Jak złodziej przyszła. Reportaże i rozmowy o starości

Ślimak. Skojarzenie coś mało “szwajcarskie”. A może Szwajcaria powinna zmienić swoje godło? Bo to ślimak jest symbolem walki o prawo głosu dla kobiet w Szwajcarii. Zastanawiałam się, jak musiały czuć się Szwajcarki, widząc, że wszystkie państwa dookoła, w Europie i nie tylko przyznały już kobietom prawo do głosowania, a Szwajcaria nadal nie. Przecież 55 lat to ledwo “rzut beretem” wstecz. Piękna Szwajcaria to kraj bardzo konserwatywny, w którym patriarchat nadal trzyma się mocno. Z tej książki wynika, że dyskryminacja z uwagi na płeć jest w Szwajcarii powszechna, ale też, że Szwajcarki dobrze sobie z tym radzą lub raczej tak twierdzą, wypierając problem lub robiąc dobrą minę do złej gry. Brak praw wyborczych to tylko część problemu, którym jest umniejszanie na każdym kroku, pokazywanie kobietom, że są obywatelami drugiej kategorii. Znoszenie ciągłego pouczania jak żyć, jak wyglądać, jak się ubierać, jak się zachowywać. Komentarzy, których nikt nie kieruje w stosunku do mężczyzn, a które są codziennością dla kobiet - i nadal nie milkną. Wypytywanie o prywatne życie w pracy, kara za macierzyństwo, podwójne standardy, nieodpłatna praca w domu, spychanie kobiet i ich zasług na drugi plan, to w gruncie rzeczy doskonale znają wszystkie kobiety. Wszędzie, nie tylko w Szwajcarii, w Polsce też. A nie poczytamy w tym reportażu o prawie do aborcji, dostępie do antykoncepcji, medycyny. Elastyczne godziny pracy są tu przedstawione w pejoratywnym świetle, gdy tak naprawdę to one ułatwiają kobietom powrót na rynek pracy. W Polsce jest z tym duży problem. Czy więc ta książka pokazuje Helwetów zbyt wybiórczo i jednostronnie, a autorka przesadza z tą dyskryminacją kobiet? Trudno mi to ocenić, bo niewiele o realiach życia w Szwajcarii wiem, ale na pewno nie przekonuje mnie argument, że bogactwo rozwiązuje wszystko. Ale też powiedzieć, że “Szwajcaria to piekło dla kobiet” to gruba przesada. Tu zabrakło mi podrążenia tego tematu, pokazania większego spectrum życia ludzi - kosztem rozpisywania się o polityce. Reportaż odbieram jako ciekawy, mocno wkurzający, zderzający ze stereotypami, że jak kraj bogaty, to musi też być postępowy…trącający też tę ciekawą strunę dysonansu między dobrobytem a innymi czynnikami, wpływającymi na to, jak oceniamy życie. Utożsamianie dostatku, a nawet bogactwa z postępem społecznym to fałszywy trop.

Irlandia przez dziesięciolecia uchodziła za bastion tradycyjnego katolicyzmu, a jej tożsamość narodowa była nierozerwalnie spleciona z nauką Kościoła. Było to państwo, w którym głos biskupa ważył więcej niż ustawa, a religijność definiowała każdy aspekt życia społecznego – od szkolnictwa, przez opiekę zdrowotną, aż po sferę najbardziej intymną. Derek Scally w swojej głośnej i bolesnej książce „Najlepsi katolicy pod słońcem. Pożegnanie Irlandczyków z Kościołem” podejmuje się karkołomnego zadania: próbuje zrozumieć, jak to możliwe, że ten monolityczny gmach wiary zawalił się w ciągu zaledwie jednego pokolenia. To reportaż rzetelny, surowy i niezwykle potrzebny, który oceniam na mocne 7/10. Anatomia upadku Scally, wieloletni korespondent „The Irish Times” w Berlinie, patrzy na swoją ojczyznę z pewnego dystansu, co pozwala mu dostrzec mechanizmy niewidoczne z wnętrza wyspiarskiego tygla. Autor nie skupia się wyłącznie na samych skandalach pedofilskich, choć stanowią one mroczne tło całej opowieści. Interesuje go przede wszystkim systemowa patologia – świat azyli sióstr magdalenek, domów matki i dziecka oraz brutalnych szkół przemysłowych. Scally stawia niewygodne pytania: gdzie byli rodzice? Gdzie byli sąsiedzi? Autor obnaża zbiorowe wyparcie i „zmowę milczenia”, która pozwoliła Kościołowi na przejęcie niemal totalitarnej kontroli nad duszą Irlandczyka. To, co wyróżnia tę książkę na tle innych publikacji o kryzysie wiary, to odejście od prostej dychotomii „zły kler – dobre ofiary”. Scally sugeruje, że irlandzkie społeczeństwo było współuczestnikiem tego systemu. Kościół nie był obcą siłą okupacyjną; był częścią każdej rodziny. Autor z chirurgiczną precyzją analizuje proces, w którym Irlandczycy „pożegnali się” z instytucją, przechodząc od ślepego posłuszeństwa do całkowitej obojętności lub gniewu. To pożegnanie nie jest jednak radosnym wyzwoleniem; to proces pełen traumy, poczucia winy i pustki, której współczesna, zsekularyzowana Irlandia jeszcze nie nauczyła się wypełniać. Styl i konstrukcja Warsztat Scally’ego jest godny podziwu – pisze on językiem wyważonym, unikając taniego moralizatorstwa. Przeplata osobiste wspomnienia z wywiadami z politykami, ofiarami i hierarchami, tworząc wielowymiarowy fresk. Momentami książka staje się jednak nieco zbyt dygresyjna, co może rozpraszać czytelnika szukającego zwartej tezy, stąd ocena 7/10. „Najlepsi katolicy pod słońcem” to lektura obowiązkowa, szczególnie w krajach, które przechodzą podobny proces gwałtownej sekularyzacji. Scally nie daje gotowych recept, ale zmusza do refleksji nad tym, co dzieje się z narodem, gdy jego fundamenty moralne okazują się ufundowane na kłamstwie i przemocy. To gorzki, ale oczyszczający portret Irlandii, która przestała być „świętą wyspą”, by wreszcie stać się krajem ludzi wolnych, choć boleśnie poturbowanych przez własną historię. Książka zostawia nas z pytaniem: co pozostaje, gdy Bóg odchodzi, a instytucja, która go reprezentowała, traci twarz? To lektura, która boli, ale i uczy pokory wobec historii.

Książka składa się z kilku osobnych historii mobbingu, a zwieńczona jest wywiadem z prawnikiem, specjalistą z zakresu prawa pracy. Nie zliczę ile razy łzy cisnęły mi się do oczu podczas czytania. Ogromna ilość podobnych do przedstawionych w książce zachowań spotkała mnie na mojej ścieżce zawodowej. I łatwo jest mówić, każdemu kto się z tym nie spotkał, że nie można dawać sobą pomiatać, ale to nie jest takie proste. Mobbing nigdy nie przychodzi z jednym prostym, otrzeźwiającym uderzeniem. To proces. Proces niszczenia wiary w siebie, potęgowania wątpliwości we własne umiejętności aż do zdeptania ludzkiej godności.

W tej książce jest potencjał. Nie jest to kolejny superporadnik z cyklu "10 kroków do okiełznania swojego ADHD". To zdecydowanie książka w stylu: ja też tak mam i co teraz? Trzymam kciuki za autorkę i każdego, kto na co dzień musi się mierzyć z życiem neuroróżnorodnym. Światem, w którym to nie jest już tylko zapomnienie o tym gdzie zostawiło się kluczyki. Warto przeczytać- w przypadku ADHD bardziej przesłuchać (bo słuchawki trudniej zgubić niż książkę)- na spokojnie, z kawą i odłożeniem na chwilę to-do-listy.

Wychowawca z prawdziwego zdarzenia. Niestety, ale część działań musi podjemnowac pół legalnie. Nie do końca rozumiem jaka jest przyczyna takich problemów dzieci, te niektóre historie nie są dla mnie do końca jasne. Jestem przerażona. Czy zawsze tak będzie? Czy po prostu pokolenie boomerow w roli rodziców się nie sprawdza? Wydaje mi się, że żyjemy już w czasach dostatku, patologii jest znacznie mniej, a jednak takie historie kłują w oczy.

Nie mogłam się oderwać i zastanawiam się dlaczego. Bo książka traktuje o ludziach w gruncie rzeczy zwyczajnych. Z pasją, owszem, ale nie dokonujacych czynów heroicznych czy przełomowych odkryć. W najwiekszym skrócie: lekarz -psychiatra i dziennikarz naukowy proszą ludzi o opisy swoich przeczuć, żeby zbadać czy i jak się sprawdzają. Okazuje się, że rzadko. Czyli: przedmiot badań mgławicowy, narzędzia badawcze też:) Ale jest to kapitalnie opisane - anegdoty, rzetelny background , dużo wiedzy atrakcyjnie podanej. Autor mocno trzyma się ziemi, opiera się na faktach, unika zwariowanych teorii. Odświeżająca lektura, w opozycji do nieustannego wrzasku i kłamstw social mediów

"Krwawy kobalt" to niewątpliwie ważny reportaż dla ludzi żyjących w XXI w, w czasie, w którym wszystko kręci się wokół ekranów, kiedy nic nie da się zrobić bez nich. Nawet ta opinia nie ujrzałaby światła dziennego bez kobaltu... Autor zabiera nas do Afryki, do Republiki Demokratycznej Konga, tłumaczy nam jak wygląda handel potrzebnymi surowcami, kim są główni gracze i jak na tą sytuację wpłynęła przeszłość. Razem z nim docieramy do, często niedostępnych, kopalń, wiosek, o których nikt nie chce mówić ani pokazywać. Wymiar ludzkiej tragedii jest ciężki do zniesienia a mimo to niewiele da się zrobić. Reportaż, choć bardzo ważny i ciekawy, miejscami mi się dłużył, a po połowie książki tragedia górników (głównie dzieci) przez wtórne i nie różniące się opisy, nie wywierała już takiego wrażenia. Warstwa polityczna, historyczna i ta ludzka była potrzebna i tworzy zrozumiały obraz problemu, jednak opisywanie ciągle tego samego przy następnych, odwiedzonych kopalniach, jak dla mnie sztucznie wydłużało to, co już zostało powiedziane. Tak, czytajmy i otwierajmy oczy na takie problemy, wartościowa literatura, polecam.

Solidna książka. Fajnie że daje kontekst całej sprawy a nie idzie po łebkach sugerując tu że internet jest winny (jak było chociażby w dokumencie na HBO). Dobrze też że to książka która widzi że tutaj każdy jest ofiarą i przyczyny tej zbrodni są bardziej złożone niż jakieś proste założenie. Tez nie traktuje tej zbrodni jakby była niczym ale dobrze rozwija całe tło które do tego doprowadziło oraz patologie wymiaru sprawiedliwości i systemu penitencjarnego. Szkoda że nie ma trochę więcej informacji o Belli, ale gdzieś widziałem informacje że ona i jej rodzina nie zgodziły się na rozmowę z autorką więc brak tej perspektywy jest usprawiedliwiony.

Jestem pewna, że książka zbierze bardzo skrajne opinie- ale to idealnie do niej pasuje, bo tak samo skrajne są zachowania, z którymi spotykają się osoby zmagające się z chorobą otyłości. Możemy się kłócić odnośnie semantyki i opinii. Ale jak uznają lekarze (znający się na chorobach lepiej niż pani Krysia z warzywniaka), otyłość jest chorobą, a choroby powinno się leczyć. Książka na każdy sposób próbuje przekonać z jakim problemem mamy do czynienia i jak bardzo stygmatyzujące są konsekwencje tej choroby. Niestety: rozważnych przekonywać nie trzeba, a zawziętych przekonywać nie warto. Żadną książką nie wybijemy ludziom z głowy przekonania, że receptą na "bycie grubym" jest dieta MŻ. Dlatego moim jednym apelem jest to, abyśmy w tym wszystkim dostrzegli człowieka. Potrafili go wysłuchać, a nie tylko zobaczyć. I wesprzeć kiedy będzie prosił o pomoc.

Welewetka. Jak znikają Kaszuby Autor: Stasia Budzisz Moja ocena: ★★★★★★★★☆☆ (8/10) Bardzo ciekawy reportaż o Kaszubach — temacie, który szczerze mówiąc, nigdy szczególnie mnie nie pociągał. Książka jednak wyraźnie zmienia tę perspektywę. Stasia Budzisz pokazuje ten region w sposób żywy, pełen emocji i autentycznego zaangażowania, dzięki czemu trudno pozostać wobec tej opowieści obojętnym. Już sam początek jest intrygujący — pierwszy rozdział, który teoretycznie powinien wprowadzać czytelnika w temat, otwiera scena pogrzebu. To odwrócenie porządku wydaje się celowe i dobrze oddaje charakter całej książki: opowieści o przemijaniu, zaniku i stopniowym rozpadzie pewnej tożsamości. Dopiero później autorka prowadzi nas przez codzienność — życie, tradycję, mowę i kulturę kaszubskiej społeczności, ukazując je w sposób wielowymiarowy, bez uproszczeń. Reportaż jest niezmiernie ciekawy także dlatego, że nie ogranicza się do suchego opisu faktów. To raczej próba uchwycenia procesu — tego, jak kultura stopniowo zanika, jak zmienia się sposób myślenia kolejnych pokoleń i jak trudne jest zachowanie własnej odrębności w zmieniającej się rzeczywistości. W tym sensie książka ma wyraźny wymiar refleksyjny, momentami wręcz melancholijny. Mimo że nie ze wszystkimi tezami autorki się zgadzam, nie odbiera to wartości całej publikacji. Wręcz przeciwnie — skłania do własnych przemyśleń i konfrontowania jej spojrzenia z własnym. To jedna z tych książek, które niekoniecznie mają przekonać, ale zdecydowanie potrafią zainteresować i zaangażować. Zdecydowanie polecam — nawet osobom, które, tak jak ja, początkowo nie czują większego związku z poruszanym tematem. 📖 19:46 · 13.04.2026 · 37/2026 · (P)

Ta krótka książeczka palestyńskiego pisarza, prawnika i obrońcy praw człowieka bardzo dobrze nakreśliła mi genezę konfliktu pomiędzy Izraelem i Palestyną, aż do wydarzeń z 2024 roku. Pokazała jak złożony i nierozwiązywalny jest to problem. Jak odmiennie interpretowane są wszystkie sytuacje przez obie strony. Być może tu jest ukazana jednostronna perspektywa palestyńska, ale ta nie jest z pewnością rozpowszechniana. Niewątpliwie tragedia narodu palestyńskiego, czystka etniczna, wysiedlenia, wieloletnie i bezterminowe oblężenie w Strefie Gazy oraz na Zachodnim Brzegu (rozdzielenie narodu, żeby nie stanowił jedności) dzieje się na oczach świata i przy znikomej reakcji. Izrael przedstawia siebie jako ofiarę a stosuje faszystowskie metody likwidacji narodu: "...jeśli odmówimy Palestyńczykom prawa do ich pamięci o przeszłości, to będziemy też mogli zanegować ich przywiązanie do ziemi, a tym samym otworzyć sobie drogę do ich wypędzenia". Odpowiedź na pytanie zawarte w tytule jest jak najbardziej do odczytania. Bardzo ważna pozycja.

Najbardziej wzburzył mnie fakt, iż opisany proceder nie wydarzył się tak dawno. Zrozumiałabym przed wojną, w trakcie, nawet podczas wojny domowej w Hiszpanii. Ale wiele z tych przypadków wydarzyło się w naszych czasach. W pokoleniu moich rodziców. Ta książka wstrząsnęła mną. Rozgniewała, ale także otworzyła mi oczy. Nie sądziłam, że taka sytuacja może dziać się w naszych czasach.

,,Kiedy się dowiedziała, że ma autyzm, nagle te wszystkie lata, wydarzenia, myśli i emocje ułożyły się w spójny obraz. Zyskały sens" Jako osoba w spektrum autyzmu cieszę się, że powstała taka książka, dla mnie i dla innych ludzi. Mogłam się z niej dowiedzieć wiele więcej o osobach z drugiego końca. Uważam, że każdy powinien przeczytać ten reportaż!

Mam sentyment do historii o śląskości i prawdopodobnie to podbija dla mnie ocenę tej pozycji. Od pewnego momentu książka nie potrafi się zdecydować, o czym tak naprawdę jest - o Ślązakach w Teksasie, o gorączce ropy naftowej czy o politycznym pejzażu dzisiejszego Teksasu. Irytowały mnie spolszczenia i uproszczenia w wypowiedziach gwarowych (nie wystarczy mówić „jo” zamiast „ja”, żeby była to gwara śląska, sam zapis jest też w pewien sposób skodyfikowany i tego mi brakowało). Była to jednak interesująca pozycja i historia, której inaczej bym na pewno nie poznała.

Książka niezwykle przejmująca. Nie raz łzy stawały mi w oczach. Jednocześnie uważam, że bardzo potrzebna, niosąca nieocenioną wiedzę co, gdzie, kiedy, do kogo zgłosić. Nie jest to wiedza powszechna, a w sytuacji gdy zaginie bliska osoba wręcz niezbędna, choć życzę sobie i wam, aby nigdy się nie przydała.

Książka jest przede wszystkim prawdziwa. Jest o tym, co lubimy ukrywać pod ładnymi hasłami typu: osoby w skomplikowanej relacji z alkoholem, w kryzysie bezdomności, model rodziny patchworkowej, z założoną niebieską kartą, objęta pomocą asystenta rodziny, przeżywająca trudności opiekuńczo wychowawcze. W rzeczywistości pod tymi określeniami kryje się zwyczajna patologia, pasożyty społeczne i mopsiarze. Jeśli nie godzisz się na używanie takich określeń wobec tej „grupy społecznej”, wierzysz w resocjalizację, w wyjście z patologii i zbawienny wpływ przytulenia kogoś mocno do swojego serduszka i pokazania mu, że można żyć inaczej, to wybierz do czytania inną książkę i dalej postuluj zwiększenie dla nich socjalu. Oni wiedzą, że można żyć inaczej, ale dzięki takim jak Ty nie muszą.

Nieprawdopodobna opowieść o tym, jak wygląda chińska machina opresji, biurokracji i zwykła niemoc szarych obywateli, którzy w walce z urzędniczą bezdusznością skazani są na porażkę. Książka ta pokazuje, jak wygląda koszmar, skryty pod maską uśmiechu i uprzejmości, o czym warto pamiętać za każdym razem, kiedy odwiedza się ten kraj, warto też zadać sobie pytanie, czy warto wspierać swoimi pieniędzmi ten reżim.

Bardzo ciekawa pozycja dla osoby, takiej jak ja, która nie wie nic o Irlandii poza tym, że jest św. Patryk, Guiness i leprrechauny.. kilka lat temu widziałam kilka filmów i serial o pralniach magdalenek i szkołach prowadzonych przez księży. temat trochę podobny jak w Kanadzie , gdzie zakonnice "czyściły" ciała i dusze rdzennych mieszkańców Ameryki, aż włos się jeży na głowie... Historie ciekawe, trochę rozsypane za bardzo , ale jakoś udaje się to w głowie poukładać. Trafne spostrzeżenia. Bardzo zdziwiły mnie fakty o kobietach, które rządziły w Irlandii, poświęcających się dla spraw i obywateli- czapki z głów. Wiele opinii o kościele, papieżach, z którymi się zgadzam. Zazdroszczę Irlandii zdolności do wychodzenia na ulice i wywoływania referendów... Brakło mi tutaj zdjęć, które byłyby dopełnieniem tych historii. Dobra książka, polecam.

Książka zapowiada się jak kolejny reportaż z gatunku true crime, na dodatek nie do końca dobrze skonstruowany (w trakcie wychodzi na jaw, że to pierwsza próba pisarska autora, z zawodu lekarza, i że ostatecznie poradził sobie całkiem nieźle). Kolejne rozdziały zaczynają jednak wciągać niepostrzeżenie, tak że od lektury nie sposób się oderwać. I wtedy okazuje się, że to nie żadne true crime, tylko historia walki o podstawowe prawa człowieka: o zdrowie, dostęp do opieki lekarskiej, sprawiedliwy sąd, godność – nawet jeśli to godność więźnia odsiadującego dożywocie za brutalne morderstwo. Ostatecznie książka pozostawia z poczuciem uznania dla autora i z szacunkiem do niego, ale też z głębokim żalem, poczuciem niesprawiedliwości, nawet gniewem. Na co? Na to, co zawsze – na głęboki podział społeczeństwa, na mechanizmy tego świata, które zawsze faworyzują tych już i tak uprzywilejowanych – zamożnych, zdrowych, sprytnych. Warta przeczytania choć nie poprawia humoru. Skłania za to do refleksji, ale też do wdzięczności za to, co mamy, a co nie wszystkim było dane. Dałabym 6.5, bo konstrukcja i język nie są do końca zadowalające, ale z uwagi na brak połówek wolę podciągnąć w górę.

Myślałam że będzie to nieco inna książka, ale ok. ,, Lękowi. Osobiste historie zaburzeń '' to książka napisana przez reportera Arkadiusza Lorenca , który również zmaga się z zaburzeniami lękowymi. Myślę,że to dobra rekomendacja dla tej książki, ponieważ nie zrozumie zaburzeń lękowych ten, kto ich nie doświadczył. Nie jest to poradnik lecz książka która pomaga zrozumieć czym jest lęk. W części pierwszej są zawarte ogólne informacje na temat zaburzeń lękowych, trochę statystyk i porad jak i gdzie szukać pomocy w przypadku nasilonych objawów lękowych. Druga część to historie osób cierpiących na zaburzenia lękowe i powiązane z nimi OCD . Ponieważ interesuje mnie ta tematyka liczyłam że poznam objawy nerwicy lękowej bardziej od strony somatycznej. Sama doświadczam tego typu zaburzeń i chciałam dowiedzieć się jakie objawy występują u innych ,, lękowych '', jednak te opisane przypadki są bardzo schematyczne. Nie jest to zła książka, ale raczej dla czytelników, którzy są zainteresowani tematem lub sami zmagają się z zaburzeniami lękowymi.