Mocarz

O Modrzejewskiej każdy słyszał w szkole, że była dobrą aktorką i na tym nasza wiedza o tej kobiecie się kończy. Anna Bojarska w bardzo dostępnej formie przybliża nam postać polskiej artystki żyjącej w XIX wieku. Powieść o Helenie Modrzejewskiej obfituje w żywe opisy potknięć, upadków i ogromny wysiłek, dzięki któremu w końcu doceniono jej wyjątkowość na scenie. Powieść pokazuje kobietę grającą całe życie, bo przecież i ono jest teatrem. Nieudane związki, niepowodzenia zawodowe, problemy finansowe, zabory, powstania, marzenia o wielkiej sławie i ciągła wytężona praca nad sobą. Tylko wielka wiara i chęć spełnienia marzeń sprawiły, że pod koniec życia zdobyła sławę, uznanie, a także pieniądze, które pozwoliły jej zadbać o najbliższych. Ta z pozoru surowa kobieta o twardych zasadach, niewdająca się w zwykłe życie „artystycznego światka”, była czułą, kochającą matką, walczącą o syna, którego porwał konkubent. Liczne intrygi plecione dookoła jej osoby miały ją osłabić, stłamsić zapał młodej i zdolnej aktorki. Tak się nie stało. Wytężyła siły, by pracować ciężej. Całe jej życie to ciągła nauka: języków, ról, życia, ludzi. Z wiekiem znikała jej wiara w niewinność ludzkich czynów. Książka pozwala spojrzeć na sukcesy wielkich ludzi z innego dystansu: patrzymy na ich życie od kuchni, czyli od strony, od której wcale nie musi być tak pięknie, jak nam się wydaje z perspektywy nielicznych informacji.

Dziwne życie uczuciowe miał pokrzepiacz polskich serc, a jaki charakter! Rozchwiany, drażliwy, koślawy, bubkowaty i tak nieprzystojnie skoncentrowany na sobie oraz na swych – jedynych słusznych, prawda – opiniach i przemyśleniach, że aż dziw bierze, iż tak „bujnie” (choć nie zawsze po swojej myśli) poczynał sobie z paniami. Z drugiej strony… Czasy były inne, pozycja kobiet, mimo raczkujących powoli zmian – właściwie żadna; a międzynarodowa sława, posłuch, uznanie, odpowiedni status społeczny jak dziś, tak i kiedyś potrafiły skutecznie przytłumić – czy to na potrzeby chwili, czy też na potrzeby wspólnego życia – najgorsze przywary mężczyzny. Wszelako śmiem twierdzić, że Henio-światowiec (choć sam wielokrotnie był zniewolony czystą siłą młodości i urody swych wybranek) każdą ze swych Marii wykończył na swój sposób. Jego samego zaś wykańczała w kontekście tych związków jedynie niekompatybilność marzeń z rzeczywistością. Resztę traktował jak szum w tle, nie jako coś godnego szczególnej atencji. Pięknie pisał ten Henio, pięknie przeżywał, ale – moim zdaniem – w środku był lodowaty, skostniały i niezdolny do żadnego porywu serca. Nie przypisywałabym też większego, a właściwie żadnego znaczenia faktowi, że wybierał/trafiał na same Marie. W XIX i na początku XX wieku było to najpopularniejsze żeńskie imię, więc w tym nie dopatrywałabym się żadnej magii i w ogóle nie poświęcałabym temu zagadnieniu czasu. Godnym uwagi, choć zarazem czymś nad wyraz nieprzyjemnym, wydaje mi się natomiast skłonność Sienkiewicza do młodszych, dużo młodszych dziewcząt, co w sumie doskonale pasuje do schematu: niedojrzały czy może lepiej: zatwardziały emocjonalnie, nieskory do żadnych kompromisów i ustępstw, żądny podziwu mężczyzna oraz młodziutka, łatwa „do ułożenia” zdobycz. Z całym bowiem szacunkiem do tych kobiet, do ich „pobocznych” zajęć i ambicji; każda (oprócz Liliowej Marii, skandalistki z upiorną mamusią, która utarła nosa staruszkowi) z nich nieomal bałwochwalczo, choć z różnych powodów, podziwiała Sienkiewicza; służyła mu dosłownie całą sobą, pomagała w pracy, pielęgnowała, zachęcała do pisania, znosiła marudzenia oraz przymykała oczy na dziwactwa i malkontenctwa. Do dupy z takim wieszczem. ;)

Książka bardzo przypomina mi sienkiewiczowską trylogię. Pewnie dlatego, że "akcja" toczy się w niewiele późniejszym okresie i jest trochę taką książką ku pokrzepieniu serc. Sobieski przedstawiony jest w bardzo pozytywnym świetle i w ogóle wszystko co polskie..., w przeciwieństwie do naszych sąsiadów, w szczególności Litwinów. Oczywiście osią fabuły są relacje małżeńskie Marysieńka-Sobieski, ale jest również wiele wątków politycznych czy wojskowych obrazujących Europę pod koniec XVII wieku. Książkę polecam - przeczytałem ją "jednym tchem".

Drugi tom "Miecza Syreny" jest lepszy od pierwszej części. Może dlatego odniosłam takie wrażenie, że akcja jest bardziej dramatyczna, gdyż rozgrywa się podczas drugiej wojny światowej. Zaczyna się 1 września 1939 roku i kończy już po wojnie. Nadal towarzyszymy bohaterom znanym z poprzedniego tomu, pojawiają się też jednak nowe postacie. Wszystkie, nawet te epizodyczne, są ciekawie skonstruowane i zapisują się w pamięci czytelnika. Poruszające są opisy pierwszych dni wojny w stolicy, jej obrona i kapitulacja, konspiracyjne życie i koszmar okupacji, likwidacja getta, a potem także wielki dramat Powstania Warszawskiego. Autorka znów ukazuje różne zachowania i postawy. Mamy tu warszawiaków heroicznych, odważnych, odpowiedzialnych, ale i takich, którzy bogacą się na cudzym nieszczęściu, donoszą oraz zbijają na wojnie spory kapitał. Najbardziej utkwiły mi w pamięci obrazy z powstania, zarówno walki powstańców, jak i codzienne życie cywili. Wstrząsające są fragmenty dotyczące rzezi Woli, pożarów, ludzi umierających w potwornych cierpieniach, gwałtów... Udało się Halinie Auderskiej doskonale oddać ducha i potworność tamtych dni. Nieraz pisarka porusza szczegółami, tylko pozornie drobnymi zdarzeniami. Potrafią one jednak zrobić na odbiorcy większe wrażenie niż barokowe opisy. Momentami książka może wydawać się nieco egzaltowana, ale nie jest to pompatyczny, napuszony patriotyzm, dlatego czyta się z prawdziwymi emocjami. Polecam szczerze!

W tym wielkanocnym czasie postanowiłam przeczytać coś powiązanego tematycznie. Biblioteki zamknięte, więc poszperałam w swoich zasobach. Znalazłam "Kochankę Piłata". Tytuł wydał się dobry choćby ze względu na epokę. Jak się okazało Jezus był tam raczej na marginesie wydarzeń, ale jego postać została opisana w przejmujący sposób. Gisbert Haefs stworzył bardzo dobrą powieść przygodową z akcją osadzoną w roku śmierci Chrystusa. Sama akcja książki bardzo wciągająca. Losy zwykłej, zdawałoby się, karawany i jej uczestników uwikłane w polityczne i wojskowe zawirowania. Ciekawe postacie, których przeżycia i zmienne koleje losu są przedstawione na tle burzliwych historycznych wydarzeń. Książka wymaga skupienia, bo pojawia się w niej sporo postaci, a tło historyczno-polityczne jest zagmatwane, ale czyta się ją bardzo dobrze. Należy tylko żałować, że nie przetłumaczono na język polski więcej powieści tego pisarza.

Bardzo dobra powieść, żałuję, że miałam mało czasu i w efekcie czytałam dość długo. Ale może to i lepiej, bo spędziłam z nią dwa tygodnie... Porucznik diabła to powieść historyczna z ogromnym tłem obyczajowym. Jednocześnie wszystko jest spójne, postaci zbudowane wiarygodnie, a ciekawość zżera co będzie dalej. Przy tym wszystkim nie pozbawiona jest humoru, co dodaje smaczku. Polecam:)

Kto zna autora ? Kto czytał ? A był jednym z największych tuzów polskiej literatury, rekomendowana książka miała 13 wydań w ponadmilionowym nakładzie, wysprzedanym !!! Jego kariera skończyła się 13.12. 1981 r. gdy w mundurze wojskowym wystąpił przed kamerami TV, popierając stan wojenny. Pisał: " Poczucie polskości bywa w pewnych środowiskach kłopotliwe, trzeba mieć sporo odwagi, żeby bronić racji narodu, narażając się na piętno nacjonalisty ". Esej " Piękny Adolf ". Ale pisał również do J. Iwaszkiewicza na blankiecie: Wojciech Żukrowski, poseł na Sejm PRL. "... ( dlaczego ) przyjął funkcję prezesa Zarządu Gł. Zw. Literatów Polskich, w którym jest jeszcze kilku niedoszlachtowanych Żydów... ". M. F. Rakowski, " Dzienniki polityczne ". Nie jestem zdziwiony !!! Jako nastolatek często słyszałem od osób w wieku autora opinię, że II WŚ była wielką tragedią dla Polski, ale miała też swoją dobrą stronę. Prawdę powiedziawszy, innych opinii nigdy nie słyszałem. Wiele jego książek sfilmowano: '" Lotna ", " Skąpani w ogniu ", " Lis ", " Kamienne tablice ". Był również scenarzystą: " Barw walki ", Kierunku Berlin ", " Ostatnich dni", a nawet "Potopu". Brał udział w wojnie 1939 r. został ranny, zbiegł z niewoli niemieckiej, był w AK, wstąpił do LWP, ale kariery tam nie zrobił ze względu na AK -owską przeszłość. Skończył jako ideowy komunista, którego nazwiska nie wymieniało się w " dobrym " ( ...tych, którzy wcześniej... bez mydła... ) towarzystwie. Chcąc nie chcąc musiał się zająć innym gatunkiem literackim. Cdn. Książkę POLECAM !!!

'' Nie ma nas w Krakowie i nie ma nas w innych miastach Polski. Zniknęliśmy stąd na zawsze - opuszczony, zamęczony naród '' Książka ''Urojenia '' , izraelskiej pisarki urodzonej w Krakowie, Miriam Akavii, to zbiór kilkunastu opowiadań. Z tyłu książki, na okładce napisane jest iż twórczość autorki jest '' na pograniczu fikcji literackiej i literatury faktu ''. Nie wiem co jest fikcją, a co faktem, ale jest w niej dużo nazwisk które nadają tej pozycji cech bardzo wiarygodnych i prawdziwych. Tematem tych krótkich form literackich nie jest (w większości) martyrologia narodu Żydowskiego w obozach, czy gettach, te fakty są ledwie wspominane, dość enigmatycznie, niemal na sucho, niemal równoważnikami zdań. Główne tematy to życie Żydów przed wojną, autorka pięknie wspomina Kraków, w którym się urodziła, oraz czasy po wojnie. Smutek, żal, żałość i wieczna, dozgonna już samotność, gdziekolwiek powojenny los rzucił . Bo jak wytłumaczyć maleńkiej czteroletniej wnuczce skąd wziął się numer na przedramieniu i dlaczego nie można go zmyć ? Albo jak wytłumaczyć drugiej żonie (pierwsza zginęła z córkami w obozie) dlaczego z oczu lecą łzy na widok zwykłej krówki w jakże znajomym papierku.? Autorka tak mówi o tym : '' Było wzniośle . Ale wewnątrz bolały niewyleczone śmiertelne rany. Bolało, że nie można o tym mówić, że nie ma z kim, że trzeba jakby wypierać się przeszłości '' Pani Miriam też bardziej z żalem i smutkiem niż z pretensjami czy wrogością mówi o całym świecie który jakby popadł w jakiś stupor i nie reagował na to co Hitler wyprawiał z narodem żydowskim, ale też i niemal personalnie o swoich rodakach którzy sami ratując się (jak im się wydawało) denuncjowali i posyłali na śmierć swoich braci. W tym miejscu cytat który bardzo mnie poruszył '' Rodzice szukali protekcji, dojścia do osób wpływowych, zaprzyjaźnionych z władzą, to znaczy do szumowin, do ludzi, którzy bez żadnych skrupułów grabili swych braci w ich nieszczęściu, rujnowali ich. Aby tylko przypodobać się Niemcom, aby dać im odpowiednie łapówki, a po drodze dobrze zarobić. '' Autorka nie oszczędza również i Szwecji, o której przecież wiadomo że jedynie ona przeprowadziła tak humanitarną na wielką skalę i jakże spektakularną akcję znaną pod nazwą '' Białe autobusy '' W jednym ze swoich opowiadań mówi tak : '' Szwecja także nie miała czystego sumienia; gdy cała Europa znalazła się pod brutalną okupacją, wolni Szwedzi dostarczali broń Trzeciej Rzeszy. Podobno za tę broń Niemcy płacili złotem zrabowanym Żydom. Ta sama Szwecja dała jednak schronienie wielu Żydom, którym udało się uciec z hitlerowskich Niemiec, a już w czasie wojny przyjęła wszystkich Żydów z Danii, których przemycili duńscy rybacy. A potem działała akcja Bernadotte, Białe Autobusy, pomoc humanitarna, konsekwentne ratowanie dzieci i chorych . A więc wina i skrucha ?? '' Wydaje mi się że to, tak znaczące pytanie, na zawsze już pozostanie bez odpowiedzi, chociaż, bynajmniej nie jest pytaniem retorycznym . Myślę że to ważna książka i dobrze jest ją znać. Wielu autorów opisywało już żydowskie losy w czasie wojny , jednak w niewielu publikacjach znaleźć można tę wielką samotność w tłumie , w różnych krajach , w różnych powojennych rodzinach, we wspomnieniach, w nowym życiu, nawet i na swojej ziemi, w swoim kraju. To wyobcowanie i tę żałość która niemal namacalna, wyziera z kartek książki Pani Miriam Akavii.

Kupiłem ostatnio świetną monografię życia i twórczości Kornela Filipowicza "Ku wielkiej opowieści" i sięgnąłem po ten zbiór opowiadań,który miałem akurat na szafce nocnej.Otworzyłem na opowiadaniu "Mój ojciec milczy",który zaczyna się takim fragmentem "Starego Testamentu":BĘDZIE LI PRZECHODZIEŃ MIESZKAŁ W ZIEMI WASZEJ,A BĘDZIE PRZEBYWAŁ MIĘDZY WAMI,NIE URĄGAJCIE MU,ALE NIECH BĘDZIE JAKO SYN ZIEMI WASZEJ;I BĘDZIECIE GO MIŁOWAĆ JAKO SAMI SIEBIE,BOŚCIE I WY BYLI PRZECHODNIAMI W ZIEMI EGIPSKIEJ...Polskie władze nie zgadzają się na przyjęcie na leczenie kilkunastu sierot z Aleppo przez Gdańsk i Sopot.To są ci sami ludzie ostentacyjnie obnoszący się ze swoją wiarą w Boga i miłością do bliźniego.

Makuszyński kojarzy się przede wszystkim z literaturą dla dzieci, jednak jego twórczość dla dorosłych też jest godna uwagi. "Rzeczy wesołe" to zbiór humoresek, które dotyczą różnych tematów i różnych środowisk. Niestety, różny jest również ich poziom - obok bardzo dobrych utworów są tu i słabsze teksty. Całość wypada jednak nieźle, więc średnia ocena to w moim odczuciu sześć gwiazdek. W wielu tekstach Makuszyński podejmuje temat relacji damsko-męskich, sporo pisze o kobietach i ich rzekomych cechach. Przyznam jednak, że niektóre żarty pisarza brzmią dziś seksistowsko i niezbyt smacznie (a może się czepiam?:)). Mamy tu zdradzanych mężów, sprytne kochanki i równie sprytne żony, dziwacznych artystów; są też postacie biblijne czy z innego świata - na przykład zakochany w ziemskiej dziewczynie anioł, padający ofiarą własnego uczucia i naiwności (to jedna z tych humoresek, które podszyte są nutką smutku, bo i takie utwory zawiera zbiór). Makuszyński pisze lekko, dowcipnie, tworzy zabawne dialogi. Mimo iż dziś jego styl może nieraz trącić myszką, ma swój niepowtarzalny urok, podobnie jak wydanie z 1950 roku, które znalazłam w antykwariacie.

Jedna z najwybitniejszych powieści historycznych, jakie dane mi było przeczytać. Aż dziw, że książka jest tak mało znana, to zapewne wina braku wznowień. Kapitalnie oddany klimat średniowiecza i mentalności ludzi owej epoki. Wzruszająca, piękna, świetnie napisana.

Wsapaniała powieść, a właściwie wspaniałe życie. Choć Jan Krzysztof wciąż był o krok od celu, zamierzenia, spelnienia to jednak życie miał spełnione i najprawdziwsze. Wszystkie tomy kurzyły się na półce mojej mamy, która powieść tę pamiętała jakoś słabo, że jest dobra, że jest o chłopcu i że warto. Mówiła że wzbudza w niej tęsknotę. A ja bojąc się klasycznej zamuły odwlekałam czytanie. Jakże niepotrzebnie. Nie ma zamuły, nudy, choć znajdzie się trochę moralizowania, to jednak przeważnie bywa od razu ośmieszone.

Na tropach Smętka to książka, którą czyta się z podwójnym poruszeniem: z zachwytem nad stylem i uważnością autora oraz ze świadomością historii, która dopiero miała nadejść. Dla mnie była to lektura naprawdę znakomita – nie tylko jako reportaż z podróży, ale jako zapis świata, którego już nie ma. Podczas czytania szczególnie uderzało mnie to, że autor nie mógł nawet przypuszczać, jak potoczą się losy opisywanych przez niego ziem. Opisy Prus Wschodnich, ludzi, miasteczek i krajobrazów powstawały w czasie, gdy granice wydawały się trwałe, a historia jeszcze nie zapisała na tych terenach swojego najbardziej dramatycznego rozdziału. Dziś, z perspektywy czasu, wiemy, że obszary te po wojnie znalazły się w granicach Polski, a ich tożsamość uległa całkowitej przemianie. To właśnie ta świadomość „tego, co będzie” najmocniej mnie poruszała. Czytając opisy codzienności, rozmów i obserwacji, miałem wrażenie obcowania z ostatnimi chwilami pewnego świata. Podróż, która odbywała się jeszcze przed wojną, nabiera dziś wymiaru niemal dokumentu epoki – zapisu normalności tuż przed katastrofą. Melchior Wańkowicz pisze z lekkością, humorem i ogromną empatią, ale to właśnie historia dopisuje do tej książki najważny komentarz. Dzięki temu Na tropach Smętka nie jest tylko opowieścią o wędrówce, lecz także świadectwem czasu, który bezpowrotnie minął. To książka, która zostaje w głowie długo po zakończeniu lektury – i zmusza do refleksji nad tym, jak bardzo losy miejsc i ludzi potrafią zmienić się szybciej, niż ktokolwiek mógłby to przewidzieć.

Pierścień Rybaka Jean Raspail, to solidna dawka pozyskanej i ciekawie przedstawionej przez autora wiedzy, na temat wielkiej schizmy zachodniej w kościele katolickim, począwszy od XIV do XXI wieku. Autor pięknie i realistycznie przedstawia realia tamtych czasów, snując pełną emocji i trudnych wyborów historię kościoła. Książka nie należy do pospolitych czytadeł, dużo w niej opisów i faktów historycznych, wymaga dużego skupienia. Dla mnie to kolejna przeczytana, wartościowa lektura, godna polecenia nie tylko dla wierzących.

Bardzo przyjemna lektura, subtelna, delikatna, z taktem opisująca rzeczy mało taktowne, ale jakże nierozerwalnie łączące się z życiem. Oprócz Mendelhssona i jego rodziny spotykamy tu również Bacha, Chopina, Mickiewicza, Niemcewicza, Liszta i wiele innych znanych ludzi. To książka o miłości, o miłości do ludzi, do muzyki i do życia. Jest w niej także nienawiść, bo tam gdzie miłość tam i nienawiść, zawiść i zazdrość. Sporo emocji wzbudziła we mnie ta powieść, czytałam z zapartym tchem.

Uwielbiam książki z historią w tle i tym razem się nie zawiodłam. Akcja powieści toczy się na przestrzeni lat 40 i 50 ubiegłego stulecia, przy czym autor najwięcej miejsca poświęcił czasom wojennej zawieruchy i pierwszym latom tuż po niej. Kto szuka wojskowych manewrów mocno się rozczaruje, bo ta książka traktuje nie o bitwach i walkach partyzantów, ale o prostych ludziach, którym przyszło żyć w tych okrutnych czasach. A ludzie, jak to ludzie. Jeden, mimo że się boi o swoją skórę, pomaga innym, bo tam mu nakazuje sumienie; drugi kolaboruje z wrogiem, martwiąc się tylko o pełny garnek i wzrost majątku. No i są jeszcze kobiety jak Leonka, które i schronienia nie odmówią, i zadbają jeszcze o „nocną rozrywkę” dla ukrywającego się. Tylko, że wieś rządzi się swoimi prawami, gdzie wszyscy wszystko wiedzą, kto u kogo śpi pod pierzyną. Głównym bohaterem jest Józuś Garstka, syn bogatego i poważanego we wsi chłopa, który raczej przez przypadek niż z przekonania wstępuje w szeregi AK. Od czasu do czasu wykona wyrok na kolaborantach albo komuś wtłucze za donoszenie, ale co się z nim de facto dzieje i jak żyje w czasie wojny tego nie wiemy. Partyzantka Garski Kłaczyńskiego mniej zajmuje, bo tę prawdziwą wieś w czasie okupacji poznajemy z perspektywy innego mieszkańca wioski, może 15-,16-letniego Jaśka Hladika. Ludobójstwo, zatargi sąsiedzkie, bitki, kłótnie o pole i zdradzających mężów, sadystyczne traktowanie zwierząt, i najgorszy ze wszystkich wróg człowieczeństwa: głód. Wyczekiwany koniec wojny bynajmniej nie przynosi spokoju. Jasiek Hladik ustępuje miejsca Józusiowi Garstce. Popielec to świetnie napisana powieść, gdzie narrator często oddaje głos samym mieszkańcom. Gawędziarskie zacięcie i stylizacja wypowiedzi na chłopską nutę są naprawdę udane, choć muszę przyznać, że niektóre fragmenty czytałam ponowie, ponieważ nie wszystko zrozumiałam za pierwszym razem. Gubiłam się też w liczbie bohaterów, bo Kłaczyński często nie wprowadza czytelnika, kto jest kim. We wsi przecież nikomu nikogo przedstawiać nie trzeba. Ramy czasowe w powieści nie są wyraźnie zarysowane i nierzadko łapałam się na tym, że nie wiem, czy minął już rok, czy dwa. Ale czy to takie ważne? To w końcu nie kronika, ale wspaniała książka o pogmatwanych ludzkich losach w nieludzkich czasach. Ekranizację tej powieści obejrzałam po raz pierwszy kilka tygodni temu i w końcu udało mi dostać książkę.

Piękny styl i język. Przeżycia zatrzymane na kartach, trochę historii, której nie przeszkadza subiektywizm, bo to przecież pamiętnik. Kucówna nie epatuje sobą i daleko jej do powszechnego dziś ekshibicjonizmu. Może właśnie dlatego tak dobrze czytało mi się jej wspomnienia. Polecam tym, którzy szukają w literaturze liryzmu i głębi.