Krótka historia Portugalii

Po rozczarowującym Ceramie "Jak kwitnące drzewo" odkurzyłem z półki starszą pozycję z PIW-u z serii o życiu codziennym, żeby jednak coś o tej Florencji przeczytać. Książka została w Polsce wydana w 1961 roku i jeśli na niektóre kwestie popatrzymy przez palce to dzieło całkiem nieźle się broni. Przede wszystkim książka jest taką kombinacją omówień wydarzeń politycznych - buntów, spisków, momentów z życia władców, stosunków z Francją podczas wojen włoskich (tu akurat widać trochę epokę w której pisał autor, bo bunty biedoty są przedstawiane jako walka klas), ale zgodnie z tytułem jest też sporo informacji o życiu codziennym. Dowiemy się jak wyglądało florenckie wesele, jakie były przepisy dotyczące tej uroczystości, jak zmieniała się moda w mieście i jakie wprowadzono działania, żeby powstrzymać ciągłe zmiany w ubiorze, jak wyglądało życie artystów w mieście, co jedzono itp. Autor wspomina, że florentczycy byli zabawni i to widać w tej pozycji, bo sporo jest po prostu śmiesznych i ciekawych anegdotek jak ta o Giotto przewróconym przez świnie, życiorysie artysty Filippo Lippim - porywaczu mniszek i berberyjskim niewolniku czy dialogi florenckich rzemieślników po prostu zapadają w pamięć.

dobra, krótka synteza. Autor (zawinął się młodo, 55 lat, w 2018) dopiero stawał się wybitnym hispanistą kiedy pisał tą książkę. Jego główny własny dorobek to badania z okresu rzymskiego i średniowiecznego. Główny atut książki w porównaniu z innymi syntezami (np. u nas Miłkowski/Machcewicz) to zacięcie komparatystyczne, wynikające zresztą z nieco obsesyjnej inklinacji autora by zweryfikować tezę o odmienności Hiszpanii. Ale to jest tylko 300 stron (M/M 450, Tunon de Lara et. al. po polsku 650), więc zbytnio rozwinąć skrzydeł się nie da. Chyba jedna z najkrótszych syntez historii Hiszpanii w ogóle. Więc jak ktoś chce od tego zacząć, super sprawa. Niestety jeśli ktoś chce traktować rzecz jako punkt referencyjny, to już nieco gorzej. Do XX wieku bez zastrzeżeń. Potem niestety autor ześlizguje się nieco w typową historiografię o "far-right", która wywołała wojnę domową, bez dania racji i ze zsypem uproszczeń. Ale tylko nieco, bez paniki, to nie jest ten poziom zelotyzmu co u Prestona.

Mimo mojego głębokiego zainteresowania antykiem, a w szczególności Starożytną Grecją, lektura tej książki była dla mnie wyzwaniem. Jednakże, książka ma swoje niezaprzeczalne zalety. Pani Magdalena z niezwykłą precyzją odtworzyła starożytne greckie uczty, prezentując jednocześnie mnóstwo przepisów, które, choć mają swoje korzenie w odległej przeszłości, znajdują zastosowanie również w dzisiejszej kuchni. Ogrom pracy badawczej, jaki włożyła Pani Magdalena w przygotowanie tej publikacji, zasługuje na szczególne uznanie. Podczas czytania tej książki nie sposób nie dostrzec pasji autorki do antycznej Grecji, co dodatkowo wzbogaca jej treść. Krótkie rozdziały ułatwiają lekturę, a opisy greckich specjałów takich jak sery, oliwki czy wino, sprawiły, że poczułam nieodpartą chęć odwiedzenia Grecji i skosztowania tych smakołyków w promieniach greckiego słońca.

Fenomenalny esej, w którym era średniowiecza jest ukazana, wbrew powszechnym opiniom, że był to regres, jako okres rozwoju. Ogromny wpływ miała miała wiara, która była odzwierciedlana w architekturze, kulturze, sztuce. Wraz z nią sięgnięto po dzieła starożytnych mężów, które wracały z odmętów historii i miały ogromny wpływ nie tylko na nauki przyrodnicze, jak i na literaturę. Esej napisany jest z niezwykłą miłością i poetyckością. Czytelnik nie raz czuje się, jakby obcował z opisywanymi przedmiotami, przechadzał się po tamtej epoce. Pozycję gorąco polecam.

Świetnie i lekko napisana historia Partenonu. Zabrałam na wycieczkę do Aten i zabawiałam rodzinę czytaniem fragmentów w przerwach zwiedzania. Dwóch nastolatków (!) autentycznie zainteresowanych dopominało się ciągu dalszego! Cud. PS.Można też zabrać na wycieczkę do British Museum ;)

OK. Żeby odkryć istotę rządzenia Medyceuszów trzeba czytać między wierszami. Koniec końców jest to ciekawa książka bo napisana z punktu widzenia ówczesnej Europy Zachodniej. Dlatego dodatkowo jest cenna dla polskiego Czytelnika bo nie uczymy w szkołach historii Polski z perspektywy Zachodu.

Pięknie wydana książka. Godnie zastepuje wydaną kilkadziesiąt lat temu Historię Węgier pióra prof. Felczaka. Napisana że swadą, ujmuje wszystkie aspekty dziejów Węgier. Nie daję wyższej oceny, bo niestety zdarzają się potknięcia tłumacza (denerwujący przymiotnik "italijski").i dziwne luki w wykładzie, może spowodowane cięciami tekstu w wydawnictwie... Np. bardzo skrótowo jest omówiony okres od śmierci Arpada w 907 r. do objęcia rządów przez Gejzę w 972 r., jedno zdanie o rządach Stefana II (1116-1131), nie jest nawet wspomniane panowanie Jerzego I Rakoczego (1630-1648), po Gabrielu Bethlenie (1613-1629) pojawia się nagle Jerzy II Rakoczy (1648-1660) etc. I jak na mój gust za dużo omówień życia społeczeństwa w średniowieczu, co jest zbędne, bo autor podaje najczęściej banalne fakty, dobrze znane każdemu uczniowi szkoły średniej...

Imperium Hiszpańskie Dzieje rozkwitu i upadku, jest książką z jednej strony ciekawą i interesującą, zawierająca dużo informacji,dotyczących gospodarki,militariów i wojnach ,polityki prowadzonej przez rządzących tych imperium. Fakt że dla Mnie przedstawienie udziału Hiszpanii w wojnach włoskich 1494-1559, wojnie trzydziestoletniej 1618-1648 czy wojnie o sukcesję hiszpańską 1701-1714 przedstawione jest skrótowo,ale można stwierdzić że merytorycznie i bez większych błędów. W jednej sprawie uważam że autor skrzywdził trochę Hiszpanów, pomijając ich wkład kulturalny , może nie był ilościowo duży jednak był . Uważam że ,autor sugerując się,że we wkład w powstanie i rozwój imperium zaangażowani byli Włosi ,Indianie różnych plemion Ameryk Północnej czy Południowej ,czy Niemcy i Chińczycy a nawet było o Polakach i niewolnikach murzyńskich nie minął się zbytnio z prawdą, czasy są globalne , promuje się teraz aż nadto pokrzywdzone rasy , umieszczając np. czarnoskórych aktorów w postacie historyczne czy książkowe które były białe no i to że książka była pisana w Barcelonie a wiadomo Katalończycy nie pałają zbytnią miłością do Hiszpanii. Mimo to książka jest wciągająca gdyż dużo było relacji świadków epoki, o innych stronach świata i podbojach ,oraz gospodarowaniu na tych terenach. Natomiast poważnym minusem jest brak przedstawienia wojen wyzwoleńczych w Amerykach , na Filipinach czy na Kubie ,bo to definiuje dopiero podtytuł Dzieje rozkwitu i upadku.

Bardzo lubię tę książkę, kilka razy już ją przeczytałem. Autor naświetla w niej pewne problemy dziejów kultury średniowiecznej Europy. Szczególnie lubię rozdział o kulinariach. Pamiętam, że przy pierwszej lekturze bardzo dziwiłem się, że mieszkańcy średniowiecznej zachodniej Francji nieraz jedli mięso wielorybów, a zwyczaj siadania przy stole na przemian (mężczyzna, kobieta) sięga XII stulecia. Różne tego typu ciekawostki wzbogaciły moją wiedzę o wiekach średnich. Z pewnością nie należy traktować tej książki jako podręcznika średniowiecznej kultury europejskiej! Raczej swobodnego wyboru pewnych zagadnień z tej dziedziny. Przeczytać tę książkę powinni szczególni ci, którzy na co dzień mówią o "wiekach ciemnych" i "mrokach średniowiecza". Tomasz Babnis

Dobrze, że powstała pozycja prezentująca perspektywę inną niż europejska. Szkoda jednak, że autorem jest Amerykanin o europejskich korzeniach, ponieważ w kilku miejscach zniekształca to szczególne spojrzenie. Mimo że książka opiera się na oryginalnych źródłach arabskich i korzysta z bogactwa literatury klasycznej, tu i ówdzie wybrzmiewa ton ignorancji autora. Pokazuje to, że nawet wieloletnie studia nad kulturą, znajomość języka czy długotrwałe przebywanie w badanej społeczności nie gwarantują pełnego zrozumienia, jeśli brak otwartości na inne paradygmaty myślowe i epistemiczne. Mimo tych zastrzeżeń lektura pozostaje cenna — pozwala poszerzyć horyzonty i spojrzeć na świat z perspektywy, która w europejskim dyskursie jest często marginalizowana, czy wręcz pomijana.

Zagłębienie się w marginalizowaną do dziś historię kobiet, w szczególności osadzoną we Francji w tym konkretnym czasie, było dla mnie fascynującym doświadczeniem. « Obywatelki » stanowią swoistą konkluzję, ukazującą znaczący obraz kobiety na tle historycznym tamtych czasów. Aż się prosi, by mówić o kobiecie nie tylko w kontekście historii, lecz osadzić ją w niej jako nieodłączną jej część - chociaż, zważywszy na ówczesne realia, trudno jest powiedzieć o jakiejkolwiek autonomii czy samostanowieniu "płci pięknej". Niemniej jednak książka ta jest swego rodzaju świadectwem, dobitnie ilustrującym, że kobiety dwa, trzy stulecia temu miały realny wkład w życie społeczne, mimo że w kwestiach formalnych nie mogły być jego pełnoprawną częścią. Przekrój zawartych tutaj informacji jest imponujący, a sama lektura, chociaż porusza tematykę, delikatnie rzecz ujmując, nie do końca pozytywną, była istną przyjemnością. Z pewnością jeszcze nie raz do niej powrócę. Inspirujące!

Podróż po mapie i archiwach w poszukiwaniu długiego trwania zjawisk i procesów. Barwna, szeroka analiza (ekonomiczna, geograficzna, socjologiczna), wiele wciąż aktualnych spostrzeżeń. Doskonale tłumaczy to, co działo się przez wieki wokół Morza Śródziemnego - głównie w późnym średniowieczu i nowożytności. Epoka Filipa II to oczywiście tylko punkt wyjścia - Braudel chętnie sięga po przykłady od prehistorii i starożytności po XIX i XX wiek, (choć najwięcej pochodzi z okresu od XV do XVII stulecia). Pierwszy tom książki to jest totalny majstersztyk, z wciąż aktualnymi spostrzeżeniami. Cieszę się, że długo czekałem z lekturą całości. Wydaje mi się, że trzeba odwiedzić trochę miejsc i zebrać nieco doświadczeń, żeby lepiej przyswoić sobie zawartość książki, a zwłaszcza jej pierwszej części. Nie chodzi mi tu o all inclusive w betonowych hotelach, a raczej o obserwację flauty absolutnej, wspinaczki po górach, popływanie kabotażem z jednej wioski do drugiej, przeżycie skrajności pogodowych, mistralu, sirocco itd., a także oczywiście zagłębienie się w miejscowe kulinaria (jeżeli kiedyś ktoś zastanawiał się, czemu we wszystkich krajach nad Morzem Śródziemnym spożywa się tyle sera koziego i owczego, to u Braudela pada odpowiedź). Podczas czytania co rusz odnajdywałem ślady tego, co sam widziałem. Geografia i warunki naturalne (część I) świetnie tłumaczą czemu historia tych krain toczyła się tak, a nie inaczej. Braudel jest mistrzem w trafianiu w sam środek tarczy. Wielkim historykiem był, bo był także ekonomistą i socjologiem. Druga część pierwszego tomu to badanie trwałych struktur, powolnych ewolucji, koniunktur. Kanoniczne dzieło.

„Krew sięgała koniom do pęcin” – ten makabryczny obraz, wyjęty prosto z kronik Pierwszej Krucjaty, stanowi doskonałe memento dla monumentalnego dzieła Thomasa Asbridge’a. „Krucjaty. Wojna o Ziemię Świętą” to książka, która w świecie mediewistyki pełni rolę potężnego taranu: rozbija romantyczne mity o szlachetnych rycerzach, ale też uproszczone wizje barbarzyńskich najeźdźców, oferując w zamian obraz tak krwawy i złożony, że momentami przypomina on mroczne fantasy, tyle że boleśnie prawdziwe. Rozmach bez uprzedzeń Asbridge podejmuje się zadania niemal niemożliwego – opisania dwóch stuleci zmagań między chrześcijaństwem a islamem w sposób, który nie faworyzuje żadnej ze stron. To, co wyróżnia tę pozycję na tle dziesiątek innych, to rygorystyczne korzystanie ze źródeł łacińskich i arabskich w równym stopniu. Autor z ogromną wprawą zestawia ze sobą relacje kronikarzy krzyżackich z pismami takich postaci jak Ibn al-Asir, co pozwala czytelnikowi spojrzeć na oblężenie Jerozolimy czy bitwę pod Hittin z obu stron murów. Autor nie boi się brutalności. Opisy kanibalizmu w Ma’arrat an-Numan czy rzezi po zdobyciu Jerozolimy w 1099 roku są wstrząsające, ale u Asbridge’a nigdy nie służą taniej sensacji. Są one niezbędne, by zrozumieć psychologię tamtych ludzi – ich fanatyzm, desperację i głębokie przekonanie, że działają z mandatu niebios. Bohaterowie z krwi i kości Jednym z najmocniejszych punktów książki jest sposób kreowania postaci historycznych. Asbridge nie buduje pomników. Jego Ryszard Lwie Serce to genialny strateg, ale też człowiek o porywczym i trudnym charakterze, natomiast Saladyn zostaje odarty z nadmiaru dziewiętnastowiecznej legendy, by ukazać polityka pragmatycznego, który budował swój autorytet równie sprawnie mieczem, co dyplomacją. Autor wyśmienicie analizuje ich relację, pokazując, jak wzajemny szacunek mieszał się z bezwzględną chęcią zniszczenia przeciwnika. Krytyka: Erozyjna szczegółowość Czy „Krucjaty” mają wady? Dla czytelnika przyzwyczajonego do wartkiej akcji powieściowej, problemem może być ekstremalna szczegółowość. Asbridge potrafi poświęcić kilkanaście stron na analizę logistyki dostaw wody do obozów oblężniczych. Choć dla historyka to czyste złoto, laik może poczuć się przytłoczony natłokiem dat, nazwisk drugoplanowych baronów i topograficznych detali syryjskich zamków. Książka wymaga od czytelnika ogromnego skupienia; to nie jest lektura do pociągu, lecz wielkie danie, które trzeba trawić powoli. Można by również zarzucić autorowi, że momentami zbyt mocno skupia się na aspektach militarnych i politycznych, nieco po macoszemu traktując życie codzienne prostych pielgrzymów czy kwestie kulturowego przenikania się Wschodu z Zachodem, które działo się „pomiędzy” bitwami. Werdykt Mimo tych drobnych zastrzeżeń, dzieło Thomasa Asbridge’a to absolutny majstersztyk. To historia pisana z rozmachem kinowego hitu, ale wsparta twardymi dowodami naukowymi. Autor udowadnia, że krucjaty nie były czarno-białym starciem dobra ze złem, lecz tragicznym, wielowarstwowym splotem wiary, chciwości, odwagi i niezrozumienia. To lektura obowiązkowa dla każdego, kto chce zrozumieć korzenie dzisiejszych napięć między światem Zachodu a islamem, choć Asbridge słusznie ostrzega przed zbyt łatwym wyciąganiem współczesnych paraleli. To książka, która zostawia czytelnika z poczuciem podziwu dla ludzkiej wytrwałości i przerażenia nad tym, do czego zdolny jest człowiek w imię Boga.

“Cywilizacja starożytnego Egiptu” to dość krótka, ale jednocześnie pojemna w treść i ilustracje książka. Zawiera wszystko, co potrzebne do przyswojenia wstępnej wiedzy na temat ojczyzny piramid. Nie jest to typowa historia państwa, ale dziewięć rozdziałów, które poświęcone są wybranym zagadnieniom, od wspomnianych wyżej budowli, przez życie duchowe, po łupiestwo. Książka spełnia zapotrzebowanie na wstępne zaznajomienie się z tą cywilizacją. Należy mieć jednak na uwadze, iż nie wszystkie rozdziały mogą zainteresować czytelnika. Jeśli nawet do tego dojdzie, to w gąszczu faktów, można znaleźć różne ciekawostki, na przykład, iż bycie skrybą było tak elitarnym zawodem, jak dziś praca księgowego. Przeczytamy tu również, że to Egipcjanie wynaleźli opowiadania. Dzieło P. Johnsona może również posłużyć jako dobre źródło do pracy dyplomowej w wielu zakresach, od religioznawstwa, po historię sztuki. Język jest przystępny i ani przez moment nie miałem wrażenia, że jest hermetyczny. Brakuje przypisów, ale na końcu mamy obszerne wskazówki bibliograficzne.

Jeśli dobrze liczę, to druga dostępna po polsku biografia Fryderyka II zwanego w Niemczech nie bez powodu Wielkim. W przeciwieństwie do leciwej i przekrojowej pozycji S. Salmonowicza skupia się na działalności militarnej Fryca. Materiału jest dość, jako że Stary Fryc spędził kawał swojego życia na wojaczce. Świetnie opisano relacje króla z osobami z najbliższego otoczenia - ojcem, marszałkiem Schwerinem, Starym Dessauczykiem, Seydlitzem, bratem Henrykiem. Ogromnym plusem są anegdoty opisujące stosunek króla do prostego, często niepiśmiennego rekruta. Zdecydowanie warto ją mieć a życie prywatne, administrację i politykę zagraniczną uzupełnić pracą Tima Blanninga.

Pierwsza prawdziwa historia naszego kraju, wydana w 1987 r. w Paryżu, ale autorstwa krajowych historyków. Jak kiedyś powiedział nieżyjący wybitny profesor Instytutu Historii UW – Antoni Mączak – ludzie zaczęli szanować historyków wówczas, kiedy powstał tzw. drugi obieg książek. Początkowo pisano w nim pod pseudonimami, ale pod koniec lat 80-tych władza była już tak indyferentna ideologicznie i świadoma porażki, że autorzy drugoobiegowi już nie ukrywali własnych nazwisk. Problemem było dotarcie do tych pozycji w czasie, gdy było na nie największe zapotrzebowanie. W kraju książkę wydano w 1990 roku, po upadku komuny, kiedy to przez sam ten fakt dużo straciła na atrakcyjności. Książka nie jest arcydziełem ani nawet pozycją wybitną. Nie zawiera odkrywczych tez czy wyników nowych badań. Trzeba jednak pamiętać, że była to pierwsza tego typu uczciwa pozycja i do tego napisana bez komunistycznej nowomowy oraz bez stosowania sprymitywizowanej marksistowskiej metodologii walki klas. No i pionierska w zakresie czasowym – do okresu po wprowadzeniu stanu wojennego. Za to autorom należy się wielki szacunek i dodatkowy plus w opinii. Książka warta przypomnienia z okazji Święta Niepodległości.

Bardzo dobra historia przyczyn i skutków inwazji Wilhelma Zdobywcy. O ile spodziewałem się opisów kampanii i walk po bitwie pod Hastings to niestety takowych brak. Zapewne brak do tego źródeł -jest tylko ogólnie o co raz wybuchających buntach i ich tłumieniu przez Normalnie. Ale nic to nie szkodzi, autor opisuje szerokie tło podboju, konsekwencje polityczne, społeczne, gospodarcze i kulturowe. Podbój odciska także swoje piętno na wojskowości "Anglików". W ciągu kilku lat od podboju prawie w całości znika anglosaska elita świecka i duchowna, zastąpiona francusko -jezycznymi normanami. Dobra i ciekawa pozycja, niejako uzupełnia historię opisaną przez tegoż autora w Anglosaskich.

Bardzo dobra pozycja traktująca o wojnie stuletniej, chyba pierwsza taka na rynku polskim. Autor odszedł od tradycyjnego opisu zmagać między Francją, a Anglią polegającego na przedstawieniu kampanii militarnych, na rzecz przedstawienia tła konfliktu. Założenie trafne, dzięki temu można było się niejako wgryźć w samą epokę. Książeczce brakuje może niewiarygodnej erudycji G. Duby, ale dostaje się solidną porcję wiedzy na tematy społeczno-kulturalne. Dzięki temu wiem czemu Anglicy byli silniejsi w polu i zwyciężyli w kluczowych bitwach, a jednak przegrali (jeśli tak można określić) samą wojnę - nie osiągnąwszy założonych uprzednio celów. To czego się na pewno dowiedziałem to to, że długotrwały konflikt dał podwaliny pod Francję jak państwo narodowe. Gorąco zachęcam do lektury!