, to nie grypsowany monolog, a raczej zaproszenia do rozmowy osoby z widowni. To w końcu przede wszystkim standup dla Ciebie, ,,dla ciebie, niemoto, i tylko dla ciebie” (Październik). Zapraszam na mojego instagrama (@rybamaglos), gdzie znajdziecie inne recenzje (https://www.instagram.com/rybamaglos/)

Tomik poezji nowoczesnej. Skojarzył mi się z tematyką dziewczęcą, mocno nawiązującą do popkultury. Dziewczęce czy bardziej dziewczyńskie. Poezja, która pokazuje, co dzieje się w głowie dorastającej, dojrzewającej dziewczyny. Poezja, którą czyta się długo. Długo się nad nią rozmyśla. Myślałam, czego to dotyczy. Taka analiza bardzo dobrze robi naszemu mózgowi. Polecam

To tomik do pochłonięcia w jednym podejściu. Czuły zapis wyrastania na wsi i próby ustanawiania własnej sprawczości oraz charakteru. Ta poezja nie narzuca się czytelnikowi, płynie się z nią w bardzo organiczny i lekki sposób. To pocztówka, w której nie trzeba niczego głęboko analizować. Zdecydowanie wrócę do lektury jeszcze niejeden raz.

Klangor Felkowi „ za pierwszym lustrem drugie lustro za iluzją iluzja za bytem bezbyt tu nie ma żartów tutaj się znika raz na zawsze” ( …) s. 86. Urszula Kozioł, Klangor, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2014. Klangor – krzyk żurawi w locie. Któż mógłby tak nazwać krzyk rozpaczy po śmierci bliskiej osoby? Tylko poetka tej miary, co Urszula Kozioł. Bezgraniczna wrażliwość na świat natury pozwala oswoić osobisty dramat. „Klangor”, to słowo, brzmiące w języku polskim niezwykle egzotyczne, (w sposób jedyny, wyjątkowy, niepowtarzalny), na podobieństwo bólu łączonego z ostatnią podróżą (na miarę lotu i krzyku żurawi). Tomik poetyki z trenami(liryką funeralną), w głównej mierze staje się refleksją nad utraconym wspólnym życiem, wypełnionym codziennością, pracą, podróżami, otaczającym bliższym i dalszym światem („po wybojach pamięci od Rzymu po Krym..”) Obcowanie z wielką poezją nigdy nie jest czasem straconym. W przypadku U. Kozioł - to pewnik. 10/10

Tomik poezji „Wilki”, Marzanny Bogumiły Kielar, przenosi nas w przeszłość, kiedy po zakończeniu II wojny, wiele osób zmuszonych było do opuszczenia swojego miejsca zamieszkania i przeprowadzki w nieznane. Nakazano im zająć gospodarstw, mieszkania w których ktoś jeszcze niedawno mieszkał i też musiał opuścić swoje domostwo. Dla wielu było to zamieszkanie „na chwilę”, „u obcych”, nigdy nie na „nowym swoim”. Tęsknota, żal, zamęt jaki im zafundowano trudno opanować. Tego się opowiedzieć nie da, to trzeba „wyrzucić na papier”. I właśnie to zrobiła Kielar. Zapisała te stany duchowe, refleksje, niepogodzenia w swoim tomiku wierszy.

Zgadzam się z opinią, że nieco za dużo tu jazdy na wk*rwie, a za mało -- wbrew deklaracjom -- "dystychów // krzywych / jak kręgosłup". Ale trochę jednak tych drugich się znajdzie. I chyba najlepiej wychodzą, kiedy wk*rw im towarzyszący okazuje się natury mniej indywidualnej, bardziej kolektywnej/społecznej.

W. C. Williams, jako jeden z najwybitniejszych poetów języka angielskiego, tym samym jest jednym z najważniejszych poetów świata, a tu w dodatku tłumaczony przez jedną z najwybitniejszych poetek polskich... Czy można taką książkę ocenić nisko? To się może nie podobać jednemu z drugim (jak mawiały nauczycielki w dawnych czasach), a dzieło Williamsa tak czy inaczej pozostanie znaczące. A jeśli się podoba? Jeśli czyta się te wiersze z przyjemnością i zamyśleniem i chwilami zachwytem? "On ma na głowie stary jasnoszary kapelusz filcowy ona czarny beret (...) Wloką się donikąd przez górne miasto (...) Żadnych obowiązków! Hej ho! "Beztroski William", "Mujer", "Na powitanie listonosza" - sporo tu wierszy lekkich, żartobliwych, z głęboką myślą, a rozluźnionych. Williams używał nie tylko (amerykańskiego) języka potocznego, ale i potocznych skojarzeń, pragnień, wrażeń. Te wiersze są ludzkie. Nikt ich nie wygłasza z mównicy ani z ambony, one rodzą się ulicy (dosłownie, wiele z nich) i na ulicy żyją, żyją między nami. Pisze o nim tłumaczka: "wróg akademizmu i starej poetyki". Ja także, mimo podziwu i atencji dla np. Eliota, wolę mieć na nocnym stoliku Williamsa. Wiersz "Do biednej starej kobiety", ważny dla mnie osobiście z pewnych literackich powodów, to świetny przykład poezji ulicznej, codziennej, demokratycznej, a przecież niewątpliwie zmierzającej ku metafizyce. Spotkałem się z zarzutami wobec jakości tłumaczenia Julii Hartwig, ale ja nie byłbym tutaj zbyt krytyczny. Tu i tam wprowadziłbym poprawki, ale i bez nich dobrze się czyta ten tom. Przydałby się, swoją drogą, większy wybór wierszy tego poety, bo jak dotąd tylko tu i w antologiach go spotykamy (zbiorek w tłumaczeniu Elektorowicza, wydany dawno temu, przepadł w pomroce dziejów). Czekamy na więcej Williamsa.

Dobre ale niełatwe w odbiorze. Przywołanie Ezry Pounda w dedykacji przywodzi też chyba mimowolnie część jego hermetyczności. U niego mamy grekę a tu liczne przypisy, w których otwierają się nowe glosy/głosy i frazy. Jest współcześnie, jest aktualnie, dużo się dzieje.