Księga Innych Miejsc

Ponadczasowe trwanie i wieczne życie od tysiącleci są atrybutami boskości. Byty nieśmiertelne pojawiły się najprawdopodobniej już w wierzeniach plemiennych wspólnot zbieracko-łowieckich. Wynalazek rolnictwa i osiadły tryb życia, zmieniły te wierzenia w religie z panteonami wiecznych bóstw i bogów. Ich mocą od zawsze była nieśmiertelność i powrót do życia, odradzanie się i wskrzeszanie tych, którzy odeszli. Powstające mity i legendy mówiły natomiast o ludzkich bohaterach, ich nadludzkiej sile i witalności, cieszących się długowiecznością liczoną w stuleciach. Niektórzy z nich otrzymali nawet dar życia bez końca, albo zostali przeklęci życiem bez śmierci. Nieśmiertelność i wieczne odradzanie się stały się w końcu jednym wielu kanonicznych motywów fantastyki w wersji magicznej, a w wersji ucyfrowionej transcendencji, także fantastyki naukowej.

W „Księdze innych miejsc” spółki autorskiej Reeves – Miéville, spotykamy bohatera naznaczonego jasnością boskiego gromu, który jest co prawda śmiertelny, ale nie ostatecznie. Dzisiejszy B, a dawniej Unute, żyje i przemierza Ziemię od ośmiu tysięcy wieków. Umierał nieskończenie wiele razy i tyleż razy ożywał. Zadał niekończenie wiele śmierci i doświadczył niezliczonych cierpień. Uznawano go za boga i wcielenie największego zła, emisariusza przynoszącego tylko śmierć. Przez tysiąclecia bywał obiektem uwielbienia i kultu, ale równie często był dla ludzi niestarzejącym się potworem. Dla każdej armii, dla każdego stratega wojskowego B - Unute jest bezcennym okazem niepokonanego, bo nieumierającego wojownika-żołnierza. On zaś, nieskończoną śmiertelnością jest zmęczony i chciałby w końcu znaleźć sposób odejścia, który nie zakończyłby się jego kolejnym powrotem do żywych.

„Księga innych miejsc” trafia do rąk czytelników jako powieściowa adaptacja komiksu BRZRKR z roku 2021, o półboskim wojowniku, niezniszczalnym Berserkerze zadającym śmierć w morderczym szale, bez troski o swoje życie. Sukces dwunastu wydań komiksu w latach 2021 – 2023 zrodził też kilka produkcji, czerpiących z dużej popularności pierwowzoru (pierwsze wydanie komiksu sprzedano w ponad 300. tysiącach egzemplarzy, sprzedane nakłady kolejnych wydań były mniejsze, ale wciąż znacznie powyżej 50. tysięcy). Niewątpliwym magnesem przyciągającym uwagę czytelników do tej fabularyzacji są współautorzy - Keanu Reeves i China Miéville ze wskazaniem na pierwszego z nich. Reeves jest do dziś silnie kojarzony z bohaterem ekranizacji z roku 1995 powieści „Johny Mnemonic” W. Gibsona (Zysk i S-ka, 1996) i komiksowo-animowanej ekranizacji powieści „Przez ciemne zwierciadło” Philipa K. Dicka (Rebis, 2006). W Polsce, popularność Reeves’a silnie zyskała po zagraniu przez niego jednej z głównych ról grze „Cyberpunk 2077” (2020) studia CD Projekt Red. Drugiego współautora poznaliśmy m.in. w trylogii „Nowe Crobuzon” (Zysk i S-ka, 2003 – 2009) i kilku opowiadań drukowanych w Nowej Fantastyce (2006 – 2008).

Książka z komiksu to rzadki przypadek drogi do czytelnika, który ostatnio może wręcz przebierać w adaptacjach graficznych powieści, na przykład z cyklu „Diuny”, klasycznych „451 stopni Fahrenheita”, czy „Zaginionego horyzontu”, a ostatnio także „Czarnoksiężnika z archipelagu”. Komiksowe echo silnie odbija się w adaptacji fabularnej charakterystycznym powiększeniem i pogrubieniem czcionki na początku zdań otwierających kolejne fragmenty i wątki. To jakby komiksowa daleka krewna litery figuralnej, ozdabiającej początki zdań w średniowiecznych manuskryptach. Kilkuwyrazowe wyróżnienie początku zdania działa tak, jakbyśmy otwierali kolejną stronę komiksu. Wyróżnienie kieruje naszą wyobraźnię na odkrywający się panel - akapit, a tekst idący za tym wyróżnieniem jest zapisem strumienia wyobraźni opowiadającej treść graficzną. Jakby to była stopklatka rozpoczynająca nowe ujęcie opowiadanej historii.

Historia B - Unute zaczyna się jednak chropawo, bo do czytania tekstowego przekazu grafiki – planów teksto-komiksu, trzeba nabrać nieco wprawy i zwalczyć odruch szukania ciągłości akcji. Pierwsze kilkanaście stron czyta się wręcz konwulsyjnie. Z kolejnymi odsłonami, tempo narracji zyskuje na płynności, a głębi nadaje fabule zwielokrotnienie wątków i retrospekcje epizodów zamierzchłej i bliższej przeszłości Unute. Dzisiejszy B wspomina naznaczenie Unute niebiańskim ogniem, tułaczkę po krainach i kontynentach, spotkania i życie w dawnych społecznościach, nieustające próby zrozumienia czym (kim?) jest także naznaczona, przepełniona agresją Babirusa, karykaturalnie potworna zwierzęca hybryda. Przeszłość Unute, to także nieustające przez tysiąclecia poszukiwania innych naznaczonych. Pamięć o przeszłości, to jednak tylko tło jego ciągłej ucieczki przed tak samo boską Vayn i jej fanatycznymi wyznawcami. Ta przeszłość doprowadzi w końcu do kulminacji odkrywającej prawdę o niebiańskim ogniu.

Opowieść o B - Unute spaja w całość wątek jego udziału teraźniejszych krwawych wydarzeniach i tytułowa księga – dziennik odrodzeń i rejestr miejsc, w których to się stało. Po tułaczce przez osiemdziesiąt tysięcy lat, B pragnie dziś wiecznego spokoju, odejścia bez kolejnego powrotu. Musi zmierzyć się jednak z tym, że jego czas jeszcze nie nadszedł. Wieczny wojownik, odradzający się nieskończenie bóg, niestarzejący się potwór. Ten, który przeżył już tak wiele śmierci i tak wiele razy musi się jeszcze odrodzić.

Tomasz Kokowski