Otto von Bismarck

Książka nierówna. Miejscami pasjonująca gdy autor pochyla się nad Frycem człowiekiem z jego charakterem, przywarami i słabościami, a w wielu przynudza np. gdy opisuje przebiegi bitew wojen śląskich czy wojny siedmioletniej czy poruszając pobieżnie tematy bardzo ogólne np. kultura i oświata w Prusach w dobie FW. Miejscami wydaje się że książka nie jest pisana przez jednego autora. Przeszkadzał mi też urzędowo niechętny stosunek autora do swojego protagonisty jak i ogólnie państwa pruskiego oraz narodu niemieckiego.

Kompetentna, a przy tym bardzo dobrze napisana biografia króla Szwecji Gustawa II Adolfa, najwybitniejszego chyba władcy w dziejach tego kraju, wielkiego wodza i reformatora sztuki wojennej, zręcznego polityka, który uczynił Szwecję mocarstwem, a zarazem położył w niej podwaliny nowoczesnego państwa i społeczeństwa. W skali międzynarodowej odgrywał natomiast przez kilka lat decydującą rolę w polityce ogólnoeuropejskiej. Przystępnie napisana, przyjemna w lekturze kopalnia wiedzy o ludziach i epoce pierwszych dekad XVII stulecia. Autor porusza kwestie polityczne (w których czuje się najlepiej), militarne (tutaj już mniej szczegółów czysto batalistycznych, ale relacja na bardzo przyzwoitym poziomie), społeczne i gospodarcze. Nie pomija też szczegółów anegdotycznych, dotyczących osobistego życia Gustawa Adolfa: utrąconej przez matkę króla gorącej, młodzieńczej miłości, następnie komicznych niekiedy starań o rękę margrabianki brandenburskiej, a wreszcie nie do końca udanego małżeństwa z piękną i urokliwą, ale niezbyt inteligentną, neurotyczną i obsesyjnie w małżonku zakochaną Marią Eleonorą z Hohenzollernów. Pewne drobne niedostatki to: po pierwsze zbyt ogólnikowy opis śmierci króla na polu bitwy pod Lützen (w innych opracowaniach dostępnych w języku polskim, np. R. Brzeziński, Lützen 1632, Kraków 2008, można znaleźć opisy bardziej dokładne i różniące się w szczegółach od wersji podanej przez Z. Anusika), po drugie przerwanie narracji natychmiast po śmierci Gustawa Adolfa i brak jakichkolwiek informacji o dalszych losach samej Szwecji oraz zdobyczy szwedzkich w Niemczech, po trzecie sposób przedstawienia, a zwłaszcza ocena polskiej polityki Gustawa Adolfa. Autor poświęca temu zagadnieniu dużo miejsca, najzupełniej słusznie, gdyż kwestie te muszą szczególnie zainteresować polskiego czytelnika, sam król przywiązywał do spraw polskich bardzo wielką wagę, wreszcie zagadnienia te znamy w Polsce głównie z naszego punktu widzenia, Z. Anusik przedstawia szwedzki. Gustaw Adolf z przyczyn osobistych (odziedziczony spór dynastyczny z bliskimi krewnymi ze starszej, „polskiej” linii Wazów), religijnych (ogólnoeuropejski konflikt protestantów z katolikami), politycznych (walka o panowanie nad wybrzeżami Bałtyku) przez cały właściwie okres swego panowania traktował stosunki z Polską w sposób priorytetowy. Rzeczpospolitej nie cierpiał wręcz obsesyjnie i uważał za głównego wroga Szwecji (czego wyrazem było nieustanne doszukiwanie się spisków inspirowanych przez przybywających z Polski agentów, prawda, że Zygmunt III Waza istotnie takowych wysyłał). Przyznać trzeba, że król Szwecji mógł mieć powody do wrogiej niechęci i stałego kierowania ostrza swojej polityki właśnie przeciwko Rzeczpospolitej. Zadał też państwu polsko-litewskiemu szereg ciężkich ciosów, wygrał kolejno kilka wojen, opanował na trwałe lub poddał długoletniej okupacji ważne miasta i prowincje, znacząco ograniczył dochody polskiego handlu bałtyckiego. Prawda, że w kontekście przyszłego upadku Rzeczpospolitej ciosy te okazały się nie mieć większego znaczenia, w swoim czasie, czyli w pierwszej połowie XVII w., Gustaw Adolf był jednak z pewnością najgroźniejszym wrogiem państwa polsko-litewskiego. W tym kontekście podsumowanie jego polityki polskiej przez Autora jako zakończonej niepowodzeniem musi dziwić. Pomimo kilku porażek, którymi lubimy się chlubić (bitwa morska pod Oliwą, bitwa pod Trzcianą), Gustaw Adolf okazał się zwycięzcą zarówno na polu militarnym, jak i dyplomatycznym. Końcowe „niepowodzenie”, czyli nieudane starania o elekcję na tron polski w 1632 r. nie zmieniają w niczym ogólnego obrazu. Król podjął te starania jako manewr polityczny i zasłonę dymną, doskonale zdając sobie sprawę z braku realnych szans powodzenia. Bo też istotnie jego kandydatura takowych szans nie miała. Nie zmieniły też zasadniczego bilansu zmagań. Pomimo tych kilku uwag krytycznych uważam biografię pióra Z. Anusika za bardzo udaną i godną polecenia.

"Ocena jego osiągnięć i talentu politycznego jest podobnie trudna, jak w wypadku mistrza, który umarł w połowie wykonywanego dzieła". Ze względu na ustawiczny brak czasu, przymierzanie się do biografii ostatniego Jagiellona zajęło mi ponad rok. Pomimo niezawsze ciekawego ciągnięcia akcji przez autora, jest to jedna z lepszych książek historycznych jakie przyszło mi czytać. Wszystkie aspekty życia i panowania Zygmunta Augusta są jasno podzielone i omówione. Stanisław Cynarski podjął się bardzo trudnego zadania oceny ostatniego króla "co nosił kołpak jagiełłowy" - postaci tragicznej nie tylko jako władca ale również jako mężczyzna. Autor książki ocenia go zdecydowanie pozytywnie, nie omieszkając w wytykaniu mu pewnych błędów. Jeżeli chodzi o mnie to uwielbiam Zygmunta II Augusta ze względu na cechę monarszą, którą bardzo cenię - dalekowzroczność. Dążył do uporządkowania państwa w sojuszu ze średnią szlachtą ale tylko do czasu, kiedy dawało mu to widoki na zwiększenie władzy królewskiej (poważnym błędem króla było późne przystąpienie do ruchu egzekucyjnego). Dostrzegał tendencje absolutystyczne w krajch ościennych i rozumiał ich wyższość nad polskim systemem ustrojowym. Zręczny polityk (patrz: Inflanty, unia z Litwą), sumienny i pracowity władca, dziś pewnie nazwalibyśmy go mężem stanu. Choć w sumie nie jestem tego taki pewien: większość Polaków lubi przecież ludzi uległych, pozbawionych ambicji i wielkich celów. To samo było u schyłku życia króla Augusta i tuż po nim. Jednak "następne pokolenia przyznały mu to, czego odmawiali mu współcześni", a z jego śmiercią zakończył się złoty wiek Rzeczypospolitej.

Biografia, która zawiera ogrom informacji na temat życia cesarza Francuzów. Świetnie się czyta, pomijając wszystkie wstawki marksistowsko-leninowskie. Dlaczego Manfred gloryfikował Moskwę i dowódcę Michaił Kutuzowa? Wystarczy popatrzeć na rok wydania. Władze komunistyczne nie pozwoliłyby na to, żeby książki bez wstawki ''nasi przyjaciele sowieci'' były wydane. Nie mniej polecam, wystarczy pominąć złote przemyślenia Engelsa i Marksa, a dowiemy się wiele o ostatnim wielkim dowódcy Europy.

Właściwie nie chcę pisać o tej książce, tylko o całej serii "Biografii Sławnych Ludzi " ( 10 gwiazdek dla serii ) wydawanych już od 1976 r. przez PIW, co czyni ją najstarszą serią biograficzną w Polsce. Ze względu na różnorodny wybór znanych postaci, czyni ją interesującą dla każdego czytelnika. Każdy może sobie wybrać historyczną osobę, która go interesuje. Nie muszę dodawać, że niektóre życiorysy powinno się znać. Najczęściej napisane bardzo ciekawie, przez kompetentnych autorów i przystępne w czytaniu. Dlaczego wybrałem akurat tę biografię? Bez powodu. Na półce stoi cały ich rząd. Więcej napisałem przy ocenie książki " Mahomet " z tej serii. Serię POLECAM !!!

Namiary na tę pozycję otrzymałem od mojego wykładowcy na liście zalecanych lektur do przeczytania na zaliczenie semestru. Na tej podstawie podszedłem do niej z pewnymi oczekiwaniami, których niestety nie potrafiła ona zaspokoić. Oczekiwałem solidnego opracowania historycznego, do którego będę mógł się odwoływać przy zaliczaniu egzaminu i niestety w tej materii było średnio. "Napoleon" V. Cronina nie jest opracowaniem historycznym, do jakiego przywykłem i, co więcej, nawet do bycia nim nie aspiruje. Książka ta jest biografią, której autor postawił sobie za cel raczej przedstawienie Pierwszego Konsula, a potem Cesarza Francuzów, jako człowieka z krwi i kości. Stąd raczy nas ogromną ilością szczegółów z życia codziennego, najpierw rodziców Napoleona, a potem jego samego. Kampanie i kariera polityczna pozostają gdzieś na uboczu, a w centralnym punkcie stawiane są takie zagadnienia jak relacje Bonapartego z najbliższymi, jego romanse, zwyczaje, ulubione lektury, sposób spędzania dnia, osobiste poglądy i reakcje na historyczne wydarzenia. Z tego postawionego sobie celu Cronin wywiązuje się wcale dobrze. Każdy z nas ma gdzieś w głębi siebie zacięcie do "podglądactwa" i ta książka pozwala się w tej materii spełnić. Takie podejście do spisania dziejów Napoleona sprawia, że książkę czyta się lekko i z przyjemnością.

Książka przerosła moje oczekiwania. Czytanie biografii Aleksandra Wielkiego dostarczyło mi dużo frajdy. Autor nie jest stronniczy: z jednej strony pokazuje geniusz Aleksandra, z drugiej jego okrucieństwo i narastającą paranoję. Duża porcja wiedzy historycznej napisana w przystępny i wciągający sposób. Zdecydowanie polecam!

Autor dość mocno skupiony na ukazaniu (raczej paskudnego) charakteru Piotra. To rzeczywiście jest biografia charakteru i osobowości. Troyata interesują zwłaszcza odbiegające od normy zachowania: rzucanie się w wir każdego plebejskiego zajęcia (eksperymenty dentystyczne, praca w stoczni, spanie w domach zwykłych rzemieślników) okrucieństwo wobec syna, znęcanie się nad podwładnymi (bicie szpicrutką czy kijem). Dużo miejsca poświecił „kosztom ludzkim” budowania na bagnach Petersburga, dość bogato opisał narastający konflikt cara z synem, jego poszukiwanie po ucieczce z kraju i proces. Autor dość skąpo opisuje dzieje Rosji tego okresu, a więc wielką wojnę północną i związaną z tym politykę zagraniczną. Bardziej interesuje go polityka i zachowania cara wobec własnych poddanych aniżeli wobec partnerów politycznych. Czasami razi takie podejście np. opisując mariaże polityczne stwierdza np. że mariaż kurlandzki wyniknął ot tak po prostu z zainteresowań cara Niemcami, tak jakby nie chodziło o próbę uzyskania większych praw do ziem inflanckich, przyobiecanych przecież sojusznikowi Augustowi II. Zaskakująco mało jest o reformach cara, jeśli już to raczej opisywane są w kontekście negatywnym – burzenie przyzwyczajeń, starej wiary, odsunięcie bojarów. Coś tam Troyat wspomina o przydomku wielki, ale w książce nie daje odpowiedzi z czego ten przydomek miałby wynikać. Zdecydowanie trzeba polecić lektury uzupełniające: „Piotr I, August II i Rzeczpospolita 1697-1706” Jacka Burdowicza-Nowickiego Jest to lektura trudna, długa i szczegółowa, dotycząca dogadywania się Augusta II z carem w sprawach kontynuowania wojny przeciwko Szwecji. Najlepiej zasiąść do niej po kilku lekturach o wojnie północnej i jej aktorach co by znać kontekst poszczególnych porozumień sasko-rosyjskich i polsko-rosyjskich. Autor szczegółowo wyjawia sposób oplatania sieci wokół Augusta i Rzeczpospolitej przez cara Piotra zwanego wielkim. W książce Burdowicza można znaleźć to czego próżno szukać w biografiach Piotra - nie tylko tego jaki był wobec własnych poddanych, ale jak konstruował umowy międzynarodowe, z myślą o tym jak się z nich nie wywiązywać (dawanie subsydiów na wojsko, zwrot Kijowa, Białej Cerkwii i innych terenów zajętych w ramach działań wojennych) i ewentualnie móc zarzucać stronie przeciwnej łamanie ich postanowień (np. nakazanie stronie polskiej utrzymywania wielkiej armii składającej się głównie z piechoty, gdy w armii tej zawsze przeważała jazda). W tym jakie odnosił z nich korzyści. Autor opisuje również rozbieżne cele Augusta II i cele negocjatorów polskich, co było też dobrą okazją dla cara do rozgrywania pierwszego przeciwko drugim. Peter the great Struggle for Power 1671-1725. [Paula Bushkovitch](https://www.goodreads.com/author/show/74925.Paul_Bushkovitch)a „ Westphalen commented that Evdokiia herself had been in danger of her life: ``if the tsar knew the history of King Henry VIII [of England] I would not bet fifty ducats on her life.'' „ Autor skupia się na grze i zmianie możnych u władzy na dworze cara oraz kłótniach między oficerami wojsk rosyjskich (Mienszykow, Szeremietiew, Apraksin, Repnin, Ogilvy). Opisuje wzrost władzy Mienszykowa, narastający w związku z tym opór starej grupy władzy bojarów i innych faworytów carskich, zakończonych niemrawymi działaniami na froncie Meklemburskim (ugodowość Prus i Mienszykowa wobec Szwecji, przy woli kontynuacji wojny przez Danię) i wielką aferą korupcyjną Mienszykowa i Apraksina (ten drugi pogrążył się żartem, którym chciał ratować Mienszykowa, że wszyscy na dworze kradną i nie zostało by ludzi do służby dla cara). Bardzo dużo miejsca autor poświęca śledztwu i procesowi w sprawie zdrady i ucieczki syna Aleksego z kraju (poszukiwanie współwinnych ucieczki, doszukiwanie się spisku na życie cara). Z ciekawostek Bushkovitch analizuje hipotetyczny scenariusz wielkiej wojny północnej. Wg niego w 1708-9 Karol XII, zachęcony udaną historią w nadaniu korony Leszczyńskiemu w Polsce, liczył na podobny scenariusz w Rosji. Spodziewał się buntu kilku możnych, starowierców i bojarów, którzy stanęli by po stronie syna Piotra - carewicza Aleksego. Myślał ponoć, że taki bunt syna przeciw ojcu pozwoli mu na koronację kolejnej proszwedzkiej marionetki (czy też jak rzeklibyśmy o postaciach w średniowieczu kreatury). Autor tłumaczy to niepowodzenie wprowadzeniem przez cara systemu wielkich obszarowo gubernii w Rosji, w których zaangażował największych graczy, w tym tych najbardziej opozycyjnych wobec jego osoby.

Właściwie nie chcę pisać o tej książce, tylko o całej serii "Biografii Sławnych Ludzi" ( 10 gwiazdek dla serii ) wydawanych już od 1976 r. przez PIW, co czyni ją najstarszą serią biograficzną w Polsce. Ze względu na różnorodny wybór znanych postaci, czyni ją interesującą dla każdego czytelnika. Każdy może sobie wybrać historyczną osobę która go interesuje. Nie muszę dodawać, że niektóre życiorysy powinno się znać. Najczęściej napisane bardzo ciekawie, przez kompetentnych autorów i przystępnych w czytaniu. Dlaczego wybrałem akurat tę biografię? Bez powodu. Mam ich parę półek. POLECAM !!!

Caryca Katarzyna II była wielką postacią, bez względu na Polaków stosunek do niej (romans? z Poniatowskim, udział w rozbiorach). Pan Władysław Andrzej Serczyk jest mi dobrze znany, gdyż podczas studiów na wydziale historii, często zdarzało mi się sięgać po pozycje przez niego napisane. Książka, którą dostajemy do rąk wydaje się być dziełem kompletnym, choć może nie do końca. Pokazuje nam losy władczyni, która nie będąc Rosjanką, musiała, w całkiem dla niej obcym środowisku i językowo i kulturowo, odnaleźć się w miarę szybko, żeby nie zostać pożartą przez czyhające na nią zewsząd harpie. Udało się to jej pod każdym względem, więc jej siła charakteru, bezkompromisowość w działaniu jest niezaprzeczalna. To, że dla nas jej działania nie były korzystne, to już inna historia... Autor bazuje na źródłach historycznych mniej lub bardziej dla współczesnych odbiorców przystępnych, pisząc dzieło ponadczasowe, które czyta się z ogromną przyjemnością, momentami niczym powieść sensacyjną. Forma, treść i język w moim odczuciu są jak najbardziej poprawne, a informacje, z którymi zostajemy zapoznani, chwilami szokują. Autor stara się być obiektywny w swojej ocenie i neutralny, pomimo ciążących na nim faktów z panowaniem carycy związanych. Myślę, że jest to dobra lektura zarówno dla zainteresowanych tematem, jak i dla zupełnych laików. Dowiadujemy się z niej kim była i z czym musiała się zmagać Zofia Fryderyka Augusta. Jak wiele dobrego i złego w swoim 30-letnim władaniu Rosją zrobiła. Polecam

Jedna z najprzyjemniejszych biografii, język tak dobry, że aż chce się czytać. Richelieugo przeczytałem jakoś 4-5 razy w życiu i niewątpliwie wielokrotnie jeszcze przeczytam. Doskonale wyważona, refleksje historyczne obecne, jednak (tak jak powinno być w biografii) dzieło pozostaje centralnie skupione na opisywanej postaci. Obowiązkowe dla nowożytników. Jedyny wielki minus to całkiem spore błędy, uproszczenia i przestarzałe opinie w tematyce wojny trzydziestoletniej.

Znakomita biografia. Życie i działalność jednego z czołowych polityków przełomu XVIII i XIX w. przedstawione w sposób niezwykle interesujący. Czytałem z zapartym tchem, od deski do deski, mimo, że do lektury nie byłem przekonany - książkę kupiłem przypadkiem, na jakimś ulicznym stoisku ze starociami kilka miesięcy wcześniej. Dzięki świetnemu pióru autora miałem okazję przypomnieć sobie realia epoki, a główny bohater, z każdą stronicą, wzbudzał coraz większy szacunek. Za sposób narracji, do czego niewątpliwie przyczyniło się znakomite tłumaczenie Barbary Janickiej, a także treść autor otrzymuje ode mnie notę wybitna. Nieczęsto zdarzało mi się bowiem w podobny sposób zaangażować w lekturę biograficzną.

Biografia Jana Zamoyskiego, najważniejszej bodaj postaci historii Polski ostatniego ćwierćwiecza XVI i początku XVII wieku, pióra znakomitego znawcy dziejów pierwszego okresu epoki nowożytnej (w szczególności), to kolejna świetna pozycja wydana w serii BSL. Żywot kanclerza i hetmana wielkiego koronnego to przykład na niebywałą karierę w czasach I Rzeczpospolitej. Zdolności i zalety Zamoyskiego w połączeniu z wszechstronnym wykształceniem i dużą dozą szczęścia, ufundowały postać potężną, przewyższającą pod wieloma względami monarchów, w których czasach przyszło mu żyć i działać. Jak każdy z wybitnych ludzi był założyciel Zamościa postacią wielowymiarową. Potrafił jednać sobie innych wielkim gestem, ale także „toporem i szubienicą szafować co niemiara”. Stworzył jedno z pierwszych w Polsce stronnictw politycznych, które miały niebagatelny wpływ na bieg wydarzeń, również po jego śmierci. Osiągnął szczyty kariery politycznej w państwie, chociaż ustanowienie w jego osobie dożywotniego urzędu hetmana było ustrojowym nieszczęściem. Złowrogość tego zdarzenia miała ukazać się w pełni wszakże dopiero w czasach późniejszych. Za Batorego prawa ręka króla, urzędnik najprzedniejszy, natomiast za Zygmunta III jego główny opozycjonista. Nośność jego nazwiska była tak wielka, że jeszcze w czasach Sejmu Wielkiego posłużyła Staszicowi za symbol reformy-potęgi państwa w „Uwagach nad życiem Jana Zamoyskiego”. Stanisław Grzybowski jak zwykle w swoich książkach osadza bohaterów na szerokim tle czasów w jakich funkcjonowały. Dotyczy to zarówno dziejów powszechnych, jak i wewnętrznych Rzeczpospolitej. Biografia zyskuje dzięki temu na wartości. Mamy tu sporo szczegółów, smaczków, które umiejętnie wplecione w tok narracji w żaden sposób jej nie zaburzają. Historia w ujęciu tego autora to zawsze kawał dobrej lektury. Jak najbardziej polecam miłośnikom epoki nowożytnej.

Nie można zrozumieć Rosji bez Iwana IV. Iwan Groźny rządził swoimi poddanymi twardą krwawą ręką i knutem dokładnie w tym samym czasie, kiedy na tronie angielskim siedziała Elżbieta I, a na Wawelu - Zygmunt August. To najbardziej sadystyczny car, winien śmierci nawet własnego syna, którego praktycznie zatłukł na śmierć. Podobno nie był zdrowy psychicznie. Czy można się dziwić, że był ulubionym carem Stalina?

W drugiej części swojego dyptyku, Ludwik Stomma interpretuje na nowo, i umieszcza w interesujących kontekstach, wiekopomne wydarzenia z historii, które... cóż, zdaniem autora - w zarówno w doraźnym, jak i długofalowym wymiarze - wcale takimi znaczącymi i ważkimi nie były. O ich nowożytnej popularności i tytułowym "przecenianiu" zdaje się przesądzać ich nośność narracyjna i tego aspektu, wskazując na tropy popkulturowe, Stomma nie pomija. Ponownie, ciekawe i świeże podejście do "uświęconych tradycją" wydarzeń historycznych w esejach, które czyta się znakomicie! Polecam gorąco!

Książka Christophera Hilla na pewno nie jest klasyczną biografią. Widać w niej marksistowską ideologię i chęć wydobycia nie tyle postaci Cromwella, co raczej sił społecznych, które wyniosły go do władzy. W książce bardzo dziwnie opisana została wojna domowa (wybuchła i Cromwell ją wygrał), a także sam główny bohater nieraz znika nam z oczu, ponieważ Autor postanowił opowiedzieć o jakichś sporach społecznych czy religijnych. Ciekawe, jak bardzo Hill podkreśla, że głównym czynnikiem spajającym protestantów w opozycji do poczynań Karola I w sferze religijnej była obawa, że utracą zsekularyzowane przed stuleciem dobra kościelne. W sumie niezła książka, choć moim zdaniem wiele kwestii stricte biograficznych można było znacznie rozwinąć. Tomasz Babnis

Bardzo dobrze napisana biografia. Czyta się ją niemal jak książkę przygodową. Polecam ją przeczytać ponieważ daje ona wgląd w rodzące się Stany Zjednoczone i dzięki bazowaniu na dużej ilości listów, daje wgląd do zakulisowych dyskusji i rozterek ojców założycieli USA.

Książka świetnie opisująca czasy Lutra i pokazująca jego proces myślowy w czasie tworzenia swoich słynnych tez, opisująca w dość doraźny sposób że Luter i protestantyzm były efektem korupcji w kościele w tamtym okresie PS fajnie też jest opisane że Luter miał gigantyczne ego i najeżdżał na Szwajcarów niczym papież na niego bo odeszli od jego wizji protestantyzmu

Maria Bogucka, znakomita znawczyni epoki nowożytnej, pokazała w biografii syna Jagiełły, iż równie swobodnie porusza się po meandrach późnego średniowiecza. Jak na uczennicę Mariana Małowista przystało, jej praca nie ogranicza się wyłącznie do dziejów politycznych panowania Kazimierza Jagiellończyka, ale kreśli ona sylwetkę tegoż władcy na bardzo szerokim tle stosunków społecznych, gospodarczych, kulturalnych i naukowych jego czasu. Coś w stylu szkoły Annales, tylko w wersji mini. Konstrukcja książki ma charakter problemowy, a nie chronologiczny, co może być poczytywane przez niektórych jako jej minus. I faktycznie, autorka często wraca do okresów życia Kazimierza niejako zamkniętych już w poprzednich rozdziałach, aby przedstawić zagadnienia jego życia i panowania od innej strony. Metoda ta jest umiejętnie przeprowadzona, gdyż nie spotykamy się z powtórzeniami, aczkolwiek narracja nie jest tak klarowana, jak w sytuacji opisu życia bohatera od narodzin, aż do śmierci. Odnosząc się zaś do meritum, to z pewnością nie można powiedzieć, że książka jest przeładowana faktami. Raczej mamy tu do czynienia z zagajeniem problemów, pewną sygnalizacją najważniejszych rysów epoki i postaci króla. Jeśli natomiast ktoś ma ochotę pogłębić swoje studia nad epoką trzeciego z kolei Jagiellona na naszym tronie, to służą temu liczne odsyłacze do fachowej, monograficznej literatury. Epoka Kazimierza Jagiellończyka jest okresem ogromnie ważnym dla naszej historii. To w jej trakcie dochodzi do szeregu przemian społeczno-gospodarczo-ustrojowych, które zaważą na późniejszych losach państwa polsko-litewskiego. Wystarczy przypomnieć, że w trakcie dosyć długich rządów Kazimierza dochodzi do ukształtowania się modelu ustrojowego kraju, który już niebawem będzie nazywany demokracją szlachecką. Maria Bogucka wskazuje konkretne fakty i wyjaśnia ich przyczyny, które doprowadziły do takich, a nie innych zmian w sposobie sprawowania władzy przez króla, jego relacji ze szlachtą, a w końcu - procesu podporządkowywania sobie przez tą ostatnią niższych stanów, co doprowadziło w przyszłości do opłakanych dla państwa skutków. Autorka bardzo umiejętnie wplata w tok wywodów liczne anegdoty i ciekawe spostrzeżenia czołowych aktorów sceny politycznej ówczesnych czasów. Warto zwrócić uwagę na trafne (i jakże aktualne) stwierdzenie słynnego Kallimacha, który wyraził w swych radach taką opinię o Polakach: "Dać się Polakom wygadać - Polacy wiele mówią, ale niewiele potem czynią". Polecam książkę osobom, które chcą nabyć podstawowych wiadomości o historii Rzeczypospolitej drugiej połowy XV wieku i władcy, co do którego wszyscy dzisiejsi monarchowie europejscy mają swych przodków wśród jego potomków (ustalenia Włodzimierza Dworzaczka).