Oida

„Podoba mi się sposób, w jaki zwierzęta patrzą na ludzi, nie ferując wyroków. Podoba mi się, że nic nie mówią, chociaż może myślą sobie swoje”. Kjersti Halvorsen oddaje głos bohaterce swojej książki, młodziutkiej Idze, ta zaś mówi do nas szczerze, prostym tekstem, może nawet momentami nieco naiwnie, w końcu ma ledwie dwadzieścia lat, o sprawach wielce skomplikowanych, pierwszorzędnych, najważniejszych – o naszych uczuciach i relacjach jednostki ze światem zewnętrznym. Relacjach bolesnych, gdy wrażliwość zderza się z cynizmem, a delikatność z siłą. Ida boryka się z traumami dzieciństwa, przy pomocy psychoterapii oraz narzucania sobie zdroworozsądkowego reżimu próbuje okiełznać obawy i radzić sobie dzielnie z lękiem towarzyszącym jej na co dzień, w trakcie najbardziej nawet prozaicznych czynności. Ida ma ojca, matkę, brata, jednak jest bardzo samotna, czuje, że niewiele ich obchodzi, ich zainteresowanie jest powierzchowne, pytania rzucane od niechcenia, a kontakt inicjowany, gdyż po prostu tak wypada. Nie jest kimś, kto przysparza rodzinie dumy, kim można by się pochwalić, jest rodzinnym problemem. „Z pewnością jest jakiś rynek, na którym można by obracać lękiem” – zastanawia się Ida. Byłaby na tym rynku potentatem. Antycypuje najstraszniejsze wydarzenia, jakie mogłyby się przydarzyć. Idąc ulicą, rozgląda się, wypatrując niepokojących sygnałów. Ktoś może właśnie planować zamach, albo chcieć ją napaść, skrzywdzić. Zawsze sprawdza wyjścia awaryjne w zamkniętych pomieszczeniach, lustruje okna, drzwi, obmyśla schemat ewakuacji. „Najlepsza w jeździe rowerem jest możliwość ucieczki. Wystarczy mocniej nacisnąć pedały, odjechać. Zawsze jest się w drodze”. Jednocześnie bardzo chce normalnie żyć, studiować, poznawać ludzi i wchodzić z nimi w interakcje, wymazać gumką myszką pustkę wokół siebie i wypełnić ją po brzegi istnieniem. „Chciałabym mieć kogoś, kto by po prostu był (…) Chciałabym być jak dobrze zaplanowane miasto, żeby ludzie mnie odwiedzali i sobie myśleli: tutaj moglibyśmy osiąść. I żebym ja im na to pozwalała. Żeby było we mnie dużo miejsca, szerokie ulice, po których dobrze się chodzi albo jeździ rowerem, przemieszczając się z miejsca na miejsce. Chciałabym mieć punkty widokowe, w których można stawać i patrzeć na coś innego, mieć ogląd spraw i myśleć o całym pięknie, które ma w sobie to miasto”. I Ida otwiera się na ludzi, dając im z siebie to, co, jak myśli, jest im potrzebne, by byli szczęśliwi. Gasi czerwone światła, zapala zielone, im i, jak jej się wydaje, sobie również. Bierze sprawy w swoje ręce, przejmuje kontrolę nad życiem własnym i trochę też nad życiem tych, których ma blisko. I znów kluczowe słowa: jak jej się wydaje. Brnie bowiem w plątaninę wygenerowanych przez siebie wyobrażeń, wypływających wprost z jej lęków i fobii, przypisując światu i ludziom intencje, jakich przecież nie mają. To nie może skończyć się dobrze. Takie przeświadczenie narasta w nas z każdą chwilą bardziej, jednak twist zaserwowany nam przez autorkę i tak nami wstrząsa. Powieść jest debiutem bardzo młodej jeszcze autorki, która doskonale czuje współczesność, nie zamyka oczu na jej zagrożenia i do tego potrafi wyrazić swoje obawy w sposób intuicyjnie, w punkt trafiający do młodych odbiorców, poprzez język i wrażliwość, niedopowiedzenie, wszystkie te podteksty kryjące się między akapitami. Do dwudziestoparolatków wchodzących w dorosłe życie zatrute internetowym szumem, chłodem międzyludzkich relacji, pozerstwem i sztucznością. Życie, w którym nie ma miejsca dla inności, indywidualności, nie ma poszanowania cudzych uczuć, nie ma chęci zajrzenia pod powierzchnie wrażeń – atrakcyjność przede wszystkim, inaczej zostajesz incelem, wyrzutkiem, odpadem. Ida powtarza niczym mantrę: „Mogę postanowić, że o tym więcej nie myślę. Mogę postanowić, że o tym więcej nie myślę”. Jakże jednak zapomnieć, nie widzieć spojrzeń, nie słyszeć podejrzanych sygnałów, nie spróbować zapobiec katastrofie! Kierunek studiów, jaki wybrała, nie jest zapewne przypadkowy i również nie sprzyja oderwaniu się od problemów świata, życia, w tym też własnego. Psychologia. W tekście nie raz pojawia się pojęcie FOMO, oznaczające lęk przed wypchnięciem poza wspólnotę, co wymusza konieczność bycia na bieżąco, śledzenia w sieci, co wstawiają inni, przecież może ominąć nas coś ważnego, ciekawego. Stale włączony telefon, odświeżanie wiadomości, scrollowanie mediów społecznościowych, komentowanie, lajkowanie, podglądanie życia innych, porównywanie się z nimi. Generuje to oczywiście pytanie o rolę wspólnoty w życiu jednostki, ale też, o definicję owej wspólnoty i rodzaje interakcji z nią podejmowanych. A także o rozpad rodziny, wspólnoty podstawowej, która nas wyposaża na całe życie, daje wzorzec i poczucie bezpieczeństwa. Grupy, które wzajemnie się w sieci wspierają, ale również nakręcają sprężyny wspólnych lęków i uprzedzeń, akty agresji w szkołach, na ulicach, oczywiście też w internecie, hejt i nagonka, gniew i frustracja, odkładające się miesiącami, latami, by w końcu wybuchnąć, wysadzając w powietrze siebie i pół świata dookoła. Kjersti Halvorsen napisała powieść ważną, poruszyła tematy, których już nie można odkładać na później. Zrobiła to perfekcyjnie, unosząc dramatyzm na lekkiej chmurce dowcipu, która nie ujmuje mu powagi, a wręcz podkreśla fakt nie zdawania sobie do końca sprawy z ciężaru problemu, którego wkrótce nie zdołamy jako społeczeństwo unieść. A także z zagubienia młodzieży, nie odnajdującej w tym świecie bezpieczeństwa, błądzącej i wylęknionej. Mamy przed sobą trafne i świetnie napisane studium lęków i obsesji, traum i wypaczonego odbioru rzeczywistości współczesnych młodych ludzi. Nie wolno nam tego lekceważyć. To psychologiczna, dogłębna analiza do przemyślenia, która powinna stać się także impulsem do działania, szukania recept. Za egzemplarz książki dziękuję: https://sztukater.pl/

Cała plejada bohaterów głównych, trzyosobowe rodzeństwo i ich partnerzy(mąż, żony), kupa ich dzieciaków. Problemy rodzinne, świąteczny zjazd ku pamięci ukochanej matki/teściowej niedawno zmarłej. Niezła łamigłówko-układanka. Jak już się połapałam kto jest kto i czyje dziecko czyje, to książka się skończyła, ale niezła była!

Mam problem z tą książką. No bo czy jeśli oceniam książkę z wątkami autobiograficznymi, to czy oceniam autorkę, czy główną bohaterkę? Może gdyby książka powstała dwadzieścia lat temu, to byłby jakiś powiew świeżości, ale konkluzja "masz prawo do swojego cierpiernia" jest dla mnie już tak wyświechtana, że mogłaby zostać w formie posta na instagramie. Główny mój problem, że nie polubiłam głównej bohaterki. Dlaczego? Bo ona chce zajść w ciążę, bo jej się to należy, bo ona też chce wrzucić na social media zdjęcia słodkiego bobasa, tak jak jej koleżanki, też chce otrzymywać gratulacje i wpychać się w kolejkę, a nie może. Dlaczego nie może? Właściwie nie dowiadujemy się tego, ale próbuje. Próbuje medium, pijawek, sproszkowanych pszczółek i pielgrzymek i co? I nic! I ja bym sobie życzyła że nasza główna bohaterka sobie przemyśli, że może ona nie powinna mieć dzieci, no ale nie. Ona sobie adoptuje dziecko i wrzuci na te sociale. Pewnie bym inaczej podchodziła do tej książki, gdyby temat mnie tak nie dotykał, ale no dotyka, no szkoda bo temat ważny.

Piękna, poruszająca i bardzo prawdziwa opowieść o tym jak stajemy się matkami, bo nie zawsze fakt urodzenia dziecka z automatu nas nimi czyni. Bagaż doświadczeń z dzieciństwa, nieprzepracowane traumy, środowisko i rodzina w jakiej wyrastałyśmy mają ogromny wpływ nie tylko na to na jakich ludzi wyrastamy, ale też czy umiemy i jak budujemy relacje z naszymi najbliższymi. Pojawienie się dzieci jest dla niektórych naturalnym, wyczekiwanym momentem, dopełnieniem, ale dla innych może być trzęsieniem ziemi i sytuacją, która ich przerasta. Opowieść Emmy jest jednocześnie opowieścią o dziewczynce wychowanej głównie przez babcię, w niepełnej rodzinie, ciągle w pogoni za akceptacją rówieśników i szukającej matki w obcych kobietach. Ale to również opowieść o dorosłej Emmie, która jest już mamą i mierzy się z tą rolą mimo braku wzorców, wsparcia czy w poczuciu niedopasowania. Świetna!

Las w domu” Aleny Mornštajnovej to krótka, lecz niezwykle przejmująca i wstrząsająca opowieść o miejscu, które powinno dawać schronienie, a zamiast tego niesie ból. To historia widziana oczami dziewczynki wychowywanej przez matkę i dziadków — w domu, gdzie zamiast ciepła i bliskości są chłód, pretensje i cisza pełna napięcia. Babcia rani słowami, a ściany nasiąkają smutkiem, gniewem i strachem. Świat bohaterki utkany jest z kłamstw, niedopowiedzeń i sekretów skrywanych głęboko przed światem. A w samym jego centrum — ona. Wrażliwe dziecko, które pragnie miłości, czułości i zwyczajnego poczucia bezpieczeństwa. Dziewczynka, która każdego dnia uczy się przetrwać i marzy o chwili, gdy będzie mogła odejść. Gdzieś obok jest też las — milczący, niepokojący, budzący lęk… To jedna z najbardziej poruszających książek, jakie czytałam. Wnika pod skórę, rozlewa się w środku ciężarem emocji i zostaje na długo po zamknięciu ostatniej strony. Tym bardziej boli, że historia opowiedziana jest z perspektywy dziecka — zagubionego, samotnego, spragnionego miłości. Autorka w niezwykle realistyczny sposób ukazuje rodzinę i dorastanie w cieniu emocjonalnego chłodu. Tworzy duszny, przytłaczający klimat, w którym napięcie narasta z każdą stroną, a dom staje się przestrzenią pełną manipulacji i przemilczeń. Zło zatacza tu coraz szersze kręgi, dotykając kolejnych pokoleń kobiet i najmocniej uderzając w to, co najbardziej bezbronne — w dziecko spragnione miłości. To było moje pierwsze spotkanie z twórczością autorki — i już wiem, że nie ostatnie. Utwierdziła mnie w przekonaniu, że czeska literatura potrafi być niezwykle intensywna i boleśnie prawdziwa. Czuję, że ta historia zostanie ze mną na bardzo długo. Zdecydowanie warto przeczytać. 📖✨

„Grzybiarka” to powieść, przez którą właściwie się płynie. Czyta się ją z dużą łatwością, choć porusza temat niezwykle trudny i bolesny. Nie ma tu epatowania dosłownością ani brutalnymi opisami. Motyw molestowania dzieci pojawia się tu raczej w tle subtelnie zarysowany, ale jednocześnie bardzo wyraźny w swoich konsekwencjach. Największą siłą tej książki jest pokazanie tego, co dzieje się w psychice dziecka. Autorka skupia się nie na samym zdarzeniu, lecz na jego długotrwałych skutkach: na emocjach, mechanizmach obronnych, milczeniu i próbie radzenia sobie z traumą. „Grzybiarka” jest też świetnie skonstruowana pod względem literackim. Narracja jest spokojna, przemyślana, a historia rozwija się w sposób bardzo naturalny. To książka poruszająca, ale jednocześnie napisana z wielką wrażliwością i wyczuciem. Trudny temat został tu przedstawiony w sposób subtelny i mądry, dzięki czemu powieść skłania do refleksji, zamiast szokować.

Bardzo sprawnie skonstruowana opowieść - strumień świadomości narratorki, gdzie jedno wydarzenie uruchamia kaskadę wspomnień, emocje prowadzą do wydarzeń, których są echem, wszystko bardzo spójne i wiarygodne psychologicznie. O tym "drugim pokoleniu" migrantów, których doświadczenie przebiega w cieniu cierpień i wyrzeczeń rodziców, przywiezionych z ich ojczyzn traum. Nieme cierpienie tych, którzy jak u nas dzieci pokolenia wojennego, nie mieli "powodów do narzekania". Warto przeczytać, żeby zrozumieć jakie mechanizmy psychologiczne i bariery instytucjonalne stoją za problemami z migracją w Unii Europejskiej. Powieść Navarro bardzo kompleksowo traktuje ten temat.

„Dzikie bezkresy” to surowa, intensywna powieść o przetrwaniu, samotności i granicach ludzkiej wytrzymałości. Historia koncentruje się na młodej dziewczynie, która ucieka z kolonialnej osady i musi zmierzyć się z dziką, nieprzyjazną naturą. Największą siłą książki jest jej atmosfera — gęsta, niepokojąca, momentami wręcz klaustrofobiczna mimo otwartej przestrzeni. Lauren Groff niezwykle sugestywnie opisuje przyrodę: zimno, głód, strach i zmęczenie stają się niemal namacalne. Natura nie jest tu tłem, lecz przeciwnikiem, który nieustannie wystawia bohaterkę na próbę. Powieść ma charakter bardzo introspektywny — akcja jest ograniczona, a nacisk położony jest na przeżycia wewnętrzne bohaterki. Jej myśli, wspomnienia i lęki splatają się z teraźniejszością, tworząc momentami niemal strumień świadomości. To sprawia, że książka może być wymagająca, ale jednocześnie niezwykle angażująca. Styl jest oszczędny, a zarazem poetycki i intensywny. Autorka operuje językiem w sposób precyzyjny, budując napięcie nie poprzez wydarzenia, lecz poprzez emocje i fizyczne doświadczenie przetrwania. „Dzikie bezkresy” to lektura dla osób, które cenią literaturę ambitną, skupioną na klimacie i psychologii. To nie jest łatwa ani lekka książka, ale z pewnością zapada w pamięć i zostawia czytelnika z poczuciem obcowania z czymś surowym i prawdziwym. Zdecydowanie najlepsza powieść tej autorki.

„I tak właśnie czuję się przez całe życie. Trochę stąd, trochę stamtąd, trochę obca, trochę swojska, trochę taka, trochę siaka”. Mama ze Śląska. Tata z Wielkopolski. Świat widziany oczami ich córki – dziewczynki z PRL-u, młodej dziewczyny z końca lat 90. jest oprawiony w historyczne ramy i ozdobiony całą paletą wydarzeń, emocji, słów, dźwięków, smaków i zapachów. Wychowana w świecie rytuałów, przesiąkniętym religią i historią, od dziecka tak naturalnie szukająca poczucia przynależności kobieta, próbuje „ocalić przeszłość od zapomnienia”, by żyć świadomie, godnie, odpowiedzialnie, w poczuciu akceptacji i wdzięczności. Jej mozaikowe życie to skrawki przeszłości wielopokoleniowej rodziny i jej samej „powbijane w pamięć niczym drzazgi”. Wielobarwne wspomnienia odległe i bliskie, zamglone i wyraźne, ciepłe i te „o ostro zakończonych brzegach”. Łzy rozpaczy i śmiechu. Małe i duże końce świata. Pożegnania i powroty. Obrazy, które zasłużyły na pamięć i te wołające o zapomnienie. „Szkody” to historia ludzi dla kogoś zwyczajnych, dla innych wyjątkowych. O życiu, historii, tradycji, miłości, nadziei, stracie, bólu, pustce, samotności i o przemijaniu.. Przejmująco bliska sercu opowieść, w której można odnaleźć cząstkę własnych emocji, przenieść się w czasie, spojrzeć z innej perspektywy, zamyślić, uśmiechnąć, wzruszyć.. Polecam.

Bardzo dobrze napisane, ciekawy sposób kilkuliniowej narracji. Do tego autorka dba o wierność faktom historycznym. Dostajemy nie tylko ciekawą , ale też lekcję na temat nieortodoksyjnego funkcjonowania kościoła katolickiego w komunistycznej Czechosłowacji

Niełatwa w odbiorze, rozwleczona historia wszechobecnej paranoi. Autorka uczyniła z niej opowieść uniwersalną, która mogłaby wydarzyć się wszędzie tam, gdzie dochodzi do głębokich podziałów społecznych. W domyśle rzecz traktuje o Irlandii Północnej i trwającym tam przez dekady krwawym konflikcie o charakterze terrorystycznym. Narratorką i zarazem centralną postacią jest młoda dziewczyna, którą społeczność posądza o „inność”. Zostaje ona niesłusznie wciągnięta w tryby zbiorowej psychozy. Ta sytuacja zaczyna bohaterkę przytłaczać do tego stopnia, że grzęźnie w narzuconym absurdzie oraz irracjonalności, nieuchronnie gubiąc poczucie sensu.

Czytanie tego reportażu prawie bolało. Ludzie wychowani wśród przemocy, wyzwisk i nałogów traktowali ten stan jak coś naturalnego. Sami powielali te schematy. Kobiety wybierały na partnerów mężczyzn podobnych do uzależnionych brutalnych ojców czy ojczymów. Same niejednokrotnie dopuszczały się przemocy i oddawały nałogom. Młodzi chłopcy znający jedynie kradzieże, rozboje, totalny brak jakichkolwiek zasad... Życie, którego nie zna tzw. przeciętny Kowalski.

Książka bardzo dobra. Ciekawa, oryginalna, budząca emocje, wciągająca i niepokojąca. Fabuła przemyślana. Lektura wartościowa, skłaniająca do refleksji. Autorka w zadziwiająco trafny sposób przedstawia ludzkie zachowania i uczucia w obliczu zagrożenia, presji, oczekiwań. Postacie są głębokie, wielowymiarowe, prawdziwe - z ich pragnieniami, słabościami, obawami i ambicjami. To też świetne studium społeczeństwa i rządzących nim schematów w obliczu systemu totalitarnego (choć w niecodziennym wydaniu), z klasycznymi narzędziami nacisku, jak aparat represji, propaganda czy religia. To jedna z tych książek, które zapadają głęboko w pamięć. Polecam.

Może nie czytam za wiele, a książka Niny Lykke wpadła mi w ręce przypadkiem, bo niby co może mnie obchodzić stary norweski pisarz, który sławę ma za sobą? A jednak przeczytałam z przejęciem i to do końca, mimo, że zbyt wiele się nie dzieje. Ale tak plastyczny opis stanu człowieka jak zrobiła to norweska pisarka, takim językiem, bez jednego zbędnych słów, zrobiło na mnie wrażenie. Dla mnie górna półka.

Cenny, w niezwykły sposób ujęty (poprzez wspaniałe operowanie słowem) portret kobiety. "Wchodzę już jedną nogą w starość, maja krew płynie coraz cieńszą strużką jak wysychające od skwaru źródło (... ). Trzeba więc wstaję, nawet już nie czuję znużenia, lepiej to zrobić jeszcze dzisiaj". "Postępuję zgodnie ze zwyczajem. Też jestem kobietą i co, nie trzeba mi odpoczynku? I co z tego, że nie mam męża i dzieci na głowie, ale mam swoją robotę, swoją HARÓWKĘ." Mocny, wyrazisty, dosadny, a czasem nawet wulgarny język. Książka nastrojowa, emocjonalna i poruszająca, ciekawa w odbiorze. .. przeniknięta smutkiem, tęsknotą, poczuciem przemijania.

Pierwsze spotkanie z autorem i z pewnością skusze się na dokładkę. „Las...” jest tak absurdalną jazdą bez trzymanki, że trudno się z nim rozstawać. Mam wrażenie, że powstał w ten sposób, że przyszedł wydawca do Jaroslava Haška i poprosił go, żeby napisał skandynawski kryminał, ale w swoim stylu. Pisarz zapytał się tylko, co to „skandynawski kryminał?”. Wydawca odpowiedział: „ No wiesz, muszą być melancholijne, skandynawskie scenerie, bohaterowie samotni, z życiowymi problemami, musi być krytyka skandynawskiego modelu społeczeństwa, fabuła zawiła, nastrój niepokoju. Podrzuciłbym ci coś Mankella Henninga, ale jeszcze niczego nie napisał”. Jareček podrabał się w brodę, łyknął Staropramena i zapytał się na kiedy ta powieść potrzebna. I tak powstał „Las powieszonych lisów”. Nie ściemniam.

To bardzo dobra powieść, a inspirację czerpał autor od najlepszych, bo pobrzmiewają tu echa "Czekając na Godota" Samuela Becketta i "Zamku" Franza Kafki. Pisarz z godnym podziwu wyczuciem stopniuje napięcie, jesteśmy świadkiem autoanalizy bohatera, który jest bardzo zdeterminowany, by dostać się do genialnego profesora psychiatrii. Uczucie grozy miesza się z dowcipem, choć to żarty groteskowe.

„Nie można być praw­dzi­wym Ame­ry­ka­ni­nem, nie będąc jed­no­cze­śnie przyrodnikiem [...]". Krótka powieść, w której kolejne warstwy suspensu ścierają się z zamiłowaniem autora do eklektyzmu gatunkowego i zawieszeniem w fabularnej niedookreśloności. Niby są tu motywy powrotu do domu, straconych szans na awans społeczny, zbrodni i działań lokalnych grup wpływu, ale główną osią tego utworu wydają się kreślone przez Cárdenasa na wpół mgliste paralele między światem przyrody a człowiekiem. A skoro natura i ewolucja nie mają głębszego celu, to czy ma go mieć ludzki życiorys? Wraz z luźno ze sobą powiązanymi przygodami głównego bohatera serwowane są nam sposoby na nadanie jego przeżyciom sensu. Ale niezależnie od tego, czy są to teorie spiskowe, kult religijny, narodowa tożsamość czy ekologizm, motorem napędowym działań człowieka pozostaje własna korzyść i walka o przetrwanie. Nie wrzucałabym „Diabła z prowincji" do worka z realizmem magicznym, zbyt dużo się tu dzieje formalnie, by można było znaleźć trafną etykietkę. Czy było to frapujące i świeże? Owszem. Mnie jednak intelektualny chłód oraz nastrój nihilistycznego zwątpienia skutecznie oddaliły od zachwytu. PS Świetna okładka autorstwa Uli Pągowskiej.

"Najgorsze randki..." to uroczy i zabawny, choć opatrzony mądrym komentarzem specjalistów, reportaż o randkowaniu w naszych czasach. Choć czasami było zabawnie, to niektóre historie dają do myślenia o różnicach, oczekiwaniach, nadziejach. Nie wszystko co wydaje nam się z gruntu złe musi mieć takie podłoże, czasami przyczyny są bardziej skomplikowane. Bardzo cenna jest perspektywa zarówno damska jak i męska np. na te same zjawiska ( np. ghosting) Miło, że na zakończenie autorka daje nam nadzieję tymi nie najgorszymi randkami, z udanym zakończeniem - przynajmniej nie tracimy wiary w ludzkości:)

Co prawda, zżymałam się podczas lektury, bo należę do wyśmiewanej przez bohatera książki grupy tych, którzy idą co rano do pracy, tam zdzierają zdrowie i pozwalają zabierać sobie znaczną cześć zarobku, by państwo mogło utrzymywać tych, którzy wolą w tym czasie nic nie robić. Milo, bohater i fantastyczny narrator jest właśnie takim, zadowolonym ze swojego życia frantem, opojem i nierobem. Tak wybrał, tak ma. I na ogół nie ma ani do świata, ani do innych, ani nawet do Losu pretensji. Milo jest bystry, dowcipny i z natury pogodny. Toteż opowieść skrzy się żartami, efektami niezwykłe wyostrzonego zmysłu obserwacji życia w malutkim, słowackim miasteczku. Opis pewnego wieczoru w barze, w którym szef go zostawił samego, bowiem pojechał na weekendowy wypoczynek jest cudny. Podobnie, jak rozmowa z owym szefem po powrocie. No, tak to jest, że jednak barman nie powinien wychodzić z knajpy przed zamknięciem… Dodatkowym atutem (lub odkryciem) jest przegląd jakie alkohole, kiedy i w jakim połączeniu dają najwięcej efektów. Znaczy – stopni zamroczenia. Oraz porady, kiedy brać piwo „dziesiątkę” a kiedy „piątkę”. takie jest życie opojów...