Niecierpliwe

Dziwna ta książka, trochę w duchu Kafki. Narrator raz jest pierwszoosobowy, raz trzecioosobowy. Bohater krąży po mieście w poszukuwaniu ojca 14-letniej Hanny z zespołem Downa. Na jakiś czas zatrzymują się oboje (o i Hanna) w hotelu bez nazwy, w którym za to pokoje noszą nazwy obozów koncentracyjnych (!). Mamy tu opisane różne spotkania z dziwnymi ludźmi, różne historie, obserwacje różnych reakcji na inność Hanny. Dziwne to wszystko, ale czyta się nieźle, choć wciąż ma się wrażenie jakiegoś absurdu, groteskowości sytuacji.

Wielki Głód w Ukrainie w latach 1932-1933 nie był klęską żywiołową ale precyzyjnie zaplanowaną zbrodnią polityczną, która miała na celu złamanie oporu ukraińskiego chłopstwa i narzucenie mu kolektywizacji. Szacuje się, że Hołodomor, według najnowszych szacunków, pochłonął blisko 4 miliony ofiar. Określany jako zbrodnia ludobójstwa jest jedną z najmroczniejszych kart XX wieku. Tanja Pijankowa w swojej książce "Wiek czerwonych mrówek" podejmuje się zadania niemal niemożliwego nadając tej masowej zbrodni ludzką twarz. Wielką historię zamyka w losach trójki bohaterów rzucając czytelników w sam środek tego piekła. Buduje opowieść o granicach ludzkiej wytrzymałości i moralności w czasach, gdzie ideologia staje się ważniejsza od ludzkiego życia. Książka jest lekturą wstrząsającą, brutalnie naturalistyczną a poszczególne sceny zostają w głowie długo po odłożeniu lektury. Autorka kontrastuje ze sobą dwa skrajnie odmienne światy: umierającą z głodu wieś i partyjne elity żyjące w dostatku i traktujące chłopów z pogardą i obrzydzeniem. Główna oś fabularna skupia się na losach postaci, których tragedie wzajemnie się dopełniają. Historia Jawdochy, młodej wiejskiej dziewczyny, jest naznaczona głodem i walką o przetrwanie każdego kolejnego dnia. To tutaj Tanja Pijankowa nie szczędzi czytelnikowi scen i opisów, które porażają: puchnących ciał, jedzenia rzeczy niejadalnych czy aktów kanibalizmu. Z kolei postać Swyryda, przedstawiciela wiejskiej władzy to ucieleśnienie człowieka złamanego przez system, któremu sam służył. Jako lojalny aparatczyk jest trybikiem w tej maszynie. Jego lojalność wobec partii i ślepe posłuszeństwo powodują, że traci on resztki człowieczeństwa, pokazując jak ideologia potrafi zaślepić człowieka. Mnie najbardziej poruszył jednak wątek Soli, żony radzieckiego komisarza, która zostaje wysłana do zamkniętego sanatorium dla elit aby przejść kurację odchudzającą. Ironia jest tu porażająca: gdy miliony ludzi marzą o choćby o kromce chleba, ona zmaga się z otyłością, która jednak nie jest wynikiem zwykłego łakomstwa a formą ucieczki. Kobieta zajada ból po stracie dziecka. Jedzeniem wypełnia emocjonalną pustkę. Ta historia unaocznia jak totalitaryzm izoluje elity od rzeczywistości. "Wiek czerwonych mrówek" to proza gęsta, mroczna i duszna. Tanja Pijankowa udowadnia, że o tragedii narodu można pisać używając do tego nie statystyk a historii pojedynczych bohaterów. Jedzenie w tej powieści to nie paliwo dla organizmu a narzędzie władzy. Książka ta to wstrząsające świadectwo tamtych wydarzeń, pozwalająca zrozumieć skalę okrucieństwa, jakie człowiek potrafi zgotować drugiemu człowiekowi. Choć ta lektura bolała, nie mogłam się od niej oderwać. Polecam! Audiobook (czytali: Hanna Chojnacka, Kim Grygierzec oraz Maciej Jabłoński)

Selja Ahava w "Kobiecie, która kochała owady" konstruuje opowieść, w której czas przestaje być linearny, a staje się narzędziem poznania. Nielinearność pozwala obserwować przemianę świata z perspektywy jednej, niezwykle uważnej świadomości — Marii, bohaterki zawieszonej między rytmem natury a rytmem cywilizacji. Owady żyją w cyklach, człowiek w historii, a ona… w przestrzeni pomiędzy, gdzie metamorfoza staje się jedyną stałą. Ahava wykorzystuje tę konstrukcję, by zderzyć trwałość natury z kruchością ludzkiego doświadczenia. Motyw przemiany — biologicznej, duchowej, egzystencjalnej — oplata całą powieść, czyniąc z niej medytację nad wiedzą, ciałem, pasją i sposobami patrzenia na świat. Jednocześnie czas pełni funkcję krytyczną: odsłania, jak konsekwentnie marginalizowano kobiece doświadczenie. Wpisując Marię w nurt herstorii, autorka przywraca głos tym, które patrzyły na świat z naukową wnikliwością, lecz zostały pominięte w oficjalnych dziejach. Inspiracją jest tu życie Marii Sibylli Merian — przyrodniczki, artystki i prekursorki entomologii, etymolożki w renesansowym sensie: badaczki źródeł i przemian natury. Jej los staje się figurą ceny, jaką płaci się za wybór nieoczywistej ścieżki. Ahava pokazuje też, jak pasja potrafi pochłonąć całe istnienie i jaką cenę trzeba czasem za to zapłacić. W jednym z najbardziej wymownych momentów Maria mówi: „Są chwile, w których nie ma we mnie miejsca na nic innego jak obserwowanie i niezbędne do niego skupienie.” (s. 80) To powieść, która nie opowiada o czasie — czasem się posługuje, by odsłonić głębsze prawdy o naturze, wolności i człowieczeństwa. Subtelna, poetycka, a zarazem intelektualnie odważna, staje się laboratorium przemyśleń dla czytelnika, który szuka w literaturze nie tylko historii, lecz także sensu.

Po lekturze wcześniejszych monumentalnych dzieł Jaume Cabré, takich jak "Wyznaję" czy "Głosy Pamano" trudno mi było uwierzyć, że jedna z najnowszych powieści tego katalońskiego pisarza jest tak krótka a przez to bardziej kameralna. Jak większość czytelników mam problem z jednoznaczną oceną tej powieści. To lektura, która przypomina gęsty, duszny sen, z którego trudno się wybudzić. Jak każda powieść autora jest gęsta od emocji i literackich gier, jednak koniec końców bardziej mnie zmęczyła niż zachwyciła. Bohaterem tej historii jest Ismael, człowiek, którego życie poznajemy jedynie fragmentarycznie. Poznajemy tego cichego nauczyciela łaciny, gdy w pasmanterii przypadkowo spotyka swoją koleżankę z dzieciństwa Leo. To spotkanie uruchamia lawinę zdarzeń, która prowadzi do tragicznego wypadku. Od tego momentu fabuła staje się labiryntem, po którym błądzi czytelnik. Ismael budzi się w szpitalu, nie wiedząc kim jest. Jaume Cabré po mistrzowsku oddaje ten stan amnezji, gdzie każde wspomnienie jest ulotne, na pograniczy snu i jawy. Czytelnik dryfuje razem z bohaterem. W jednym akapicie jesteśmy w szpitalnej sali, by za chwilę znaleźć się w przeszłości Ismaela lub obserwować surrealistyczne wędrówki stadka dzików, które to staje się niemym świadkiem jego zmagań z życiem. Fabuła jest jak rozsypane puzzle. Czujemy się zagubieni tak samo jak bohater "Spalonych w ogniu". Zaciera się granica między "tu i teraz" a "kiedyś", co jest charakterystyczne dla śnienia. Wszystko dzieje się naraz, a logika zdarzeń ma tu najmniejsze znaczenie. Zamiast jasnej puenty autor zostawia nas z pytaniem kim jest człowiek, gdy odbierze mu się jego wspomnienia. Książka ta to pozycja wymagająca, która wzbudza intelektualny niepokój. Nie daje łatwych odpowiedzi, wciągając czytelnika w grę, która jednak może zmęczyć. Audiobook (czytał Filip Kosior)

Kontynuacja losów Mai Angelou. W tej części Maia jest już dorosła i ma małego synka. Próbuje ułożyć sobie życie i zapewnić podstawowy byt. W desperacji szuka pracy. Para się różnymi zajęciami. Ogromnie poruszająca proza. Czytając, byłam zatopiona w książce. Polecam.

Bohaterowie to członkowie rodziny Gondiwindi, należącej do rdzennej ludności Australii, których losy splatają się wokół postaci zmarłego nestora rodu, Alberta „Maku” Gondiwindi. To on, przeczuwając nadchodzący koniec, postanawia spisać słownik swojego języka, wiradjuri, by ocalić od zapomnienia nie tylko słowa, ale całą historię i tożsamość swojego ludu. Główną bohaterką jest jego wnuczka, August, która po latach spędzonych na emigracji w Europie powraca do rodzinnego miasteczka na pogrzeb dziadka. Fabuła „Plonu” Tary June Winch to wielowarstwowa, bolesna i zarazem uzdrawiająca podróż przez pokoleniowe traumy, kolonialną przemoc oraz walkę o ziemię, którą chciwe korporacje próbują odebrać prawowitym właścicielom. Moja ocena tej książki to solidne 7/10. Szybki werdykt brzmi: to przejmująca i literacko wysmakowana opowieść o tym, że język jest ostatnim szańcem wolności, a jego odzyskanie to jedyny sposób na scalenie rozbitej duszy narodu. Tara June Winch napisała powieść ważną, która w równej mierze jest rodzinną sagą, co politycznym manifestem ubranym w szaty pięknej prozy. Największym atutem książki jest jej unikalna struktura. Autorka przeplata współczesną narrację o August z rozdziałami słownika wiradjuri tworzonego przez dziadka Alberta oraz listami misjonarza z początku XX wieku. Ta mozaika pozwala czytelnikowi zrozumieć, że język nie jest tylko narzędziem komunikacji, ale naczyniem przechowującym duchowość, historię i relację z ziemią. Słowa w „Plonie” mają wagę fizyczną – bolą, gdy są odbierane, i leczą, gdy wracają do ust prawowitych spadkobierców. Tożsamość i dziedzictwo: Winch z ogromną wrażliwością opisuje poczucie wykorzenienia August i jej powolne wrastanie z powrotem w kulturę przodków. Krytyka kolonializmu: Listy wielebnego Greenleafa stanowią fascynujące, choć przerażające świadectwo „dobrych chęci”, które niszczyły rdzenne społeczności skuteczniej niż otwarta przemoc. Związek z naturą: Opisy australijskiego krajobrazu są nasycone metafizyką – ziemia w tej powieści żyje, pamięta i cierpi razem z ludźmi. Ciężar dziedzictwa Warsztatowo jest to proza bardzo ambitna, choć momentami jej polifoniczna struktura może wydawać się nieco rwana. Wprowadzenie słownika, choć koncepcyjnie genialne, niekiedy spowalnia dynamikę śledztwa August dotyczącego zaginionej siostry i walki o dom, co sprawia, że tempo lektury bywa nierówne. Mimo to, siła emocjonalna zakończenia i piękno języka autorki rekompensują te drobne przestoje. Myśl przewodnia tej książki mogłaby brzmieć: Naród, który traci swój język, traci klucz do własnej przyszłości, ale dopóki żyje choć jedno słowo, nadzieja na plon pozostaje żywa. Plon” to lektura dla tych, którzy szukają w literaturze czegoś więcej niż tylko rozrywki. To książka, która wymaga skupienia, ale w zamian oferuje głęboki wgląd w duszę współczesnej Australii i uniwersalną prawdę o sile korzeni. To hołd dla przodków i przestroga przed światem, który w imię zysku chce zrównać z ziemią wszystko, co święte i niewymierne.

Autorka pokazuje nam marzenia młodych ludzi, ich wyjazd do Stanów Zjednoczonych i próba realizacji stereotypowego amerykańskiego snu, a przede wszystkim odnalezienie celu w życiu. Choć Albert dość szybko wie, że będzie kucharzem, ale to Sandra swojej drogi szuka przez wiele lat m.in. pracując w amerykańskiej telewizji czy pisząc w Polsce artykuły o seksualności kobiet. Kazirodztwo to nie jedyny temat, który zostaje tu poruszony. Główna bohaterka doświadcza formy molestowania seksualnego będąc nastolatką, a swoją traumę omawia dopiero lata później na terapii w Stanach Zjednoczonych. Intrygująca jest także tu relacja dzieci z rodzicami, którzy wcześnie przestają ingerować w życie potomków. Rodzeństwo dzięki temu tworzy swój własny świat i całkowicie ufają tylko sobie. Bardzo wciągnął mnie ten psychologiczny aspekt powieści, gdzie widzimy z jakimi problemami mierzą się Sandra i Albert i na tej podstawie możemy wywnioskować, skąd wzięła się między nimi toksyczna relacja. Ta książka nie ma happy endu i emocjonalnie wpływa na czytelnika, pokazując pozornie piękne życia dwójki młodych ludzi, którzy jednak mieli problem z znalezieniem swojego miejsca. Sporą częścią książki są opisy seksualne, które momentami mogą odrzucać. Można było zredukować ich ilość, aby wyeksponować inne wątki. Książkę uważam za mocną, ale jest to udany debiut autorki, która z wielowątkowością i trudnymi tematami poradziła sobie bardzo dobrze.

Piękna, poruszajaca opowieść, w której autor skupia się na trudnej sytuacji kobiet w czasie wojny i ich niejednoznacznych wyborach moralnych. Słusznie zwraca uwagę, że ich rola w konfliktach zbrojnych jest marginalizowana, będą raczej stanowić tło zdarzeń lub w tym przypadku - przedmiot ataku społeczeństwa jako zdrajczynie narodu czy zwyczajnie "niemieckie kurwy". Owszem żadna z bohaterek nie jest idealna, ale mają swoje powody, by "ruszyć w podróż". Dla jednej to chęć pomocy rannemu, dla innych złudzenie, że mogą poprawić swój los, uciec od obojętności i braku uczuć ze strony najbliższych czy wreszcie zaznać odrobinę uczuć w świecie ogarniętym wojną. Podróż, którą podejmują jest nie tylko trudem tułaczki przez niezmierzone równiny i pagórki, rzeki i zniszczone wsie, ale też podróżą sentymentalną w głąb własnej duszy. Cenne jest to, że autor nie idealizuje swoich bohaterek, główną (Irene) ukazuje w wielu niejednoznacznych sytuacjach, ale dzięki temu tworzy bardziej autentyczny i uniwersalny obraz ludzkich wyborów, gdy katalog tych wyborów jest mocno uszczuplony, ale wciąż jednak można wybrać lepiej lub gorzej. Naprawdę dobra pozycja.

Chyba najsłabsze opowiadanie w dorobku Nothombe jakie dotychczas czytałam. Opowieść rozlanie się przede wszystkim w warstwie fabularnej, przez co sprawia wrażenie, jakby autorka chciała upchnąć za dużo w tak krókiej formie literackiej. Fabuła rozpięta jest na przestrzeni 30 lat pomiędzy końcówka lat 30-tych XX wieku a końcem lat 60- tych tego samego stulecia. Bohaterem jest dziedzic dwóch szlachetnych rodów belgijskicha raczej tych z najczystszymi rodowodami. W tym miejscu jeden szablon się kończy. Drugi to dość popularny wizerunek bardzo starych i bardzo zubożałych rodzin ziemiańskich żyjących w skrajnej nędzy, którym brakuje wszystkiego oprócz hordy dzieci, którymi nikt się nie zajmuje, nie wychowuję, nie karmi i nie leczy. Najszlachetniejsi ze szlachetnych osiągnęli społeczne dno bez żadnej walki klas. Trzecia klisza, typowa dla literatury francuskiej: ztekniecie się świata bogatej burzuazji brukselskiej ze światem ziemiańskim. Mały chłopczyk przed pójściem do 1 klasy podstawówki zalicza we wakacje spartańskie wychowanie, które bardzo mu się podoba, tyle że to są dla niego wakacje. Dla hordy kuzynów i kuzynek to znienawidzona, niechciana codzienność, która chętnie zamieniliby na ciepłe dostatnie mieszkanie w Brukseli. Dziecko cywilizacji odwiedza utopijny świat dzikich ludzi. Bardziej dziki niż trwająca w Europie II wojna. Ta nie ma dla żadnego dziecka, ani żadnego dorosłego znaczenia i niczego nie zmienia w ich życiu. Zmienia natomiast wiele koniec epoki kolonialnej. Mały Nothomb już jako dyplomata na placówce przechodzi szkołę życia jako zakładnik w Stanleyville w Kongu dawnej Kolonii belgijskiej. Spartanskie wychowanie wreszcie się przydaje w dyplomacji. I nie chodzi tu o ten rodzaj dyplomacji uprawianej na salonach, ale o trudne rozmowy o uwolnienie zakładników z pozycji, kiedy samemu jest się zakładnikiem. Opowiadanie buzuje znaczeniowo w warstwie sensów naddanych i dopiero tutaj widać funkcje schematyczności. W zasadzie można śmiało powiedzieć, że opowiadanie jest przede wszystkim o tym, czego nie ma w jego warstwie treściowej. Schematyczność przestaje denerwować, bo zaczyna generować dwuznaczność co najmniej. Nothomb wzięła na warsztat trzydziestolecie będące schyłkowym okresem europejskiego kolonializm jako okres, w którym ustalony porządek rzeczy oraz ludzi zaczyna się walić nieodwołalnie. Zdaniem niektórych historyków to właśnie upadek kolonializm przyspieszył proces jednoczenia się Europy, by stworzyć coś, co stanowiłoby przeciwwagę gospodarcza i polityczną dla powstających właśnie postkolonialnych organizmów państwowych. Dzieciństwo I młodość ojca autorki, o którym ona opowiada przypada właśnie na tę epokę, w której oprócz generałów potrzebni są także najzdolniejsi negocjatorzy. Generałowie wygrywają wojny, dyplomaci decydują o tym, kto je przeżyje, nawet jeżeli mdleją na widok krwi z nosa. W tle lekkie zmiany społeczne w zabetonowanych głowach szlachciców, których jedyna własność stanowi zrujnowany zamek i herb nad jego drzwiami. Ale tylko lekkie. Czyta się dobrze. Alenie Nothomb ściśle trzyma się swojego precyzyjnego stylu. Mówi dokładnie to, co chce powiedzieć według reguł klasycznej retoryki. Panowanie nad językiem wypowiedzi jest absolutne i nakierowane wyłącznie na znaczenia. Bez watowania, bez przesady, z bardzo oszczędnymi środkami wyrazu. Efekt klaustrofobiczny. 30 lat życia bohatera dostajemy widziane w straszliwym skrócie, ciasno upchane. Wszystkiego jest za dużo w zbyt małym opakowaniu. Myśli tłoczą się jak chmury na barokowych obrazach. Natłok jest taki, że można zgubić się wśród tych chmur bez możliwości ogarnięcia całości. I to jest chyba pierwszy raz, kiedy miałam wrażenie, że słynna logika wypowiedzi zawiodła Amelie Nothomb. Poza tym wydaje mi się, że tak ciekawy motyw zasługuje na coś więcej niż powiastke filozoficzną w stylu oświeceniowych.

„Zawsze przychodzi noc” to krótka, ale poruszająca do głębi opowieść o kobiecie zepchniętej na margines życia. Lynette to postać, której nie sposób zapomnieć – młoda kobieta walcząca każdego dnia o zachowanie równowagi, o pracę, mieszkanie, godność. Próbuje przetrwać w rzeczywistości, która ciągle rzuca jej kłody pod nogi. Dla mnie ta książka była szczególnie mocna, bo kiedyś miałem bardzo bliską relację z kobietą o podobnym sposobie myślenia, działania, emocjonalności. Czytając, czułem, jakbym znów był „Jackiem” – kimś, kto obserwuje z boku i jednocześnie nie potrafi pomóc. To uczucie bezradności, niemożności przebicia się przez ścianę lęków, neuroz, przeszłości – Vlautin uchwycił to z bolesną trafnością. To nie jest książka, która daje nadzieję. Wręcz przeciwnie – pokazuje, że nawet największy wysiłek może zostać zmiażdżony przez system, ludzi, okoliczności. Nie ma happy endu. I chyba w tym jej największa siła – w uczciwości wobec świata przedstawionego i wobec czytelnika. „Zawsze przychodzi noc” czyta się jak intymny, surowy monolog kogoś, kto nie umie już krzyczeć, więc milczy. I to milczenie boli bardziej niż cokolwiek innego.

„Cudzy kraj” Leïli Slimani to książka, którą czyta się z ciekawością, ale po zamknięciu zostaje lekkie poczucie niedosytu. Historia zapowiada się znakomicie: spotkanie dwóch światów, Francuzki i Marokańczyka, przeniesione na tle gwałtownie zmieniającego się Maroka. Brzmi jak materiał na pełną emocji, wielowarstwową opowieść — i w dużej mierze nią jest, choć nie wszystko wypada tak mocno, jak mogłoby. To historia Mathilde – młodej Francuzki z Alzacji, która po wojnie zakochuje się w Aminie, Marokańczyku walczącym we francuskiej armii, i wyjeżdża z nim do Meknesu. Brzmi jak gotowy materiał na emocjonalną, wypełnioną sprzecznościami opowieść o zderzeniu kultur. I rzeczywiście, tło historyczne – Maroko lat 40. i 50., tuż przed uzyskaniem niepodległości – jest tu pokazane szeroko i sugestywnie. Slimani fantastycznie oddaje zapachy, barwy i surowość tej przestrzeni: palące słońce, jałową ziemię, niechęć sąsiadów, samotność kobiety wrzuconej w kompletnie obcą codzienność. Problem w tym, że przy całej malarskości tej powieści czegoś mi tu brakowało. Bohaterowie są wyraźnie nakreśleni, ale jakby zewnętrznie. Mathilde i Amine mają swoje emocje, swoje konflikty – ona tęskni i gubi się w nowych warunkach, on siłuje się z ambicjami i realiami kraju na progu przemian – jednak te uczucia często pozostają na powierzchni. Chciałoby się mocniejszego wejścia w ich psychikę, w motywacje, w to, jak naprawdę przeżywają swoje wybory i konsekwencje. To mogła być książka pełna drapieżnych, intymnych obserwacji, ale coś po drodze się rozmyło. A mimo to „Cudzy kraj” zostaje w głowie. Jako opowieść o kobiecie żyjącej w świecie, który nie jest jej własny. O próbie dopasowania się, o tłumionej tęsknocie i o wewnętrznej walce – nie zawsze spektakularnej, ale nieustannej. I jako portret epoki, w której prywatne losy splatają się z narodzinami niepodległego Maroka. Podsumowując: to książka, którą dobrze się czyta i którą łatwo sobie wyobrazić, choć chwilami chciałoby się wniknąć głębiej pod jej powierzchnię. Idealna dla tych, którzy cenią klimat, historię i opowieści o kulturowej tożsamości – nawet jeśli nie zawsze wybrzmiewają one z pełną emocjonalną mocą.

Kolejna bardzo dobra powieść tej autorki (zaliczam do nich wszystko z wyjątkiem "Pokoju", który jest najsłabszą książką Donoghue). Pod pozornie mało historyczną fabułą kryje się ogrom faktów. Przez większość czasu miałam wrażenie, że czytam coś w stylu irlandzkiego "Call the midwife" z czasów I wojny światowej, ale ostatecznie okazało się, że mimowolnie wchłonęłam ogrom wiedzy nie tylko o ówczesnym irlandzkim społeczeństwie, ale także o historii Irlandii. Świetna powieść.

Plastyczne opisy przyrody, przekonująco i autentycznie przestawiona relacja dziecko-matka, zupełnie zaskakujące zakończenie. Warto przeczytać, ponieważ na koniec dowiadujemy się o przykrej historii mającej miejsce w Kolumbii nie tak dawno temu - w mediach się o takich wydarzeniach nie wspomina.

Książka przeczytana w ramach sierpniowego wyzwania LC. Już tak wiele zostało powiedziane na temat tej pozycji, więc ja krótko. Fantastyczny pomysł na książkę, na jej realizację i zakończenie. Piękny język, ciekawi i charakterystyczni bohaterowie, śliczne opisy przyrody, ludzi i ich charakterów a do tego kawał historii w tle. Bardzo polecam.

W powieści „Nim dojrzeją maliny” Eugenii Kuzniecowej centrum wszechświata stanowi stary, tonący w zieleni dom babci na ukraińskiej prowincji. To tutaj, w poszukiwaniu ratunku przed życiowym chaosem, zjeżdżają się trzy kuzynki: Mia – sprawia wrażenie najbardziej poukładanej, jednak ucieka przed wizją stabilizacji i ostatecznych decyzji w swoim związku. W wiejskim ogrodzie szuka odpowiedzi na pytanie, czy „dorosłość” musi oznaczać rezygnację z wolności. Marta – matka dwójki dzieci, która próbuje odnaleźć siebie na nowo po rozpadzie małżeństwa. Jest zmęczona rolami, jakie narzuca jej społeczeństwo, i pragnie jedynie ciszy, którą oferuje dom z dzieciństwa. Lalka – najmłodsza, buntownicza i nieco ekscentryczna, wnosi do relacji nutę świeżości, ale i ona skrywa pod maską pewności siebie lęk przed niepewną przyszłością. Babcia (Teodora) – milcząca, niezwykle silna nestorka rodu, która swoją obecnością spaja te trzy rozchwiane biografie. Jest strażniczką rytuałów, które dają dziewczynom poczucie bezpieczeństwa. Sytuacja kobiet jest zawieszeniem w próżni – to „wakacje od życia”, podczas których kuzynki zajmują się gotowaniem, doglądaniem ogrodu i niekończącymi się rozmowami. W tle jednak pobrzmiewają echa współczesności: nieobecni mężczyźni, zmiany społeczne i wiszące w powietrzu poczucie, że ten letni azyl nie może trwać wiecznie. Największą siłą prozy Kuzniecowej jest jej niezwykła zmysłowość. Autorka operuje językiem w taki sposób, że czytelnik niemal fizycznie czuje zapach konfitur, upał letniego popołudnia i chłód starych murów. To literatura „haptyczna”, niezwykle plastyczna i sugestywna. Kolejnym atutem jest mistrzowskie kreowanie relacji. Kuzniecowa unika taniego sentymentalizmu; więzi między kobietami są pokazane w sposób autentyczny – pełen drobnych złośliwości, humoru, ale i bezgranicznego wsparcia. Styl autorki jest lekki, błyskotliwy i przesycony specyficznym, ciepłym sarkazmem, który sprawia, że mimo braku wartkiej akcji, od lektury trudno się oderwać. Książka świetnie oddaje też ducha współczesnej Ukrainy, łącząc tradycyjną mentalność z nowoczesnymi dylematami młodego pokolenia. Przyznając ocenę 7/10, muszę wskazać na znaczną statyczność narracji. Dla czytelnika przyzwyczajonego do wyraźnych punktów zwrotnych, „Nim dojrzeją maliny” może wydać się książką o „niczym”. Fabuła jest tu jedynie pretekstem do odmalowania nastroju, co sprawia, że w środkowej części powieść nieco traci impet i zaczyna dreptać w miejscu. Niektóre wątki poboczne, zwłaszcza te dotyczące mężczyzn w życiu bohaterek, wydają się potraktowane po macoszemu – są zaledwie naszkicowane, co pozostawia pewien niedosyt informacyjny. Można odnieść wrażenie, że autorka tak bardzo skupiła się na budowaniu atmosfery ogrodu, że momentami zapominała o domknięciu konstrukcyjnych ram opowieści. „Nim dojrzeją maliny” to powieść-kołdra. Jest ciepła, otulająca i daje czytelnikowi poczucie bezpieczeństwa, którego wszyscy czasem szukamy w literaturze. To hołd złożony kobiecej sile i rodzinnym korzeniom, napisany z ogromną klasą i wyczuciem. Mimo braku spektakularnych zwrotów akcji, książka Eugenii Kuzniecowej zostaje w pamięci jako piękny, literacki pocztówka z miejsca, do którego każdy z nas chciałby wrócić przynajmniej na jedno lato.

Nie lubię książek socjologicznych, ale lubię społeczne i egzystencjalne. "Powróceni" Gurnaha wpasowują się w każdą z tych kategorii. Niby mamy szeroką perspektywę społeczeństwa, wielką historię i jej wpływ na życie mniejszych społeczności, ale dla mnie nie to jest sednem tej powieści. Meritum jest życie jednostki, rodziny, człowieka po prostu, w kontekście większej płaszczyzny. Gurnah wspaniale odmalowuje naturę człowieka, w części zdeterminowaną przez dzieje kraju, a po części uniwersalną. Mam wrażenie, że uważność i wrażliwość autora pozwoliły mu nakreślić czuły obraz człowieczeństwa, które nie zawsze jest piękne i szczęśliwe. I do tego dochodzi świetne pióro, które sprawia, że czytanie jest wielką przyjemnością.

Literatura dystopijna, w oczywisty sposób nawiązująca do "Roku 1984" Orwella, choćby przez sam tytuł, ale też na wiele innych sposobów. Wydaje się, że autor chciał odświeżyć i zaktualizować tę powieść do naszych czasów. Mamy tu konsumpcjonizm i wiążący się z nim dylemat "wolność czy wygoda i bezpieczeństwo", cyfryzację, media społecznościowe, AI, fake newsy, łatwość zbierania danych i kontroli społecznej, coraz liczniejsze kamery rozpoznające twarze, upadek wolnej prasy, manipulowanie opinią publiczną, wpływanie na wybory, nakazy i zakazy "dla dobra społeczeństwa", często doraźne, a zasadniczo szkodliwe, ograniczające wolność, itd., itp. I wszystko to byłoby słuszne i bardzo ok, gdyby nie słaby warsztat. Poczynając od prostego języka, poprzez oczywiste, banalnie skonstruowane postacie, często zachowujące się w sposób niemiłosiernie infantylny, pensjonarską narrację, sztampową fabułę i przekaz bezpośredni, otwartym tekstem, bez jakichkolwiek niuansów czy światłocieni. To boli, jednak z biegiem lektury przyzwyczajamy się trochę do tej amatorki i końcowe akty osiągają swój cel, robią wrażenie. Zwłaszcza, że obrazowana rzeczywistość niespecjalnie odbiega od tego w czym żyjemy. Początkowa hiperbola, po namyśle staje się niemal odwzorowaniem 1:1. A to przeraża. W zamyśle i pomyśle rzecz ważna, brakło wykonania, ale moim zdaniem nie dyskredytuje to powieści całkowicie. Nie jest to rzecz, którą koniecznie trzeba przeczytać, ale też nie zaszkodzi. Prostota warsztatowa skutkuje lekturą łatwą, lekką i szybką. 6/10

Oskarżony jest pierwszą książką autorki wydaną na polskim rynku, choć ogólnie jedenastą w jej dorobku pisarskim. Nagrodzona we Francji książka porusza ważne tematy w sposób bezkompromisowy. Staje się wyraźnym głosem w dyskusji o postrzeganiu kobiet, feminizmie, patriarchacie i molestowaniu, ale również o sprawiedliwości i równości. Książkę można podzielić na dwie części- pierwsza opisuje historię rodziny Farelów. Jean- dziennikarz z własnym programem, Claire- naukowiec badający społeczne miejsce kobiet. Są rodzicami Alexandra, złotego dziecka mające zostać inżynierem. Druga część to smutny obraz tej rodziny, która musi się zmierzyć z oskarżeniem Alexandra o gwałt. Czytelnik nie wie co naprawdę wydarzyło się między Alexandrem i Milą, dziewczyną pochodzącą z ortodoksyjnych Żydów. Dla niego impreza jakich wiele, dla niej źródło traumy. Proces sądowy, który musi orzec czy doszło do gwałtu. Jednak to nie tylko słowo przeciwko słowu, ale też „chłopak z dobrego domu” kontra feministki. Sprawa, która niby dotyczy dwóch osób, a tak naprawdę jest obrazem pewnych społecznych schematów. Życie jednak nie jest czarno- białe, a pełne szarości i to w nie musi zagłębić się sąd by zrozumieć okoliczności całej sprawy. Nie jest to książka lekka i szybko przemijająca, ale za to poruszająca i ciekawa. Zmusza czytelnika do rozważań moralnych i społecznych. Choć początek może być nużący jest on istotny dla sprawy i warto się nie poddać by poznać tę historię.

Czytanie tej książki przypominało mi układanie puzzli. Dostajemy ciekawą historię rodzinną, ale dostajemy ją w rozsypance. Mamy tu przeplatające się wątki czasowe, mamy wielość miejsc i historię opowiadaną z perspektywy kilku osób. Dopiero poskładanie tych kawałków daje nam cały obrazek , chociaż mam wrażenie , że nie jest on w pełni kompletny i jeszcze kilku puzzli zabrakło . Historia jest ciekawa, mimo że temat brzmi trochę banalnie - spotkanie ojca z dorosłymi dziećmi po śmierci ich matki, próba naprawienia przeszłości . Jednak ta historia nie jest banalna , dzięki temu, że autor pokazuje nam podłoże zdarzeń, prezentuje historie z przeszłości , które pozwalają zrozumieć motywy postępowania bohaterów i pojąć to, co ich ukształtowało i na nich wpłynęło. Zagadkowy pozostał dla mnie tytuł powieści.

Przyjemnie mi się czytało, zwłaszcza pierwszą i ostatnią część, środek z wątkiem o amerykańskiej dziennikarce trochę przynudza jakby wprowadzony na siłę. Książka o byciu ojcem, która rozczula i porusza do głębi. Jest też sporo poczucia humoru. Czytajcie bez żadnych oczekiwań.